to offer, to present, to sacrifice, to give, to dedicate, to attribute, to lend, to propose, to refer, to confer, to devote, to render, to ascribe;
to make, to furnish;
to impose, to inscribe;
ի լոյս —, cf. Լոյս;
— զոք ի կեանս, to give life to;
to vivify;
— զոք առատ պարդեւօք, to load with presents;
to confer great services.
ԸՆԾԱՅԵՄ կամ ԸՆՁԱՅԵՄ. προσφέρω, καρπόω offero Ընծայ մատուցանել. ընձեռել ընձեռայս, այսինքն ի ձեռանէ տալ տուրս եւ նուէրս. նուիրել. պատարագել. եւ Պտղաբեր լինել Աստուծոյ. տալ երախայրիս.
Ցուցանեմ, եւ ոչ ընծայեմ։ Ի սպաս պաշտաման քեզ ընծայեցից։ Ընծայեցի քումդ եկեղեցեաց զայս նուէր բարեաց՝ բանից ցանկալեաց. (Նար.։)
Խաչի կամաւ ընծայեաց։ Աճման հասակի զնոյն ընծայեցեր։ Յայտս մաքուրս՝ հերս ընծայես (իբր ընձիւղել)։ Ի մարմնոյս անօրինելոյ ընծային պտուղք դառնութեան։ Աչաց ընծայեաց զվերստին լոյս (ետ, շնորհեաց)։ Ընծայեալ մարմնոյս զմրաշարս գիծ (գրեալ, համարեալ) եւ այլն. (Նար.։)
to offer, to present one's self;
to shew, to make one's self seen;
— առաջի ուրուք, to introduce one's self to the presence of;
մահու —, to die.
ԸՆԾԱՅԻԼ. որպէս Ընծայս ընդունել, կամ ընծայիւք պատուիլ.
Այսօր յայրին ընծայեցար փրկիչ, եւ ի մոգուցն երկրպագեցար. կամ Այսօր յայրին ընծայեցաւ Քրիստոս Որդին Աստուծոյ. ի կրկին միտս բերի, որպէս Ընծայս ընդունել. եւ որպէս Ի լոյս ընծայիլ, այսինքն ծնանիլ։
to offer, to present;
to show, to expose, to place in sight;
to recommend, to introduce;
զանձն —, to pass one's self off for another, to counterfeit;
այլ իմն միտս —, to possess, or bear another meaning;
սիրելի զանձն, to make one's self beloved.
Ընծայել, ըստ ամենայն առման.
Զայս կնդրուկ ընծայեցուցանեմք։ Շունչ ընծայեցո՛։ Կենաց նորոգման ընծայեցուսցեն։ Գոդոյն Աբրահամու ընծայեցուցանէ։ Ընծայեցուցանես՝ ի քեզ բազմելոյդ մաքուր օրհնաբանս, եւ այլն. (Նար.։)
ԸՆԾԱՅԵՑՈՒՑԱՆԵԼ. συνίστημι commendo Գովելի ընծայել վկայութեամբ. յառաջ մատուցանել իբրեւ ընդունելի. յանձնել գովութեամբ.
Ծառայեցոյց (սատանայ) զմարդիկ՝ իւր պաշտօնեայս առնելով, եւ ինքեան՝ զպարտուպատշաճ պատիւն Աստուծոյ՝ ընծայեցուցանելով. (Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Գ։ (Բայց լինի եւ իմանալ որպէս վերագրել, կամ սեպհականել։))
that presents;
producing, productive.
Որ ընծայեցուցանէ, կամ պատճառ լինի՝ իբր ընձիւղիչ.
Աւելորդ ստացուածք՝ ամենայն վատթարի առիթք, եւ ընծայեցուցիչք մեղաց. (Փիլ. լին. ՟Դ. 172։)
offer, offering, dedication;
presentation;
թուղթ ընծայութեան, letter of recommendation;
Կոչումն ընծայութեան, catechism;
cf. Ընթերցուածագիր;
— լուսնի, new moon.
Թուղթք ընծայութեան առ ձեզ, կամ ի ձէնջ. (՟Բ. Կոր. ՟Գ. 1։)
ԿՈՉՈՒՄՆ ԸՆԾԱՅՈՒԹԵԱՆ, կամ ԸՆԾԱՅՈՒԹԻՒՆ. κατήχησις catechesis, institutio Հրահանգ երախայից մկրտելեաց.
Յընծայութեան կամ ի պակասութեան լուսնի. (Երզն. մտթ.։)
act of offering, of dedicating one's self;
presentation;
offering, present.
to rise, to shine, to blaze forth, to glitter, to sparkle, to glare, to be bright.
ἁναλάμπω resplendeo, reluceo Ծաւալիլ սփռիլ կամ ընծայիլ լուսոյ՝ իբր ընձիւղմամբ. ծագել շառաւիղօք. նշողել. փայլել. պայծառանալ. լուսատու լինել. եւ իբր կր. Լոյս ընդունել.
Զաստեղս ի լուսնոյ ասեն ընծուիլ, եւ զլուսինն արեգակամբ ուռճացեալ։ Զանցնիւր գօտիսն ի ձեռն արեգականն ընծուիլ. (Խոր. ՟Գ. 6։ (Ի Հին բռ. վրիպակաւ Ընծուիլն շփոթի ընդ Ընձիւղիլ։))
that receives;
betrothed, husband;
խօսեալ —, affianced wife;
receiver.
Տաղաւարի նահապետին արդարոյ Աբրահամու՝ ընկալուչ եղելումն հիւրութեանն Աստուծոյ. (Ճ. ՟Ժ.։)
Չեհաս ի քաղաք ընկալչին իւրոյ. (Մամբր.։)
Զկոյսն՝ յորմէ ծնաւ, եւ զընկալուչն՝ որում զկոյսն էր խօսեալ։ Կին աստ զխօսեալն կոչէ, որպէս եւ փեսայս յառաջ քան զամուսնութիւնն սովոր են կոչել գիրք զընկալուչս. (Ոսկ. ես. եւ Ոսկ. մ. ՟Ա. 4։)
companion, comrade, partner;
female companion;
consort;
fellow;
agent;
neighbour;
partaker;
peer;
clerk;
assistant;
չիք իմ —, I am peerless, I have no equal;
— զընկեր, այր զ—, one to another, mutually;
երդուան այր —ի իւրում, they bound themselves by mutual oaths.
ԸՆԿԵՐ գրի եւ ԸՆԳԵՐ. ἐταῖρος, ἔτερος socius, alter πλησίος proximus Զուգական. հաւասարակից. գործակից. մերձաւոր. սրտակից. բարեկամ. զովող. կցորդ. բաժանորդ. համախոհ. եւ Համանման ինչ.
Մի՛ լինիր ընկեր առն բարկացողի։ Այր գրգռէ զերեսս ընկերի։ Մի՛ ցանկանար տան ընկերի քո։ Ընդէ՞ր հարկանես զընկերդ։ Եղբայր եղէ համբարուաց, եւ ջայլեմանց։ Ես եմ, եւ չի՛ք ոք իմ ընկեր։ Ընկեր, զիա՞րդ մտեր այսր.եւ այլն։
Եւ զի ասաց ցնա՝ թէ լո՛յծ զկօշիկս քո, այս ընկեր է այնր՝ որ զսուսերն ցոյց նմա։ Գիրք՝ ընկեր է ձայնին. (Եփր. ել. եւ Եփր. համաբ.։)
Արուսեակն (արեգակն) ... լծակցութեամբ ընկերին իւրոյ լուսնոյ. (Նար. առաք.։)
companion, comrade, colleague;
associate, partner;
fellow-member, friar.
Ոմանց յընկերակցաց նախարարացն։ Լուեալ զնամականին ընկերակցացն։ Քան զամենայն ընկերակիցս իւր. (Փարպ.։)
Հրաման առեալ ի սուրբ ընկերակցացն. (Եղիշ. ՟Ե։)
association;
society.
Թարգմանեալ քեբրոն է լծորդութիւն եւ կամ ընկերակցութիւն կանանց. (Փիլ. լին.)
cf. Ընկերհաշտութիւն.
ԸՆԿԵՐԱՀԱՇՏՔ ԸՆԿԵՐԱՀԱՇՏԻՔ. δῆμος, δῆμοι, δημοκρατία plebs, imperium populare Միաբան բազմութիւն. ռամկապետութիւն. որ եւ ԸՆԿԵՐԱՀԱՇՏՈՒԹԻՒՆ.
Իսկ միւսումն բազմամբոխ բանակի ընկերահաշտից հաւատացաւ վերակացութիւնն. զՄովսէսէ ասեմ։ Նա եւ ի թագաւորութեան եւ յընկերահաշտեաց զօրավարութեան զբազումս կարեմ ցուցանել կորուսեալս. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Ժ՟Բ։)
cf. Ընկերհաշտութիւն.
ԸՆԿԵՐԱՀԱՇՏՔ ԸՆԿԵՐԱՀԱՇՏԻՔ. δῆμος, δῆμοι, δημοκρατία plebs, imperium populare Միաբան բազմութիւն. ռամկապետութիւն. որ եւ ԸՆԿԵՐԱՀԱՇՏՈՒԹԻՒՆ.
Իսկ միւսումն բազմամբոխ բանակի ընկերահաշտից հաւատացաւ վերակացութիւնն. զՄովսէսէ ասեմ։ Նա եւ ի թագաւորութեան եւ յընկերահաշտեաց զօրավարութեան զբազումս կարեմ ցուցանել կորուսեալս. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Ժ՟Բ։)
that loves his neighbour, charitable;
sociable, companionable.
Չէ՛ հնար ընկերասիրին զկամս անձին իւրոյ կատարել. (Մանդ. ՟Ժ՟Դ։)
to accompany, to escort, to follow;
to pair;
to associate;
to convoy;
to aid, to assist.
Օգնել իբր ընկեր. գործակից, կամ պաշտպան լինել. (որպէս դնի ի յն)
social harmony under various forms of government, monarchic, oligarchic, or democratic.
ԸՆԿԵՐՀԱՇՏՈՒԹԻՒՆ δημοκρατία, δημοκράτεια democratia, imperium populare որ եւ ԸՆԿԵՐԱՀԱՇՏԻՔ. Միաբանութիւն ռամկի յաւուրս անիշխանութեան. ռամկապետութիւն. ժողովրդական իշխանութիւն.
Դնէ յետ Սամփսոնի զընկերհաշտութեանն ամս ՟Խ։ Ի սիկիղիա ընկերհաշտութիւն կալան։ Աթենացւոց զընկերհաշտութիւնն ի ձեռս ետ։ Մակեդոնացւոց թագաւորեաց սուտ Փիլիպպոսն ամ մի, հանդերձ ընկերհաշտութեամբն ամք ՟Ժ՟Թ. (Եւս. քր. ՟Ա. եւ ՟Բ։)
Յորժամ յընկերհաշտութեանն էին, եւ ընդ թագաւորօք, եւ ընդ նուազ իշխանօք. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4։)
to associate with, to conspire, to plot.
Ընկերութիւն հաստատել իբր սակիւ, սակարկութեամբ, հանգանակաւ, համախոհութեամբ. (յն. այլ ազգ)
Արարին զովողս, եւ ընկերշակեցին (կամ ընկերաշակեցին) առ ի բարկացուցանելոյ զՏէր, եւ պաշտեցին զկուռս. (՟Գ. Թագ. ՟Ժ՟Է. 11։)
company, society;
accompanying, assistance, partnership, match;
train, retinue;
fraternity, brotherhood, congregation, order, commonalty, body;
conversation;
knowledge;
sociability
ἐταιρία societas, amicitia Միաբանութիւն ընկերաց. բարեկամութիւն.
love of ones neighbour, charity;
sociability.
ամենայն ընկերսիրութիւն պատուական է առ Աստուածութիւն անդր. (Ագաթ.։)
thrown away, cast, off, flung off;
abject, vile;
exposed, abandoned;
projectile;
— շարժումն, projection;
— ինչ, refuse;
— առնել զմանկունս ի զետ, զկարասին ի ծով, to throw the children in the river, merchandize in the sea;
— առնել զմանուկ, to expose a child;
— լինել, to be thrown out, abandoned.
Ընկեցեալ. արհամարհ, խոտան. անպիտան. անարգ. չնչին. երեսէ ձգած, կամ ձգելու.
Ընդ ընկեցիկսն եւ արհամարհեալս. (Նար. ՟Լ՟Բ։)
cf. Ընկղմիմ.
Մի՛ ընկլցեն զիս պտոյտք ջուրց։ Ամենայն իմաստութիւն նոցա ընկլաւ։ Ընկլան յանդունդս իբրեւ զվէմ։ Աչք իմ ընկլան։ Ընկլաւ մա՛հ յաղթութիւն քո։ Ընկլո՛ Տէր։ Ընկլուզաք զնա։ Ընկլուզեր զնա ի ծով Կարմիր։ Ածին զնոսա, ընկլուզին ի ծով։ Ընկլոյզ (կամ ընկլոյց) Տէր յանխնայ զամենայն գեղ Յակովբայ, եւ այլն։ Ի նոյն ընկլուզաւ, զոր եւ գործեաց. (Յհ. կթ.։)
cf. Ընհղմեմ.
Մի՛ ընկլցեն զիս պտոյտք ջուրց։ Ամենայն իմաստութիւն նոցա ընկլաւ։ Ընկլան յանդունդս իբրեւ զվէմ։ Աչք իմ ընկլան։ Ընկլաւ մա՛հ յաղթութիւն քո։ Ընկլո՛ Տէր։ Ընկլուզաք զնա։ Ընկլուզեր զնա ի ծով Կարմիր։ Ածին զնոսա, ընկլուզին ի ծով։ Ընկլոյզ (կամ ընկլոյց) Տէր յանխնայ զամենայն գեղ Յակովբայ, եւ այլն։ Ի նոյն ընկլուզաւ, զոր եւ գործեաց. (Յհ. կթ.։)
cf. Ընկղմեմ.
Մի՛ ընկլցեն զիս պտոյտք ջուրց։ Ամենայն իմաստութիւն նոցա ընկլաւ։ Ընկլան յանդունդս իբրեւ զվէմ։ Աչք իմ ընկլան։ Ընկլաւ մա՛հ յաղթութիւն քո։ Ընկլո՛ Տէր։ Ընկլուզաք զնա։ Ընկլուզեր զնա ի ծով Կարմիր։ Ածին զնոսա, ընկլուզին ի ծով։ Ընկլոյզ (կամ ընկլոյց) Տէր յանխնայ զամենայն գեղ Յակովբայ, եւ այլն։ Ի նոյն ընկլուզաւ, զոր եւ գործեաց. (Յհ. կթ.։)
cf. Ընկղմումն.
Սիրեցեր զամենայն բանս ընկլուզման, որ ծանրացուցանեն եւ ընկըղմեն. (Կիւրղ. թագ.։)
Ընկլումն աստ զայն ասէ (( Յոբ. ՟Ը. 18)) զոր ասաց Եսայի, եկուլ մահ յաղթութեամբ. վասն զի ընկլումնն՝ որով զԱդամն եկուլ, զնա եկուլ. (Իսիւք.։)
to founder, to sink, to be plunged;
to lose one's self;
— ի քնոյ, to sleep soundly;
յանհնարին արամութիւն, յանմխիթար սուգ —, to abandon one's self to melancholy, to be plunged in inconsolable grief;
— ի ծով փափկութեանց, to swim in pleasure, in delight;
ի նախանձ —, to envy, to be jealous of.
depression;
immersion, submersion.
Մկրտէ զնա քահանայապետն՝ երիցս ընկղմամբք. (Դիոն. եկեղ.։)
Տեսանէ զնաւն ալէկոծութեամբ յըկղմումն։ Ի ծովն ընկղմամբ։ Ի ծովածուփ կենցաղոյս ընկղմանէ. (Լմբ. ժղ.։ Լմբ. իմ.։ Լմբ. սղ.։)
Դիւական ընկղմամբ. (Ճ. ՟Բ.։)
Յընգղմանէ գիջական ուղխից հոսմանց վերամբարձեալ. (Անան. եկեղ։)
cf. Ընկղմութիւն.
Մկրտէ զնա քահանայապետն՝ երիցս ընկղմամբք. (Դիոն. եկեղ.։)
Տեսանէ զնաւն ալէկոծութեամբ յըկղմումն։ Ի ծովն ընկղմամբ։ Ի ծովածուփ կենցաղոյս ընկղմանէ. (Լմբ. ժղ.։ Լմբ. իմ.։ Լմբ. սղ.։)
Դիւական ընկղմամբ. (Ճ. ՟Բ.։)
Յընգղմանէ գիջական ուղխից հոսմանց վերամբարձեալ. (Անան. եկեղ։)
to oppress, to humble, to bring down, to debase, to throw down, to subdue, to humiliate;
to blunt.
ԸՆԿՃԵՄ կամ ԸՆԳՃԵՄ. κατάω, ὐποσκελίζω , կր. ἠττάομαι, ἠσσάομαι subigo, supplanto, convinco. կր. superor. Իբր Ի գուճս իջուցանել. չոքեցնել .... այսինքն Նկուն առնել. ընդ ձեռամբ նուաճել. կոխան առնել. վանել. ճնշել. յաղթահարել. տակը առնել, սըմքեցնել.
Ցրուեա՛ զնոսա զօրութեամբ քով, եւ ընկճեա՛ զնոսա. (Սղ. ՟Ծ՟Ը. 12։)
Ի ձեռն կնոջ զԱդամ ի դրախտէն ընգճէր. (Ոսկ. ի հերոդ.։)
Որոգայթ որսողին զինքն ընգճեաց. (Համամ առակ.։)
Եթէ սպառնաս, ընկճիմ։ Յամբարձումն գլխոյ՝ ընկճի։ Ընդ ընկճեալսն, եւ հաստատեալս։ Ի գուբն ինձ փորեալ ինքեանք ընկճեսցին. (Նար.։)
to sink, to faint, to succumb;
— զոք, to be a hindrance, or stumbling block to;
— ընդ բեռամբ, to bow beneath a weight;
to be overwhelmed, or disheartened;
ընկճեալ յամաց, ընդ ամօք, bowed by the weight of years;
— զիմն, to retire, to withdraw;
to impede, to hinder.
cf. Անկողին.
Անկեալ կամ չարեօք ի մահիճս ախտից ընկողնոց մեղաց. (Նար. ՟Ժ՟Ը. (ուր Անկանիլն յարմարեալ է ընդ Անկողնոյ)։)
to stretch ones self in bed, to lie down, to go to bed.
ԸՆԿՈՂՄԱՆԻՄ կամ ԸՆԿՈՂՄՆԻՄ ԸՆԿՈՂՄԻՄ ԸՆԿՈՂՆԻՄ. κλίνομαι , κατακλίνομαι, ἁνάκειμαι decumbo, reclinor, recumbo, jaceo Կողմանիլ. հանգչել. ի մի կողմն անկանիլ. անկեալ դնիլ. ննջել յանկողնի. պառկիլ.
Ոչ ընկողմանիս ընդ ոսկեճաճանչ ձեղուամբ. (Բրս. հայեաց.։)
Ընկողմանիլն, կամ կալն, կամ նստելն. (Արիստ. առինչ.։)
Կալ նստելով, կամ ընկողմանելով։ Խոնարհեալք եւ ընկողմանեալք ինքնին։ Իսկ իբրեւ ընկողմանեալ՝ ետես յանկարծօրէն, ո՛չ յառնել իշխեաց. (Փիլ.։)
Զքսան ամ ոչ ընկողմնեցաւ։ Նստեալ ընկողմնեցաւ։ Ընկողմնեցան (կամ ընկողմեցան) դարձեալ ի մահիճս։ Ընկողմնեցաւ (կամ ընկողմեցաւ), եւ պարզեաց զձեռս. (Վրք. հց.։)
Մի՛ ընկողնեսցի զգիշերն ամենայն։ Ի տեղի իւր ընկողնեսցի. (Կանոն.։)
Եթէ զշնորհս ունէիր, թերեւս հպարտանայիր, եւ ընկողնէիր ինչ. (Ոսկ. եբր. ՟Գ.) այսինքն ընդողնէիր, անկեալ դնէիր յանհոգս, կամ վատթարանայիր. յն. յեղաշրջէիր։
going to bed;
the hack of a chair.
ԸՆԿՈՂՄԱՆՈՒՄՆ. ἁνάκλιτον recubitorium Յենարան գլխոյ յաթոռն, կամ թիկանց ի գահոյս.
bed-fellow;
— լինել, to be a partisan.
ԸՆԿՈՂՆԱԿԻՑ կամ ԸՆԳՈՂՆԱԿԻՑ. cf. ԱՆԿՈՂՆԱԿԻՑ.
ԸՆԿՈՂՆԱԿԻՑ ԼԻՆԵԼ. Իբրու Անկողնակից կամ կուսակից լինել. հակամիտել. մէկին կողմը պառկիլ.
cf. Ընկուզենի.
ԸՆԿՈՒԶԻ կամ ԸՆԳՈՒԶԻ. καρύα nux κάρυϊνος nuceus Ընկուզոյ ծառն՝ պատուականն ի փայտս. եւ որ ինչ է ի փայտէ ընկուզոյ. ընկզի ծառ, ընկզենի. (եբր. լուզ, էկօզ. եւ շաքէտ, որ եւ նշենի)
to reject;
to draw back, to pull back;
to subdue;
to roll.
ԸՆԿՐԿԵՄ ἁναποδίζω retroago ταπεινόω subigo եւ այլն. գրի եւ ԸՆԳՐԿԵԼ՝ նովին հնչմամբ. Ընդ կրուկն նահանջել. յետս կասեցուցանել կամ ձգել կամ դարձուցանել. շրջել եւ կորացուցանել ըստ կամի. նկուն առնել. ընկճել. ետ դարձընել դէպ ի կռնակը, քշել, տակը առնել.
Արիանամ, եւ վատթարագոյնս ընկրկիմ։ Ընկրկին չարութեանցն գունդք։ Իբր երասանաւ ընկրկեալ։ Տապալեցին ընկրկեցին. (Նար.։)
Ամենայն պատերազմունք ընդ ձեռամբ նորա ընկրկեցան. (ՃՃ.։)
to recede, to retreat, to flinch;
to be repulsed, driven back;
— անուոյ, turning of the wheel;
— յազքատս, to compassionate the poor;
to pardon;
— երասանաւ, to be restrained, bridled, reined in;
պատերազմաց — ընդ ձեռամբ ուրուք, to take by force, to storm, to subdue, to conquer.
choke-weed, orobanche.
ԸՆԾԱԽՈՏ կամ ԸՆՁԱԽՈՏ. cf. ԱՆՁԽՈՏ. Ըստ ոմանց է եւ Ակոնիտոն՝ խոտ թունաւոր. ռմկ. ընծու կամ ունծի խոտ. (Բժշկարան.)
Ընձախոտ. անթառամ ծաղիկն։
gift, present, drink-money.
Ստացուածք կայուն ... եւ տուրք՝ ընձեռայք, որոյ վարքն (այսինքն վարումն) առժամանակեայք են. (Փիլ. լին. ՟Դ. 148։)
Աստուածայինքն ամենայն՝ պարգեւք են եւ տուրք եւ ընձեռայք. տպ. ընծայք. (Խոսր.։)
to consign, to place in the hands of some one;
to lend, to give;
to undertake, to prove;
to transmit, to refer, to leave in writing.
ԸՆՁԵՌԵՄ ἑγχειρίζω, παραδίδωμι trado որ եւ ԸՆԴՁԵՌԵԼ. Ձեռն ի ձեռանէ տալ զիմն. կարկառել. աւանդել բանիւ կամ գրով. փոխանցել. շնորհել. պարգեւել. ընծայել. մատուցանել. մատակարարել. առթել. տալ.
Ընձեռել որդւոց օրէնս փոխանորդութեամբ, կամ կաթիլ շնորհի, կամ կոչմունս աստեղաց. (Փիլ.։)
Ընձեռել անձրեւ, կամ յոյս, կեանս, սիրտ այլ, պտուղ, եւ այլն. (Նար.։)
ԸՆՁԵՌԵՄ. ն. ԸՆՁԵՌԻՄ. հ. Ընդունել զիմն ի ձեռանէ այլոց, կամ հայցել առնուլ. եւ Զբռամբ ածել. ունել ի ձեռին. հաւատալ այլոց ի մեր ձեռս զաւանդ ինչ.
Զդատաւորական աթոռն ընձեռեսցես ի թագաւորացն։ Զդատաւորական իշխանութիւն ընձեռիցէ՛ք։ Որոյ զամենայն աշխարհաց դատաւորական իշխանութիւնն ընձեռեալ էր. (ՃՃ.։)
Ո՛չ եթէ զոր կամեցարդ, այլ զոր ընձեռեցար (յԱստուծոյ), քարոզեցեր։ Զստորասոյզսն ընձեռելով՝ ի խորին խաւարի թաքիցեն. (Փիլ. յովն. եւ Փիլ. բագն.։)
Այնպէս անկեալ կան յիրս ընձեռեալս նոցա, որպէս թէ չիցեն բնաւ տալոց համար. (Սարկ. քհ.։)
giving;
tradition, treatise, discourse.
Համառօտ քեզ ընձեռութիւն առնելով՝ փորձեցայց ... զառ ծերունեացն անցանել բանիւ. (Պորփ.։ եւ Յհ. կթ.։)
Ուսմունս եւ ընձեռութիւնս եւ վարդապետութիւնս։ Ըստ իւրաքանչիւր ազգի հրամանի եւ ընձեռութեան. (Փիլ. լին. ՟Դ. 209։ Փիլ. ել. ՟Ա. 1։)
sucker, bud, shoot, spring, button, gem.
ԸՆՁԻՒՂ կամ ԸՆԾԻՒՂ ԸՆՁԻՂ ԸՆԾԻՂ. Ի ձայնէս ծիղ, ծիլ. այսինքն Ճիւղ. բողբոջ. բոյս. շառաւիղ.
to bud, to shoot, to put forth, to sprout, to germinate, to blossom.
ԸՆՁԻՒՂԵՄ կամ ԸՆԾԻՒՂԵՄ ԸՆԾԻՂԵՄ ԸՆՁԵՂԵՄ. ἑξάγω , ἑξανατέλλω produco, pullulo եւ այլն. Արձակել ծիղս, ճիւղս, ոստս, շառաւիղս, բողբոջս. բուսուցանել. կր. բուսանիլ, բողբոջիլ. բուսցընել. կր. ծլիլ, բուսնիլ.
Թզենի ընծիղեաց (կամ արձակեաց) զբողբոջ իւր. (Երգ. ՟Բ. 13։)
Եւ ընձիւղեաց Տէր Աստուած յերկրէ զամենայն փայտ ազնիւ. (Փիլ. այլաբ.։)
Ընձիւղեաց յերկրէ զամենազան տունկս ծառոց. (Պիտ.։)
Արմատ անիծից կրկին ընձիւղեալ (կամ ընձիղեալ). (Շար.։)
Զի փորձեսցէ զազատականութիւն կամաց միայնակեցին, եթէ յո՛ր կողմ ընձիւղի. (Վրք. հց. ՟Բ։)
budding, sprout.
Զգովութիւն բարեբարոյս (կամ բարեբոյս) բեղնոյ ընծիւղման նորա, որ ի պարարտ անդաստանի հոգւոջն երեւէր. (Յհ. կթ.։)
giraffe, came-leopard.
ԸՆՁՈՒՂՏ կամ ԸՆԾՈՒՂՏ. Ի բառիցս Ինձ կամ ինծ, եւ Ուղտ. (որպէս եւ ի յն. ասի, իբր Ուղտինծ). καμηλοπάρδαλις camelopardalis, -us որ եւ ԱՆԱԼՈՒԹ, ԶԱՆԱԼՈՒԹ. Չորքոտանի նման ուղտու ըստ ձեւոյն բարձրութեան, եւ երկայնավզութեան, եւ ընծու ըստ խայտաբղէտութեան.
Կենդանի ինչ նման զանալութոյ ... քաղ ծառասէր, եւ մարդամարտ, եւ ընձուղտք (կամ ընծուղտք). (Խոր. աշխարհ.։)
to deprive one of his property, to despoil, to exhaust, to extenuate, to reduce to the last shifts;
to be deprived of one's property.
Յամօթ առնէ զքեզ կերակրովք իւրովք, մինչեւ ընչաթափիցէ զքեզ. (Սիր. ՟Ժ՟Գ. 8։)
grimacing (as a monkey).
Մակդիր կապկի, որոյ ունչք պտուտկին իբր խեղկատակութեամբ, կամ է իբր պտկեալ քթով.
Զկապիկս անապատականս ըմբռնեալս՝ հտպիտս եւ ընչապտուկս եւ ամենաչար ուսուցանեն. (Եզնիկ.։)
loving riches, avaricious, greedy, covetous;
— լինիմ, — սիրեմ, to hoard up, to save sordidly, to be niggardly.
Համբաւեալք իբրեւ զընչասէրս. (Սարգ. յուդ. ՟Բ։)
Մի՛ ոք ընչասէր լինիցի ի սակս մանկանց, զի փարթամագոյն մնացուսցէ զսոսա. (Պղատ. օրին. ՟Ե։)
passion for riches, avarice, avidity, greediness.
Ի ձեռն ընչասիրութեան եւ իշխանասիրութեան յամբարտաւանութիւն վարեցար. (Ածազգ. ՟Ժ՟Գ։)
Ագահութեանն (ընդդէմ դնել) զչափաւորութիւնն, ընչասիրութեանն՝ զարհամարհանս. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։)
despising worldly wealth.
Ատեցօղ ընչից. որ քամահէ զընչիւք.
rich, fortunate, mouicd, opulent;
loaded with riches;
— լինել, to be rich, to have one's nest well feathered;
անթիւ —, very wealthy, extravagantly rich;
ըստ երկրի մասանց —, well off, in easy circumstances.
εὕπορος, εὑπορώτερος, πολυκτήμων, πλοῦτος opulentus, opulentissimus, dives Ընչեղ. ընչաշատ. բազմաստացուած. հարուստ. փարթամ. մեծատուն. ճոխ. ըստկի տէր.
Ոչ ընչաւէտ իբրեւ զնա (զԱստուած), որոյ իւր են ամենայն ստացուածք երեւելիք եւ աներեւոյթք. (Սարգ. յկ. ՟Բ։)
Որք միանգամ ըստ երկրի մասանց ընչաւէտք. (Անյաղթ բարձր.։)
Նոքա են քան զամենեսեան ընչաւէտք, որք զցանկութիւն մեծութեան առ ոտն կոխեցին։ Զազատութիւնն վաճառեցին, եւ հացկատակք ընչաւետից մտին. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4։ ՟Բ. 24։)