Definitions containing the research ամ : 10000 Results

Զգայունական, ի, աց

See full entry →

adj.

sensual, carnal.

NBHL (1)

Ի զգայունական վարուց աստի ի մտաւորականսն ամբառնալ. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Զգայռ, ռօք

See full entry →

s.

belch, eructation, rising (of the stomach).

NBHL (2)

Ինչք յորժամ ի փափկութիւնս ծախիցին, ի մեղկութիւն մարմնոյ լինին, ի զգայռ, եւ ի փուք. (Բրսղ. մրկ.։)

Ժահահոտ զգայռիւքն (ա՛յլ ձ. ի ժանդահոտ զգայռից, կամ ժահահոտ զգեռից) նեխութեանն զմերձաւորսն զազրացուցանէ. (Մանդ. ՟Ժ՟Զ. կամ ՟Ժ՟Է։ եւ Ճ. ՟Դ.։)


Զգայռիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Զգայռեմ.

NBHL (3)

ԶԳԱՅՌԵՄ ԶԳԱՅՌԻՄ, եցայ. ἑρεύγω, -ομαι eructo, ructo, -or գրի եւ ԶԳԵՌԵԼ. (որպէս թէ սաստիկ գայռել. թ. կէյիրմէք ) Ի վեր տալ զկերածն յափրութեամբ անմարս. ի վեր բղխել զյորդութիւն. եւ նմանութեամբ, Ի դուրս տալ զաւելորդ եւ զանպատեհ բանս. ործկալ.

Ծով ջուրս հոսանաց բազմաց ըմպելով՝ զանամոքելի աղութիւնն ի խորոց զգայռի. (Պիսիդ.։)

Առ մեօք Սիմոն կախարդ զգայռեաւ (կամ զգայռեցաւ). (Կանոն.։)


Զգայռութիւն, ութեան

See full entry →

s.

belch, zructation;
vomiting;
eruption;
— արձակել, to eruct, to belch.

NBHL (2)

ԶԳԱՅՌՈՒԹԻՒՆ ԶԳԱՅՌՈՒՄՆ. ἑρυγή, ἑρευγμός, -μα ructus, ructatio, eructatio Զգայռ. զգայռեալն. (ըստ ամենայն առման). գրի եւ ԳԱՅՌՈՒԹԻՒՆ.

Ամաչել ասել զչարաչար զգայռութիւնսն (կամ գայռութիւնսն) զառ ի վեր փսխածսն. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 17։)


Զգայռումն, ման

See full entry →

s.

cf. Զգայռութիւն.

NBHL (2)

ԶԳԱՅՌՈՒԹԻՒՆ ԶԳԱՅՌՈՒՄՆ. ἑρυγή, ἑρευγμός, -μα ructus, ructatio, eructatio Զգայռ. զգայռեալն. (ըստ ամենայն առման). գրի եւ ԳԱՅՌՈՒԹԻՒՆ.

Ամաչել ասել զչարաչար զգայռութիւնսն (կամ գայռութիւնսն) զառ ի վեր փսխածսն. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 17։)


Զգաստասէր

See full entry →

adj.

sober, honest, moderate;
philosopher.

NBHL (1)

Անձն զգաստասէր (կամ ժուժկալի եւ զգաստասիրի) յանապատն խնդրէ փութալ։ Փութայ զերծանել զգեստասէրն ի փորձոյ կանանց։ Յարուցանէ (զտեսօղս) զգեստասէրն ի փառաբանութիւն Աստուծոյ. (Նեղոս.։)


Զգաստացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to awake, to lead back, to recall, to correct, to undeceive, to disabnse, to put out of conceit, to teach wisdom.

NBHL (2)

σωφρονίζω reduco ad sanam mentem, emendo, moderor Զգաստ առնել. խրատելով ուղղել. զարթուցանել. պարկեշտացուցանել. խելքը գլուխը բերել, ճամբա բերել.

Զգաստացուսցեն զմանկամարդսն. (Տիտ. ՟Բ. 4։)


Զգացումն, ման

See full entry →

s.

sensation, feeling;
advice

NBHL (1)

αἵσθησις sensio Զգալն, խելամտութիւն. խելքը հասնիլը՝ բացուիլը.


Զգեստապարոյր

See full entry →

adj.

clothed, dressed;
as a dress, that serves to clothe one's self with;
surrounded, covered with a dress.

NBHL (2)

Իբրու զգեստ պարուրիչ. որպէս զպարեգօտ կամ զպատմուճան.

Ո՞ւր այն ժամանակ, յորժամ յօրինէին նմին զլուսաթոյրն զգեստապարոյրն պատմուճան. (Պիտ.։)


Զգեստաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Զգեցուցանեմ.

NBHL (3)

Ոչխարն ... այն՝ որ զգեստաւորեաց զմերկութիւն Ադամայ եւ ծննդոց նորա. (Անան. ի յհ. մկ.։)

Զմեզ զգեստաւորեալ սրբութեամբ. (Խոր. հռիփս.։)

Զգեստաւորեալ զհեթանոսս առաքելական կոչմամբ եւ այլն. (Շար.։)


Զգեստաւորեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Զգեցուցանեմ.

NBHL (3)

Ոչխարն ... այն՝ որ զգեստաւորեաց զմերկութիւն Ադամայ եւ ծննդոց նորա. (Անան. ի յհ. մկ.։)

Զմեզ զգեստաւորեալ սրբութեամբ. (Խոր. հռիփս.։)

Զգեստաւորեալ զհեթանոսս առաքելական կոչմամբ եւ այլն. (Շար.։)


Զգեստաւորիմ, եցայ

See full entry →

va.

cf. Զգենում.

NBHL (1)

Զգեստաւորեալ վայելչութեամբ ի պարկեշտ պատիւ եպիսկոպոսութեան. (Նար. խչ.։)


Զգեցումն, ման

See full entry →

s.

cf. Զգեցութիւն.

NBHL (3)

Անսկիզբն բանն ... սկզբնաւորեալ ի կուսէն՝ մարմնով զգեցմամբ. (Շար. այսինքն առնլով զմարմին։)

Զոսկեճամուկ զգեցութիւնսն։ Զսեւաթոյր զգեստու նորա զգեցումն ի բաց թօթափէ. (Յհ. կթ.։)

Մաքրութեամբ շնչոյս, զգեցմամբ անդամոցս՝ զգա՛ստ արասցես. (Նար. ՟Ժ՟Ը։)


Զգեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to clothe, to dress, to put a dress on any one;
to furnish with clothes, to adorn;
եթէ զխոտն ի վայրի Աստուած այնպէս զգեցուցանէ, if God so clothe the grass of the field.

NBHL (4)

Զգեցոյց զնոսա։ Զգեցոյց Յակոբայ։ Զգեցուսցես Ահարոնի զպատմուճանն սուրբ։ Որ զգեցուցանէր ձեզ (կամ զձեզ) կարմիրս։ Եթէ արարի՞ անտես զմերկն կորուսեալ, եւ ոչ զգեցուցի.եւ այլն։

Զերիվարս ոչ զգեցուցի զրահիւք, եւ ոչ զմարտիկս սպառազինութեամբ. (Նար. ՟Կ՟Ը։)

Իբրեւ զպատերազմական զինուորաց զէն զգեցուցանեն. (Կամրջ.։)

Զգեցուցից զփրկութիւն, կամ զամօթ. (Սղ. ՟Ճ՟Լ՟Ա. 16. 18։)


Երաստան, աց

See full entry →

s.

buttock, arse, fundament;
հարկանել զ—նս, to flog;
հարուած, գան —նաց, flogging;
հարկանիլ յերաստանն, to be subject to, or afflicted with hemorrhoids.

NBHL (1)

ἔδρα anus, podex Նստոյք. յետոյք մարմնոյ՝ որով լինի նստել. որպէս եւ Նստարան ի նոյն ձեւ. եւ Թանչ ի նմին վայրի. նստուկ տեղը .... cf. պէսպէս առմամբ. (՟Ա. Թագ. ՟Ե. եւ ՟Զ։)


Երբէք

See full entry →

adv.

sometimes, from time to time;
never, at no time;
—, ոչ —, մի —, never, no, not, for ever;
ոչ — իկեսցէ, — ոչ եկեսցէ, he will never come;
մի —, — մի զլանար, do not refuse him;
է՝ էր —, երբէք երբեք, from time to time, now and then, ever and annon;
— ուրեք, sometimes.

NBHL (6)

Թերեւս երբէք յաջողեսցի ինձ կամօքն աստուծոյ գալ առ ձեզ. (Հռ ՟Ա. 10։)

Ո՛չ ամենայն տեղի եւ ժամանակ ... այլ է երբէք եւ ուրեք. (Յհ. իմ. պաւլ.։)

Ո՛չ ուրեք երբեքի գրաւեալ. (Նար. ՟Լ՟Դ.) իմա՛ անժամանակ։

Բազում անգամ անկանի ի հուր, եւ երբէք ի ջուր. (Մտթ. ՟Ժ՟Ե. 14.) իմա՛ ըստ յն. նոյնպէս ստէպ. կամ բազում անգամ.

Եթէ երբէք ուրեք խորհէի արդեօք զհրամանացն խորտակել զլուծ. (Յհ. իմ. ատ.։)

Հնազանդեցուցից զանդամս իմ զէն մեղաց եւ անօրէնութեան, եւ ապա երբէք ուրեք հնազանդեցուցից զէն արդարութեան ի տէր. (Սեբեր. ՟Ժ։)


Երգաբան, ից

See full entry →

adj. s.

ballad-maker, singer;
singing.

NBHL (1)

Երգօղ բանից, կամ յօրինօղ երգոց. երաժիշտ.


Երգաբանեմ, եցի

See full entry →

vn.

to sing, to celebrate, to praise.

NBHL (2)

Սկսանի գովութեամբս երգաբանել. (Լմբ. սղ.։)

Զոր սաղմոսիւք երգաբանեալ ... եւ ի շիրիմ հարցն ամփոփեալ. (Շ. վիպ.։)


Երգագիր, աց

See full entry →

s.

book of songs;
songwriter.

NBHL (1)

Տաղաչափական. չափաբերութեամբ գրեալ իբրեւ երգ. որ եւ ՍՏԻՔԻՐՈՆ. ոտանաւոր.


Երգագրեմ, եցի

See full entry →

va.

to make or compose songs.

NBHL (1)

Տաղաչափութեամբ գրել. (որպէս դաւիթ զսաղմոսս).


Երգակից, կցի, կցաց

See full entry →

s.

that sings together or with another;
— լինիմ cf. Երգակցիմ.

NBHL (1)

Այսմ փրկութեան ի գերութենէ եւ դաւիթ երգակից լինի. (Կամրջ.։)


Երգակցիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to sing together, to accompany.

NBHL (1)

ԵՐԳԱԿՑԵՄ ԵՐԳԱԿՑԻՄ. συνᾴδω concinno, consono, consentio Երգակից լինել, ի միասին երգել. ձայնակցիլ եւ միաձայնիլ յամենայնի.


Երգակցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

song in company, accompaniment.

NBHL (3)

Հրեշտակային երգակցութեամբ զքեզ օրհնել. (Ժմ.։)

Ընդ հրեշտակս պարակցեալ երգակցութեամբ. (Մագ.։)

Միախումբ դասակցութեամբ, միապար երգակցութեամբ՝ ընծայեցուցանես ի քեզ բազմելոյդ մաքուր օրհնաբանս. (Նար. խչ.։)


Երգարան, աց

See full entry →

s.

singing book;
place of songs;
musical instrument;
— տարրաբանական, chemical harmonicon.

NBHL (1)

Գործի եւ ընդունարան երգոց. այսինքն նուագարան, եւ մատեան երգոց, կամ երգք. եւս եւ որպէս Տեղի երգոց եւ պարուց.


Երգեմ, եցի

See full entry →

va.

to sing;
to praise;
to play;
— թռչնոց, to warble, to chirp;
— քնարաւ, to play on the lyre.

NBHL (5)

Երգել վայել է, եւ այսպէս երգել, զի եւ համբակագունիցն առաջնորդք բարուց քաղցունց լինիցին. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)

Կամ ψάλλω Սաղմոսել կամ Երգել քնարաւ. հարկանել զքնար. նուագել սաղմոսարանաւ.

Այր մի՝ որ գիտիցէ երգել քնարաւ։ Երգէին տաւղօք եւ քնարօք եւ ծնծղայիւք։ Երգէին քնարօքն զգոհութիւնս։ Երգեսցէ քնարաւ։ Երգէր ձեռամբ իւրով, կամ ձեռօք իւրովք. (՟Ա. Թագ.։ ՟Ա. Մնաց. եւ այլն։)

ԵՐԳԵԼ. որպէս Հռչակել գովութեամբ.

Բնութիւն՝ զայն, որ իւր երգելիք եւ ամենաբարի գործքն են, ոչինչ թաքոյց. (Փիլ. բագն.։)


Երգեցիկ, ցկաց

See full entry →

s.

singer, songster, songstress.

NBHL (1)

ᾅδων, ᾅδουσα, ᾧδος cantor, cantatrix Երգիչ. երգակ, այր կամ կին. երգօղ, բան կանչօղ .... ի սուրբ գիրս ՝ որպէս Սաղմոսերգու, օրհնիչ, եւ այլն. իսկ յայլ գիրս նաեւ որպէս Ողբերգակ.


Երգեցող

See full entry →

s.

singer;
song-writer, composer;
musician;
chorister.

NBHL (1)

Յօրինեն զհարսանիքն ամենայն երաժշտական երգեցողքն. (Տօնակ.։)


Երգեցողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

singing.

NBHL (1)

Կամ երգեցողութեան, կամ պաշտամանց. (Թղթ. ման. առ գր.։)


Երգիծանեմ, գիծի

See full entry →

va.

to bite, to tear, to jeer, to cavil, to nettle, to irritate.

NBHL (4)

ԵՐԳԻԾԱՆԵՄ ῤηγνύω, ῤήσσω, ἑκρήγνω rumpo, scindo որ եւ ԵՐԳԻԾՈՒՑԱՆԵՄ. Հերձանալ. պատառոտել, իրօք կամ նմանութեամբ.

Շտեմարանք երգիծանին յոլովութեամբ մթերիցն նեղեալք. (Բրս. սղ.։)

Ի զրահիցն ամրութեան ոչ երգիծանէ ինչ. (Լմբ. իմաստ. ՟Ե. 19։)

Իբր Կծանել. զկծեցուցանել. կշտամբել. եպերել. սիրտը խշխշցընել, երեսը վար առնել, խաղք ընել.


Երգիծանիչ

See full entry →

adj.

that blames, that finds fault;
mocking, taunting, scoffing.

NBHL (1)

Որ երգիծանէ՝ զի՛նչ եւ է առմամբ.


Երգիծանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

laceration;
sarcasm;
satire, jeering, taunting.

NBHL (1)

ԵՐԳԻԾԱՆՈՒԹԻՒՆ ԵՐԳԻԾԱՆՈՒՄՆ ԵՐԳԻԾՈՒՄՆ. Երգիծանելն, եւ իլն, ըստ ամենայն առման.


Երգիծանումն, ման

See full entry →

s.

cf. Երգիծանութիւն.

NBHL (1)

ԵՐԳԻԾԱՆՈՒԹԻՒՆ ԵՐԳԻԾԱՆՈՒՄՆ ԵՐԳԻԾՈՒՄՆ. Երգիծանելն, եւ իլն, ըստ ամենայն առման.


Երգիծումն, ման

See full entry →

s.

cf. Երգիծանութիւն.

NBHL (1)

ԵՐԳԻԾԱՆՈՒԹԻՒՆ ԵՐԳԻԾԱՆՈՒՄՆ ԵՐԳԻԾՈՒՄՆ. Երգիծանելն, եւ իլն, ըստ ամենայն առման.


Երգիոն, աց

See full entry →

s.

organ;
— հարկանել, to play on -.

NBHL (3)

ὅργανον organum որ եւ ԵՐԳԵՀՈՆ, ՂԱՆՈՆ. Բառ յն. օ՛րղանօն. այսինքն Գորի նուագաց. նուագարան. որ առ ննախնիս էր որպէս մըսխալ, այսինքն սրինգ բերանով փչելի բազմաթիւ եղեգամբք աշտիճանաբար. եւս եւ բազմափող ջրահնչակ. եւ առ յետինս շինեցաւ մեքենայ հողմաբեր օդով բքոց՝ հանդերձ բաշխմամբ մատանց.

Որպէս եւ յերգիոնն արուեստապետն ընդ մի բերան փչէ, եւ բազմութիւն փողոցն հասարակ գոչեն, ոմն սոսկ, ոմն թաւ ... ըստ ձեռին շարժողին ընտրութիւն ձայնիցն երեւին, եւ գործին մի է. (Մամբր. ի ղզր.։)

Վիգալիոս զերգեհոնսն սազեաց ... Մատամբ հարկանել ի յերգեհոնսն. վասն զի նախ զնոյն երգեհոնսն բերանով հնչեցուցանէին. եւ այն եւս ո՛չ էր ի պուկս կապարեայ շարեալ, այլ յեղեգնեայ. (Մարթին.։)


Երգիչ, չի, չաց

See full entry →

cf. Երգեցող.

NBHL (1)

Երգիչ եւ պատմիչ թշուառութեանցն եղեալ (քամ), ոսոխ եւ ամբաստան լինի. (Փիլ. լին. ՟Բ. 71։)


Երգող

See full entry →

cf. Երգեցող.

NBHL (1)

Ինձ մերձենալ առ աստուած բարի է, ասէ երգողն. (Համամ առակ. ստէպ զդաւթայ։)


Երգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

act of singing;
song, canticle.

NBHL (1)

Հոգենուագն երգողութեամբ. (Տօնակ.։)


Երդմնազանց, ից

See full entry →

adj.

perjured, forsworn;
— գտանիլ, լինել, to perjure one's self, to break an oath, to take a false oath.

NBHL (1)

ἑπίορκος perjurus Որ զանցանէ զերդմամբ իւրով. երդումը աւրօղը.


Երդմնազանցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

perjury.

NBHL (1)

Խաբէութիւն, որ ի ստախօսութենէն լինի, եւ երդմնազանցութեամբն կնքի. (Շ. յկ. ՟Կ՟Դ։)


Երդմնակուռ

See full entry →

adj.

swearer, that swears;
sworn.

NBHL (1)

Երդմամբ կռեալ հաստատեալ.


Երդմնահար, աց

See full entry →

cf. Երդմնազանց. — լինել, cf. Երդմնահարիմ.

NBHL (3)

ἑπίορκος pejerator Երդմնակուռ, կամ մոլեալ յերդմունս. ստէպ երդուօղ կամ տարապարտ. որ եւ ստէպ լինի երդմնազանց.

ԵՐԴՄՆԱՀԱՐ ԼԻՆԵԼ. ԵՐԴՄՆԱՀԱՐԵԼ. ἑπιορκέω pejero Յումպէտս կամ սուտ երդնուլ.

Երդմնահար լինել առ զուգահաղորդութիւնս, եւ առ այլ ռամկական պատահմունս. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Բ։)


Երդմնահարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Երդմնազանցութիւն.

NBHL (2)

ἑπιορκία pejeratio, perjurium, dejurium Տարապարտ երդումն. եւ Ստերդմնութիւն կամ երդմնազանցութիւն.

Արգելու յերդմանէ, զի մի՛ սովորութեամբ երդմանն յերդմնահարութիւն անկանիցին, եւ սուտ եւս երդնուցուն. (Ոսկիփոր.։)


Երդմնեմ, եցի

See full entry →

vn.

to swear, to take an oath.

NBHL (2)

Անիծիւք եւ թշնամանօք, սուտ երդմնելով. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 25։)

Իսկ Երդմնելի, կամ Երդնելի. cf. Երդնլի։


Երդմնեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to make swear;
— զդեւս, to conjure, to adjure, to exorcise.

NBHL (3)

Երդմնեցուցանի յաբրահամէ ծառայն. (Նիւս. երգ.։)

Առանձին առմամբ յեկեղեցական կարգի՝ է Յանուն աստուծոյ սաստել այսոց պղծոց.

Պանիր իմն երդմնեցուցանեն, եւ տան ծամել. (Կանոն.։)


Երդմնեցուցիչ, չի, չաց

See full entry →

s.

exorcist.

NBHL (1)

ἑξορκιστής exorcista Որ երդմնեցուցանէ. մանաւանդ մասնաւոր առմամբ՝ սաստօղ այսոց պղծոց.


Երդնլի, լւոյ, լեաց

See full entry →

cf. Երդմնելի.

NBHL (1)

Ո՛չ եթէ երդնլեացն զօրութիւն». ա՛յլ ձ. երդմնելեացն, կամ երդնելեացն. (Իմաստ. ՟Ժ՟Դ. 31։)


Երդնում, երդուայ

See full entry →

vn.

to swear, to take an oath;
to curse, to detest;
սուտ —, to swear falsely, to perjure one's self, to take a false oath;
— յանձն իւր, to swear to one's self.

NBHL (3)

Գովեսցին ամենեքեան՝ որ երդնուն նովաւ։ Գովիչք իմ ինեւ երդնուին. (Սղ. ՟Կ՟Բ. 12։ ՟Ճ՟Ա. 9։)

Երդուեալ ի դիս, կամ աստուածովքն. (ՃՃ.։)

Թագաւորութիւն լութանի, երդնլով յարամազդ եւ եթէ այլ ոմն երբէք իշխանութիւն լուծեալ է, ո՛չ ի ձեռն այլոյ ուրուք, այլ ի ձեռն ինքեանց նոցունց. (Պղատ. օրին. ՟Գ։)


Երդուիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Երդնում.

NBHL (1)

Իբր ռամկականն վերնոյն.


Երդումարդ, աց, ոց

See full entry →

s.

family, house.

NBHL (3)

Կարգեալ կացուցանէր ի նմա ամբոխութիւնս երդումարդաց. (Յհ. կթ.։)

ամբոխութիւնս երդումարդոց. (Վրդն. պտմ.։)

Յորժամ ազատ զիւրեանց երդումարդ բաժանեն. (Կանոն.։)


Երդումն, դման

See full entry →

s.

oath;
սուտ —, perjury, false oath;
— դնել, տալ, to take an oath, cf. Երդմնեցուցանեմ;
— տալ հավատարմութեան, to take the oath of fidelity, to swear fidelity;
ստել զ—, to take a false oath, to break an oath;
անհաստատ —, an unstable oath, a drunkards oath;
ձակել յերդմանէ, to unbind, to liberate from an oath, to release from an engagement.

NBHL (7)

Քաւեա՛լ լիջիր դու յերդմանէ։ Հաստատեցից զերդումն իմ, զոր երդուայ աբրահամու. (Ծն. ՟Ի՟Դ. 8։ ՟Ի՟Զ. 3։)

Զոր ինչ ուխտիցէ մարդ երդմամբ չափ». յն. երդմամբ հանդերձ. (Ղեւտ. ՟Ե. 4։)

Այսպէս ճշմարտախօսել ի վերայ իւրաքանչիւր իրիք ուսեալ, մինչ զի զբանսն՝ երդմունս գոլ համարել. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

ԵՐԴՈՒՄՆ ՈՒՏԵԼ. իբր ռամկական ոճով. այսինքն Երդնուլ տարապարտ.

Երդումն ուտել անձամբ վասն միոյ փողոյ, եւ սուտ. (Զքր. ծործոր.։)

Երդումն տամ քեզ ի փառսն տեառն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)

Որի՛շ է երդումն ուտել անձամբ վասն միոյ փողոյ, եւ սուտ, եւ որիշ՝ երդումն տալ առաջնորդաց եւ դատաւորաց վասն ճշմարտութեանն հաւատալոյ. (Զքր. ծործոր.։)