Definitions containing the research իլ : 9981 Results

Ձմեռնաբոյս

See full entry →

adj.

vegetated, blossomed during winter.

NBHL (1)

Զգարուն ապաշխարութեանս պսակեսցուք ծաղկօք ձմեռնաբոյս. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)


Ձմեռնահար

See full entry →

adj. vn.

winter-beaten;
— լինել, to be damaged or injured by the winter.

NBHL (1)

ՁՄԵՌՆԱՀԱՐ ԼԻՆԵԼ. Հարկանիլ ի ձմերանէ. վնասիլ ի ցրտոյ.


Ձմեռնանամ, ացայ

See full entry →

vn. fig.

to become winter, to grow cold, to be as cold as in winter;
to be exposed to the rigors of winter;
to inure oneself to cold;
to be a prey to adversity, to be exposed to life's tempests;
cf. Ձմերեմ.

NBHL (2)

χειμάω, χειμάζομαι, χειμαίνω եւ այլն. hieme vel tempestate agitor. Փոխիլ ի ձմեռն. եւ ըստ յն. ոճոյ, Ալէկոծիլ. կրել զտագնապ ձմերան կամ մրրկաց. ծփիլ.

Ամարայնոյ ձմեռնացելոյ. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Ձմեռնատունկ, տնկոց

See full entry →

s.

evergreen.

NBHL (1)

Ձմեռնատունկ վայելչացեալ եդեմային սաղարթաճեմ ոստօք. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)


Ձմերային, այնոյ, ոց

See full entry →

adj. s.

wintry, hibernal, winterly;
—յին ձգի գիշերք, the long winter evenings;
cf. Ձմերանի.

NBHL (1)

Ի մէջ ձմերայնի մրրկօք պատեալ։ Տապ ձմերայնոյն (այսինքն եռանդն ալէկոծութեան) ի ներք էր ի նաւին։ Դու ես պատճառ ձմերայնոյս. (Փիլ. բագն. եւ Փիլ. յովն.։)


Ձոխիմ

See full entry →

vn.

to err, to stray.

NBHL (1)

ՁՈԽԻԼ. Իբր Շեղիլ. խոտորիլ ի ձախակողմն. կամ Ժողխիլ. զեղխիլ.


Ձուլումն, ման

See full entry →

s.

casting.

NBHL (1)

Ձուլելն, իլն.


Ձունձ, ձնձոյ

See full entry →

s.

rag, tatter, old cloth;
sackcloth, hair-cloth;
— թաւարծի, coarse hairy cloth.

NBHL (1)

Ձնձի. փիլոն, կամ վիռոն։


Ձրձեմ, եցի

See full entry →

va.

to snatch away, to pluck off;
to tear in pieces, to rend, to devour.

NBHL (1)

Զայլսն լափատեն, եւ ձրձելով կիսակեր թողուն. (Փիլ. տեսական.։)


Ձօնումն, ման

See full entry →

s.

offering, gift;
dedication, sacrifice.

NBHL (1)

τελετή initiatio. Ձօնելն, եւ իլն. նուէրք.


Ճչեմ, եցի

See full entry →

vn.

to cry, to scream, to squall, to shriek, to screech;
to bawl, to groan, to complain, to lament.

NBHL (1)

ՃՉԵՄ κράζω, ἑκκράζω, γοάω, ὁλολύζω եւ այլն. clamo, vociferor, gemo, ejulo, ululo եւ այլն. որ եւ ՃԻՉԵԼ. կականիլ. գուժել. աղաղակել առ ցաւոց.


Ճօճիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to oscillate, to vibrate, to balance, to move up and down, or to and fro;
to swing, to have a swing, to go in a swing;
to see-saw, to have a game at see-saw.

NBHL (1)

Կոծիլ ի հողմոյ. ծածանիլ. տատանիլ. շարժլիլ. խաղալ. թեքթեքիլ. ծեքծեքիլ. ... (յն. սալէ՛ւօմէ ). σαλεύομαι, κραδαίνομαι dimoveor, agitor, huc illuc agor, vibror ἁναρριπίζομαι excitor.


Մ (mèn)

See full entry →

s.

the twentieth letter of the alphabet, and the fifteenth of the consonants;
two hundred, two hundredth.

NBHL (1)

Մ. Լծորդ է երբեմն ընդ ն. զոր օրինակ՝ ամբիծ, իբր անբիծ. ըմբերանել՝ իբր ընբերանել. բամբասել կամ բանբասել։ Եւս առաւել՝ բաղադրական մասնիկդ համ, փոխի ստէպ ի հան. զի Հանդէս՝ է իբր համայն տեսիլ. հանգոյն՝ իբր համգոյն. հանուր՝ իբր համուր, համօրէն. հանգանակ, իբր համագայութիւն կամ համարկութիւն. եւ այլն։


Մագաղաթեայ

See full entry →

adj.

of parchment;
կազմ —, parchment-binding.

NBHL (1)

Զփիլոնն, եւ զմատեանսն (կամ զգիրսն) մագաղաթեայս բերջի՛ր ընդ քեզ. (Եփր. ՟բ. տիմ.։)


Մագլաւոր

See full entry →

adj.

furnished with claws, clawed.

NBHL (2)

Որ ունի զմագիլս. ճապռաւոր. ճիրանաւոր. ճանկաւոր. ...

Զոր օրինակ զգազան չար եւ մագլաւոր եւ ժանեղ ըմբռնեսցէ ոք, զժանիսն եւ զմագիլսն քաղէ. (Տօնակ.։)


Մագլեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Մագլցեմ.

NBHL (1)

Որպէս ոք ի բարձրաւանդակս ինչ ելեալ ամրացեալ՝ չանկանիցի ումեք ի բուռն, որ աստի ի վեր մագլիցեն. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Գ։)


Մագլցեմ, եցի

See full entry →

va.

to claw, to scratch;
to clutch, to catch;
— or ի վեր —, to climb up, to climb, to clamber up, to ascend.

NBHL (1)

Որպէս ոք ի բարձրաւանդակս ինչ ելեալ ամրացեալ՝ չանկանիցի ումեք ի բուռն, որ աստի ի վեր մագլիցեն. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Գ։)


Մազապուր

See full entry →

cf. Մազապուրծ.

NBHL (1)

Մազապուր ճողոպրիլ, կամ լինել, կամ ելանել, կամ զերծանիլ, կամ ապրիլ, կամ պրծանիլ. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 35։ եւ ՟Ժ՟Ա. 12։ ՟Գ. Մակ. ՟Ե. 19։ ՟Զ. 20։ Եւս. քր. ՟Բ։ Եղիշ. ՟Գ։)


Մազապուրծ

See full entry →

cf. Մազապուրծ զերծանիլ;
cf. Մազապուրծ ճողոպրիլ.


Մազդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

density.

NBHL (1)

Որպէս մազդութիւն ծխոյ, առ ի պարզիլ քամիլ գէջ խոնաւութեան ի հրային կերակրոցն. (Շիր.։)


Մազեայ

See full entry →

adj.

woven or made of hair.

NBHL (1)

Փիլոն մազեայ հնացեալ։ Եգիտ մազեայ պարան։ Մազեայ եւ մաշկեղէն զգեստիւք. (Վրք. հց. ՟Է. ՟Ի՟Զ։)


Մազեկամաս

See full entry →

s.

garment of goat's hair, or camlet.

NBHL (1)

Մազեայ կամաս, այսինքն զգեստ, պարեգօտ, շապիկ. (ի պրս. ճամ, ճամէ. (լծ. իտալ. գամիլէ, գամի՛լիա ).


Մազեղէն, ղինի, նաց

See full entry →

adj. s.

made or woven of hair, siliceous, hairy;
hair-cloth.

NBHL (1)

Մազեղինօք շփէին զվէրսն. (Հ. կիլիկ.։)


Մազմզկիմ

See full entry →

vn.

to shoot out small fibres.

NBHL (1)

ՄԱԶՄԶՈՒԿ. Մանրաթել արմատք կամ աղուամզք բուսոց եւ անկոց. ստէպ ի գիրս Վաստակոց. ուր եւ բայիւ ասի Մազմզկիլ, այսինքն արմատս արձակել։


Մալեմ, եցի

See full entry →

va.

to bruise, to mash, to crush;
to break to pieces;
to chew;
to castrate, to geld.

NBHL (1)

Մալեալս, եւ ի բաց հատեալս զծննգականսն՝ հալածէ։ Զսոսա տէրունական օրինացն արձանքն զեկուցանեն մալեալս. (քանզի որպէս մալեալն եւ ջախջախեալն ի բաց բառնայ ընկենու զօրականութիւնն եւ զտեսիլն։ Իգական ազգդ եւ զարին մալել եւ խենեշացուցանել կարէ. Փիլ. բագն. եւ Փիլ. սամփս.։)


Մալխ

See full entry →

cf. Մալուխ.

NBHL (1)

ՄԱԼԽ կամ ՄԱԼՈՒԽ. κάμηλος camelus եւ restis, funis crassior, rudens navis. Փոխադրութեամբ տառից լինի խամուլ, խամլ. այն է յայն լեզուս՝ քա՛միլօս, քամէ՛լուս, կամալ, ճամալ. այսինքն Ուղտ։ Եւ յայս միտ իմանան յոլովք զբան տեառն,


Մախազութիւն, ութեան

See full entry →

s.

lust, lechery, lewdness, lubricity, wantonness.

NBHL (1)

Կին ժանտատեսիլ՝ ծիրանիս զգեցեալ, յայտնագոյն ցուցանելով զմախազութիւնն։ Մախազութիւն խռովիչ ախտիցն եւ այլն. (Փիլ. լին. ՟Դ. 93, եւ 238։)


Մախաթ, ոյ

See full entry →

s.

large or packing-needle;
awl, pricker, bodkin.


Մախամ, ացայ, մախեալ, մախցեալ

See full entry →

vn.

to envy, to be envious or jealous of;
to grudge.

NBHL (1)

φθονέω invideo, livesco. (լծ. ռմկ. ոխալ, եւ մխալ) Նախանձիլ. խանդալ. յաչաղել. չարակնել. զչարիլ. բախշիլ.


Մածանիմ, ծայ

See full entry →

vn.

cf. Մածնում.

NBHL (3)

ՄԱԾԱՆԻՄ ՄԱԾՆՈՒՄ. κολλάομαι, προσκολλάομαι , προσπήγνυμαι, συμπήγνυμαι agglutinor, adhaereo, concreso. Մատղիլ. շաղիլ. հոծիլ. թանձրանալ եւ միանալ մասանց. մակագրիլ. պնդիլ. յարիլ. կցիլ. կռուիլ. զանգիլ. պաղիլ. (իրօք կամ նմանութեամբ) կպչիլ, կպչտիլ, բակչիլ, թանձրնալ, պնտնալ

Թողցէ մարդ զհայրն եւ զմայր եւ մածցի (ի) կինն, եւ եղիցին երկոքին ի մարմին մի. (Փիլ. լին. ՟Ա. 29։)

Զմարմին կենդանեացն ի չորից հիւթոց մածանիլ. (Նիւս. բն.։)


Մածնում, եայ

See full entry →

vn.

to be glued, to stick or cling to, to adhere;
to join, to unite;
to curdle, to coagulate, to clot, to congeal.

NBHL (3)

ՄԱԾԱՆԻՄ ՄԱԾՆՈՒՄ. κολλάομαι, προσκολλάομαι , προσπήγνυμαι, συμπήγνυμαι agglutinor, adhaereo, concreso. Մատղիլ. շաղիլ. հոծիլ. թանձրանալ եւ միանալ մասանց. մակագրիլ. պնդիլ. յարիլ. կցիլ. կռուիլ. զանգիլ. պաղիլ. (իրօք կամ նմանութեամբ) կպչիլ, կպչտիլ, բակչիլ, թանձրնալ, պնտնալ.

Թողցէ մարդ զհայրն եւ զմայր եւ մածցի (ի) կինն, եւ եղիցին երկոքին ի մարմին մի. (Փիլ. լին. ՟Ա. 29։)

Զմարմին կենդանեացն ի չորից հիւթոց մածանիլ. (Նիւս. բն.։)


Մածումն, ման

See full entry →

s.

pasting, gluing, soldering, cementing, conjunction, adhesion, fastening;
coagulation, curdling;
congelation.

NBHL (1)

πῆξις (լծ. թ. փէքլէնմէք. եւ հյ. պաղիլ) compactio. Մածանիլն կամ մածնուլն՝ իրօք կամ նմանութեամբ. եւ մածուած. փակչիլը, կպչիլը.


Մածուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to paste, to glue, to solder, to join, to cement, to conglutinate, to fasten;
to curdle, to coagulate, to clot, to congeal, to thicken.

NBHL (1)

κολλάω, προσκολλάω, ἑγκολλάω agglutino, adjungo πηγνύω, πήγνυμι pango, compingo, figo ῤυθμίζω apto, formo. Տալ մածանիլ կամ մածնուլ (իրօք կամ նմանութեամբ). մակարդել, միացուցանել. կցել. յարել. պնդել. եւ այլն. փակցընել, կպցընել, թանձրացնել.


Մածուցումն, ման

See full entry →

s.

cf. Մածանութիւն.

NBHL (1)

Մածուցանելն, եւ իլն.


Մակագրեմ, եցի

See full entry →

va.

to inscribe, to write upon, to entitle;
to ascribe;
to compose.

NBHL (1)

Տէրունեան օրինացն ի հինգ գիրս վերագրեցելոց առաջինն կոչի եւ մակագրի լինելութիւն (այսինքն ծնունդք, կամ արարածք). (Փիլ. իմաստն.։)


Մակադրեմ, եցի

See full entry →

va.

to impose, to lay on, to put upon, to super-add;
to surname.

NBHL (1)

ἑπιτίθημι impono, superimpono եւ այլն. Ի վերայ դնել. զետեղել. կր. վերաբազմիլ.


Մակալեզու

See full entry →

adj.

epiglottis.

NBHL (1)

ἑπιγλωττός, σσός lingula, lingua minor, membrana gutturis. որ եւ ԶԱՆԳԻԿ. Վերագիր լեզուակ ի ներքսակողմն առաստաղի բերանոյն՝ իբրեւ բացարան եւ փակարան կոկորդի. լեզուակ. տիլճիք.


Մակածեմ, եցի

See full entry →

va.

to infer, to induce.

NBHL (1)

Իսկ մակածեցելովքն ի մէջ յայտնագունիւք տեսլեամբքս եւ այլն. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)


Մակածութիւն, ութեան

See full entry →

s.

induction, consequence.

NBHL (1)

ἑπαγωγή inductio. Ի վերայ ածելն եւ ածիլն. յարադրութիւն. հետեւանք. եւ Մակածական ձեռնարկութիւն տակր՝ ի մասնաւորաց յընդհանուրն.


Մակաղեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Մակաղեցուցանեմ.

NBHL (1)

ՄԱԿԱՂԵՄ ՄԱԿԱՂԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. κοιτάζω in lecto colloco ἁναπαύω sedo, do requiem, recreo. Հանգուցանել զհօտն ի դադարս. տալ ընկողմանիլ եւ հանգչել. պառկեցնել, հանգչեցնել ոչխարները.


Մակաղեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to fold or pen sheep.

NBHL (1)

ՄԱԿԱՂԵՄ ՄԱԿԱՂԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. κοιτάζω in lecto colloco ἁναπαύω sedo, do requiem, recreo. Հանգուցանել զհօտն ի դադարս. տալ ընկողմանիլ եւ հանգչել. պառկեցնել, հանգչեցնել ոչխարները.


Մակաղիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be folded, in the pen, to halt, to rest, to repose, to lie down.

NBHL (1)

κοιτάζομαι cubo ἁναπαύομαι, συναναπαύομαι, ἁγελάζομαι quiesco, requiesco, refocillor, congregor. Հանգչել խաշանց ի դադարս. պառկիլ.


Մականուանեմ, եցի

See full entry →

va.

to surname, to entitle.

NBHL (2)

Որոյ վասիլ անուն ձայնեալ, նախելուզակ մականուանեալ. (այն է գող վասիլ) (Շ. վիպ.։)

Ո՛վ սիրելի աթենացի ... թուիս ինձ աստուծոյ (աթենասայ) մականունութեանն արժանի գոլ կամ մականուանիլ մանաւանդ. (Պղատ. օրին. ՟Ա։)


Մականուն, նուան

See full entry →

s.

surname;
title.

NBHL (2)

Արդարութեան իմն մականուն է նոյ։ Որոց եւ մականուանս եդին այլս այլք. զհուրն հեփեստոս կոչեցին, իսկ հերա զօդ, եւ զջուր պոսիդոն, զերկիր դեմետրա. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. տեսական.։)

Նախ առաջին ծիծաղեալ՝ առաքինութեանն մականուն՝ սառռա. (Փիլ. իմաստն.։)


Մակարդիմ, եցայ

See full entry →

vn. va.

to curdle, to coagulate, to clot, to congeal.

NBHL (1)

ՄԱԿԱՐԴԵՄ ՄԱԿԱՐԴԻՄ. πήσσω coagulo συμφύομαι coalesco. Որպէս մակարդիւ զանգել. շաղախել. ընդխառնել. կր. զանգիլ. թանձրանալ. միանալ. շաղվել, մալակոնել.


Մակաւասար

See full entry →

adj.

plain, level, even, equal.

NBHL (1)

Քահանայք վերագոյն պատուոյ մակաւասարք ըստ շնորհակալութեան բաշխեցելոցն լինին աստուծոյ. (Փիլ. քհ.։)


Մակաւասարիմ, եցայ

See full entry →

va. phys.

to put on a level with, to level, to make even;
to dip into a liquid up to a certain mark.

NBHL (1)

ἑπιοκοινωνέω commune habeo. Հաւասարիլ. հասարակ գտանիլ. կցորդ լինել.


Մակեռակ

See full entry →

cf. Մակեռորդ.

NBHL (2)

Ի ձեռն այնց թուոց՝ որք ըստ երաճշտականութեան յարմարուըիւն են. չորիւքն, մակեռակիւն, քառասնիւն առ երեսունն. (Փիլ. լին. ՟Դ. 27։)

Ունի յինքեան տասնեակն ... ի մակեռորդի բանի չորիւքն առ երիս. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Մակեռորդ, աց

See full entry →

adj. s. gr.

sesquitertian;
triphthong.

NBHL (2)

Ի ձեռն այնց թուոց՝ որք ըստ երաճշտականութեան յարմարուըիւն են. չորիւքն, մակեռակիւն, քառասնիւն առ երեսունն. (Փիլ. լին. ՟Դ. 27։)

Ունի յինքեան տասնեակն ... ի մակեռորդի բանի չորիւքն առ երիս. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Մակեռանկիւնի

See full entry →

s.

hexagon.

NBHL (1)

cf. ՎԵՑԱՆԿԻՒՆԻ։ (Փիլ. ՟ժ. բան.։)