Your research : 1 Results for փոկ

Փոկ, ոյ, ոց, ի, աց exact entry

See full entry →

s. mech. zool.

thong, leather thong, strap, girth;
leather whip;
— գօտի, leather belt;
— անվախճան, endless strap;
phoca, seal, sea-calf.

Etymologies (4)

, ո հլ. «կաշիի նեղ և երկար շերտ» Ես. ե. 18. Գծ. իբ. 25. Սիրաք լգ. 27. Եւս. պտմ. 162 (յգ. սեռ. փոկոց). Փիլ. «ծեծի յատուկ կաշեայ խարազան» Պտմ. աղէքս. նոնն. Մխ. երեմ. որից փոկահանութիւն «կաշեգործութիւն» Ոսկ. մ. բ. 27. փոկա-կապ Ուռհ. ոսկեփոկ Ճառընտ. շիկափոկ Վիպաս. (Խոր. բ. 47). փոկեայ Մծբ. փոկա-ձև «կաշեայ վրան կարող» Ճառընտ. ևն։

Տէրվ. Altarm. 58 փակ արմատի հետ՝ որ տե՛ս։ Հիւնք. փոկ անասունի անունից։

ԳՒՌ (dialectal) Ալշ. Հճ. Մշ. փոգ, Գոր. Ղրբ. Շմ. Կր. փօկ, Երև. փօգ, Ագլ. Մկ. փուկ, Զթ. փիւգ, բոլորն էլ «կաշեայ փոկ». փխբ. Սեբ. փէօգ «տխմար մարդ».-նոր բառեր են փո-կամայր, փոկարար, փոկացու, փոկեմաղ, փոկել, փոկով (վերջինս Սեբ. փօգօվ «ծղր. գիւղացի, անուս»)։

, ի-ա հլ. «երկակենցաղ մի անա-սուն, ծովահորթ» Վեցօր. 138, 141 (տեռ. փոկաց), Եզն. Վանակ. հց. որից փոկոտն «փոկ անասունի նման ոտքեր ունեցող» Խոր. աշխ. Պտմ. աղէքս. 142։

NBHL (14)

Իբրեւ փոկով լծոյ երնջոց։ Պրկեցին զնա փոկովք. (Ես. ՟Ե. 18։ Գծ. ՟Ի՟Բ. 25։)

Լուծ եւ փոկ զպարանոց ամբարտաւանից խոնարհեցուցանեն՞ Սիրաք. (՟Լ՟Գ. 27։)

Ճարպ մեռելոտւոյ ի փոկ եւ ի կաշի առցի ի գործ. (Նախ. ղեւտ.։)

Կինն իբր զփայտ զցանկութիւն կանգնեալ, եւ փոկ ի նմա բեւեռեալ զցանկութիւնսն՝ սոքօք զըմբռնեալն կախեաց. (Փիլ. սամփս.։)

Ո՛չ զձի քաջազգի կամ ազնիւ անուանեմք՝ վասն բազմապատիկ արծաթակուռ փոկոցն. (Պիտառ.։)

Ըստ չափոյ երկայնութեան նորա փոկս մորթեալ։ Փոկ յանձնէ հանեալ. (Ճ. ՟Ա.։ Գանձ.։)

Յովհաննէս փոկ գօտի ունէր. (Մծբ. ՟Ղ.) (տպ. գօտի փոկեայ)։

Եւ ոչ ի փոկաց եւ ոչ ի կօշկաց ուտելոյ արգելան. (Եւս. պտմ. ՟Գ. 6։)

Զի՞նչ խրաց կօշկացն իցեն, այլ ի լինել շաղկապիցն՝ պնդել կօշկացն եւ փոկոցն. (Շ. մտթ.։)

ՓՈԿ. σκύτος corium, scutica. Ձաղկիչ ի փոկոյ. սկետեայ.

Որպէս վարդապետ՝ զի վերացուցանէ մանկան զփոկն, սակայն ոչ հարկանէ։ Զմանկունս իւրեանց կրթեն՝ փոկովք տանջեալ. (Մխ. երեմ.։ Նոննոս.։)

Առաքեցի փոկ.. . Զփոկն՝ որ զեկուցանէ քեզ, զի տակաւին խրատել պարտիս. (Պտմ. աղեքս.։)

Գոն ի մէջ ջուրցն զեռունք, որ ունիցին ոտս եւ գնացս, եւ ցամաքային անասնոց նման իցեն. իբրեւ զփոկ եւ զկոկորդիլոս, եւ զձիս ջուրց. (Վեցօր. ՟Է։)

Եթէ էր ինչ նըհանդն անձնաւոր, ոչ երբեմն փոկ լինէր, այլ կայր փոկն փոկ. (Եզնիկ.։)


Entries' title containing փոկ : 10 Results

Ներբանափոկ

See full entry →

s.

trowser-strap.


Ոսկեփոկ

See full entry →

adj.

having golden latchets.

NBHL (2)

Որոյ փոկն է յոսկւոյ կամ ոսկեթել.

Զգեցեալ եւ հողաթափս ոսկեփոկս. (ՃՃ.։)


Շիկափոկ

See full entry →

adj.

made of red leather.

NBHL (2)

Որոյ փոկն է շէկ. ի շէկ փոկոյ կազմեալ.

Հանեալ զոսկէօղ շիկափոկ պարանն ... ձգեալ զոսկէշօղ շիկափոկ պարանն։ Մորթ կարմիր, լայքա շատ, եւ ոսկի բազում, այս է ոսկէօղ շիկափոկ պարանն. (Խոր. ՟Բ. 47։)


Փոկակապ

See full entry →

adj.

bound with thongs.

NBHL (2)

Բազմոցն փոկակապ մածմամբք պնդեալ. (Պտմ. աղեքս.։)

Զթուրն՝ որ կայր մերձ առ իւր՝փոկոկոպս արարեալ պնդագոյնս (զի մի ելցէ ի պատենից). (Ուռհ.։)


Փոկահանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Փոկաձեւութիւն.

NBHL (2)

σκυτοτομική coriaria ars. որ եւ ՓՈԿԱՁԵՒՈՒԹԻՒՆ. Արհեստ հանելոյ կամ հատանելոյ՝ հարթելոյ եւ ձեւելոյ զփոկս. կաշեգործութիւն.

(Մշակութիւնն ի փոխ առնու ) ի փոկահանութենէ կարս հարկանել, եւ ձիգս հիւսուլ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 27։)


Փոկաձեւութիւն, ութեան

See full entry →

s.

art or calling of a cordwainer, saddler or harness-maker.

NBHL (4)

σκυτοτόμος qui coria scindit, sutor. Որ գիտէ ձեւել եւ կարել զփոկս ի պէտս վրանաց. խորանակար.

Սօղոս՝ որ առաջի տաճարին նստէր՝ փոկաձեւն. (ՃՃ.։)

σκυτοτομία ars sutoria, coriaria. Արհեստ ձեւելոյ եւկարելոյ զփոկս. փոկահանութիւն, կօշկակարութիւն, եւ խորանակարութիւն.

Ունէր արհեստ փոկաձեւութեան։ Վասն կօշկակարին ողորմութեան. այր մի անբիծ ունէր արհեստ փոկաձեւութեան. (ՃՃ.։ Լմբ. գր. պապ.։)


Փոկեայ

See full entry →

adj.

leathern.

NBHL (1)

Եղիա գօտի մաշկեղէն ունէր, եւ յովհաննէս գօտի փոկեայ. (Մծբ. ՟Ղ.) (կամ ըստ ձ. փոկ գօտի)։


*Փոկէմաղ

See full entry →

adj.

leather-sieve.


Փոկոտն

See full entry →

adj.

web-footed.

NBHL (2)

Ոյր ոտք են նման ոտից փոկ կենդանւոյ, կամ իբր փոկեայ, մաշկեայ.

Սինէցւոցն գազանք անծանօթք, վեցձեռնիք, փոկոտունք, վիշապատտունք։ Արք վեցոտնեայք, եւ փոկոտունք, եւ այլ շատ ազգ կենդանեաց. (Խոր. աշխարհ.։ Պտմ. աղեքս.) (ուր կարծի գրեալ ἁντίποδες adversipedes. ներհակոտունք. այլ ըստ հյ. σκυτόποδες ).


Փոկուռի

See full entry →

s. bot.

black-alder, frangula.


Definitions containing the research փոկ : 70 Results

Լախտ, իւ

See full entry →

s.

club, mace, mall, bat;
ոստախիտ —, knotty club.

Etymologies (1)

«մահակ, կոպալ, ծեծի փոկ» Յայսմ. յնվ. 31, Կեչառ. աղէքս. Գնձ. Ուռհ. Պտրգ. էջ 642. յետնաբար գրուած նաև լախթ Զքր. սարկ. Բ. 97։

NBHL (1)

Առաքեցեր ինձ փոկ, որ է լախտ։ Պարսիկ վարդապետ, որ լախտով ծեծէ զնա. (Կեչառ. աղեքս.։)


Ճոպան, աց

See full entry →

s.

rope, cord;
halter.

Etymologies (2)

ԳՒՌ (dialectal) Երև. Խլ. Վն. ճօպան, Ալշ. Մշ. ნօ-բան «հաստ չուան», Խտջ. ջօբան «չուան» (Շիր. և Սլմ. «ցորենի խուրձերը սայլի վրայ կապելու չուան», Լ. Շլ. «հաստ կաշեայ փոկ», Սլմ. «պարսատիկ, պարսէտ»). որից ճոպանել «անասունների ոտքին չուան կա-պել, որպէսզի արածելիս հեռու չերթան», ճոպան ոլորել Ախց. «մի տեղ երկար նստիլ կամ մնալ»։ Ձևով հետաքրքրական է Ղրբ. ճա՛պան «մազէ գործած հաստ չուան», որի հէ︎ հ.

ՓՈԽ (borrowing) Վրաց. ჭანი ճապանի «բեռ կա-պելու յատուկ փոկէ չուան», քրդ. [arabic word] čo-pan «չուան» (Justi, Dict. Kurde 127 և Kurd. Gram. 57 սխալ է համեմատում բառը՝ հյ. չուան ձևի հետ), ն. ասոր. čop'an «կաշէ հաստ պարան»։

NBHL (1)

Նոյն ընդ ձայնիս Չուան. այն է պարան. տոռն. լար ի կանեփոյ, ի մազէ, ի փոկոյ, եւ այլն. σχοῖνος, πεῖσμα, χορδή funis, chorda, restis


Պարս, ից

See full entry →

s.

sling;
swarm of bees;
քարինս արձակել —իւ, to sling.

Etymologies (1)

, ի հլ. «քար գցելու փոկ. տճև. սա-փան» ՍԳր. սրա հետ նոյն են (զանազան մասնիկներով կազմուած) պարսետ կամ պարսէտ «նոյն նշ.» Զենոբ էջ 45, Պդատ. օրին. Վանակ. յոբ. պարսատիկ ա հլ. «պարսաքարի փոկ» Ա. թագ. իբ. 29. Առակ իզ. 8. «բաբանի մէջ քար դնելու տեղը» Լաստ. պարսատակ «նոյն նշ.» Յհ. Կթ Արիստ. մկրտ. պարսայակ Արծր. արմատա-կան պարս ձևից են՝ պարսաւոր ՍԳր. պար-սաքար Զաք. թ. 15. պարսաքարել Ա. թագ. ժէ. 49. իե. 29. պարսել «պարսաքարով զարնել» Մազ. Նար. «քարկոծել» Օրբ. հրտր. Էմ. էջ 330 (Պարսել զբերան զրաբան ա-րանց). «ոստնուլ, վեր ցատկել» Պտմ. ա ղէքս. Փիլ.։


Պարս

See full entry →

adj. s.

Persian;
—ք, Persia.

Etymologies (1)

, ի հլ. «քար գցելու փոկ. տճև. սա-փան» ՍԳր. սրա հետ նոյն են (զանազան մասնիկներով կազմուած) պարսետ կամ պարսէտ «նոյն նշ.» Զենոբ էջ 45, Պդատ. օրին. Վանակ. յոբ. պարսատիկ ա հլ. «պարսաքարի փոկ» Ա. թագ. իբ. 29. Առակ իզ. 8. «բաբանի մէջ քար դնելու տեղը» Լաստ. պարսատակ «նոյն նշ.» Յհ. Կթ Արիստ. մկրտ. պարսայակ Արծր. արմատա-կան պարս ձևից են՝ պարսաւոր ՍԳր. պար-սաքար Զաք. թ. 15. պարսաքարել Ա. թագ. ժէ. 49. իե. 29. պարսել «պարսաքարով զարնել» Մազ. Նար. «քարկոծել» Օրբ. հրտր. Էմ. էջ 330 (Պարսել զբերան զրաբան ա-րանց). «ոստնուլ, վեր ցատկել» Պտմ. ա ղէքս. Փիլ.։


Սեկ, ի, ոյ

See full entry →

s.

dressed leather, morocco, cordwain.

Etymologies (1)

Աճառ. ՀԱ 1908, 121 համարում է թաթարական ծագումով բառ. հմմտ. մանչու թթր. suko «կաշի» (ուրիշ է պրս. [arabic word] č̌akī «սեկ»)։ Patrubány ՀԱ 1908, էջ 213 հնխ. k'ei «պառկիլ» ար-մատից։ Յիշատակելի են նաև սանս. çik-«կապ, ցանց», լիթ. sikšna «ռա-րակ կաշի», յն. ϰισσηρις «արջառաջիլ», որոնք միասին հանւում են հնխ. k'īq-«փոկ, կաշի» բառից (Pokorny 1, 451)։


Բոզ, ից, աց

See full entry →

s.

whore, prostitute, strumpet, street-walker.

NBHL (1)

Բոզք լուացան յարեան նորա. ոմանք կամին իմանալ զփոկս կառաց, առեալ զբառդ եբր. զօնահ (այսինքն պոռնիկ, բոզ), որպէս յն. զօնա, գոտի։ (՟Գ. Թագ. ՟Խ՟Բ. 38.)


Լուծ, լծոց

See full entry →

s. fig. mar. ast.

yoke;
pair, couple;
լուծք եզանց, yoke of oxen;
լուծ կշռոց, pair of scales;
beam of a balance;
բառնալ ինչ ի լուծ կշռոց, to weigh with scales;
—ք, a pair;
— —, in pairs;
լուծ իմ քաղցր է եւ բեռն իմ փոքրոգի, my yoke is easy and my burden light;
աունուլ զլուծ կրօնաւորական կարգի, to take the cowl (monk), to take the veil (nun), to pronounce the vows, to become a monk or nun;
մտանել ընդ լծով ամուսնութեան, to bear the yoke of matrimony;
ընդ լըծով արկանել, to place under the yoke;
to subject, to reduce to slavery;
խոնարհել ընդ լծով, to bend under the yoke;
to submit tamely to slavery;
ընդ լծով կալ, ընդ լծով ծառայութեան մտանել, to pass under the yoke, to become a vassal, or tributary;
լուծանել, բառնալ զլուծ, to unharness;
to take off the yoke;
ընկենուլ, թօթափել, նշկահել զլուծ, ի բաց ընկենուլ զլուծն, to throw off the yoke, to slip the collar;
զերծանիլ ի լծոյ, to be freed;
yoke, subjection, slavery, bondage;
yoke;
libra, the balance (sign of the zodiac).

NBHL (1)

Կապեսցես սամետիւք լուծ նմա։ Երինջ ոչ մտեալ ընդ լծով։ իբրեւ փոկով լծոյ երնջոց։ Լուծ իմ քաղցր է. եւ այլն։ Որպէս եթէ կառավարք ոմանքիցեն՝ լծօք հանդիսանալով. (Պղատ. օրին. ՟Ժ։)


Լայնաձիգ

See full entry →

adj.

long-drawn, far stretched, long and large;
—ք երկրի, the immense size of the earth.

NBHL (1)

Սոփոկղէս ասէ, մի է աստուած, որ արար զերկինս, եւ զլայնաձիգս երկրի, եւ զծով. (Ոսկիփոր.։)


Խաղախ

See full entry →

s.

boat, barge;
*raw hide, skin.

NBHL (1)

Թէ խաղախն նաւ է, խաղախորդն ճոն ընդէ՞ր է, եւ զիա՞րդ ոչ յաւէտ նաւորդ։ Պա՛րտ էր ասել, թէ խաղախն թերեւս նշանակէ նաեւ մորթ, կաշի, փոկ։


Խաղախորդ, աց

See full entry →

s.

leather-dresser, currier;
tanner.

NBHL (1)

βυρσεύς, σκιτεύς coriarius, cerdo, sutor. որ եւ ՃՈՆ, ԿՈՆ. Մորթէգործ. կաշեգործ. փոկագործ. որ հարթէ զմորթս ի մազից, եւ յօրինէ ազնիւ կաշի. եւս եւ կարուակ փոկեղինաց.


Ասպանդակ

See full entry →

s.

stirrup;
փոկ —ի, stirrup-strap or — leather.


Թանգ

See full entry →

adj. s.

cf. Թանկ;
saddle-girth.

NBHL (1)

ԹԱՆԳ cf. ԹԱՆԿ. որպէս Մեծագին։ Մերթ որպէս պ. թէնկ. այսինքն Գօտի թամբի գրաստուց. փոկ. կապ.


Երգահան, ից

See full entry →

s. mus.

tragic poet;
composer

NBHL (1)

Եսքիղոս երգահան ճանաչէր։ Սոփոկղէս երգահան նախ երեւեցաւ։ Եւրիպիդէս երգահան. եւ այլն. (Եւս. քր. ՟Բ։)


Գելարան, աց

See full entry →

s.

an instrument of torture, press, gag, torture, fetters.

NBHL (1)

ԳԵԼԱՐԱՆ որ եւ ԳԵԼՈՑ. իբր στρεβλωτής Tortura, eculeus եւ corum եւ այլն. Պրկոց, ոլորան. գործի եւ մեքենայ պրկիչ, եւ ոլորմամբ ճնշիչ եւ ճմլիչ. որպէս կոճղ, մամուլ, փոկ, լար, եւ այլ տունջանարան երկաթի կամ փայտեղէն. իսքէնճէ, շիքենճէ.


Երասան

See full entry →

s.

bridle, curb, rein, snaffle;
halter;
scatch, bit;
— արկանել, to bridle, to put on a halter.

NBHL (1)

Ոչ կացուցի յոտին զերիվար մտացս երասանաւ բանին։ Ընդոտնեա՛ ի սանձս կապոյ երասանաց ըմբռնման զցնդեալ մտացս վայրագութիւն։ Երասանաւ սանձաց, կրթութեան։ Իբր երասանաւ փոկոյ նահանջեալ։ Երասանաւն հանդարտութեան։ Երասանի պնդութեան. (Նար.։)


Երասանակ, աց

See full entry →

cf. Երասան.

NBHL (1)

Ոչ կացուցի յոտին զերիվար մտացս երասանաւ բանին։ Ընդոտնեա՛ ի սանձս կապոյ երասանաց ըմբռնման զցնդեալ մտացս վայրագութիւն։ Երասանաւ սանձաց, կրթութեան։ Իբր երասանաւ փոկոյ նահանջեալ։ Երասանաւն հանդարտութեան։ Երասանի պնդութեան. (Նար.։)


Գագաշիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Բանդագուշիմ.

NBHL (1)

Եթէ էիր զառանցեալ (կամ զառամացեալ), ասէի, եթէ գագաշիս. (ՃՃ. ի փոկաս.։)


Անգործ

See full entry →

adj.

idle, inactive, indolent, lazy;
ineffectual, inefficacious, ineffective;
unexecuted, incomplete;
uncultivated;
երկիր —, waste land.

NBHL (1)

Անգործ փոկ. (Ոսկ. հերոդ.։)


Կաշկանդեմ, եցի

See full entry →

va.

to bind, to tie fast, to bind tightly, to lash together.

NBHL (1)

Պնդապէս կապել քարշելով (կամ իբր կաշւով, փոկով). պրկել. արգելուլ եւ պնդել անշարժ.


Կար, ոյ, ով

See full entry →

s.

cord, line, string, packthread, twine;
needlework;
sewing;
seam;
—ս հարկանել, to sew, to seam.

NBHL (3)

καλώδιον funis, funiculus. Իբրեւ արմատ ներգ. բայիս Կարել, (այսինքն կար ընել. ... եւ լծ. ընդ թ. քիրիշ ) է նոյն ընդ. Կառան. խառան. այսինքն պարան. չուան. լար. ձար. փոկ.

Երկայնեն իբրեւ զկար փոկոց սայլի զանօրենութիւնս իւրանց. (Տօնակ.։ Իսկ Ոսկ. մ. Բ. 27.)

Կարս հարկանել, եւ ձիգս հիւսուլ. յն. փոկս գործել կամ խրացս առնել։


Կար, ի, իւ

See full entry →

s.

force, vigour;
power;
means, faculty, capacity, ability;
— է, it is possible;
ոչ է —, it is impossible;
ըստ կարի, as much as possible;
ըստ կարի փութով, with all possible speed;
ըստ կարի նուազ, as little as can be;
իւրաքանչիւր ըստ իւրում կարի, every one according to his ability;
որչափ իկարի քում իցէ, as much as you can or as lies in your power;
ըստ իւրում կարի— զօրութեան իմոյ, to the utmost of my power, the best I can, all I can;
ոչ գոյ ի ձեռս մեր —, it is not in our power, we cannot;
իվեր քան զկար իւրեանց, beyond their strength.

NBHL (3)

καλώδιον funis, funiculus. Իբրեւ արմատ ներգ. բայիս Կարել, (այսինքն կար ընել. ... եւ լծ. ընդ թ. քիրիշ ) է նոյն ընդ. Կառան. խառան. այսինքն պարան. չուան. լար. ձար. փոկ.

Երկայնեն իբրեւ զկար փոկոց սայլի զանօրենութիւնս իւրանց. (Տօնակ.։ Իսկ Ոսկ. մ. Բ. 27.)

Կարս հարկանել, եւ ձիգս հիւսուլ. յն. փոկս գործել կամ խրացս առնել։


Ծեծեմ, եցի

See full entry →

va.

to strike, to beat;
to crush, to grind, to pound;
— զկուրծս, to beat the breast.

NBHL (1)

Զփոկս առի, զի իմով գեղարդեամբ եւ զինուք ծեծեցից զխուժադուժսդ։ Իմովք ձեռօք ծեծեալ՝ ի ծառայութիւն հնազանդեցուցից. (Պտմ. աղեքս.։)


Հեղձուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to suffocate, to choke, to strangle, to drown;
to oppress.


Կօշկակար, աց

See full entry →

s.

boot-maker, cord-wainer, boot & shoe-maker.

NBHL (1)

ὐποδηματορράφων, σκυτοτόμος sutor, coriarius. Արհեստաւոր՝ որ կարէ զկօշիկ. կարուակ ասի ըստ յն. ոճոյ՝ եւ փոկաձեւ (այսինքն ձեւիչ փոկոյ). Կօշկար. փապուճճի, չիզմեճի.


Սեկափերթ

See full entry →

s.

morocco-piece.

NBHL (1)

Փերթ սեկի. մասն մաշկի կամ մորթոյ. փոկ.


Սեղակ

See full entry →

adj.

cartilaginous.


Պրկեմ, եցի

See full entry →

va.

to bind, to strain, to tighten, to tie tight, to pinion;
to stretch, to lengthen out;
cf. Յօն.

NBHL (1)

Պրկեցին զնա փոկովք. (Գծ. ՟Ի՟Բ. 25։)


Յորսայս

See full entry →

adv. fig.

supinely, with one's face upward, lying on one's back;
backwards;
— զարկուցանել, to hurl or throw backwards, to overthrow, to upset, to throw down on the back, to stretch on the earth;
— կալ, խաղալ, to lie down prone, flat on the face, to stretch at one's whole length;
to fall backwards;
— կալ, լինել, to be idle, negligent, neglectful, to stand with folded arms;
պրկել ի —, to throw down and hind strongly;
— անկանիլ, to fall on one's back, backwards;
— կացի ի դալարւոջ, I stretched myself on the grass;
յինքն —եալ անկանիլ, to recede, to flow back;
մինչեւ յե՞րբ —եալ կաս ոʼվ վատ, how long wilt thou sleep, o sluggard ?

NBHL (1)

Պրկեցին ի յորսայս, եւ փոկով ձաղկեցին զկուրծսն. (Տէր Իսրայէլ. սեպտ. ՟Ժ՟Ա.։)


Նարկա

See full entry →

cf. Նարկայ.


Մորթագործ, աց

See full entry →

s.

skinner, currier, leather-dresser, fell-monger.

NBHL (1)

որ եւ ՄՈՐԹԵԳՈՐԾ. Որ գործէ կա մկարէ զմորթ. խաղախորդ, եւ փոկագործ. ճոն. կոն.


Ձաղկեմ, եցի

See full entry →

va.

to beat, to whip, to flog, to lash, to scourge, to flagellate, to discipline.


Ներդեայ

See full entry →

adj.

made of fibres or nerves.

NBHL (1)

Այն՝ որոյ նիւթն է նեարդ, կամ ջիղ. որպէս արջառաջիլ, փոկ. յորոյ վերայ պատեալ զքեմուխտ՝ վարէին որպէս ճոպան, այսինքն չուան՝ պարան կարկամ եւ անբեկանելի.


Նհանգ, աց

See full entry →

s.

alligator, cayman.

NBHL (1)

պ. նէհէնք. (իբր նէհր խունգ. գետոյ ձի). ἰπποπόταμος hippopotamus, equus fluvialis, crocodilus, draco aquatilis, piscis homines comedens ἑρινύς furia. Ձիագետի. գազան ջրային, որպէս կրոկոդիղոս, վիշապ ձուկն, փոկ, եւ այլն.


Ոսկէօղ

See full entry →

adj.

adorned with, or wearing gold rings or buckles.

NBHL (1)

Հանեալ զոսկէօղ շիկափոկ պարանն ... եւ ձգեալ զոսկէօղ շիկափոկ պարանն. (Խոր. ՟Բ. 47։)


Որթ, ու, ուց

See full entry →

s.

calf, (pl. calves);
— դիեցիկ, sucking calf;
միս —ու, veal;
— խորովեալ, roast veal;
մորթ —ու, calf-skin;
cf. Քեցեմ;
— եղանց, fawn, young deer;
— ծովային, seal, sea-calf;
cf. Փոկ;
— ոսկի ձուլածոյ, golden calf.


Շնակաքիք

See full entry →

adj.

dog-footed.

NBHL (1)

Արք վեցոտեայք, եւ փոկոտունք, եւ շնակաքօք (կամ շնակաքիք). (Պտմ. աղեքս.։)


Շնջրի

See full entry →

s. zool.

otter;
— ծովային, sea-otter, kind of seal;
cf. Վիշապաձուկն.

NBHL (1)

Քսիւփիէ (թրաձուկն), պրիոնէ (սղոցաձուկն), եւ շնջրիք։ Ըստ իւրեանց նմանութեան ծնանին կենդանիս շնջրիք, փոկք. (Վեցօր. ՟Է։)


Պատատեմ, եցի

See full entry →

va.

to envelop, to wrap up;
to twine, to twist, to wind round, to entwine or interweave, to entangle;
to implicate, to involve;
— բեռինս, to pack up.

NBHL (1)

Զի մի՜ բնութիւն հոգեւորական՝ կրկնակօք պատատեալ լիցի կապօք։ Բնութեամբ կապեալ եւ պատատեալ աղցաւորօքս (մարմինն)։ Ձեռօք երիզապընդովք, երեսօք պատատելովք։ Պատատէին ոտք նորա իբրեւ զփոկ զմիմեամբք. (Փիլ. լին. ՟Բ. 4։ ՟Դ. 29։ Մամբր.։ Ճ. ՟Բ.։)


Պարան, աց

See full entry →

s. mar.

cord, rope, cable;
—ք, cordage, ropes;
— կտաւուց, clothesline;
— նաւու, shrouds, ship's cable.

NBHL (1)

Հանեալ զորկէօղ շիկափոկ պարանն։ Հանեալ յասազինէն զներդեայ քեմխտապատ պարանն։ (Խոր.՟Բ. 47. եւ 82 ։)


Փոխատրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

restitution, restoration, retribution, recompense;
change, mutation;
lending.

NBHL (1)

Որ տաս լիապէս առանց փոխատրութեան փոկանաց։ Այնպէս բարերար է, որպէս (զի ) եւ Ո՛չ զփոխատրութիւնսն պահանջէ, այլ շատանայ միայն սիրեցեալ (գոլ ) յոյս ետն։ Որք անսան հրամանին՝ հարցանէ ի փոխատրութեան ուսանիլ զպարգեւ սն. (Նար. ՟Զ։ Բրս. հց.։ Իգն.։)


Սամետայք, տայց

See full entry →

cf. Սամետիք.

NBHL (1)

ՍԱՄԵՏԱՅՔ ՍԱՄԵՏԷ ՍԱՄԵՏԻ. ἰμάς corrigia, lorum δεσμός vinculum. Կապ սամեաց, այսինքն լծոց. փոկն կապիչ եւ յօդիչ անրոյ լծոյն. ռմկ. սամատիք, սամէթէլք


Քեմխտապատ

See full entry →

adj.

covered with leather.

NBHL (1)

Քեմխտոր պատեալ. փոկ. կաշիով պատած.


Քանցեմ, եցի

See full entry →

va.

to lacerate, to tear in pieces, to rend asunder;
to separate, to detach, to divide;
— զոսկերս, to bone.

NBHL (1)

Զմանկունս իւրեանց կրթեն՝ փոկովք տանջեալ, եւ քանցէին գանիւք առ բագնովքն. (Նոննոս.։)


Արջառակաշի, շւոյ

See full entry →
NBHL (1)

Կաշի արջառոյ. փոկ. որ եւ ԱՐՋԱՌԱՄՈՐԹ.


Յորսայսեալ կալ

See full entry →
NBHL (1)

Պրկեցին ի յորսայս, եւ փոկով ձաղկեցին զկուրծսն. (Տէր Իսրայէլ. սեպտ. ՟Ժ՟Ա.։)


Սօլեր

See full entry →
NBHL (1)

Զսօլերաց փոկն կապէր։ Ընդ սօլերովն եղեւ (այսինքն զբազեցաւ). (Ոսկիփոր։)


Քաջազգի, զգւոյ, զգեաց

See full entry →
NBHL (1)

Ո՛չ զձի՝ քաջազգի՝ կամ ազնիւանուանեմք վասն բազմապատիկ արծաթակուռ փոկոցն։ Զոսկեփետուր՝ քաջազգի վարուժանն իմ հաւտհար առնել. (Ոսկիփոր.։ Արծր. ՟Դ. 12։)


Բաբան

See full entry →

s.

balister;
swing, see-saw;
խաղալ բաբնու, to swing, to see-saw.

Etymologies (1)

ԳՒՌ (dialectal) ՆՀԲ (հտ. Ա. էջ 399 գ), ՋԲ (էջ 267ա) և Նորայր, Բառ. ֆրանս. (տե՛ս bas-cule, balançoire, branloire բառերի տակ) դնում են գաւառական բաբան «գերան՝ որի երկու ծայրերը նստելով տղայքը՝ ճօճւում ևն». աւս ձևը ծանօթ չէ ինձ այլուստ։ Գաւա-ռականներում այս իմաստով ունինք արա-սընգի, լոկէփոկէ, հալաճօճիմ, տնկլհոչի. տնկլհոզի, տռտանկուզիկ, տրնկուզայ, տճկ. տանկալափիշտի, չէօյլէնչէօք. ՀԲԲ էլ կազմել է վերի բառից բաբանախաղաց «բաբան խա-ղացող»։


Լկամ

See full entry →

s.

bridle, reins.

Etymologies (1)

= Պրս. [arabic word] ligām «սանձ» բառից, որից փոխառեալ են նաև ասոր. [syriac word] legama, արաբ. ❇ lijām, քրդ. lejam, ligab, la-(af, laγav, վրաց. ლაგამი լագամի, ლაგაბი լագաբի, թուշ. ինգիլ. լագամ, մինգ. լազ. լագամի, սվան. լագ'ամ, բոլորն էլ «սանձ», երկրորդաբար նաև «չուան» նշանակու-թեամբ։ Müller WZKM 10, 181 կարծում է որ բուն ծագումն է լտ. ligamen «կապ, փոկ, չուան»։ Սակայն հայ. բառը անշուշտ պարս-կերէնից է՝ նշանակութեան նույնութեան պատճառով։-Հիւբշ. 267։


Ապրդում, դմով

See full entry →

s.

cf. Ապրիշում.

Etymologies (1)

= Պրս. [arabic word] pārdum կամ [arabic word] naldum «ձիի թամբի փոկ». բառիս պահլաւ ձևը ա-ւանդւած չէ. բայց կարող էր լինել *apār-dum։-Հիւբշ. 515։ Պհլ. *apardum կառմուած պիտի լինի պհլ. apar «վեր»+dum «ա-գի» բառերից և բուն նշանակում է «վեր-նագի»։ Պրս. [arabic word] paldum ձևից փոխա-ւեալ է վրաց. ბალდუმი պալդումի «աлeя, կառք քաշող ձիու մեջքի փոկը»։