Definitions containing the research տի : 10000 Results

Հմտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

knowledge, erudition, science, ability;
experience, practice.

NBHL (1)

Հմտութիւն գիտութեանց, կամ արհեստի։ Նաւորդացն հմտութիւն։ Խելամուտ հմտութեամբ. (Պիտ.։)


Հնագիր, գրի

See full entry →

s.

paleograph;
ancient historian;
writer of ancient history;
— մատեան, ancient manuscript.

NBHL (1)

Տեղեկացեալ էր ի հնագրոցն, կամ ի հնագրացն), եթէ ի վատնեան դաշտի առեալ էր զնահատակութիւն սուրբ գրիգորիս. (Կաղանկտ.։)


Հնազանդեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Հնազանդեցուցանեմ.

NBHL (1)

Ընդ մեօք հնազանդեաց զձիս եւ զուղտս։ Հնազանդեն զամենայն թշնամութիւնս ընդ ոտիւք. (Եզնիկ.։)


Հնազանդեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to reduce to obedience or subjection, to subject, to subdue, to subjugate.

NBHL (1)

Հնազանդեցուցանել զամենայն տիեզերս ընդ ձեռամբ իւրով. (Խոր. ՟Ա. 7։)


Հնազանդիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to obey, to submit, to subject oneself.

NBHL (1)

ὐπακούω obedio, ausculto, obsequor, audio ὐποτάσσομαι subdor, subjicior, subordinor . Հնազանդ լինել. անսալ. ունկնդիր լինել. լսել. եւ Հպատակիլ. ներքոյ անկանիլ. նուաճիլ. մռել, մտիկ ընել, անկաճ դնել, եւ տակը ըլլալ կամ մտնալ.


Հնազանդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

obedience, submission, subjection;
homage, vassalage;
կրաւորական, կոյր —, passive or blind obedience;
non-resistance;
լաւ է — քան զզոհ ընտիր, obedience is better than sacrifice;
ի — ածել, to reduce to obedience;
գալ ի —, to return to obedience;
ունել ի հնազանդութեան, to maintain or hold in obedience.


Հնապատում

See full entry →

adj. s.

narrated by the ancients;
ancient writer or historian.

NBHL (1)

Պատմօղ զհնութիւնս, եւ Ի հնոց անտի պատմեալ.


Հնարագիտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

ingenuity, cleverness, dexterity;
industry, manufacture, art;
չարարուեստ —, machination, plot, contrivance, intrigue.

NBHL (2)

Ըստ հնարագիտութեան արուստիցն։ Հնարագիտութեամբ ուղղեսցէ զբարսն. (Յճխ. ՟Ե։)

Արուեստիւ հնարագիտութեան. (Նար.։ ՟Կ՟Գ։)


Հնարագիւտ

See full entry →

s. adj.

inventor, contriver;
inventive, ingenious, clever;
— լինել, to invent, to contrive, to find out.

NBHL (1)

Գտիչ հնարից կամ հնարիւք. հնարօղ. որ ճար առնէ. եւ Ճարտարահնար.


Հնարացոյց

See full entry →

adj.

teaching, informing, instructing, suggesting.

NBHL (1)

Զաստուած հնարացոյց ի միջի ունիմ, եւ հարցանես, թէ ուստի՞ ուսար. (Սեբեր. ՟Է։)


Հնարաւորեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

cf. Հնարաւորիմ.

NBHL (3)

ՀՆԱՐԱՒՈՐԵՄ ՀՆԱՐԱՒՈՐԻՄ. cf. ՀՆԱՐԵՄ. եւ ՀՆԱՐԻՄ. μηχανάομαι, μηχανεύομαι molior, excogito δύναμαι possum, valeo. ճար ճարակ ընել. եւ ատիկել. եւ ջանալ ամմէն կերպով.

Օդ ոտիցն հնարաւորեն զձեւ կօկաց ի մորթոց այծից. (Արծր. ՟Բ. 7։)

Հնարաւորեցան (այսինքն մարթացան) ընկալուլ զլինելութիւն. (Պղատ. տիմ.։)


Հնարաւորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to invent, to find means or expedients, to contrive, to excogitate.

NBHL (3)

ՀՆԱՐԱՒՈՐԵՄ ՀՆԱՐԱՒՈՐԻՄ. cf. ՀՆԱՐԵՄ. եւ ՀՆԱՐԻՄ. μηχανάομαι, μηχανεύομαι molior, excogito δύναμαι possum, valeo. ճար ճարակ ընել. եւ ատիկել. եւ ջանալ ամմէն կերպով.

Օդ ոտիցն հնարաւորեն զձեւ կօկաց ի մորթոց այծից. (Արծր. ՟Բ. 7։)

Հնարաւորեցան (այսինքն մարթացան) ընկալուլ զլինելութիւն. (Պղատ. տիմ.։)


Հնարիմաց, ից

See full entry →

adj.

artful, sly, subtle, cunning, crafty.

NBHL (1)

Մեծ է մարդ, զի պատկեր է աստուծոյ, հնարիմաց արուեստի եւ գիտութեան. (Լծ. ածաբ.։)


Հնգապետ, աց

See full entry →

s.

chief of five soldiers.

NBHL (1)

Զինուոր հնգապետ զիւր հնազանդեալսն իմաստնացուցանէ սաստիւ. այսպէս եւ տասնապետն. (Մխ. դտ.։)


Հնգեակ, եկաց

See full entry →

adj. s.

five;
fifth;
the fifth part.

NBHL (2)

Կնքէ զառաջինն հնգեակն։ Յետին է առաջին հնգեկին. (Վրդն. ել.։)

Յամենայն վաստակոց իւրոց հնգեակ տացեն ի դրունս արքունի։ Նոքա պարտին մեզ զգինս գլխոյ իւրեանց բաց ի հնգեկէն. (Թղթ. դաշ.։)


Հնգետասաներորդ, աց

See full entry →

adj. adv.

fifteenth.

NBHL (1)

Յաւուրն կամ յամի հնգետասաներորդի։ Ի հնգետասաներորդի աւուր ամսեանն եօթներորդի։ Հնգետասաներորդ աւուրն ադարայ։ Ի հինգետասաներորդի ամի տէրութեանն տիբերեայ կայսեր.եւ այլն։


Հնդկաստան, ի

See full entry →

s.

Hindustan, India.

NBHL (1)

ἱνδική india. Հնդկաց աշխարհ. հնտըստան. հինտիստան. (շփոթի եւ ընդ Եթովպիա)


Հնձեմ, եցի

See full entry →

va.

to cut down, to reap, to mow;
to gather, to get in.

NBHL (2)

θερίζω, ἑκθερίζω, ἁποθέριζω (լծ. պ. տիրէվիդէն ). եւ ἁμάω meto, demeto, permeto, succido. Կտրել զհունձս. քաղել մանգաղաւ զցորեան, զխոտ, եւ այլն. նմանութեամբ՝ Ջարդել. կոտորել. հնծել, կտրել.

Աւա՜ղ ի վերայ չարչարեցելոցդ եւ հնձեցելոդ առհասարակ։ Ի միասին հնձեալ լինէին ի ճիրանաց գազանաց անտի. (Յհ. կթ.։)


Հնչական, ի, աց

See full entry →

adj.

sounding, echoing, resounding, sonorous.

NBHL (2)

Բարբառ հրեշտակապետին քան զամենայն փող հնչական, սաստկացեալ. (Ոսկ. ՟ա. թես.։)

Պռոտիկոն հնչական. (Խոր. աշխարհ.։)


Հնչեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to sound, to resound;
to ring, to toll;
to divulge, to publish, to make public.

NBHL (1)

Զնոցին խօսսն հնչեցուցանէ. (Լմբ. ստիպ.։)


Հնչիւն

See full entry →

cf. Հնչումն.

NBHL (1)

Հնչիւն յերկնից եկեալ իբրեւ սաստիկ հողմոյ։ Իբրեւ զհնչիւն փողոյ։ Հնչիւն խաղաղութեան։ Հնչիւն բարբառոյ (ոսկի զանգակաց. յն. լսելի բարբառ). (Գծ. ՟Բ. 2։ Երեմ. ՟Խ՟Ը. 36։ եւ ՟Լ՟Գ. 6։ Ել. ՟Ի՟Ը. 35։)


Հնչումն, ման

See full entry →

s.

sound, noise, rumour;
echo;
— զանգակաց, tinkling, peal, jingle, ringing;
— հողմոց, ծովու, murmur, roar;
— խորտակելոյ ալեաց, rushing, dashing;
— որոտման, rumbling, roll;
— անձրեւոյ, pattering;
— հրոյ, crackling;
— հրետից, boom, roar;
— թմբիկ, roll;
— կառաց, rumble;
— հարազանի, crack;
— զինուց, clash, clang;
— շղթայից, clank, clanking;
— ժամացուցի, tick;
— բարբառոյ, aspiration;
— հանել, to make a noise;
եղեւ —, a noise was heard;
— դրամոց, chink.


Հոգաբարձու, աց

See full entry →

adj. s.

guardian, trustee;
intendant, steward, agent, purveyor;
inspector, overseer, surveyor;
— լինել, to care, to take care of.

NBHL (1)

Եկեղեցականացն հոգաբարձուք։ Հոգաբարձուք քրիստոսի հօտին. (Յհ. իմ. երեւ.։ Խոսր.։)


Հոգաբարձութիւն, ութեան

See full entry →

s.

guardianship, trusteeship;
charge, custody, inspection, superintendence;
administration, direction;
watchful care, solicitude.

NBHL (1)

Հոգաբարձութիւն որբոց եւ այրեաց, կամ ժողովրդոց, ժողովրդեան, հօտից, աշխարհի. (Ածազգ. ՟Ա։ Խոսր.։ Լմբ. Սարգ.։ Արծր.։)


Հոգամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

to provide, to provision;
to furnish, to garnish, to store, to procure;
to take care of, to preserve with care, to keep, to husband;
to care, to mind;
— վասն ուրուք or զումեքէ, to grow or be anxious about, disquieted, uneasy, thoughtful, to trouble one's head or oneself about, to torment oneself, to fret about;
չ— վասն վաղուի, to take no thought for tomorrow;
մի՛ ինչ —այք, don't be uneasy, do not distress yourself.

NBHL (4)

Ծանրասցի գործ մարդկան, եւ այնմ հոգասցեն, եւ մի՛ հոգասցեն ի բանս տարապարտս։ Հոգալ վասն մեղաց, կամ ոգւոյ, մարմնոյ, հանդերձի, վաղուի։ Ի պատուիրանս քո հոգացայց։ Այլ եւ ի պատուիրանս քո հոգացայց։ Զմէնջ հոգասցէ։ Զմիմեանց հոգայցեն։ Հոգացեալ ի սրտի իմում։ Սկսաւ տրտմել, եւ հոգալ.եւ այլն։

Հովիւք զհօտից ոչ հոգան, զփառաց եւ զհեշտութեանց հոգալով. (Խոսր.։)

Հոգասցո՛ւք զաստուածային ճանապարհս, թէ ուստի՞ սկսաւ, եւ ո՛ւր կատարի. (Սարգ. յկ. ՟Ե։)

Հասարակաց հոգացօղն քրտիստոս։ Զամենայն պէտս մեր հոգասցի. (Խոսր.։)


Հոգատարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Հոգածութիւն.

NBHL (1)

Սքանչացի՛ր ընդ վարդապետին հոգատարութիւն. (Բրսղ. մրկ.։)


Հոգեզուարճ

See full entry →

adj.

joyous, gay, jovial, jocund, jolly.

NBHL (1)

Լուեալ հոգէզուարճ հայրապետին աղուանից ուխտանիսի. (Կաղանկտ.։)


Հոգեխառն

See full entry →

adj.

divinely inspired;
prophetic;
divine, spiritual.

NBHL (1)

Հոգեխառն սիրով պարելով ի դրախտին. (Ոսկ. ի նեռն.։)


Հոգեկրօն

See full entry →

adj.

living according to the spirit, spiritual, virtuous;
religious.

NBHL (2)

Զսրբազգեստիցն վերընծայեաց զանհամար ազինս հոգեկրօնս. (Նար. մծբ.։)

Նովին հոգէկրօն արուեստիւն յանապատ տեղիս. (Ագաթ.։ Կորիւն.։)


Հոգեհան

See full entry →

adj.

dying, in agony.

NBHL (1)

Դժնդակ ախտիւ զեօթն ամիս հոգէհան կացեալ՝ հազիւ ուրեմն սատակէր. (Կաղանկտ.։)


Հոգեղէն, ղինի, նաց

See full entry →

adj. s.

spiritual, intellectual, immaterial;
angelic;
angel.

NBHL (1)

Զօրս հրեշտակաց հոգեղէնս։ Զօրք կամ հոյլք կամ դասք հոգեղինաց։ Հոգեղինացն զուգապատիւ. (Ագաթ.։ Յճխ.։ Նար.։ Շար.։ Պիտ.։)


Հոգեմարտ, ից, աց

See full entry →

adj. s.

warring against, or denying the divinity of the Holy Spirit;
follower of the doctrine of Macedonius.

NBHL (2)

Դատապարտեցին զմակեդոն, եւ հոգեմարտ անուանեցին։ Զմակեդովնի հոգէմարտի զ՝ի բաց ընկենլի զթիւր վարդապետութիւնն. (Կանոն.։)

Ի հոգւոյն ճառն, որ ընդդէմ հոգեմարտիցն. (Խոսր.։)


Հոգեմուխ

See full entry →

adj.

deep in the mysteries of the Holy Spirit;
endowed with the Holy Spirit.

NBHL (2)

Խորամուխ ի խորհուրդս հոգւոյն. կամ մխեալ որպէս պողովատիկ շնորհօք հոգւոյն.

Առեալ հոգելից եւ հոգեմուխ աստուածատեսացն զաստուածատուր աւետիսն. (Ագաթ.։)


Հոգենուագ

See full entry →

adj.

singing or sung by inspiration of the Holy Spirit.

NBHL (1)

Ըստ հոգենուագ երաժշտապետին դաւթայ։ Զհոգենուագ մանուկն զդաւիթ. (Սհկ. կթ. արմաւ.։ Երզն. քեր.։)


Հոգեպէս

See full entry →

adv.

spiritually, according to the spirit, divinely;
allegorically, mystically.

NBHL (1)

Որ եւ պաշտի առ մեզ հոգեպէս. (Նախ. եզեկ.։)


Հոլաթեւեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

to open or extend the wings;
to cover with the wings.

NBHL (1)

Որպէս հողմ սաստիկ ի վերուստ հոլաթեւեալ ի վերնատունն կայր սրբոցն։ Եկն ի բարձանց իշխանութեամբ ապենիազն՝ հոլաթեւեալ աղաւնակերպ ի ձայն հնչման. (Տաղ.։)


Հոլանեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to undress, to take off one's clothes, to bare, to strip;
to make known or evident, to reveal, to disclose.

NBHL (1)

Զկռապաշտիցն հոլանեցաք զյիմարութիւն. (Յհ. իմ. պաւլ.։)


Հոլովեմ, եցի

See full entry →

va. gr.

to roll, to turn;
to move, to change;
to decline.

NBHL (2)

Զհողմս արածէ. այսինքն որ սնոտի յաւիտենիս միայն զկնի հոլովեալք են. (Համամ առակ.։)

Անուն, ուստի հոլովեցան, եւ հոլովեալ ի նմանէ եւ այլն. (Երզն. քեր.։)


Հոլովումն, ման

See full entry →

s. gr.

rolling, rotation, whirling;
movement, turn, vicissitude;
declension.

NBHL (1)

Սայլիցն հոլովմամբ։ Ի հոլովմանց խոհարանի իշխանական սրտին. (Արծր. ՟Դ. 11. եւ 2։)


Հոծիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be condensed, to grow thick;
to fill, to be filled.

NBHL (2)

Խտանալ. կռիլ. սերտիլ. պնդիլ. թանձրանալ. ամրանալ. լի լինել. խճողիլ. յաճախել.

ՀՈԾԻԼ իբր Հոտիլ. կամ գարշ հոտ բուրել.


Հոծութիւն, ութեան

See full entry →

s.

density, thickness, denseness.

NBHL (1)

Ոսկւոյ ոստ վասն հոծութեանն կարծրագոյն ելով՝ սեւացեալ ադամանտ կոչի։ Հոծութեամբ քան զոսկի հոծագոյն գոլով՝ պղինծ եղեւ. (Պղատ. տիմ.։)


Հողաբիր

See full entry →

adj.

digging the earth.

NBHL (1)

Ի ծախս օդենեացն, ուստի զմաշկեղէն հանդերձիկն կազմեն, նովին եւ զհողաբիրսն հայթայթեն. (Եղիշ. երէց.։)


Հողաթափ, ից

See full entry →

s.

slipper;
pump;
list-shoe.

NBHL (2)

σανδάλιον calceus, caleamentum, sandalium. Ագանելի ոտից ի կաշւոյ՝ ո՛ր եւ է ձեւով. մոյկ, սանդալ, տրեխ, կոշիկ. (որ թափէ կամ դափէ զհող ի կոխելն զերկիր, կամ ի բաց թափէ եւ պահէ զոտս ի հողոյ)

Լո՛յծ զհողաթափս յոտից քոց։ Ագանել հողաթափս։ Ա՛րկ զհողաթափս յոտս քո. (Ես. ՟Ի. 2։ Մրկ. ՟Զ. 9։ Գծ. ՟Ժ՟Բ. 8։)


Հողածին

See full entry →

cf. Հողածնեալ.

NBHL (1)

Ազգ մարդկան տիրեմք հողածին կենդանեաց։ Զհողածին եւ զծովային տեսակս կենդանեաց։ Բնաւ հողածին կենդանեաց զարմս ծննդովքն եւ ձագուցն երամովք. (Պիտ.։)


Հողակոյտ

See full entry →

cf. Հողաբլուր.

NBHL (1)

Նստան առ նմա իբրեւ ի վերայ հողակուտի մեռելոց. (Իսիւք.։)


Հողային

See full entry →

chem.

cf. Հողեղէն;
humic;
որդն —, earth-worm, mawworm.

NBHL (1)

Հողային մասանց, եւ որչափ օդային իցեն՝ չափաւորութիւն ունելով. (Պղատ. տիմ.։)


Հողեալ

See full entry →

adj.

overthrown, fallen to the earth.

NBHL (2)

Ի հող խոնարհեալ. անկեալ կործանեալ ի գետին. յն. առ երկրաւ եղեալ. κατὰ γῆν γενόμενος humiliatus ad terram.

Զնա ինքն յերկիր հողեալ՝ շալակաւ շրջեցուցանէին. (՟Բ. Մակ. ՟Թ. 8.) (մի ձ. ընտիր, հոլեալ. իբրու հոլովեալ, տապալեալ) cf. ՀՈԾԵԱՄ։


Հողեղէն, ղինի, նաց

See full entry →

adj.

earthen;
terrestrial, earthly.

NBHL (1)

Մեծութիւն հողեղէն յանտի սպառնալեացն ոչ փրկէ. (Նախ. ժող.։)


Հողմահար, ի, աց

See full entry →

adj. s.

weather-beaten tempest tossed;
fan;
cf. Ճանճվան;
— հրացան, air-gun.

NBHL (1)

Կամ հողմահար խըռիւ խոտին՝ ի ժամանակս աշնանային. (Յիսուս որդի.։)


Հողմավար, աց

See full entry →

adj.

weather-driven;
whirled about by the wind.

NBHL (1)

Եւ անտի ապա իբրեւ հողմավար փոթորկեալ յանկարծակի դիմէր գայր. (Յհ. կթ.։)