Definitions containing the research հուր : 1613 Results

Անորդի, դւոյ, դեաց

See full entry →

adj.

childless, heirless;
steril, barren;
— մեռանել, to die without children.

NBHL (1)

Ոչ եթէ անորդի ոք էր յառաջ, եւ ապա խորհուրդ ի մտի եդեալ՝ հայր եղեւ. (Կոչ. ՟Է։)


Անուանակիր

See full entry →

adj.

that bears the name of another.

NBHL (1)

(Լուսինն) անուանակիր եղեալ անորակին ըստ իմացագունին պատուով զհուր եւ զլոյս (յերեւիլն արիւնագոյն). (Անյաղթ բարձր.։)


Անուանի, նեաց

See full entry →

adj.

renowed, famous, illustrious;
— լինել, to become illustrious.

NBHL (1)

ὁνομαστός, περιώνυμος, ἑπίκλητος. famosus, nominatissimus, inclytus, celebris, celeberrimus. որ եւ ԱՆՈՒԱՆԱՒՈՐ. Ունակ երեւելի անուան կամ համբաւոյ. մեծանուն. փառաւոր. հռչակաւոր. հոյակապ. նամավեր, նամտար. ատլը շանլը, մեշհուր. տե՛ս (Ծն. ՟Զ. 4։ Թուոց. ՟Ա. 16։ ՟Ի՟Զ. 9։ Ես. ՟Ծ՟Զ. 5։ Երեմ. ՟Գ. 19։ Եզեկ. ՟Լ՟Թ. 13։)


Անուշահոտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sweetness of smell, perfume.

NBHL (1)

Խունկ անուշահոտ՝ առաւել յայնժամ բուրէ զանուշահոտութիւնն, յորժամ ի հուրն մերձենայ. (Անան. զղջ.։)


Անչարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

ingenuousness, goodness, simplicity of character.

NBHL (1)

Զարհուրեալ ընդ անչարութիւն ծերոյն, եւ այլն. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Անպատրաստ, ից

See full entry →

adj. adv.

unprepared, unfurnished, unprovided;
յանպատրաստից, without preparation, unawares, unexpectedly;
cf. Յանկարծակի.

NBHL (1)

Յանպատրաստ ուտելոյ եւ ի քնոյ (շաժին պոռնկական խորհուրդք). (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։)


Անպղտոր

See full entry →

adj.

untroubled, unclouded, clear, pure.

NBHL (1)

Անպղտոր աղօթք, կամ խորհուրդ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Բ։ Լմբ. պտրգ.։)


Անպտղութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Անպտղաբերութիւն.


Անջան

See full entry →

adj. adv.

careless, remiss, negligent;
easily.

NBHL (1)

Ոգւոց անջան խորհուրդք եւ իմաստութիւնք. (Կոչ. ՟Գ.) յն. ἁκατάγνωστος անստգիւտ. իբր այն՝ որ չտայ տանջանս խղճի մտաց։


Անջատեմ, եցի

See full entry →

va.

to separate, to detach, to disjoin, to disunite;
to uncouple.

NBHL (1)

Խորհուրդք թիւրք անջատեն յաստուծոյ. (Իմ. ՟Ա. 3։)


Անսուաղութիւն, ութեան

See full entry →

s.

hunger;
fasting state.

NBHL (1)

Տանջեսջիր զխորհուրդս անսուաղութեամբ կերակրոց. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Անսուտ, ստից

See full entry →

adj.

real, true, certain.

NBHL (1)

Անսուտ արեգակն, կամ յարութիւն, կամ խորհուրդ. աւետիք, խոստովանութիւն, երդումն, յիշատակարան, պատմութիւն, բան. (Մամբր.։ Նար. խչ.։ Լմբ. սղ.։ Յճխ.։ Ագաթ.։ Եղիշ.։ Պիտ.։ Նար. ՟Ծ՟Ա։)


Անխաբ

See full entry →

adj.

infallible;
sure.

NBHL (1)

Զարհուրիմ յանխաբ եւ յանկաշառ ատենէն. (Երզն. խրատ.։)


Անխախտական, ի, աց

See full entry →

adj.

cf. Անխախուտ.

NBHL (1)

Անխախտելի պարտ է ունել զխորհուրդս (մտաց). (Պրպմ. ՟Լ՟Բ։)


Անխախտելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

cf. Անխախուտ.

NBHL (1)

Անխախտելի պարտ է ունել զխորհուրդս (մտաց). (Պրպմ. ՟Լ՟Բ։)


Անխմոր, ից

See full entry →

adj.

unleavened, azymous, unfermented.

NBHL (1)

Զամենայն յանխմոր, եւ ոչ խմորեալ ուտէին յանապատին։ Խմորուն հացիւ եւ կամ յանխմոր կատարել զաստուածային խորհուրդն. (Շ. թղթ.։)


Անխոհեմ, ի, աց, ից

See full entry →

adj.

imprudent, indiscreet;
inconsiderate, unadvised, rash.

NBHL (1)

Անմասն ի խոհեմութենէ. անընտրող. անմիտ. եւ անմտական. անխորհուրդ. բարակ չմտածօղ, անխելք. ագըլսըզ. թէտպիրսիզ. թէվէքէլլի.


Անկանիմ, անկայ, անկիր

See full entry →

vn.

to fall;
to chance, to happen;
to descend, to flow;
to steal away, to slip away, to escape;
to fall to ruin, to decay, to be impaired, to decline, to fail;
to place one's self, to fix one's self, to belong, to have relation to;
to put down, to deposit;
to pass away;
— ընդ, to undergo;
to sink under;
— երեսաց, to be put out of countenance, to be abashed;
— զբանիւք, to hold a long discourse;
— յոք, to associate with (any one), to be intimate with, to confide in;
— ի միտս՝ զմտօք՝ ի սիրտ, to remember, to recall, cf. Յիշեմ;
— ի ճանապարհ՝ իչու՝ յուղի, to voyage, to travel, cf. Ուղեւորեմ;
— ի վերայ, to come upon unawares, to attack, to surprise;
— ի մտաց, to become made, to lose one's reason, cf. Խելագարիմ, cf. Յիմարանամ;
— ի կենաց, to die, to lose one's life;
— ի յուսոյ, to lose hope, to become desperate;
— ի վերայ երեսաց, to fall upon one's face, to prostrate;
— յոտս ուրուք, to throw one's self or fall at the feet of some one;
— ի ձեռս ուրուք, to fall in the bands or power of some one;
— ընդ ումէք՝ ընդ միմեանս՝ այր ընդ այր, to come to blows, to fight, to combat, to quarrel, to dispute;
— յիշխանութենէ, to lose one's authority, to fall from one's power.

NBHL (1)

Տղայ իմ գոլով, եւ յանբան խորհուրդս պատահի ինձ անկանել. (Կլիմաք.։)


Անկարելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

cf. Անհնարին.

NBHL (1)

Անկարելի է մեզ գիտել զերկնայնոցն իմացութեանց խորհուրդս. (Դիոն. երկն.։)


Անկեր

See full entry →

adj.

that does not eat;
not eaten;
that has nothing to eat, famished.

NBHL (1)

Սերմանեն ի նա խորհուրդս անկերս եւ անարբս եւ անքունս. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Անկէզ

See full entry →

adj.

unburnt;
incombustible.

NBHL (1)

Զնոյն հուր ընկալեալ՝ պահեցար անկէզ. (Անյաղթ բարձր.։)


Անկիզելի

See full entry →

cf. Անկէզ.

NBHL (1)

Մորենի անկիզելի։ Հրազինեաց անկիզելի զաշակերտսն։ Մկրտեաց զդասս առաքելոցն ի հուրն անկիզելի. (Շար.։)


Անկռուելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

impregnable;
invincible.

NBHL (1)

Զքո խորհուրդսդ, եւ զանկռուելի (կարծեցեալ) թիւրութիւնսդ ծանեաք։ Զի՞նչ իցէ ի մեծագունացն նոցա եւ անկռուելեաց. (Առ որս. ՟Գ. ՟Ե։)


Անհանգիստ

See full entry →

adj. adv.

restless, fretful, agitated;
turbulent, unquiet, tumultuous;
incessantly, always;
— կալ, to fret, to be agitated, to fidget;
— առնել, to fret, to agitate.

NBHL (1)

Զտիւ եւ զգիշեր անհանգիստ նմա ժամ աղօթից էր։ Անհանգիստ ի նոյն խորհուրդս ճեպեցուցանէր։ Աղաղակէին առ միմեանս անհանգիստ. (Փարպ.։)


Անհանճար, ից, աց

See full entry →

adj.

foolish, imprudent, ill-advised.

NBHL (1)

ἁσύνετος, ἁφρονέστατος, ἁλογώτερος. եւ այլն. insensatus, insipiens եւ այլն. Անբաժ ի հանճարոյ. անիմաստ. անխորհուրդ. անմիտ. անբանագոյն. անխելք. ագըլսըզ. լաշգըն.


Անհասանելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

cf. Անհաս.

NBHL (1)

Սեւեռք ոտից անհասանելւոյն։ Խորհուրդ անհասանելի։ Զանհասանելին իշխանականս իմացման. (Նար.։)


Անհաստատ

See full entry →

adj.

inconstant, changeable, variable, alterable;
fragile.

NBHL (1)

Անհաստատ խորհուրդ, կամ երեւմունք երազոց. (Յհ. կթ.։)


Անհետազօտելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

cf. Անհետազօտ.

NBHL (1)

Կամ առանց քննութեան եւ ընտրութեան եղեալ. անխորհուրդ. անդատ՝ ըստ յն.


Անհնարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

impossibility.

NBHL (1)

Յանհնարութիւնս անկեալ՝ խորհեցան խորհուրդ չար վասն նորա։ Ի ցաւոցն անհնարութենէ այրեալ պասքմամբ. (ՃՃ.։)


Այլանդակ, աց

See full entry →

adj.

whimsical, odd, capricious, fanciful, fantastical, extravagant, mad, ridiculous, extraordinary, singular, strange, enormous, uncouth;
grotesque, distorted.

NBHL (1)

Ընդէ՞ր խորհուրդք այլանդակ ելանեն ի սիրտս ձեր. (Սկեւռ. յար.։)


Այլասեռ, ի, ից

See full entry →

adj.

cf. Այլասեր.


Այլափառ, աց

See full entry →

adj.

heterodox.

NBHL (1)

Զամենայն զայլափառ բարեպաշտութեանն խորհուրդս հալեալ ապականէ. (Փիլ. ել.։)


Այն, այնր, այնորիկ, այնու, այնուիկ

See full entry →

pron.

that, it, the.

NBHL (1)

Խորհուրդքն Փենեհեզի, այն՝ որ զայս գիւտս նախանձու հնարեաց գտանել. (Եփր. թուոց.։) Տե՛ս եւ ԱՅՆ ըստ բ. նշ։


Այնուհետեւ

See full entry →

conj.

ever, since, from that time, thenceforward, thenceforth.

NBHL (1)

Սկսաւ այնուհետեւ խորհուրդ յաւելուլ. (Եղիշ. ՟Ա։)


Այրեմ, եցի

See full entry →

va.

to burn, to enflame, to fire;
to torrefy, to scorch, to parch, to dry.

NBHL (4)

Այրեաց Յեսու զքաղաքն հրով։ Գուցէ այրիցեմք զքեզ եւ զտուն հօր քոյ։ Այրեաց զօրանն։ Այրեցեալ էր քաղաքն։ Այրեցին ի հուր զսրբութիւն քո. եւ այլն։

Որպէս հուր զի այրէ զանտառ։ Ընտանենայր բոցն, զի մի՛ այրիցէ զարձակեալ գազանսն։ Զնաւսն այրեցին. եւ այլն։

Այրիլ անաղօտ ի մեծախորհուրդ սրբումն սեղանիս. (Նար. ՁԱ։)

Զարթոյց եւ այրեաց զխորհուրդս նոցա. (Եւս. պ. ՟Բ. 16։)


Այրեցումն, ման

See full entry →

s.

conflagration, deflagration, combustion, burning.

NBHL (1)

Այրեցումն ի հուրն քաղդէացւոցն. (Արշ. ՟Ժ։)


Անագ, ի, ոյ

See full entry →

s.

tin;
օծանել՝ գրուագել անագաւ, to tin, to cover with tin;
օծումն անագաւ, act or employment of tinning.


Անայլայլելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

cf. Անայլայլակ.


Անանցական, ի, աց

See full entry →

cf. Անանց.


Անանցանելի, լւոյ

See full entry →

cf. Անանց.

NBHL (1)

զոր օրինկ հուրն՝ որ զփայտն գտանէ, ոչ սպառի, նոյնպէս եւ այն հուր՝ որ զմարմին գտանէ (անմահ ընդ հոգւոցն), անանցանելի է. (Պիտառ.։)


Անաշխարհիկ

See full entry →

adj.

banished or driven from his country;
captive, enslaved;
strange, foreign.

NBHL (1)

Մի՛ ապականեսցեն զնոյն խորհուրդք չարք՝ առնելով աշխարհականս զանաշխարհիկսն. (Կլիմաք.։)


Անարատ, ից

See full entry →

adj.

immaculate, without sin, innocent, irreproachable;
clear, refined;
intact, pure, whole, perfect.

NBHL (1)

Անարատ բազուկ, կող, լոյս, խորհուրդ. եւ այլն։ (Շար.։)


Անարբ

See full entry →

adj.

sober, abstemious.

NBHL (1)

Սերմանեն ի նա խորհուրդս անկերս եւ անարբս եւ անքունս. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Անարգեմ, եցի, եալ

See full entry →

va.

to offend, to shock;
to despise, to depreciate, to disparage;
to disapprove, to disallow, to refuse, to reject;
to blame, to find fault with.

NBHL (1)

Որ անարգէ զտնանկն, մեղանչէ։ Անարգէ զհայր, եւ մերժէ զմայր։ Որ կամակորի ի ճանապարհս իւր, անարգեսցի։ Խոնարհեսցի մարդ, եւ անարգեսցի այր։ Անարգեսցին փառքն Մովաբու։ Գան հարին, անարգեցին։ Պատուեմ զհայր իմ, եւ դուք անարգէք զիս։ Որ արհամարհէն զիս, անարգեսցի։ Էին արքն անարգեալք յոյժ։ Եւ ես անարգեցի զնա՝ չթագաւորել։ Անարգեսցէ զչարն, եւ ընտրեսցէ զբարին։ Անարգէ Տէր զխորհուրդս ժողովրդոց։ Զպատկերս նոցա անարգեսցես։ Եւ դուք այսօր անարգեցէք զԱստուած։ Անարգեն զհրաման թագաւորի։ Անարգեաց զերդումն, եւ անց զուխտիւն։ Զվէմն՝ զոր անարգեցին շինօղքն։ Զբան Տեառն անարգեցին։ Անարգեաց Եսաւ զանդրանկութիւնն։ Անարգել զմարմինս իւրեանց յանձինս իւրեանց եւ այլն։


Անարդիւն

See full entry →

adj.

unproductive, fruitless, useless;
worthless.

NBHL (1)

Առանձինն խորհուրդք եւ յանձնառութիւնք՝ անգործք եւ անարդիւնք են յինքեանց, եթէ ոչ շարժեսցին ի մտացն առ անգսն իւրեանց արդիւնս եւ ներգործութիւնս. (Փիլ. լին. ՟Դ. 56։)


Անարժանի

See full entry →

adv.

cf. Անարժան;
յ—, unworthily.

NBHL (2)

Համարելով զինքեանս անարժանիս ընդ տիկնոջն կեալ։ Անխորհրդից եւ անարժանեաց ի վեր հանել զխորհուրդս. (Փիլ. լին.։)

Զամենայն խորհուրդս՝ հոգեւորական վարդապետութեանն անարժանիս. (ՃՃ.։)


Անբաժ

See full entry →

adj.

without portion, destitute, unprovided for;
indivisible, inseparable.


Անբան, ից

See full entry →

adj. s.

irrational;
dumb;
animal;
blockhead.

NBHL (1)

Որպէս անբանական. օտար ի բանէ. անպատճառ. անխորհուրդ. անմտական. անկարգ. անիրաւ. տգէտ. անխելք. ագըլսըզ.


Անբոց

See full entry →

adj.

without flame.

NBHL (1)

Զհուր եթէ թաքուցանէ ոք ի յարդի, կայ մնայ ի մէջ յարդին անբոց. (Սարգ. յկ. ՟Ժ։)


Անգամ

See full entry →

adv. conj.

once, at one time;
even, notwithstanding;
այս —, this once;
այլ —, another time;
առաջին —, the first time;
մի —, only once;
բազում —, many times, often;
միւսանգամ, once more, over again;
առ — մի, at once, this time;
քանիցս —, every time;
how many times?

NBHL (1)

Ո՛չ է բարւոք խորհուրդն, զոր խորհեցաւ Աքիտոփէլ այս անգամ. (՟Բ. Թագ. ԺԷ. 7։)