Definitions containing the research ոյն : 10000 Results

Ցօղարկեմ, եցի

See full entry →

va.

to bedew, to besprinkle;
to refresh.

NBHL (1)

Մարիամ ցօղակեաց զսենեակս իւր առաջի սրբոյն. ելից զտուն իւր սրբութեամբ (ի խօսելն ընդ Գաբրիէլի). (Ճ. ՟Գ.։ Եփր. ի ծն. քրիստոսի.։)


Ցօղացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cool, to refresh.

NBHL (2)

Մանկունքն զբոց հնոցին ցօղացուցին։ Պահքն զկենցաղոյս (զցանկութիւնս) ցօղացուցանէ առ լաւագոյնսն. (Փարպ.։ Գեննանդ.։)

Բոց բորբոքեալ արկաք զթոյնս վիշապացն. զոր ցօղացեալ ի նա զառաքինութիւնդ քո՝ շիջուցեր զմահաբեր բոց օձիցն եւ քարբից. (Ոսկ. լուս.։)


Ցօղեմ, եցի

See full entry →

va.

to dew;
to bedew, to sprinkle or cover with dew, to besprinkle, to wet, to water;
— անձրեւ, to rain;
— արտօսր, to shed tears, to weep;
— բերանով, to sprinkle with the mouth;
ցօղէ, the dew falls;
ամպք զօղեցին ջուր, the clouds melted in rain.

NBHL (1)

Այս բաժակ կարէ եւ հոգեւոր ցօղել՝ բուսուցանել սերմն հաճոյ կամաց վերնոյն. (Ագաթ.։)


Ցօղուն, ղնոյ, ղուան

See full entry →

s. adj.

stalk, stem, blade;
straw;
rinsing;
dewy, dew-besprent.

NBHL (3)

Ծնկակապ կազմածոյ ցօղնոյն կատարի հասկն նորա. (Վեցօր. ՟Ե։)

Քան զխոտ դիւրաթառաւ, եւ զցօղուն դիւրայրելի։ Ցօղունն՝ ցորենոյն սնուցիչ է. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Գ. եւ ՟Ժ՟Բ։)

Զօրէն ցօղնոյ հալածին իբրեւ հողմով ի ձայնէ թագաւորին։ Ներէ սերմանողն ցօղնոյն մինչ ի կալն, զի սնուցիչ է ցորենոյն. (Շ. մտթ.։)


Ւ (ioune)

See full entry →

s.

the thirty fourth letter of the alphabet and the seventh of the vowels;
seven thousand;
seven thousandth;
It is used both as a vowel & as a consonant. As a vowel for example in the words իւրաքանչիւր, ուխտ, etc., and as a consonant in the words հաւատ, սեաւ, հիւանդ, etc.;
It is only used as a medial final letter, sometimes serves for the consonant վ, for instance : օթեւան — օթեվան, երիւար — երիվար, վաւաշ — վավաշ, etc, or for the diphthong u, as, հւսւտ instead of հիւսիւս;
There is no proper word beginning with this letter, but on account of its affinity with the letter հ, it is sometimes substituted for it;
Joined with ի (իւ), it is generally pronounced like the French u as : դիւր, հիւր, դիւթ, & preceding the ո (ու) is pronounced like the English ou. Preceded also by ա (աւ), was anciently pronounced o as : աւրհնեմ — օրհնեմ, աւր — օր;
It is sometimes used instead of the suffixes ի & յ as : ւայդմանէ — յայդմանէ, ւիւրաքանչիւր — յիւրաքանչիւր;
In poetry, it is sometimes used instead of the conjunction եւ or ու.

NBHL (5)

Ւ, կամ ւ. Տառ՝ անուանեալ Հիւն, սիւն. ըստ տեղւոյն ձայնաւոր երկբարբառ, իբր Եու, իյո՛ւ, եւ ըստ տեղւոյն բաղաձայն՝ որպէս մեղմ վ. յար եւ նման մի նոյն նշանագրի լատինացւոց, որ կրկին ձեւով գրի, U որպէս ձայնաւոր ու, կամ ըստ գաղղիացւոց իւ. եւ V, որպէս բաղաձայն վ. հետեւողութեամբ տառիս յունաց Υ, υ . որ կոչի ի՛ փսիլօն. եւ վերածի յերիս տառս լատինացւոց. i, u, y. Նոյնպէս եւ վաւ տառն արեւելեան ազգաց՝ է ւ եւ վ. որ ըստ տեղւոյն առընթեր այլոյ ձայնաւորի լինի՝ ու, եւ ո։ Վասն այսորիկ որպէս ի մեզ աւ, է զի օ՛, եւ է զի՝ իբր ավ հնչէ, նոյնպէս է ամենեւին եւ առ եբր. արաբ. պ. թ. եւ գաղդ. տե՛ս ի տառն Օ։

Իբրու ձայնաւոր յայտնի տեսանի առ նախնիս յանխտիր գրութեան բառիցդ Եգիւպտոս, եգիպտոս, եգւպտոս։ Եթէովպացի, եթիովպացի, եթւովպացի։ Կիւպրոս, կիպրոս, կւպրոս. կիւրակէ, կւրակէ։ Սոյնպէս գրի, կւպարիս, կւրոս, կրիւսոս. իբր կիպարիս, կիւրոս, կրեսոս կամ կրոյիսոս։ Վասն որոյ մի եւ նոյն բառ են Կիվոս, կիբիկոն, կիւբիկոն, քուեայ. այն է ըստ յն. գի՛վօս կամ գի՛ւվօս. լտ. գու՛բուս։ Թո՛ղ զի յոյնք զիփսիլոնի իբր ձայնաւորի զձայն այժմ կորուսեալ՝ հնչեն ի՛, ուր ուրոյն ունին եւ զտառդ ի։ Իսկ ի մեզ մի օրինակ հնչեն գրութիւնք նոր եւ հին, մեւս կամ միւս. հիւր կամ հեւր. աղբիւր կամ աղբեր. առիւծ կամ առեւծ, եւ այլն։

Որպէս ձայնաւոր՝ նոյնանայ իբր լծորդ ընդ եու, իւ, ի։ Նմին իրի փոխանակ u տառի լատինացւոց՝ մեք հանգոյն յունաց եւ գաղղիացւոց, ου , ou, գրեմք ու։

Իսկ յոյնք զի՛փսիլօն իւրեանց որպէս բաղաձայն շփոթեն ընդ վի՛դա տառի իւրեանց ի սկզբան բառից, որպէս եւ ընդ ու. զոր օրինակ, որ առ հինս գրի վասիլիոս, ուաղէս, յետինք գրեն ւասիլիոս, ւաղէս, եւ այլն.

Առ մեզ չի՛ք ըստ ինքեան ի սկզբան բառից, բայց միայն փոխառութեամբ ի բառից սկսելոց հ տառիւ. ուստի նոյն են ւիւն եւ հիւն. ւիւծ, հիւծ. ւիւսել, հիւել. եւ այլն։ Վասն որոյ ասի,


Ւիւթ

See full entry →

cf. Հիւթ.

NBHL (2)

Ւիւթիւ շնչոյ սուրբ բերանոյն անմահացոյց. (Շ. տաղ.։)

Ւիւթ աստուածային շնորհացն գուշակման։ Ւի, թիւ շնորհաց սուրբ հոգւոյդ։ Ւիւթիւ սուրբ հոգւոյն։ Ւիւթ բժշկարար ցաւոց. (Նար. խչ.։ Տաղ. խչ։ Տաղ.։ Շ. տաղ.։ Երզն. լս.։ եւ Գանձ. ստէպ։)


Ւիւսեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Հիւսեմ.

NBHL (1)

Ւիւնն՝ ւիւսէ ըզմեզ ընդ նոյն սիրով։ Ւիւսէ ընդ այս՝ բանըս յարմար։ Ւիւծեալ աղաչեմ՝ ւիւսել ի բարիս։ Ւիւսէ պսակ զարմանալի։ Ւիւսողի ճառիս. (Շ. այբուբ.։ Ժմ.։ Տաղ.։ Երզն.։)


Փ (piour)

See full entry →

s.

the thirty fifth letter of the alphabet, and the twenty ninth of the consonants;
eight thousand, eight thousandth.

NBHL (2)

Փ. Տառ բաղաձայն՝ Փիւր յորջորջեալ, որպէս սաստիկ Բ. այլ ձեւով եւ յատկութեամբ եւ տառադարձութեամբ հանգէտ ֆի, Φ տառի յունաց. յորմէ լտ. F, ՌՌՌ էֆ։ Վասն որոյ զասացեալսն զայնմ գրո, յունաց ի քերականութեան թրակացւոյն՝ թարգմանիչն երկրորդէ զփիւր տառէ մերմէ. այսինքն թէ ի կարգի բաղաձայնից է անձայն, եւ թաւ.

փ. Լծորդ լինի ի մեզ երբեմն ընդ բ. զի նոյն են փաղառութիւն, բաղառութիւն. դերփել, գերբել. կարապ, կարափ. պոր, փոր. պայքար, փայքար, սեպհական, սեփհական, սեփական, եւ այլն։


Փալկոն

See full entry →

s.

Falcon, (a Sicilian god).

NBHL (1)

Բառ լտ. falco, -onis. Ազգ բազէի, եւ Անուն չաստուծոյն սիկիլիացւոց։ (Ճ.)


Փախնում, եայ

See full entry →

vn.

cf. Փախչիմ.

NBHL (1)

Փախնու խաւարն։ Փախնուցու ոք ի ձեռաց առիւծու.. . Եւ փախնուցու ի ձեռաց արջոյն. (Նար. ՟Խ՟Ա. ՟Հ՟Թ։)


Փախչիմ, եայ, խուցեալ

See full entry →

vn.

to flee, to run away, to escape, to get away, to evade, to elude, to avoid.

NBHL (1)

Փախեաւ ել արտաքս։ Փախիցո՛ւք յերեսաց իսրայէլի։ Փախեան յերեսաց ջրոյն։ Փախիցեն՝ որպէս փախչիցին ի պատերազմէ։ Փախչել ի քաղաքն ապաստանի։ Այլիմ կեանք թեթեւագոյն են քան զսուրհանդակ. փախեան, եւ ոչ երեւեցան։ Յերեսաց Սարայի տիկնոջ իմոյ փախուցեալ եմ ես։ Վասն որո՞յ ես դու փախուցեալ ի նոցանէն, եւ եկեալ ես առ մեզ։ Նա փախուցելոյ ի բարկութենէ եղբօրն առաջնորդեաց. եւ այլն։


Փակակալ, աց

See full entry →

s. mus.

turnkey, doorkeeper;
key-board, keys;
cf. Փակաղակ.

NBHL (1)

Մինչեւ եկեալ էր քահանայն փակակալն։ Կոմիտաս՝ փակակալ սրբոյն Հռիփսիմեայ վկայարանին։ Եւ էր լեալ սորա փակակալ սուրբ կաթողիկէին ի Վաղարշապատ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։ Յհ. կթ.։ Ուռպ.։)


Փական, ի, նաց

See full entry →

cf. Փականք.

NBHL (1)

Ամենայն ինչ նոյնպէս ողջ մնաց, եւ դրունքն ի փականի, եւ շղթայքն ի ձեռս կալանաւորաց՝ որ ընդ նմա կից էին կապեալ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 9.) (յն. դրանցն փակելոց)։


Փակեմ, եցի

See full entry →

va.

to shut, to close;
to shut up, to enclose, to fence in, to bar;
to shut, to lock;
ի ներքս —, to shut up, to beset, to hem round, to encircle, to surround, to encompass;
— բանտի, to imprison, to put in jail;
— զբան, to conclude, to close, to end;
— ինչ յումեքէ, to prohibit, to forbid;
— զարգանդ (կնոջ), to procure sterility;
— զոք ի ձեռս ուրուք, to deliver up, to betray;
ի ներքս փակեալ, herein enclosed;
փակեալ էին ընդ իշխանութեամբ մահու, they were subject to death;
փառքն աստուծոյ զքեւ փակեսցին, may divine glory encompass you !
cf. Դուռն, cf. Յոյս.

NBHL (3)

Այն՝ որ վիմով կնքելով յարեաւ, եւ դրօքն փակելովք եմուտ, նոյն է եւ որ զկնիք կուսութեանն ամբողջ պահեաց ի ծնանելն. (Շ. թղթ.։)

Յիշխանս Յուդայ. զտանուտեարս ցեղիցն կոչէ, որով եւ զԵրուսաղէմ ի ներքս փակէ. . . զգլխաւորագոյնսն գրելով՝ զայլսն ընդ սոքօք փակեցին. (Շ. մտթ.։)

Անճոռութեամբ անհասականաւ վեհագոյն ամենեցուն փակեալ գտանի. . . Ի տեսութենէ իմաստից քննութեան մեր փակեալ. (Նար. կուս.։)


Փակոց, աց

See full entry →

cf. Փակաղակ.

NBHL (1)

κλεῖθρον claustrum. Նոյն ընդ Փակ, փակաղակ.


Փաղաղեմ, եցի

See full entry →

va.

to devour, to consume;
to burn.

NBHL (1)

Առնէ զբաբելոնական բոցոյն կիրս, որ շուրջանակի փաղազէր բարձրանալովն։ Զօրէն հրոյ մտեալ փաղաղէր զբոլոր բնութիւնն։ Զաշխարհ ամենայն արեգակն փաղաղէ. (Առ որս. ՟Ա։ Պիտ.։ Լմբ. սղ.։)


Փաղանուն

See full entry →

adj. s. pl.

univocal;
synonymous;
synonyma.

NBHL (4)

συνώνυμος, -ον synonymus, -um, nomen commune habens, idem significans . Բաղանուն. համանուն. անուանակից։ Ըստ փիլիսոփայից՝ Ունօղ զնոյն անուն նովին նշանկութեամբ. ձայն՝ միօրինակ նշանակիչ բազմաց ընդ նովին բանիւ.

Փաղանուանք (կամ փաղանունք) ասին, որոց անունն հասարակ, եւ ըստ անուանն բան գոյացութեան նոյն. հիզան, կենդանի՝ մարդ եւ արջառն. (Արիստ. ստորոգ.։)

Փաղանուն է, որ ի զանազան անուանս զնոյն ցուցանէ. ո՛րզա՛ն, խառ (կամ խարբ), դալապ, մարտացու (որպէս յն. մախթռա ), սուր, վաղակաւոր, սուսեր, նրան. (Թր. քեր.։)

Փաղանուն ասի, որ անուամբ այլ, եւ բնութեամբ մի. եւ մի իր գոլով՝ բազում անուամբ անուանի. որպէս սուսեր՝ զի կոչի խարբ, նրան։ Եւ այլ եւս՝ անիւ, ճըղուց. . . կապերտ, եւ գորգ. . . բիր, եւ մահակ. որոց բնութիւն մի, եւ անուանք այլք. (Երզն. քեր.) (այսինքն են նոյնանշան բառք)։


Փաղանունաբար

See full entry →

adv.

cf. Փաղանունապէս.

NBHL (2)

Որ փաղանունաբար ստորոգին, երկակի են. են որք անուան եւ իրի տան, որպէս կենդանին՝ մարդոյն. եւ են՝ որք իրի միայն, որպէս տարբերութիւնք. (Անյաղթ պորփ.։)

Կէտ եւ որոշումն փաղանունաբար զնոյն նշանակեն. տրոհութիւն՝ սակս զիմացուածս զատուցանելոյ ասի փաղանունակի կիտի. արուն փաղանունապէս ինչ ի նմանէ (յիգէն) այլ ինչ կոչմամբ զնոյն նշանակեալ. (Երզն. քեր.։)


Փաղանունակի

See full entry →

cf. Փաղանունապէս.

NBHL (2)

Որ փաղանունաբար ստորոգին, երկակի են. են որք անուան եւ իրի տան, որպէս կենդանին՝ մարդոյն. եւ են՝ որք իրի միայն, որպէս տարբերութիւնք. (Անյաղթ պորփ.։)

Կէտ եւ որոշումն փաղանունաբար զնոյն նշանակեն. տրոհութիւն՝ սակս զիմացուածս զատուցանելոյ ասի փաղանունակի կիտի. արուն փաղանունապէս ինչ ի նմանէ (յիգէն) այլ ինչ կոչմամբ զնոյն նշանակեալ. (Երզն. քեր.։)


Փաղանունապէս

See full entry →

adv.

univocally;
synonymously.

NBHL (2)

Որ փաղանունաբար ստորոգին, երկակի են. են որք անուան եւ իրի տան, որպէս կենդանին՝ մարդոյն. եւ են՝ որք իրի միայն, որպէս տարբերութիւնք. (Անյաղթ պորփ.։)

Կէտ եւ որոշումն փաղանունաբար զնոյն նշանակեն. տրոհութիւն՝ սակս զիմացուածս զատուցանելոյ ասի փաղանունակի կիտի. արուն փաղանունապէս ինչ ի նմանէ (յիգէն) այլ ինչ կոչմամբ զնոյն նշանակեալ. (Երզն. քեր.։)


Փաղառութիւն, ութեան

See full entry →

s.

syllable.

NBHL (1)

Ուր փաղառութիւն նոյն է միշտ ընդ վանկի կամ հեգի. ուստի յումպէտս զանազանել կամին Մագիստրոս եւ Երզնկացին ՝ ասելով ի մեկնութեան.


Փաղաքշանք, նաց

See full entry →

s.

endearments, caresses, wheedling, coaxing;
flattery, adulation, palaver.

NBHL (1)

Մարդկան փաղաքշանաց հետեւեալ։ Բազում անգամ կարէ փաղաքշանք մարդկան զսպիտակութիւն արծաթափայլ հոգւոյն շնորհաց ի ձեռս նոցա ժանգացուցանել։ Ոչ ի փաղաքշանաց ինչ, եւ ոչ ըստ բռնութեան, եւ ոչ ըստ պատրանաց ինչ եկիր առաջի Աստուծոյ (կրօնաւորիլ). (Պրպմ. ձ։ Լմբ. սղ.։ Մաշտ. սքեմ.։)


Փաղաքուշ, քշի, քշաց

See full entry →

adj. s.

caressing, coaxing, wheedling;
flatterer, fawner, toadeater, adulator, smooth-tongued fellow, sycophant.

NBHL (1)

Ի փաղաքշի տասն օգտի հարկաւոր է զծանունսն եւ զպատուականսն առնուլ ի մէջ անուանս թախանձանաց, զի դիպեսցի խնդրոյն. (Մագ. քեր.) (ուր Երզն. պարզելով դնէ, ի փաղաքշելն)։


Փաղերութիւն, ութեան

See full entry →

s.

frothy whiteness.

NBHL (1)

Տեսանել զանսեղանն. . . զգունոյն դեղնութիւնն, զփաղերութիւնն. (Ոսկ. ի բէթհեզդա.։)


Փաղփաղիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to shine, to glitter, to gleam.

NBHL (1)

Յանմատոյց գեղեցկութենէն պաճոյճ փաղփաղեալ։ Եւ փաղփաղէր մարմինն (համազասպուհեայ վկայուհւոյն) ի բարձութենէն, զո՛ր օրինակ ձիւն սպիտակութեամբ. (Նար. կուս.։ Բուզ. ՟Դ. 59։)


Փաղփիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Փաղփաղիմ.

NBHL (2)

Հասակագեղն փաղփեալ (կամ փաղփաղեալ) դիմօք։ Յոլովագոյն զգունոցն ունի զանազանութիւն՝ քաջագեղեցիկն փաղփեալ ձեւով. (Պիտ.։)

Զգեղ երեսացն, զփաղփեալ գոյնն ի տեսիլ արուսեկի ի մէջ սպիտակափայլ ալեացն. (Արծր. ՟Գ. 2։)


Փաղփուն

See full entry →

adj. s.

lustrous, brilliant, shining, glittering;
tinsel, spangle.

NBHL (1)

Հերս ոսկեճաճաչս, եւ ազգի ազգի հիոսուածովք եդեալ ի վերայ գլխոյն փաղփունս։ Կանացի դէմք փաղփուն. զէն դատարկ է սա, յորժամ անկեալ. զէն դատարկ է սա, յորժամ անկեալ դնի. (Նիոս. կուս։ Փիլ. սամփս.։)


Փայեթոն, ի, իւ, աւ

See full entry →

s.

Phaeton.

NBHL (1)

Վերնագոյնն՝ երեւակն, համանգամայն եւ կռոնոսի կոչեցեալ բոլոր, եւ յետ այնմիկ փայիթոն, եւ արամազդայ ասացեալ. ապա հրատն. . . ապա արեգակնն. (Արիստ. աշխ.։)


Փայլածու

See full entry →

ast.

Mercury.

NBHL (1)

Στιλβών, Ἐρμής Stibon, Mercurius. Անուն մոլորակի, որ մօտագոյն է արեգական, վասն որոյ եւ դժուարաւ երեւի, եւ ըստ ստէպ արծարծման՝ ի սնդիկ օրինակի. եւ ի գիրս որպէս դպիր եւ պատգամաւոր այլոց էր համարեալ. այն է Հերմէս.


Փայլակնաձեւ

See full entry →

adj.

like lightning, very luminous, radiant, coruscant.

NBHL (1)

Տեսիլ փայլակնաձեւ զուարթնոյն. (Շար.։)


Փայլակնատարած

See full entry →

adj.

gleaming flashes;
extending, diffused as a lightning flash.

NBHL (2)

Ծայրագոյն լուսոյ ծագումն.. . փայլակնատարած ճառագայթարձակ փայլմամբ. (Խոր. վրդվռ.։)

Վասն մեր ի խանձարուրս շարունակեցաւ վերարկօղն փայլակնատարած լուսոյն. (Զքր. կթ.։)


Փայլակնատեսիլ

See full entry →

adj.

resembling a flash of lightning, flashing, flaring.

NBHL (1)

Երեսք հօրն պամբոյի պայծառացան իբրեւ զփայլակն. եւ նոյն շնորհաց հաղորդք էին հայրն սիլովանէ, եւ սիսոյի՝ արք փայլակնատեսիլք. (Վրք. հց. ՟Ի՟Ա։)


Փայլակնացայտ

See full entry →

adj.

emitting flashes, flashing, sparkling.

NBHL (1)

Զարհուրեալք ի փայլակնացայտ եւ յանմատոյց լուսոյ աստուածութեանդ։ Յորմէ սասեալ դողային փայլակնացայտ ի լուսոյն։ Զարհուրեալք ի փայլակնացայտ տեսլենէ դատաւորին. (Պտրգ.։ Շար.։ Սարգ. ՟բ. պ. ՟Զ։)


Փայլատակեմ, եցի

See full entry →

vn. va. v. imp.

to lighten;
to throw out sparks, to scintillate, to sparkle, to gleam, to shine;
to cause to flash or sparkle;
— զփայլատակունս, to make the lightning flash;
բոց աստուածային յաչաց նորա —կէր, divine fire flashed from his eyes;
—կէ, it lightens.

NBHL (1)

Որ իբրեւ ել ի ջրոյն, լոյս շուրջ փայլատակեալ զնովաւ. (Խոր. ՟Բ. 86։)


Փայլատակն, կունք, կանց

See full entry →

s.

lightning, flash;
spark;
brightness, brilliancy;
thunderbolt.

NBHL (2)

Նոյն ընդ Փայլակն, իբրու սաստկականն նորա, կամ որպէս հատումն եւ արձակումն փայլման յերկնից. փայլակ .... եւս եւ Կայծակն. որպէս կայծ, եւ շանթ.

Մարիամ՝ լուսոյն տեղի լապտեր փայլատական։ Մեծի փայլատական նշոյլք։ Իբրեւ զփայլատական բոց էր գոյն երեսաց նոցա. (ՃՃ.։)


Փայլատակումն, ման

See full entry →

s.

lightning, flashing;
coruscation, scintillation, fulguration;
sparkling;
thunderbolt;
—կմամբ սատակել, to thunderstrike;
—կունս տեղալ, to rain lightnings and thunderbolts.

NBHL (1)

Կենդանւոյն իսկ ի յերկնից փայլատակմամբ պարտ էր սատակել զայնպիսին։ Ոչ վաղվաղակի փայլատակմունս ի յերկիր իջուցանէ ի վերայ այնպիսի ամբարշտելոցն. (Մանդ.։)


Փայլեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

to shine, to glitter, to gleam, to flash, to sparkle, to glisten, to be resplendent;
to cause to shine, to give a lustre or brightness to, to polish, to furbish, to burnish;
խնդութիւն փայլէ յաչս նորա, joy shines in his looks.

NBHL (2)

Ջերմութիւնք սուրբ սիրոյն զառաքինութիւնսն փայլէ. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա. ըստ ձ։)

Որ հանապաղատես յիշատակ երեւեալ տեառն՝ Յակոբայ զաւակին փայլիցէ։ Արեգակնապէս փայլէ ընդ երկնաւս։ Յանմատոյց լուսոյն փայլեցին իբրեւ զարեգակն։ Հուր աստուածութեանն փայլեաց ի դիմաց նորա։ Փայլեաց յերեսաց պատկերին որպէս լոյս. (Ագաթ.։ Խոր. վրդվռ.։ Յհ. կթ.։ Շ. մտթ.։ ՃՃ.։)


Փայլիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Փայլեմ.

NBHL (1)

Ի գոյն արեան կարմիր փայլիք, զոր ինքնակամ ձերով հեղիք։ Յամենայն հրապարակս փայլեցաւ. (Շ. եդես.։ Լմբ. պտրգ.։)


Փայլիւն

See full entry →

s.

brightness, lustre, refulgence, brilliancy, splendour.

NBHL (2)

Ապա թէ անդէն ի տեղւոջն կացցէ փայլիւնն, եւ ոչ տարածանիցի, սպի կեղոյն է։ Փայլիւն ինչ, կամ մազ սպիտակ։ Փայլիւն փայլածուն լսնացեալ. եւ այլն։

Զոսկւոյն, զականցն փայլիւն։ Ի փայլիւն հրոյ։ Ետես զփայլիւն լուսոյն ծագեալ ի նմանէ ի ջուրսն։ Փայլիւն լուսոյն՝ որ յայտնեաց զփառս աստուածութեանն. (Ոսկ. յհ.։ ՃՃ.։ Շ. մտթ.։ Իգն.։)


Փայլուն, լնոյ

See full entry →

adj.

clear, polished, bright, shining, sheen, splendid, brilliant;
— պղինձ, brass, yellow copper.

NBHL (1)

Իբրեւ զտեսիլ փայլուն պղնձոյ։ Ոչ գոյր չափ պղնձոյ փայլնոյ։ Ձորձք նորա եղեն փայլուն սպիտակ յոյժ։ Փոխեցաւ հանդերձ նորա, եւ եղեւ սպիտակ փայլուն։ Լինիցի տեղի այրեցածին փայլուն։ Փոխեալ իցէ մազն ի սպիտակ ի փայլուն։ Եղիցի ի տեղի կեղոյն սպիտակ փայլուն. եւ այլն. որ եւ ասի ՓԱՅԼԱԾՈՒՆ։


Փայտակերտ

See full entry →

adj. s.

built of wood, wooden;
wooden building, scaffolding, plank.

NBHL (1)

Փայտակերտ խորան։ Փայտակերտ ձեւ խաչին։ Հրդեհակէզ եղեալ առաստաղ փայտակերտ եկեղեցւոյն. (Անան. եկեղ.։ Երզն. լս.։ Յհ. կթ.։)


Փայտակերտիկ

See full entry →

s.

nest made of twigs.

NBHL (1)

Դոյզն փայտակերտ. բոյն ի խռուոյ կերտեալ.


Փայտակոտոր, ից

See full entry →

s.

wood-cutter.

NBHL (1)

Ի փայտակոտորէ ձերմէ մինչեւ ցջրբեր ձեր։ Եղեն փայտակոտորք եւ ջրակիրք.. . Եւ կացոյց զնոսա յաւուր յայնմիկ փայտակոտորս եւ ջրակիրս ամենայն ժողովրդեանն, եւ սեղանոյն Աստուծոյ. (Օր. ՟Ի՟Թ. 11։ Յես. ՟Թ. 21. 27։)


Փայտահատ

See full entry →

cf. Փայտահար.

NBHL (1)

Իցէ մարդ՝ որ հարկանէ զփայտահատ (իմա՛ փայտատ) բազում անգամ, եւ ոչ կարէ հատանել զծառ. եւ է այլ՝ որ ունիցի զփորձ գործոյն, եւ սակաւ հարկանելով հատանէ զայն. իսկ փայտահատ (իմա՛ փայտակոտոր) ասէր զիմաստուն եւ զմտաւոր դատաւորս։


Փայտեայ

See full entry →

adj.

cf. Փայտեղէն.

NBHL (1)

Փայտեայ պահանգս կապէին ի մէջ որմոյն. (՟Ա. Եզր. ՟Զ. 9։)


Փայփայեմ, եցի

See full entry →

va.

to pet, to take great care of, to nurse tenderly, to fondle, to caress, to make much of;
to fawn upon, to cajole, to flatter.

NBHL (1)

Իբր նոյնազաւակ զուգահարբ զմանկունսն փայփայեցեր. (Խոր. ՟Գ. 68։)


Փանաքութիւն, ութեան

See full entry →

s.

weakness, slenderness, smallness, meanness.

NBHL (1)

Առ հրեշտակս՝ Աստուծոյ հեղմամբն, եւ նոքօք ի մեր փանաքութիւն։ Հոգի՝ որ ի փոքր մի իրաց՝ զերծելի ի փանաքութենէ մարմնոյն։ Զփանաքութիւն մարդկան անասունքն սնեալք խոստովքն պաշտեսցեն. (Լմբ. իմ. եւ Լմբ. սղ.։)


Փապ

See full entry →

cf. Փապար.

NBHL (3)

cf. ՓԱՊԱՐ. (որպէս եւ տիպ՝ նոյն է ընդ տիպար. )

Ահա դնեմ զքեզ ի փապ վիմիդ։ Ցուցեր զյետոյս քո խորհրդին՝ թաքուցելոյն ի փապ վիմին։ Զարհուրեալ Մովսէսի (ի նշողից՝) ի փապն ապաստանէր։ Պահեալ կան ի փապ վիմին. (Ագաթ.։ Յիսուս որդի.։ Գանձ.։ Երզն. լս.։)

Խո՛ր գբոյն նմանեցուցանէ, զոր ակիւղաս հատոր գբող անուանէ. սիմաքոս, փապ. թէոդիտովն, ծակ՞ (Ոսկ. ես.։)


Փապար, աց

See full entry →

s. adj.

crevice, rift, cleft;
cave, cavity, hollow, hole;
hollow.

NBHL (1)

Սողնոցն զխօշիւն միայն զմարդոյն առեալ, է որ ի ծակս, է՛ որ ի սորս, է՛ որ ընդ փապարս երկրի մտեալ ղօղեն. (Եզնիկ.։)


Փառաբանակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj.

praising with another;
glorified together.

NBHL (1)

Փառաբանակից հօր՝ որդի։ Փառաբանակից հօր՝ որդի։ ՓԱռաբանակից հօր եւ սուրբ հոգւոյն. (Շար.։)