vexation, oppression.
· Calfa
Ըստ կամացն նոցա հանդիպիլ սմա խօսքն, գեղեցիկ ուշիւ նպատակի բռնահարութեամբք եւ սոցա ունկնդրութիւնն. (Փիլ. տեսական.։)
Եւ ἑπιβολή applicatio, impressio Ըմբռնումն մտօք. տպաւորութիւն ուշոյ.
with fist;
— հարկանել, to cuff, to box, to fist;
— հարուած, fisti-cuffs.
· Calfa
πυγμῄ pugno Բռամբ. կռփահարութեամբ. մուրցացի. եումրուխով, մուշտա զարնելով. եբր. ակիռօփ. որ է կռուփ, կռփով.
recompense, prize, laurel, palm;
Tuberose.
· Calfa
ԲՐԱԲԻՈՆ (ծաղիկ). Շուշան. զամպագ, սուսան, թէպէր։ (Բժշկարան.։)
wild beast;
brute, animal, beast.
· Calfa
Չորից յուշկապարիկ գազանաց։ Ազգի ազգի գազանս վիշապակերպս. (Եւս. քր, ՟Ա։)
brutality, bestiality;
fierceness, ferocity, inhumanity, barbarity, cruelty, rage, madness.
· Calfa
Մռնչեալ առիւծաբար գազանութեամբ անտոնինոս. (Խոր. ՟Բ. 22։ (Իսկ Սարգ. յկ. ՟Դ. ըստ ձ. երկիցս գրի Գազութիւն. որպէս թէ գազանն իցէ իբր փուշ գազ՝ գզօղ եւ պատառօղ)։)
inexorable, inflexible.
· Calfa
Դժուարաւ ամոքելի կամ անուշելի. դառն.
that sees, comprehends with difficulty;
obscure.
· Calfa
Աչքս զոր զարթուցեր՝ նայել ի սքանչելիս օրինաց քո, մի՛ լիցի ապուշ, կամ դժուարատես. (Լմբ. սղ.։)
difficult to be caught in hunting or fishing.
· Calfa
Դժուարորսալի ճշմարտութեանն բան դիւրաւ կարէ փախչել յայնցանէ՝ որք ոչն զգուշանան. (Բրս. հայեաց.։)
cf. Դժուարորս.
· Calfa
Դժուարորսալի ճշմարտութեանն բան դիւրաւ կարէ փախչել յայնցանէ՝ որք ոչն զգուշանան. (Բրս. հայեաց.։)
to amass, to gather, to heap up, to pile, to accumulate, to sheaf;
to pile up;
to raise, to make straight.
· Calfa
Փուշս վարուց դիզի։ Դիզի, բարդեցի. (Նար. ՟Ի՟Է. եւ Նար. յիշ.։)
intention, design, counsel;
destination, end, regard, look.
· Calfa
Զգուշական կենցաղ՝ մի դիտաւորութիւն ունի՝ զոգւոցն փրկութիւն. (Բրս. ճգն.։)
to consider, to look, to observe, to remark, to recognise, to see, to stare;
to leer;
to spy, to watch;
to examine, to study;
to speculate, to contemplate;
to consult;
to look, to aim;
to aim at, to tend;
to expect, to mean, to intend.
· Calfa
ներգործական բայ չէզոքական բայ σκοπεύω, κατασκοπεύω, κατασκέπτομαι , κατανοέω, ἁποβλέπω speculor, attendo, intendo, respicio, observo, considero, exploro Որպէս դէտ նկատել. դէտակն ունել. ուշ ունել. նայիլ, զննել աչօք եւ մտօք. տեսանել. ի միտ առնուլ. պ. տիյտէն, տիտէն, տեսանել.
to charm, to enchant, to conjure, to fascinate.
· Calfa
եւ չ. ἑπᾴδω incanto, μαντεύομαι vaticinor Կախարդել, հմայել. գուշակել ստութիւնս ըստ ըղձից, կամ սուտ մարգարէանալ. թովել. շշնջել դիւական կարգացմամբք.
common, ordinary;
easy to be found or understood;
— լինել, to be found easily.
· Calfa
Ո՛վ ապաշխարութիւն՝ համեղ պտուղ անուշաճաշակ եւ դիւրագիւտ. (Բրս. ապաշխ.։)
that liquefies or melts easily.
· Calfa
Ոչ հալէին զսառնակերպ զդիւրահալ զազգ անուշակ կերակրոյն. (Իմ. ՟Ժ՟Թ. 20։)
kidney-bean.
· Calfa
Ոսպն կամ ոլոռն, որիզն եւ դկուղն, եւ սիսեռն. (Ագաթ. (ա՛յլ ձ. դկուշն)։)
to lay, to set, to put, to place;
to constitute, to found, to establish;
to apply;
— ի վերայ, to impose;
to put on;
— ընդ մէջ, to interpose;
վերստին —, to reinstate;
անուն —, to give a name, to name;
մարտ —, to make war;
պատիւ —, to honour, to show honour and respeet;
— զունկն, to obey;
— արծաթ ի շահ, to place money, to invest;
— գիրս, to compose books;
— ի սրտի, to think;
— առաջի, to propose;
— զանձն ի ձեռին, — զոգի ի բռին, to expose one's life;
to dedicate one's self;
— յապականութիւն, to to destroy;
մեզս —, վնաս ինչ or բազայս ի վերայ —, to blame;
to accuse, to impute;
— բանս, բան — ընդ ումեք, to agree, to come to an understanding;
to promise, to make an appointment;
վէրս —, վէրս ի վերայ —, to wound;
— ի դպրոց, to send to a hoarding-school;
— զոք ի նախատինս աղգաց, to make one the shame or laughing-stock of nations;
ի պահ —, to reserve, to put by;
խորհուրդ յանձին —, to take a resolution or decision;
պատուէր —, to give orders, to command;
— առ մինեանս, ընդդէմ մինեանց, to compare, to confront;
ընդդէմ բանս —, to speak against, to contradict, to oppose;
ձայն զկնի — ուրուք, to cry after some one, to call;
կեանս եւ մահ — ընդ ումեք, to agree to live or die together;
զգիշեր տիւ գնալ, to turn night into day;
քայլս —ի գնալ, to begin to walk;
եդից զքեզ յազգս, I will make thoe a father to nations;
եդից զքեզ յանապատ, I will turn thee into a desert;
սուր ի վերայ եդեալ կոտորել, to condemn to be shot (to put to the sword);
հանդստեան եւ գիւր կենաց — զանձն, to abandon ones self to dissipation;
դսրովանս թշնամանս, to outrage, to offend, to insult;
ասպատակ —, to ravage with troops;
արշաւանս —, to make inroads, to plunder;
երկիւղ մահու — ի վերայ, to threaten with death;
աղաղակ —, to cry;
աշխար —, to weep;
— առ իմիք, to add, to subjoin;
— զանձն ուրուք, to kill some one, to slay.
· Calfa
Դնելիք (այսինքն դնօղք) անուանցն անշուշտ են իմաստունք. (Փիլ. լին. ՟Ա. 20։)
to disfigure, to make ugly or dirty, to soil.
· Calfa
Ճանճք մեռեալք զազրացուցանեն զիւղս անուշունս. (Ժող. ՟Ժ. 1։)
cf. Զայրացութիւն.
· Calfa
Առ զայրացուկս եւ առ կասկած զգուշանայր։ Զմոգուցն զայրացուկս՝ յորոց խաբուեցաւն, ընդ անմեղ մանկունսն հանէր. (Ճ. ՟Գ.։)
cf. Զայրոյթ.
· Calfa
Առ զայրուցսն եւ առ կասկած զգուշանայր բազում եւս ժամանակս յաւելուլ։ Զմոգուցն զայրուցս՝ յորոց խաբեցաւ, ընդ անմեղ մանկտին հանէր։ Այսու զբազում զայրուցս ցասմանն ցածուցանէ։ Զայրուցք ցաւոցն չտան պարապել մտացն. (եւ եւ այլն. Ոսկ. մ. ՟Ա 7. 9. ՟Բ 18)
to hide ones self, to steal away, to retire;
to be ignorant of.
· Calfa
Կամ ἑπιλανθάνομαι որպէս Ի մոռացօնս կամ ուշամոռաց լինել. գտանի գրեալ եւ Զանխելանալ, կամ Անխելանալ.
delirium, raving, frenzy, dotage, madness, fanaticism, rage.
· Calfa
λῆρος deliramentum, nugae Աղճատանք զառանցելոց. շաղփաղփութիւն. բանդագուշանք, ցնորաբանութիւն. խռֆածի կամ խենդի խօսք, եւ գործք.
to go astray;
to dote, to rave, to muse.
· Calfa
Ի կատարած. Զառանցելոց ժամանակաց։ Վասն զառանցելոց։ Ի վերայ զառանցելոց. յն. այլայլելի կամ այլայլեալ. եբր. շօշան. իբր շուշան, կամ վեցաղի նուագարան. (Սղ. ՟Խ՟Դ. ՟Ծ՟Թ. ՟Կ՟Ը. ՟Հ՟Թ։ Տե՛ս զմեկնիչն։)
that loves ornaments, that decks him or herself;
dandy, eoxcomb, coqnettish.
· Calfa
Սովորութիւն է զարդասէր կանանց ... խունկ անուշահոտ ի հանդերձս ծրարել. (Նիւս. երգ.։)
cf. Զարհուրելի.
· Calfa
Հրեշտակք պահապան շուրջանակի, եւ դու անզգուշութեամբ՝ նոցին զարհուրեցուցիչ. (խրտեցընօղ, փախցընօղ) (Լմբ. պտրգ.։)
to feel, to be sensible of, to hear, to have a glimpse of, to learn, to know;
to scent;
— յառաջագոյն, to foresee;
անձին —, — խելաց, մտաց, to come to one's senses, to recover ones wits.
· Calfa
that has a good voice, sweet, euphonical.
· Calfa
Քաղցրաձայն. գեղեցիկ ձանով, ձանը անուշ.
who loves the beautiful, who admires fine things.
· Calfa
Գեղեցկասիրաց գրողաց ի միտս՝ առ անուշահոտ եւ թաքուն գեղեցկութիւնին հայեացք, եւ անխոտոր տեսութիւն. (Դիոն. եկեղ.։)
thrown into a river;
գետընկէց առնեմ, to throw into a river.
· Calfa
Յուշ առնելով նոցա զտղայոցն արիւն, զոր գետընկեցիկն արարին. (Արշ. ՟Ի՟Դ։)
fear of God, piety, religion, conscience;
երկիւղածութեամբ, religiously, conscientiously.
· Calfa
ԵՐԿԻՒՂԱԾՈՒԹԻՒՆ կամ ԵՐԿԵՂԱԾՈՒԹԻՒՆ. εὑλάβεια reverentia, metus, pietas Երկիւղ պատկառանաց յաստուծոյ. բարեպաշտութիւն. զգուշութիւն. աստուածվախութիւն.
contemplating, meditating on divine matters.
· Calfa
Աստուածգիտութեանն բուրումն զերկնախորհիցն պարալնու անուշահոտութեամբ զիմաստս. (Խոր. վրդվռ.։)
monday.
· Calfa
Յերկրորդ շաբաթուն երկշաբաթոյն։ Յառաջին երկուշաբաթոյն. (Արշ.։) ՟Բշի. ՟Գշի. այսինքն երկուշաբթի, եւ այլն. (Տօնաց.։)
Կանովն մեծի երկուշաբթին։ Մեծի ՟Բշի գիշերն. (Շար.։ Տօնաց.։)
ԵՐԿՇԱԲԱԹ ԵՐԿՇԱԲԱԹԻ. ἠμέρα δεύτερα, σελινιακή feriae ii. dies lunae որ եւ ԵՐԿՈՒՇԱԲԱԹ, ԵՐԿՈՒՇԱԲԱԹԻ. Երկրորդ օր եօթնեկի զկնի միաշաբաթու. երկուշաբթի.
cf. Երնջնակ.
· Calfa
ԵՐՆՋՆԱԿ կամ եՐՆՋԱԿ. ռմկ. երինճակ. ἑρύγγιον eryngium Ազգ կանկառի, յորմէ չկաթէ կաթն այլոց կանկառաց. փուշ որոյ միջուկն ուտի։ (Գաղիան.։ Բժշկարան.։)
s. bot. thistle (eryngium);
երնջնակի տակ, gentian;
cf. Բոգ.
· Calfa
ԵՐՆՋՆԱԿ կամ եՐՆՋԱԿ. ռմկ. երինճակ. ἑρύγγιον eryngium Ազգ կանկառի, յորմէ չկաթէ կաթն այլոց կանկառաց. փուշ որոյ միջուկն ուտի։ (Գաղիան.։ Բժշկարան.։)
colour, hue, dye;
fashion, form.
· Calfa
Շողն երփն առ երփն, շող երփն առ երփին փողով (իմա՛, փողելով, հիւսմամբ), հովիտ շուշանի. (Նար. տաղ յար.։)
also, still, more;
— առաւել, the more so;
— քան զ—, more and more, instantly.
· Calfa
Ե՛ւս՝ քան յամենայնէ, յերկուց այսոցիկ զգուշացարո՛ւք յախտից. (Կլիմաք.։)
sea-hedgehog, sea-urchin.
· Calfa
Եքենէսն՝ որ զմիմեանց բուռն հարեալ՝ զհողմոյ շարժելոյ գուշակ լինին նաւորդացն. (Վանակ. հց.։)
the sixth letter of the alphabet and the fourth of the consonants;
six;
sixth;
It is sometimes changed for, or confounded with the letter ս;
զգեստ, սգեստ;
սքողել, զքողել;
զգալ, սգալ.
that marks the accusative;
սիրել զաստուած, to love God;
տեսանել զարեգակն, to see the sun;
ուտել զհաց, to eat bread. This article is sometimes understood, for example;
մնացի՝ զի բերցէ խաղող, եւ եբեր փուշ (instead of զխաղող, զփուշ). It is often repeated;
որք միշտ փրփրեն զիւրեանց զանձանց զամօթ (instead of զամօթ անձանց իւրեանց). It often changes its place;
ետուն նմա գիրս զԵսայեայ (usually զգիրս Եսայեայ).
It marks the narrative or sixth case, on, of, for;
երթալ զոսկւոյ, to go and fetch gold, or in order to bring gold;
առաքել զջրոյ, to send in order to bring water;
խօսել զնմանէ, to speak of him.
It marks the eighth case, round, about, on, above;
արկանել զնովաւ, to put on him;
ածել զբոցով, to pass above the flame, to singe;
անցուցանել զամենեքումբք, to surpass, to surmount, to excel more than all.
augmentative letter;
գրգռել, զգրգռել;
եղծանել, զեղծանել;
անցանել, զանցանել.
· Calfa
tbat stumbles, trips;
slippery.
· Calfa
Ճանապարհս զգուշագոյնս թողլով՝ ի մինս յայս խոտորիմք, որ այսպէս վրիպող եւ գայթոտ է. (Առ որս. ՟Ժ՟Բ։)
s. bot. hop.
· Calfa
ԳԱՅԼ ԽՈՏ. Խոտ վնասակար որպէս զգաղձն. որ ի Բժշկարանի կոչի Այգու գալն. ըստ արաբ. քշուշ, քշուդ, աքշուս. եւ ըստ Մենինքսեայ, քուսքուդա։
mud, mire, filth;
slough.
· Calfa
Գայռիւք լցեալ։ Խառնեալ ընդ գայռ իւղոցն անուշահոտութիւն. (Ածաբ. աղք. եւ Ածաբ. առ որս. ՟Ա։)
bastinado, blows with a stick, whip, lash, whipping;
scourge, chastisement, punishment;
— հարկանել, to cudgel, to strike with a stick, to whip;
— ըմպել, to receive a bastinade, beating, blows, to be beaten with a stick or whip.
· Calfa
πληγή, μάστιξ, βάσανος Flagellum, verber, pulsatio Ծեծ. ձաղկանք. հարուած գաւազանի, եւ ապտակի. վէր, եւ բախումն. պատուհաս. խրատ. քէօթէկ, տայագ, վուրուշ, զարպ.
full of bitterness.
· Calfa
Որպէս երբեմն սուրբն շուշան ի դառնալի ծերոց. (Յհ. կթ.։)
stinking, mephitic, infectious, fetid;
շունչ —, foul or tainted breath;
տեծղի —, stinking hole;
infected spot;
— առնել, to infect, to taint;
cf. Ժահահոտութիւն.
· Calfa
Որ ոչ անուշահոտն է, եւ ոչ ժահահոտ։ Ւբրեւ զժահահոտ աղբ. (Նիւս. բն. եւ Նիւս. կուս.։)
stink, stench, offensive smell, taint;
mephitism, miasma;
****-*****, to stench, to cause to stink, to taint.
· Calfa
Ժահահոտութիւն դիոյն զմերձաւորս եւ զհեռաւորս փախուցանէ։ Արար.. . . անուշահոտ ի ժահահոտութենէն. (Սարգ. յկ. ՟Դ։ եւ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ը։)
Շոգեացն սեռականագոյն տարբերութիւն է անուշահոտութիւն եւ ժահահոտութիւն։ Նիւս. (բն.։)
astrologer, caster of nativities.
· Calfa
ὠρονόμος horas distribuens, vel regens Աստեղագէտ ծննդաբան, որ ըստ մտի բաշխէ զժամս ծագման աստեղաց՝ առ ի գուշակել զբախտ մանկան ծնելոյ յայն ինչ պահու.
punctual, exact to the time appointed, watchful, vigilant;
— լինել, to seek, to look out for, to spy, to watch, to be on the watch, to keep watch;
— դարանակալ լինել, to lie in wait for, to be on the watch for.
· Calfa
Զգուշութեամբ պահօղ կամ դիտօղ ժամուց իրաց. եւ Զգուշաւոր պահպանութիւն.