cf. Կատակ.
appeal;
complaint, recourse;
claim, lodging an appeal;
— արկանել բառնալ՝ հարկանել ունել cf. Բողոքեմ.
• Աւետիքեան, Քերակ. 1815, էջ 207 ողոք բառիցբ բացասականով։ ՆՀԲ սաստ-կականն ձայնիս ողոք. լծ. և յն. βօή «ճիչ, աղաղակ»։-Բ մասնիկով ողոքել բայից հանում են նաև էմին, Հայ. քե-րակ. 1846, էջ 38, Տէրվ. Նախալ. 63, Գազանճեան, Արևել. մամ. 1902, 76 և Հիւնք։-Տէրվ. Altarm. 10 յն. φη-μί և լտ. loqu-i «ասել, խօսիլ» բառերից բար-դուած՝ իբր կրկնական։-Հիւբշ. ZDMG 30, 774-9 քննադատելով այս վերջինը, առում է. «լեզուաբանութեան առաջին ռարն է»։-Meillet MSL 11, 391 իբր բնաձայն համեմատում է անգլսք. bel-lan «գոչել», հրգ. bellan «հաջել», հիսլ. be'ja «մռնչել», յն. φλοϊσβος «ժխոր». φλύος «շատախօսութիւն». φλύαρος «դա-տարկաբան, շատախօս», φλύας «խեղ-կատակութիւն» ևն ձևերի հետ։ (Boi-sacq 1032 և 1030 և Walde 301 այս բառերը կցում են յն. φλέω=լտ. fluo
buffoneryy, scurrility, lampoon, bantering, jeering, mockery, raillery, jocularity, waggery.
spunging.
cf. Խեղկատակութիւն.
crippled, maimed;
infirm, helpless;
bad, wicked;
ugly;
filthy;
— ձեռօք, crippled in the arm;
— ստիւք, lame, crippled in the feet;
handy-legged.
• , ի-ա հլ. «հաշմ, պակասաւոր, մէկ ոտքով կաղ» ՍԳր. Ոսկ. յհ. ա. 21. «ցաւոտ (աչք)» Վանակ. յոբ. «պիղծ, գարշ, զազիր» Ոսև. կող. Փիլ. Պիտ. (այս նշանակութեամբ գրուած նաև խիղ Փիլ. էջ 197). որից խեղու-թիւն Ղևտ. իբ. 25. իդ. 20. Ագաթ. Ոսկ. խե-ղել Ղևտ. իդ. 19. Ոսկ. ես. և մ. խեղաթիւր Իմ. ժգ. 13 (փայտի կտորի համար ասուած՝ «ծուռումուռ»), Փիլիպ. բ. 15 (բարոյական իմաստով՝ «ծուռ բարքով»). խեղախեռ Ոսկ. յհ. ա. 38. Ճառք 674. խեղանդամ Մանդ. խեղանք Փարպ. խեղակատակ Ոսկ. եփես. ժև. կամ խեղկատակ Սարգ. խեղկատակել Ոսկ. խեղկատակութիւն Եփես. ե. 4. Կող. գ 8, Ոսկ. կողոս. խեղանցեալ «զառանցեալ» Բառ. երեմ. էջ 140. այստեղ է պատևանում նաև խեկբեկ «ծուռումուռ, կաղալով», կազ-մուած խեղ և բեկ բառերից, իբր *խեղբեկ. յետոյ դարձած խեկբեկ. մէկ անգամ ունի Փարպ. էջ 102 «Տեսեալ... զի երթայր խեկ, բեկս յընթացի». սրանից՝ կ աճականով՝ խեղկ-, որից խեղկիլ «չարաչար խեղիլ» Մագ. թղ. 133, 204. Պղատ. օրին. 17. խեղ-կութիւն Մագ. անխեղկեալ Մագ. թղ. 22, 136, 164։
• Հներից Ոսկ. կող. թարգմանողը տա-լիս է խեղկատակ բառի մեկնութիւնը, «խեղկատակութիւն ճանապարհ է մե-ղաց. զի եթէ անունն խեղ է, ինքն որ-պիսի՝ ինչ»։ ՆՀԲ խեղ՝ լծ. հյ. կաղ, տգեղ, յն. ϰὸλλος (միակողմանի բառի տակ) և թրք. գօլագ, չօլագ։ Windisch, 8, 17 յն. γωλός «կաղ» բառի հետ։ Bugge IF 1, 447 տուաւ վերի մեկնու-թիւնը։-Հիւնք. յն. ϰολοβός «խեղ»։ Karst, Յուշարձան 426 թրք. sol «ձաև» չաղաթ. solok, čolak «կաղ»։ Ղափան-ցեան, Տեղեկ. ինստիտ. 2, 89 հյ. շեո բառից։ Շէֆթէլովից KZ 53 (1925), 251 և 253 սանս. khila «թերի, պակասա-ւոր», khalati «ճաղատ» և յն. χωλος «կաղ» բառերի հետ։
• , ի-ա հլ. «խաղ, ծաղր, այպանք» Բրս. մրկ. Պիտառ. «ծաղրածու, միմոս, խեղկատակ» Բուզ. գ. 19. որից կատակել ՍԳր. կատականք ՍԳր. Ոսկ. Եբր. և յհ. կա-տակութիւն ՍԳր. Մծբ. Եփր. համաբ. 185-Բ. խեղկատակութիւն ՍԳր. Ոսկ. խաղակա-ա. 1. այպնակատակ լինել Բ. մակ. ժ. 34 հացկատակ Ոսկ. մ. ա. 4. ծաղրակատակ ԱԲ ևն։ Երևի նոյն բառն է կատիկ Կոստ. երզն. 93 (Ով խօսի բանք աղտեղի դէմ մի յարդարն կատիկով)։ Իսկ կատակ կերակը-րոց Յհ. կթ. 229 ուղղել կամակ կերակրոց՝ ըստ Նորայր, Հայկ. բառաք. էջ 18։-Նոր բառեր են կատակաբան, կատակախօս, կա-տակասէր, կատակերռու ևն։
jesting, trifling, pleasantry, trick, facetiousness;
derision, mockery, sport;
cf. Խաղ;
jocose, waggish;
humorous, diverting, droll, comical;
ընդ —ս, pleasantly, jestingly, in jest;
humorously, jocosely;
թող անդր զ—դ, joking apart;
— առնել, to jest, to joke, to play the fool;
ասել ընդ —ս, to say jestingly, to cut jokes on;
այպն եւ — առնել, to laugh at, to mock, to jeer, to rally, to scoff at, to turn into ridicule;
այպն եւ — լինել, to be laughed at, to be the laughing-stock of.
• , ի-ա հլ. «խաղ, ծաղր, այպանք» Բրս. մրկ. Պիտառ. «ծաղրածու, միմոս, խեղկատակ» Բուզ. գ. 19. որից կատակել ՍԳր. կատականք ՍԳր. Ոսկ. Եբր. և յհ. կա-տակութիւն ՍԳր. Մծբ. Եփր. համաբ. 185-Բ. խեղկատակութիւն ՍԳր. Ոսկ. խաղակա-ա. 1. այպնակատակ լինել Բ. մակ. ժ. 34 հացկատակ Ոսկ. մ. ա. 4. ծաղրակատակ ԱԲ ևն։ Երևի նոյն բառն է կատիկ Կոստ. երզն. 93 (Ով խօսի բանք աղտեղի դէմ մի յարդարն կատիկով)։ Իսկ կատակ կերակը-րոց Յհ. կթ. 229 ուղղել կամակ կերակրոց՝ ըստ Նորայր, Հայկ. բառաք. էջ 18։-Նոր բառեր են կատակաբան, կատակախօս, կա-տակասէր, կատակերռու ևն։
laugh, laughter, laughing;
derision, mockery, raillery, banter;
sneer;
— առնել, դնել, հեղուլ, to laugh;
to joke, to jest;
to laugh at, to scorn, to deride, to make sport of, to ridicule;
— լինել՝ կալ՝ մնալ, to be laughed at, derided, ridiculed, made a jest of, to make oneself the laughing-stock of;
— առնել զոք յայտ յանդիման, to scorn, to deride one to his face;
զծաղու գալ, ի — հատանիլ, to laugh, to hurst out laughing, to suffocate with laughter;
cf. Ծանակ.
• ՓՈԽ.-Ըստ Bugge IF 5, 168-180 (հայ. թրգմ. ՀԱ 1895, 228) հայերէնից է փոխ առնուած գոթ. saldra «գիւղական կատաև խեղկատակութիւն» Եփես. ե. 4. գոթացին չունենալով Ir ձայնախումբը՝ ծաղր>*sal. ra դարձրել է saldra։