Definitions containing the research տի : 10000 Results

Կաքաւաձեւ

See full entry →

adv.

like a dauce;
dancing, skipping;
— պար, dance, ball.

NBHL (1)

Յաշտիճան ոտին կաքաւաձեւ բախելոյ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1. յն. զկաքաւ ոտամբ բախելով։)


Կաքաւարան, աց

See full entry →

s.

ball-room or dancing-room.

NBHL (1)

Զայսոսիկ բազում դրամաւ (կամ դրամօք) ի կաքաւարանն վարեաց իբր ի ձիընթացս մարտիկ ոք. (Փիլ. լիւս.։)


Կաքաւեմ, եցի

See full entry →

vn. fig.

to dance, to skip;
to bound;
to laugh at, to deride;
cf. Կռիւ.

NBHL (1)

Յօնիւքն ակնրկէին, եւ ոտիւքն կաքաւէին (յն. խաղային)։ Անդ դեւք կաքաւեսցեն. (Ես. ՟Գ. 16։ ՟Ժ՟Գ. 21։)


Կաքաւութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Կաքաւք.

NBHL (1)

Ի տրոփումն կաթելոյ կաքաւման ոտին. (Նար. խչ.։)


Կաքաւումն, ման

See full entry →

s.

cf. Կաքաւք.

NBHL (1)

Ի տրոփումն կաթելոյ կաքաւման ոտին. (Նար. խչ.։)


Կեղ, ոց

See full entry →

s.

ulcer;
sore, wound.

NBHL (2)

ἔλκος որ եւ κήλη, κηλίς ulcus, ulcera (լծ. թ. քէլ ). Խաղաւարտ կեղեւաւոր. պալար եռացեալ. խոց եւ խոյլ կամ սպի ի վեր երեւեալ ի մարմնի. cf. ԿԵՂԱՆԿ, cf. ԿԵՂԱՑԱՒ, եւ cf. ՔԱՂՑԿԵՂ. խոց. չիպան. էարա, տիւմպէլ, քեր։ (Ել. ՟Թ. 9=11։ Օր. ՟Ի՟Ը. 27. 35։ Ղեւտ. ՟Ժ՟Գ. 18=23։ Յոբ. ՟Բ. 7։)

Բանք նոցա նմանեալ են կեղոյ (քաղցկեղի)։ Չիք բժշկութիւն այսմ կեղոյ. (Եփր. ՟բ. տիմ.։)


Կեղակարծելի

See full entry →

cf. Կեղակարծ.

NBHL (1)

Որպէս ճշմարտիւ, եւ ո՛չ կեղակարծելի. (Անյաղթ բարձր.։)


Կեղերջական, ի, աց

See full entry →

adj.

plaintive.

NBHL (1)

Կեղերջական տրտունջ տոչորեալ սրտի։ Զհօրէն իւր գրէր բանս կեղերջականս։ Բազում տարակուսանս եւ կեղերջականս։ Ոչ անտեղի գտանէ զկեղեջականս՝ որք ի նմանէ ասացեալք յաղագս հալածչաց իւրոց. (Մագ. ՟Հ՟Ը. եւ ՟Դ. ՟Ի՟Ե։)


Կեղծաւոր, աց

See full entry →

adj. s.

double-faced, double-dealing, dissembling;
hypocrite, dissembler.

NBHL (2)

Որ ունի եւ վարէ կեղծիս լաւութեան արտաքուստ՝ հակառակ ներքին չար խորհրդոց եւ բարուց իւրոց. խաբեբայ. սուտակասպաս, խարդախ. նենգաւոր. եւ Ո՛չ պարզ, այլ իբր բազմակողի՝ խաբեական. պատիր. սուտ.

Այր կեղծաւոր։ Կեղծաւորք սրտիւք։ Որպէս կեղծաւորքն առնեն։ Կեղծաւոր, հան նախ զդերանդ։ Վա՛յ ձեզ դպրաց եւ փարիսեցւոց կեղծաւորաց.եւ այլն։


Կեղծաւորական, ի, աց

See full entry →

adj.

hypocritical, dissembling, fallacious, feigned, simulated.

NBHL (1)

կեղծաւորեալ. ստայօդ. առ երեսս ցուցեալ. կեղծաւոր. կատիր.


Կեղտալից

See full entry →

adj.

full of spots or stains.

NBHL (1)

Լցեալ կեղտիւ. լի աղտեղութեամբ. աղտոտ կեղտոտ.


Կենագործ

See full entry →

adj.

vivifying.

NBHL (1)

Ի կենագործ ի դրախտին. (Շար.։)


Կենագործակ

See full entry →

cf. Կենագործ.

NBHL (1)

Ի կենագործ ի դրախտին. (Շար.։)


Կենասէր

See full entry →

adj.

life-loving.

NBHL (1)

Վատասրտից, եւ կենասիրաց. (Բրս. ՟խ. մկ.։)


Կենարար, աց

See full entry →

adj. s. bot.

vivifying, vivifical;
Saviour, Redeemer;
chamœdrys

NBHL (1)

Արարչին կենարար արուեստիւք։ Կենարար երանութեամբքն։ Ի կենարար խրատսն. (Յճխ.։)


Կենդակ, աց

See full entry →

s.

constellation, sign of the zodiac.

NBHL (1)

ζώδιον, ζωδιακός signum coeleste in zodiaco, signifer, zodiacus. Կենդանատեսակ նմանութիւն երկոտասան աստեղատանց մտածեալ յաստեղաբաշխից. կենդանակերպ. եւ Կամար կենդանակերպից. ըստ յն. զօ՛տիօն, եւ զոտիագօ՛ս.


Կենդանագրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

painting;
zoo-graphy.

NBHL (1)

Ի գլխոյ անտի ի մօրուսն զեղեալ գերափառ իւղոյն զարմանազան կենդանագրութիւն. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Կենդանական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

vital, vivifical;
animal, living;
sign of the zodiac.

NBHL (1)

ԿԵՆԴԱՆԱԿԱՆ. ζωτικός vegetabilis. Տնկական. բուսական. ունօղ զաստիճան ինչ կելոյ ի ձեռն աճման.


Կենդանակերպ, ից

See full entry →

s.

sign of the zodiac;
— պատկեր, portrait.

NBHL (2)

Կենդանակերպ ծաղկամամբքն՝ արուեստիւ պատկերագրեալ. (Նիւս. ի թէոդոր.։)

Ի կենդանակերպ պատկերէ անտի տիրամօրն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)


Կենդանաձիր

See full entry →

adj.

life-giving.

NBHL (1)

Մատուցեալ առ կենդանաձիր ոտից գարշապարդ. (Նար. ՟Ժ՟Ը։)


Կենդանանամ, ացայ

See full entry →

vn. fig.

to revive, to live again, to come to life again, to be resuscitated;
to brighten up, to become animated, to glow.

NBHL (2)

ἁναβιόω, ἁναζάω revivisco, ad vitam redeo ζωοποιέομαι vivificor ἁνασφάλλω, ἁνίσταμαι resurgo. Դառնալ ի կենդանութիւն. վերստին կենդանի լինել. նորոգիլ, յառնել մեռելոց, կամ վերականգնիլ. ողջննալ. (Գ. Թագ. ՟Ժ՟Է. 22։ Եզեկ. ՟Ժ՟Զ. 6. 22։ Հռ. ՟Է. 9. ՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Է. 22. 36։)

Մարգոյն ուրեմն բնութեանպարտ էր վերստին կենդանանիլ առ առաջինն. (տպ. կանգնիլ։)


Կենդանատեսակ

See full entry →

cf. Կենդանակերպ.

NBHL (1)

Ձորոցն վերակեցելոցն ի նոյն կենդանատեսակացն, յորոյ վերայ նստի. (Մամբր.։)


Կենդանատու

See full entry →

adj.

life-giving, vivifying, vivificative.

NBHL (2)

Կենդանատուն ամենեցուն է ամենեցուն. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։ Մեռուցանել զամենեցուն կենդանատուն. Խոսր.։)

Փրկչի եւ կենդանատուի։ Մատչել յըմբռնումն ոտից կենդանատուաց. (Նար. ՟Լ՟Գ. եւ ՟Հ՟Ե։)


Կենդանարարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

vivification.

NBHL (1)

Սպանութեան մեղաց, եւ սրտից կենդանարարութեան. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե։)


Կենդանացուցիչ, չի, չաց

See full entry →

adj.

vivifying, reviving.

NBHL (1)

Զկենդանացուցիչ եւ ամենազօր հոգիդ քո սուրբ։ Ի փառս եւ ի պատիւ կենդանացուցիչ անուան իւրոյ. (Ժմ.։)


Կենդանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

life, vitality;
vivacity, animation, liveliness, spright-liness;
freshness, bloom;
health;
կրել զ—, to live, to breathe, to be living;
ի կենդանութենէ արկանել, to deprive of life, to put to death, to kill;
ի կենդանութեան իւրում;
in his lifetime, during his life;
ի — ձեր, your health !

NBHL (1)

Կենդանութեամբ իւրով ախտին ցաւոց զանդամսն ի միմեանց յօշել. (՟Բ. Մակ. ՟Թ. 9. իբր մ. կենդանւոյն։)


Կենդրովն, ի

See full entry →

cf. Կենդրոն.

NBHL (1)

ԿԵՆԴՐՈՎՆ կամ ԿԵՆՏՐՈՎՆ. (զոր յետինք Կեդրոն գրեն) բառ յն. κέντρον, -ου յորմէ լտ. centrum. որպէս Խըթան, խայթ, խայթոց, ծայր ասղան. ուստի ըստ երկրաչափից՝ Կէտն միջին ի շրջանակի, միջակէտ բոլորակի. միջին կէտը.


Կենսաբեր

See full entry →

adj.

bringing, causing or giving life, vivifying.

NBHL (1)

Կենսաբեր աւետիք, վարդապետութիւն, քարոզութիւն, բան, գալուստ, յարութիւն. (Ագաթ.։ Յճխ. ՟Զ. ՟Թ. Նար.։ Շար.։)


Կենսածին

See full entry →

adj.

generating or causing life, health;
— Կոյս, Mother of Life, Virgin Mary.

NBHL (1)

Դարձի թագաւորն ի տղայութիւն, եւ ազատին ազգք կանացածնաց ի ձեռն կուսին կենսածնի։ Տօնակ.։


Կենսունակ

See full entry →

adj.

life containing.

NBHL (2)

Մարմնով կամաւ բեւեռեալ ի կենսունակ փայտին. (Շ. տաղ խչ.։)

Ի վերայ կենսունակն փայտի։ Ի կենսունակն լրոյ աստուածային պատուիրանին. (Սկեւռ. ես. եւ Սկեւռ. աղ.։ Լմբ.։)


Կենցաղ, ոյ

See full entry →

s.

life;
conduct, behaviour, custom, manners;
present life;
world;
սոսկական —, private life;
վարել անփառունակ —, to pass life in obscurity;
վճարել ի կենցաղոյս, to depart this life, to die;
cf. Կեանք.

NBHL (2)

ԿԵՆՑԱՂ, կամ ԿԵՆՑԱՂՍ. Վիճակ աստի կենցաղս. կեանք աշխարհիս. աշխարհ. աս աշխարքս.

Ելոյծ ի կենցաղոյս։ Հաւատ վաճառեալ ընդ սնոտի կենցաղոյս. (Խոր. ՟Գ. 24. եւ 68։)


Կենցաղասէր

See full entry →

adj.

mundane, worldly-minded, fond of life, of this world.

NBHL (1)

Մերժեն զսնոտի կենցաղասէր խաբէութիւն պատրանաց. (Տօնակ.։)


Կենցաղավարեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Կենցաղավարիմ.

NBHL (1)

ԿԵՆՑԱՂԱՎԱՐԵՄ ԿԵՆՑԱՂԱՎԱՐԻՄ. βιόω, βίωμι vivo διατρίβω conversor. Վարել զկեանս. վարիլ կամ դեգերիլ եւ պանդխտիլ ի կանցաղումս. կեալ յաշխարհի. քաղաքավարիլ. կենակցիլ. ապրիլ, մարդկանց մէջ կենալ, վարուիլ.


Կենցաղօգուտ

See full entry →

adj.

useful to the world, to every one;
of public utility;
useful, interesting.

NBHL (1)

Արժան է գտանել զփախուստ (ի հեշտալեաց) Վասն կենցաղօգտի առաքինութեանցն. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Կեռ

See full entry →

s.

tusk, tooth, fangs.

NBHL (1)

ԿԵՌ 2 (ի, աց, օք.) գ. ԿԵՌ կամ ԿԵՌԻՔ. Որպէս ռմկ. կեռիք, ակռա. (թերեւս ի Կերի, կերայ. Լծ. եւ ժայռ. ժեռ.) Ատամն, ատամունք կենդանեաց, ժանիք. տիշ.


Կեսար, ու, աց

See full entry →

s.

cassar, emperor;
cf. Կայսր.

NBHL (3)

Անկանի առ կեսար (այսինքն առ յուլիոս). եւ կեսարու տուեալ զմիժագ մհրդատայ՝ շինէ զնա, եւ ի պատիւ կեսարու անուանէ զնա կեսարիա. (Յհ. կթ.։ Իսկ Կոչ. ՟Ժ՟Դ։)

Խնդրեցին իւրեանց զկեսարիայ. իմա՛, զկեսար. որ ըստ յն. ի հյց. լինի գէ՛սարա։ Որպէս եւ յասելն, (Եփր. ՟բ. տիմ.)

Զնախարարսն եւ զընտանիս կեսարայ. իմա՛, կեսարու կամ կայսեր։ Թո՛ղ զի եւ սեռականն բառիս Կեսարիա՝ անխտիր լինի կեսարու, կեսարեայ, կեսարիայ։


Կերակուր, կրոց

See full entry →

s.

meat, eatables, nourishment, aliment, subsistence, food, victuals;
repast;
bait, food, provender, pasture;
prey;
fuel;
ունի՞ք ինչ —, have you any thing to eat ? — եւ ըմպելի, eating & drinking;
քաղցր ի —, sweet to eat;
— վատառողջ, misdiet;
առողջարար —, wholesome food;
ազնիւ՝ քաղցրանամ՝ փափուկ —ք, exquisite, delicious, dainty meats;
թշնամիք մեր՝ — մեր են, we can eat up our enemies like bread;
մատնելոց են նոքա ի — ձեզ, they shall be your prey;
— տալ՝ արկանել, to give to eat, to feed;
առնուլ ի —, to take for nourishment;
— առնուլ, to eat, to feed, to take food;
— լինել, to be the prey of;
— սրոյ առնել, to put to the sword;
— լինել հրոյ, to be for fuel to the flames;
—ք որովայնի եւ որովայն — կրոց, meats for the belly the belly for meats;
cf. Զուգեմ.

NBHL (1)

Պտուղ ի կերակուր։ Խոտ դալար ի կերակուր։ Յամենայն կերակրոց՝զոր ուտիցէք։ Որս նորա կերակուր էր նմա։ Կոկորդ զկերակուրս ճաշակէ։ Ի կերչէ ել կերակուր։ Խնդրեն յաստուծոյ զկերակուրս իւրեանց։ Մրջիւնառիւծն սատանեցաւ առ ի չգոյէ կերակրոյ։ Զազգ անուշակ կերակրոյն։ Կերակուր նորա էր մարախ եւ մեղր վայրենի։ Ոգի առաւել է քան զկերակուր։ Արժանի՛ է մշակն կերակրոյ իւրում։ Կերակրովք եւ ըմպելեօք։ Ամենեքին զնոյն զհոգեւոր զկերակուրն կերան.եւ այլն։


Կերակրեմ, եցի

See full entry →

va.

to give to eat, to nourish, to keep, to feed;
to maintain, to sustain, to treat;
to bring up, to rear.

NBHL (2)

Աստուած որ կերակրէ զիս ի մանկութենէ իմմէ մինչեւ ցայսօր։ Ոչ եթէ արարք արմտեաց կերակրեն զմարդ, այլ քո բանդ։ Կերակրեցի զնոսա հացիւ եւ ջրով։ Կերակրեաց զքեզ մանանայիւն յանապատի անդ, կամ արդեամբք անդաստանաց, կամ ի պարարտութենէ ցորենոյ.եւ այլն։

Կերակրողին տիեզերաց արբուցեր զքո սուրբ զկաթն. (Շար.։)


Կերակրիկ

See full entry →

s.

frugal fare, scarce nourishment.

NBHL (1)

τροφή alimentum. Կերակուր աղքատին, անպաճոյճ եւ սուղ.


Կերակրչութիւն, ութեան

See full entry →

s.

act of nourishing, sustentation;
stewardship, administration, management.

NBHL (1)

Աջ ակն՝ սէր, եւ ձեռն՝ կերակրչութիւն եւ ոտն՝ թիկունք (լինելն)։ Ուսիցին զկերակրչութիւն աղքատաց։ Հնարի ապստամբել ի կերակրչութենէ այտի քումմէ։ Խոստովան եղեն հովիւք ընդ կերակրչութիւնն. (Եփր. համաբ. եւ այլն։)


Կերիչ, չի, չաց

See full entry →

adj. s.

eating, tearing, devouring;
gnawing;
corroding;
weevil, worm;
moth.

NBHL (1)

βεβρώσκων manducans δάκνων mordens. Կերօղ. եւ կեռեօք այսինքն ժանեօք պատառօղ. խածանօղ. ուտիճ. ճճի.


Խրոխտումն, ման

See full entry →

s.

gasconade, bravado, empty boast, rodomontade;
defiance, insolence, haughtiness;
չզիջանել ի խրոխտմանէն, to lose nothing of his arrogance.

NBHL (1)

Խրոխտանալն. խրոխտանք. խիզախումն. համարձակութիւն. յանդգնութիւն. եռացումն սրտի. անվեհեր բերումն.


Խրտչիմ, եայ

See full entry →

vn.

to be scared, to take umbrage, to shy, to start aside, to take fright, to be restive.

NBHL (1)

ἑκπηδάω exsilio πτοέομαι metu consternor. Շրտնուլ. սարտնուլ. հարթչել. խորշիլ. յետս ընդոստնուլ. յահի լինել. յետս ընկնիլ. խրտիլ. խրչիլ.


Խցանեմ, խցի, խից

See full entry →

va.

cf. Խնում.

NBHL (1)

Լաստին դադարք վիմօք խցաւ։ Խցան բերանք չար խրատատուացն. (Նար. ՟Ի՟Դ։ Եղիշ. ՟Գ։)


Խցիկ, ցկան

See full entry →

s.

small room, cell, hut, cabin.

NBHL (1)

Ի խցկանէ անտի արտաքս ընթանալ. (Կիր. ՟ը. խհ.։)


Խփանեմ, խփի

See full entry →

va.

to cover;
to shut.

NBHL (1)

Թէ ոք ի տիւն զակն իւր բանայ զմարգարէիցն բանս, որ վասն նորա. (Իգն.։)


Խփեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Խփանեմ.

NBHL (1)

Թէ ոք ի տիւն զակն իւր բանայ զմարգարէիցն բանս, որ վասն նորա. (Իգն.։)


Խօթանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be sick, ill, indisposed, unwell, poorly.

NBHL (1)

ἁρρωστέω, μαλακίζομαι aegroto, langueo ἁλγέω doleo ἁποκάμνω laboro. հիւանդանալ. ախտանալ. տկարանալ. որ եւ Աշխատիլ ասի. հիւընտնալ. ... տե՛ս (՟Դ. Թագ. ՟Ա. 2։ Դան. ՟Ը. 27։ Փիլիպ. ՟Բ. 27։)


Խօթութիւն, ութեան

See full entry →

s.

siekness, illness, indisposition, infirmity.


Խօշիւն

See full entry →

s.

noise, murmur, rumour, uproar.

NBHL (1)

զի՞նչ է ձայն՝ զոր լուաւ. արդեօք խօսի՞ցն, եւ կամ ոտի՞ցն խօշիւն։ Զխօշիւն ինչ դարձեալ անյայտ հնչման ի հեռաստանէ՝ յորժամ գայցէ յաւանջս. եւ այլն. (Փիլ. լին. ՟Ա. 42։ եւ Փիլ. ՟ժ. բան.։)