Definitions containing the research տի : 10000 Results

Սքեմաւորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Սքեմ առնում.

NBHL (1)

Եթէ կրօնաւորութեամբ սքեմաւորեցայց (կամ սքեմեցայց), նոյն պատիւ եւ փառք մնան ինձ. (Վրք հց. ձ։)


Սքող, ից

See full entry →

s.

veil;
vest.

NBHL (1)

Եպիսկոպոսն զգեցեալ լինի երկնանման սպիտակ սքողիւք երկնամած նափորտիւն. (Մաշտ։)


Սօսափիւն

See full entry →

s.

noise, murmur, sough, breath;
trembling, agitation;
— սաղարթուց, rustling of the leaves;
— հողմոց, hollow or rumbling noise of the winds.

NBHL (1)

Ի սօսիսն. զորոց զսաղարթուցն սօսաւիւն ըստ հանդարտ եւ կամ սաստիկ շնչըլոյ օդոյն եւեթ ուստ շարժումն սովորեցան ի հմայս աշխարհիս հայկաղանց. (Խոր. Ա. 19։)


Վ (vé)

See full entry →

s.

the thirtieth letter of the alphabet, and the twenty fourth of the consonants;
three thousand, three thousandth.

NBHL (3)

Բաղաձայնն տառիս Ւ, որպէս թաւ ու, անուանեալ Վեւ, կամ վէվ. որպէս եւ յարաբ. եւ յեբր. վաւ կամ վավ երբեմն է բաղաձայն վ. եւ երբեմն ձայնաւոր՝ ու, իւ, օ. հանգէտ իփսիլօն Ψ տառի յունաց, որ վարի որպէս իւ, ի, եւ ւ վ։ Թո՛ղ զի վի՛դա տառ նոցա ունի զտեղի մերոյս վ, եւ ւ տառից, ուստի ի Քեր. թրակ. ի բաց ձգի տառն մեր վ. որպէս թէ շատ իցեն ւ, եւ պ ըստ յն. իսկ լատինք զմի եւ զնոյն տառ u, v, ՌՌՌՌ ու կամ վու ՝ վարեն որպէս ու, ւ, վ։

Վ. Ի յատուկ անուանս մեր յաճախեալ է. որպէս Վարդան, Վասակ, Վաղարշ, եւ այլն. ուր յոյնք դնեն ου կամ . β իսկ ուր առ յոյնս իցէ β նախնիք մեր դնէին բ, այլ ի յետին դարս՝ ոյք կամեցանն հնչել ըստ յունց, եդին վ. զոր օրինակ Բասիլիոս կամ Բարսեղ, եւ Վասիլ. Բասիլիսկոս կամ Վասիլիսկոս. Բեկտոր կամ Վիկտոր, եւ այլն։ Վարդան, վասակ, եւ այլն, յոյնք գրեն՝ ուարտանիս, ուասսագի՛ս, կամ β տառիւ. ուստի եւ լատինք անխտիր դրոշմեն՝ վարտանէս կամ պարտանէս, վասսա՛չէս կամ պասսա՛չէս, եւ այլն։

Վ. գրով գրին ի մեզ լատին անուանքս վա՛լէնս, վալէրիանուս. որ են ըստ յն. ուա՛լիս, ուալէրիանօս. եւ ըստ հյ. վաղէս, վաղերիանոս.


Վազումն, ման

See full entry →

s.

running, course.

NBHL (1)

Զսպեսցես զխանչումնն. քանզի այսպիսի պատրաստութիւն զ՝ի վեր վազումն սրտիդ ի բաց բառնայ. (Բրս. բարկ.։)


Վաթսնամեան, ենից

See full entry →

adj.

cf. Վաթսնամենի.


Վախճանական

See full entry →

cf. Վախճանաւոր.

NBHL (1)

τελευταῖος finalis, ultimus. որպէս Վերջին. յետին.


Վախճանիմ, եցայ

See full entry →

vn. adj.

to pass from life to death, to expire, to breathe one's last, to die;
to be finished, consumed, to be drawing to a close, to terminate, to end;
— լցեալ աւուրբք, to die full of years, to die very old;
—նեալ, dead, deceased, departed, defunct.

NBHL (1)

τελευτάω, ἁναπαύομαι vitam finio, morior, requiesco, obeo. Մեռանել. վճարիլ ի կենաց աստի. հասանել ի վախճան կենաց, կամ յելս ինչ իրաց.


Վակասակիր

See full entry →

cf. Վակասաւոր.

NBHL (1)

Յովհաննէս որդի քահանայապետին Զաքարիայ ... վակասակիր քահանայութեան, խոյրագիր պատուին. (Ագաթ.։)


Վահանադրօշ

See full entry →

adj.

carrying a buckler.

NBHL (1)

Սաստիկ խորտակելով բախէին զվահանադրօշսն, որք յանդուգն արշաւանօք պատրաստէին ի պատերազմ. (Մեսր. երէց.։)


Վահանակիր

See full entry →

s.

esquire;
cf. Վահանաւոր.

NBHL (1)

Որդիք Յուդայ վահանակիրք եւ տիգաւորք։ Գայր այլազգին, եւ այր վահանակիր առաջի նորա. (՟Ա. Մնաց. ՟Ժ՟Բ. 24։ ՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Է. 42։)


Վահանաւորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be armed or furnished with a buckler.

NBHL (1)

Վառելով վահանաւորեալ՝ անվտանգ ի նետիցն մնացեալ գաղտնի։ Վարդապետն ի վարդիկն վահանաւորեալ վաղվաղեաց. (Մագ. ՟Գ. ՟Դ։)


Վահանափակ, աց

See full entry →

adj. s.

protected by a buckler;
trench fortified with shields;
— առնել, to cover, protect or defend with a buckler.

NBHL (1)

Պարառեալ զվհանափակն՝ որ ընդդէմ նոցա։ Ռազմ յօրինէին ընդ երեսս լայն դաշտին վահանափակովն. (Ասող. ՟Գ. 8. 41։)


Վաղազրաւ

See full entry →

adj.

frail, perishable.

NBHL (1)

Վաղազրաւ կենօք։ Եդեալ ի մտի զվաղազրաւ կենցաղոյս փոփոխումն. (Պիտ.։ Արծր. ՟Ե. 3։)


Վաղակաւոր, աց

See full entry →

s. adj.

dagger, poniard;
sword, sabre, hanger, cutlass, scimitar;
sworded, armed with a sword or dagger.

NBHL (2)

ἑγχειρίδιον parvus gladius, culter. Վաղր. ազգ սուսերի կամ դանակի. ըստ եբր. խէրպ. որ եւ ի մեզ Խարբ ասի. յն. էնխիռի՛տիօն. որ է ձեռին գործի.

Եհար վաղակաւորաւն զճակատ երանելւոյն, եւ ի բաց եհան զսկաւառակն ի գլխոյ անտի. (Ճ. ՟Բ.։)


Վաղիւ, ղուի

See full entry →

s.

tomorrow, next day, the following day;
—, ի —, ի — անդր, the morrow, the day after, on the morrow, tomorrow;
ի — անդր յետ մահու նորա, the day after his death;
վասն երկիւղի վաղուեանն, for fear of the future;
զկնի վաղուին, after tomorrow;
ի միւս —ն, ի միւսում —, the day after tomorrow;
վաղուենէ ի — առնել, to put off from day to day.

NBHL (1)

Մի՛ այսուհետեւ հոգայցէք վասն վաղուի. զի վաղիւն վասն իւր հոգասցի։ Մի՛ պարծիր առ վաղիւն, զի ոչ գիտես զի՛նչ ծնանիցի քեզ վաղիւն։ Ի վաղուէ շաբաթուն մինչեւ ցվաղիւն յետին եօթներորդին թուիցէք։ Անվրէպ զվաղուի օրն (կամ զվաղիւ օրն) պատրաստեսջի՛ր ի նմին գազանութեան զփիղսն. եւ այլն։


Վաղնջուց

See full entry →

adj.

ancient, old;
ի — or ի հետէ, anciently, formerly, long since;
ի — ժամանակաց, of yore, time out of mind, from time immemorial.

NBHL (1)

ՎԱՂՆՋՈՒՑ. Ի ՎԱՂՆՋՈՒՑ. Ի ՎԱՂՆՋՈՒՑ ՀԵՏԷ. մ. πάλαι antiquitus, ab antiquo, olim, jamdudum, jam inde. Վաղ ի վաղուց. ի բազում ժամանակաց հետէ. անդստին ի նախնեաց. վաղուց, հնուց, շատոնց. չօգտան.


Վաղորդայն, ոյ, ի

See full entry →

adj. adv.

morning;
—, ի —, in the morning, early.

NBHL (1)

Ի վաղորդայնէ տուընջեանն առ մուտս արեւուն։ Խաւարն ինձ ճառագայթ, եւ գիշերն՝ վաղորդայն։ Ի սկիզբն վաղորդայնի մշտատիւըն ժամու. (Նար. ՟Ի՟Թ. ՟Կ՟Ե. եւ Նար. խչ.։)


Պոման

See full entry →

cf. Պայման.

NBHL (1)

Մի ստել պոմանի ուխտին. (Մեսր. երէց.։)


Պոնտոս

See full entry →

adj. s.

Pontius;
Pontus, the Euxine or Black sea.

NBHL (1)

Պոնտիոս պիղատոս էր դատաւոր աշխարհին. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 9։)


Պոռնկական, ի, աց

See full entry →

adj.

meretricious, dissolute.

NBHL (1)

Տագնապեցայ ջերմամբ ախտին, պոռընկական զազրադունին. (Յս. որդի.) (այսպէս դրի ի հնի ձձ. իսկ յայլս՝ պոռնկական)։


Պոռնկանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Պոռնկիմ.

NBHL (1)

Կապեաց երբեմն պօղոս՝ որ ի կորնթոս պոռնկացաւն, եւ արձակեաց զնա սրտիւն ապաշխարեալ. (Սեբեր. ՟Ժ՟Զ։)


Պորոմիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to contract the tongue on tasting acids.

NBHL (2)

Փոթոթիլ լեզուի՝ որպէս ի տտիպ կերլեաց կամ ըմպելեաց.

Խօսելով անյայտս եւ անհաւաստիս. վասն զի լեզուն ահա անդէն իսկ պորոմեցաւ ի մահադեղէ. (Պտմ. աղեքս.։)


Պուլ

See full entry →

s.

bull, pope's letter.

NBHL (1)

ՊՈՒԼ. Բառ լտ. bulla. որ գրի եւ Վուլ, բուլ. այն է կոնդակ քահանայապետին հռովմայ.


Պուտուկ, տկաց

See full entry →

s.

pot, small pot, saucepan.

NBHL (1)

Գտին կուժ մի ջրով, եւ պուտուկ, եւ ափսէ. (Վրք. հց. ՟Ծ՟Ե. ձ.) (տպ. պտուկ)։


Պչրանք, նաց

See full entry →

s.

affectation, studied elegance, finery;
primness, prim ways, smirking, mincing air, simpering, alluring manners, enticing looks or ways, coquetry;
prudery, prudishness;
peevish temper, disdainful airs, grimaces;
cf. Ընդվայրայօն;
ընդ —նս գալ, cf. Պչրեմ, cf. Պչրիմ.

NBHL (1)

Ոչ մեծութեան ինչ նշանակ է՝ այնչափ զարդ յանձին կապել, այլ ընդողնելոյ եւ պչրանաց. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ը։)


Պչրիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to give oneself affected ways, to simper, to be dainty, to mince, to be disdainful, overnice, to play the prude;
to adonize, to be studiously elegant, to be dandy or foppish;
to be well dressed, very spruce.

NBHL (2)

ἁκνόμαι, θρύπτομαι in lasciviam et in delicias labor. Ընդ պչրանո գալ. խենեշանալ. ի լկտիութիւնս հատանիլ.

Զի՞նչ իցէ խայտալն (կանանց). յորժամ հպտիցին, յորժամ պչրիցին, զաչսն զվայրօքն յածիցեն. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ծ՟Է։)


Պռաստ

See full entry →

cf. Պրաստ.

NBHL (2)

Լինէր ընդ պռաստին եւսեբեայ կնոջ այրւոյ անցանել. (ՃՃ.։)

Առնու պռաստինս հարիւր. որ է գեօղեան. (Վրդն. պտմ.։)


Պռեմն, ից

See full entry →

s.

male wild fig-tree.

NBHL (1)

Բառ անյայտ. որպէս թզենի պարտիզաց կամ դաշտաց.


Պռոտոստրատոր

See full entry →

s.

General commanding the cavalry.

NBHL (1)

որ կարճելով գրի եւ Պռտօստռատօր, կամ Պռօտրատօր. Բառ յն. (ի միջին եւ ի յետին դարս). πρωτοστράτωρ, προστράτωρ princeps sive magister equitum. Զօրապէտ հեծելոց.


Պռոտոֆրօնդէս

See full entry →

s.

Doctor, Master.

NBHL (1)

Բառ յն. ի յետին դարս. πρωτοφροντίστης . որպէս թէ Առաջին խոհական խնամակալ, եւ վարժապետ, վարդապէտ, ուսումնասէր. իմաստասէր, եւ ճգնաւոր։ Զայս անուն սեպհականեաց անձին ստեփանոս ուռպելեան. Որպէս տեսանել ի գրուածս նորա. Գտանի գրեալ եւ այսպէս.


Պռուգեմ, եցի

See full entry →

va.

to portion, to give a portion, to endow.

NBHL (1)

προΐξασθαι dono, donis adornare. Օժտիւք զարդարել՝ ճոխացուցանել.


Պսակազգեաց

See full entry →

adj.

bearing a crown, crowned.

NBHL (2)

Ընդէ՞ր բաժանել կամեցար ի հոգւոց այլոց պսակազգեստից դասուց. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)

ՊՍԱԿԱԶԳԵԱՑ ԱՌՆԵԼ . ՊՍԱԿԱԶԳԵՍՏ ՑՈՒՑԱՆԵԼ. στεφανόω corono. Պսակաւ զարդարել. պսակել. Պսակազգեաց արար մարտիրոսօք (զեկեղեցի). Ճղ։


Պսակակապ, աց

See full entry →

adj.

crowned;
crowning.

NBHL (1)

Վեստիտորացն, որք են պսակակապք արքային. (Մխ. դտ.։)


Պսակահամբար

See full entry →

s.

place where prizes are kept and distributed.

NBHL (3)

Առ ի յառաջադէմ ընտրութիւն պսակահամբար քրիստոսադիր կիտին. (Ագաթ.) (յորմէ եւ Կորիւն. ուր գրի պսակահաս)։

Փութալն ի նշանակեալ նպատակ պսակահամբար քրիստոսադիր կիտին. (Խոր. հռիփս.։)

Պարակցեալ հրեշտակախառն օրհնութեամբ ի պսակահամբար կիտին՝ բոլորեալ պսակօք. (Թէոդոր. խչ.։)


Պսակաւոր

See full entry →

adj. s.

crowned;
laureate;
prince, king.

NBHL (3)

Պսակաւոր. Առաւել ասի զՄարտիրոսաց.

Յաղագս տիգրանայ, որ իններորդ ի նախնեաց մերոյ պսակաւորաց էր. (Խոր. ՟Ա. 22։)

Քահանայն լուծցի ի պատուոյն, եւ զպսակաւորսն վերստին պարտ է պսակել. (Յհ. իմ. ատ.։)


Պսակեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to crown, to wreath;
to reward, to recompense;
to give the nuptial blessing, to marry;
to crown, to achieve, to accomplish.

NBHL (2)

Ոչ պսակի, եթէ ոչ ըստ օրինին մարտիցէ. (՟Բ. Տիմ. ՟Բ. 5։)

Ըզքեզ քաղաք Աստուծոյ ... անվախճանփառօք պսակեաց սուրբ հոգին։ Պսակէ զքեզ ի պատիւ ամենայն սրբովք իւրովք։ Քանզի թագաւորն քրիստոս պսակեաց զսա սքանչելի փառօքն իւրովք։ Որ պսակեացն զհայաստան նորասքանչ լուսաւորչօք . (Շար.։)


Պտեղն, տղան

See full entry →

s.

pinch;
— մի պնչադեղոյ, a pinch of snuff.

NBHL (2)

Ծայր մատին փափկամիս.

(Լաւ մեղր այն է), երբ մօտիս՝ պտղանդ կոկ թուենայ, եւ երբ մեկնես՝ մեկնի դերձանի նման. (Վստկ. ՟Յ՟Գ։)


Պտղաբեր, աց

See full entry →

adj.

bearing or producing fruit, fructiferous;
productive, fruitful, fructuous, fertile;
offering;
— ծառ, fruit-tree.

NBHL (1)

Ծառ կամ փայտ պտղաբեր։ Որթ պտղաբեր։ Երկիր պտղաբեր։ Ծառք պտղաբերք։ Զամենայն ծառս պտղաբերս։ Զփայտ՝ զոր դիտիցես, թէ չիցէ պտղաբեր, զայն հատցես։ Տալ յերկնից ձեզ անձրեւս, եւ ժամանակս պտղաբերս.եւ այլն։


Պտղաբերութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fructification;
fertility;
offering, oblation.

NBHL (2)

Պտղաբերութիւն կոչի արածանի (եփրատ գետի). (Փիլ. այլաբ.։)

Երթային ի տօնն յօժարութեամբ սրտիւ մատուցանել ըստ կարի պտղաբերութիւն. (Ճ. ՟Գ.։)


Պտղազուարճ

See full entry →

adj.

adorned with fruits.

NBHL (1)

Ցանկացայ պտղազուարճ տեսանել, եւ զփուշս խոցոտիչս աճեցոյց. (Ոսկ. ես.։)


Պտղալից

See full entry →

adj.

full of or loaded with fruits, rich, fertile, prolific.

NBHL (3)

Սէր սուրբ ձիթենի պտղալից է ի սրտի բարեխորհին. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)

Կատարեալ ստեղծան ... ծառքն, եւ պտղալիցս. (Շիր. զատիկ.։)

Վարք աստուածահաճոյ կենաց հանդերձ բարեպաշտութեամբ պտղալից զարդարտին. (Կանոն.։)


Պտղախայծ

See full entry →

adj.

ripe, dark or deep coloured, spotted, speckled.

NBHL (1)

Տեսեալ պղծախայծ զսոյն տիրամայրն, պահանջէ զտոհմականս իւր շնորհաց. (Լմբ. վերափոխ.։)


Պտղածնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Պտղաբերութիւն.

NBHL (1)

Ի ձեռն անձրեւաց եւ կարկտից ի բաց հատցէ զբուսոցն պտղածնութիւն. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)


Պտղաւէտեմ, եցի

See full entry →

va.

to render fruitful, to fecundate, to fertilize.

NBHL (1)

Տունկք եւ սերմանք պտղաւետին վայելչական։ Ծառ բարձրուղէշ եւ պտղաւէտեալ. (Երզն. ոտ. երկն.։ եւ Երզն. լս.։)


Պտղի

See full entry →

s.

elm-tree.

NBHL (1)

որ եւ յն. բդէլէ՛ա. πτελέα ulmus. Անուն անպտուղ ծառոյ մեծի, զորով պատի որթ այգւոյ. յաճախ տնկի եւ ի վերայ ճանապարհաց ի զուարճութիւն. Գարա աղաճ։ (Վստկ. ՟Ի՟Ա. ՟Լղ. ՟Լ՟Ը։)


Պտղիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to germoliate;
*to imbibe.

NBHL (1)

Անտի (ի բեթղեհէմէ) պտղեալ հացն կենաց կերակուր աշխարհիս։ Ի վերստին արբամանէ սուրբ եւ պատուական տրեան քո՝ ինձ եւ որդւոց իմոց պտուղ օրհնութեան պտղեսցի. (Ճ. ՟Գ.։)


Պտուտկեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

cf. Պտուտեմ;
to screw, to screw down or on;
to feel giddy, dizzy, to have a swimming in the head.

NBHL (1)

ՊՏՈՒՏԿԵԼ. չ. ἱλιγγιάω vertigine laboro. Կրել զպտոյտն գլխոյ. Գլուխը պտըտիլ.


Պտռեմ, եցի

See full entry →

va.

to excavate, to hollow or dig out;
to seek for, to investigate.

NBHL (1)

(Արմատն է պտիռ. յորմէ աղբապտիռ). Բրել եւ պեղել զերկիր իբր յուզելով եւ որոնելով. ուստի եւ ռմկ. փնտռել.


Պրակ, աց

See full entry →

s.

wood, thicket, grove, bush;
work, writing;
chapter, paragraph or article;
— թղթոյ, ream of paper;
— կտաւոց, չուխայից, entire piece of linen or woollen cloth, bale, pack;
—ք ուսման, lesson;
acts;
—ք առաքելոց, the Acts of the Apostles.

NBHL (1)

(գրի առ յետինս եւ Պուրակ. լծ. պ. պէրք, որ է տերեւ, սաղարթ). Տերեւալից ծառք խիտ առ խիտ բուսեալք. անտառացեալ վայր. մացառք. մայրիք.