Your research : 1 result for կալուած

Կալուած, ոց exact entry

s.

possession, domain, land, estate, landed property, fief;
farm, arable land;
possession, occupancy, holding;
dominion, empire, power;
— որովայնի, costiveness, constipation of bowels.

· Calfa

NBHL (8)

Որոց կալուած իշխանութեան յիմ բաժնին հատան. (Խոր. ՟Գ. 42։)

Զբնիկ սեպհական կալուածի ազգին արշակունեաց զքաղաքն վաղարշապատ. (Փարպ.։)

Ի նորուն անուն աշխարհ կալուածոց նորա կոչեցաւ գամիրք. (Յհ. կթ.։)

Բնակեաց ինքն եւ իւրքն հանդերձ իւրաքանչիւր կալուածովք. (Արծր. ՟Գ. 8։)

Ամենեքին եմք մարդիկ ազգակջցք եւ եղբարք՝ ըստ վերին ազգակցութեան կալուածոց ընտանացեալք. (Փիլ. լին. ՟Բ. 60։)

Պատճառ լինի կալուածոց եւ շարժման տեսանելեացն։ Ճշմարտութեամբ իշխեցին՝ կալուածովք ըմբռնեալք. (Փիլ.։)

Եւ նա եւս մտանէր ի կալուած (կամ ի կապուածս) լծոյ աժիրապետին. (Յհ. կթ.։)

Տասն միայն առն կալուածոց (ժամանակի իշխանութեան) այնչափ բիւրս ամաց համարեցան։ Դատաւորացն կալուածոց (ժամանակ)։ Ամենայն յիշատակս կանգնեաց զիւրաքանչիւր ազգաց կալուածոց (այսինքն տիրելոյն). (Եւս. քր. ՟Ա։)


Entries' title containing կալուած : 3 results

Կալուածավարձք, ձուց

s.

rent of a farm.

· Calfa


Կալուածատէր

s.

landed proprietor.

· Calfa


Կալուածատիրութիւն, ութեան

s.

feudality.

· Calfa


Definitions containing the research կալուած : 34 results

Նիստ, նստի

s.

sitting posture;
position, situation;
seat, residence, abode;
property, possession;
sitting, session, meeting;
— արքունական, seat of Government, capital city;
— բանակի, encampment;
ի — լինել, to sit up, to sit down, to be seated;
ի — ննջել, to sleep in a sitting posture;
— առնուլ, to be tranquillized, allayed, lulled into security;
ի — գումարիլ, to hold a sitting;
ի նստի անդ, during the sitting, forthwith, before separating;
երեք նստիւ նկարել զկենդանագիր, to paint a portrait in three sittings.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

, ո հլ. «նստուածք, դիրք, զետեղ-ման ձև» Օր. ժա. 30. Ոսկ. գաղ. Եփր. թգ. «կայան, աթոռանիստ քաղաք» Ագաթ. «ստազուածք, կալուած» Եզեկ. խե. 7. խը. 21. որից նստիլ «նստիլ, բազմիլ, հանգչիլ» ՍԳր. Եփր. ել. յես. «բնական պէտքը հոգալ» Դատ. ռ. 24. նստել «կծկել, ամփոփել, փոք-ռացնել» Սեբեր. նստոյ տեղի «յետոյք» Ա. գաթ. Եւս. պտմ. երկայնանիստ Խոր. թագա-ւորանիստ Եղիշ. Խոր. զօրանիստ Բուզ. լայ-նանիստ Ագաթ. Վեցօր. գեղեցկանիստ Փարպ. Խռռ. յռանիստ Մծբ. ստուերանիստ Ագաթ. գահանստիլ Ճառընտ. մեծանիստ Վեցօր. նաւանոտտեան Փիլ. նստակլոր «սև բզէզ» (նորագիւտ բառ) Նոր վկ. էջ 317.-զ նախ-դիրով՝ զնստագոյն «աւելի ցած» ՍԳր. զնըս-տուկ «ցած» Եփր. վկ. արև. 38. զնստուցա-նել Գ. մակ. գ. 13. Ոսկ. Եզն. ևն։ Սխալ ձև է նստիք «գահաւորակ» Ոսկ. եփես. ի., որ ըստ լաւագոյն օրինակի՝ պէտք է կարդալ նստի «նստում է» (տես Հիւնք. էջ 92 և ՀԱ 1911, 175)։

NBHL (2)

Ղեւտացւոցն եղիցի ի կալուածս. եւ առաջնորդին յայնմանէ եւ անտի յերախայրիս սրբոցն ի նիստ քաղաքին։ Ի նիստ քաղաքին յանդիման նորին. (Եզեկ. ՟Խ՟Ե. 7։ ՟Խ՟Ը. 21։)

ՆԻՍՏ. κατάσχεσις possessio. Ստացուած. կալուած. վիճակ.


Հող, ոյ, ով

s. fig.

earth, clay, dust;
ground, land, soil;
land, territory, dominions;
tomb;
նախնական, երկրորդական, երրորդական, անցողական, ողողական —ք, primitive or primordial, secondary, tertiary, transport, alluvial soil or rock;
— թափչի, fuller's earth;
—ի գլուխ լինել, — արկանել զգլխով, to throw dust or ashes on one's head;
ի — իջանել or ննջել, to be buried;
—ոյ եւ պատանաց չլինել արժանի, to be unworthy of burial, of funeral honours;
to be left unburied, without a tomb;
տալ —ոյ զմարմին, to inter, to bury, to entomb.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

, ո հլ. «հող, գետին», լայնառաս նաև «գերեզման, կալուած, արտ» ՍԳը. Բուս. Եզն. որից հողաբեր Ագաթ. ճողաբլուր Ես. իե. 2, հողագործ ՍԳր. հողաթաւալ Ա-գաթ. հողաթափ ՍԳր. հողախառն Բ. մկ. ղ. 41. հոոածին Իմ. է. 1. Երեմ. խթ. 33. հո-ղակալ Կոչ. հողամաղ «թռչունը» ՍԳր. «փո-շու շամանդաղ» Եզն. հողեղէն ՍԳր. Եզն թանձրահող Պիտ. փիլ. Շիր. անօսրահող Նոնն. 15. թեթևահող Փիլ. այլաբ. ևն։ Նոր բառեր են հողատէր, հողատիրութիւն, հողա-տիրական, հողազուրկ, սակաւահող, կաւա-հող, սևահող, աւազահող, հողաբաժանութիւն ևն։


Արական, ի, աց

adj. gr.

male;
masculine;
—ք, cf. Առականք;
—թիւ, odd;
— or արեկան, jaundice.

· Calfa

NBHL (1)

Ընծայի իւրմէն արական, որ է մարմնոյն դեղնիլն։ Սեւ իրական կամ արական, որ է դեղնանալն։ Իյարականէն, ի լերդին ցաւոյն, եւ ի կալուածոյն. (Մխ. բժիշկ.։)


Արար, ոց

s.

act, action, fact, deed, work;
production, creation;
—ք երեւելի, exploit, achievement.

· Calfa

NBHL (1)

οὑσία substantia, possessio Ստացուածք. գոյք. ինչք. կալուածք.


Անպարագիր

cf. Անպարոյր.

· Calfa

NBHL (1)

Զլայնագոյն եւ զանպարագիր կալուածս։ Ջուրց համատարած անպարագիր մեծութեամբ ծաւալեալ. (Պիտ.։)


Ագարակ, աց

s.

farm, land, field;
country, village;
— տեղիք, rural or country places.

· Calfa


Բնիկ, նկի

adj. s.

natural, innate, original, proper, radical, native, natural, indigenous;
— քաղաքակցութիւն, state of a native;
—ք, aborigines.

· Calfa

NBHL (1)

Բնիկ թագաւորացն։ Ըստ բնիկ կարգին։ Թողուլ զբնիկ տեղիս, կամ զժառանգութիւնն։ Բնիկ սեպհական կալուած։ Տարան ի բնիկ գիւղն։ Զբնիկ տեարսդ մի՛ կորուսանել ջանայք. (Փարպ.։)


Գեղաստանեայք

s. pl. villages, fields.

· Calfa

NBHL (1)

ԳԵՂԱՍՏԱՆԵԱՅՔ կամ ԳԵՕՂԱՍՏԵԱՅՔ, ԳԵՕՂԱՍՏԱՅՔ. Իբր գիւղք, գիւղօրէք. կալուածք. գեղեր.


Դաստակերտ, աց

s.

manufactory, edifice, building;
estate, village, country house, villa.

· Calfa

NBHL (1)

γεόργιον, ἁγρός, δημιούργημα arvum, ager, opus atificis, factura Ձեռակերտ. շինուած. մանաւանդ Ագարակ. շէն. աւան. նոր քաղաք, գիւղ. անդաստան. կալուած. ձեռքի շէնք՝ հավէսով շինած.


Ժառանգութիւն, ութեան

s.

inheritance, heritage, patrimony, succession;
seizure, possession;
diocese;
ecclesiastical state, the clergy;
— թողուլ որդւոյ, to leave an inheritance to one's son;
մերժել՝ հատանել ի ժառանգութենէ, to disinherit, to deprive of inheritance, to cut off with a shilling;
առնուլ զիմն ի —, to have in inheritance;
ի — ընձեռել զոք, to place one in the church or ecclesiastical career;
ժառանգութեամբ, or ըստ իրաւանց ժառանգութեան, hereditarily, by inheritance.

· Calfa

NBHL (1)

ԺԱՌԱՆԳՈՒԹԻՒՆ. κατάσχεσις possessio. կալուած. երկիր բնակութեան. ստացուած սեպհական.


Գերդաստան, նաց

s.

goods, possessions;
fireside, family, house.

· Calfa


Լայնագոյն

adj.

wider, more ample, very extensive;
—ս, largely, copiously, amply.

· Calfa

NBHL (1)

Զլայնագոյն եւ զանպագիր կալուածս նոցա տեսանելով վարացն. (Պիտ.։)


Մերձաւորիչ, չի, չաց

s.

near relation.

· Calfa

NBHL (1)

Վաճառեսցէ ի կալուածոց իւրոց. եւ եկեսցէ մերձաւորիչն՝ որ մերձաւոր իցէ նորա. ապա թէ չիցէ ուրուք մերձաւորիչ. եւ այլն. (Ղեւտ. ՟Ի՟Ե. 25։ Տե՛ս եւ Թուոց. ՟Ե. 8։ Հռութ. ՟Գ. 9. 12։ ՟Դ. 1=14։)


Կուրապաղատ

cf. Կուսակալ.

· Calfa

NBHL (1)

կասրն հերակլ զդաւիթ սահառունի կուրապաղատ արարեալ՝ իշխան հայոց կացուցանէր։ Մեծ կուրապաղատն վրաց ատրներսեհ։ Ի կալուածս կուրապաղատին ատրներսեհի։ Առ սմպատ կուրապաղատ։ Զաշոտոյ կորապաղատէ. եւ այլն. (Յհ. կթ.։ Արծր.։ Ասող.։ Լաստ.։ Վրդն. եւ այլն։)


Շուրջանակի

adv. adj. gr.

cf. Շուրջ;
round about;
in a circle, circularly;
circumjacent;
circumflex.

· Calfa

NBHL (1)

Շինէ եկեղեցի, եւ դնէ շուրջանակի նորա տուն բնակութեան։ Շուրջանակի նորա յարդարեաց կալուածս. (Յհ. կթ.։)


Ունակութիւն, ութեան

s.

cf. Ուն ;
habit, custom, accustoming, routine, practice;
ունակութեամբ, by routine, by rote;
ունակութեամբ յաղթի, custom conquers custom.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ոչ մի ունակութիւն կալուածոց անձին իւրում ծնանի, այլ այնմ որ ունին. (Փիլ. լին. ՟Գ. 37։)


Մարդպետութիւն, ութեան

s.

dignity, office or post of kislar-agasi.

· Calfa

NBHL (1)

Մարդպետն գոլ. ներքինապետութիւն, եւ կալուած նորա ի տարոն.


Սահման, աց

s.

bound, term, circumscription;
bounds, limits, confines, frontier, borders;
extremity, sphere;
definition;
statute, rule, regulation;
decision, determination;
jurisdiction, extent;
department;
neighbourhood, district, provinces;
—ք, outskirts, suburbs;
—ք հակատոյ, articles of faith;
— երկրի, կալուածոց, landmark;
— հատանել, to fix the boundaries of;
յարդար —ս ամփոփել զիմն, to reduce to its proper limits;
— դնել, to bound, to fix bounds to, to limit, to end;
— դնել անձին, to propose, to deliberate, to resolve;
երդնուլ արդումն —աւ, to bind oneself by an oath;
անցանել ըստ —, to overstep, to pass the limits or boundaries;
—աւ ասել, to say briefly;
յաղետալի — հասուցանել, to reduce to a deplorable state;
cf. Զէն.

· Calfa


Պարոն, աց

s.

baron.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ ի գիրս Վստկ. ՟Է. Պարոնն դնի որպէս տէր գաւառի եւ կալուածոց. որպէս լտ. dominus. իտ. signore, barone, patron, paron.


Պարոնութիւն, ութեան

s.

barony.

· Calfa

NBHL (1)

Աշտիճան՝ պատիւ եւ իշխանութիւն պարոն գոլոյ. որպէս ռուբինեանցն կիլիկեցւոց նախ քան զթագաւորելն. եւ ամենայն գլխաւորութիւն գաւառի կամ կալուածոց. գրի եւ ՊԱՐՆՈՒԹԻՒՆ.


Ստացուած, ոց

s.

purchase, acquisition, property, possessions, goods, substance, power;
creature.

· Calfa

NBHL (1)

κτῆμα, κτῆσις possessio ἑγκτήσις acquisitio, emptio ὔπαρξις, τὰ ὐπάρχοντα, ὐπόστασις substantia, -tiae, facultates ἁποσκευή apparatus եւ այլն. Ստացեալ եւ սեպհական ինչ. ինչք. գոյք. մեծութիւն. ժառանգութիւն. կալուած. անասունք. կահ կարասի. աղխ.


Խնամապետ, ի

s.

regent.

· Calfa

NBHL (1)

Գլուխ խնամակալուած կամ հոգաբարձուած տէրութեան. իշխան իշխանաց.


Կաթողիկոսական, ի, աց

adj.

pertaining to the Catholicos, patriarchal.

· Calfa

NBHL (1)

Զտունն կաթողիկոսական. (Խոր. ՟Գ. 64։ Փարպ.։ այսինքն կաթողիկոսարանն հանդերձ կալուածովքն։)


Փախստէութիւն, ութեան

s.

cf. Փախստականութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Ապա եւ արքայ Սմպատ դարձեալ ի փախստէութենէ իւրմէ՝ գայ ի սեպհական կալուածս. (Յհ. կթ.։)


Վիճակ, աց

s.

lot, chance, destiny, fate, fortune;
ballot, suffrage, vote, voice;
lot, state, condition;
lot, portion, share;
lottery;
sorcery;
inheritage, possession;
fief, farm;
department, district, liberties, precinct, extent of jurisdiction, territory;
diocese;
clergy;
situation, condition, fortune, rank, quality, dignity, office, employment, profession;
—ս արկանել, to draw or cast lots, to ballot, to vote;
to practise witchcraft;
— արկանել ի վերայ իրիք, to cast lots or to draw for anything;
—աւ տալ, to give through lottery;
ետուն —ս նոցա, they drew their names by lot;
եւ ել վիճակն մատաթեայ, and the lot fell upon Matthias.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ տայ նոցա վիճակ կալուածոյ երկրի. զի տէր է բաժին նոցա. (Նախ. թուոց.։)

ՎԻՃԱԿ. գ. κατάσχεσις possessio μερίς portio διοίκησις dioecesis. Մասն բաժնի. ստացուած սեպհական. կալուած. անդաստան. եւ Տեղի իշխանութեան. նահանգ. թեմ.


Տիրական, ի, աց

adj.

dominical;
divine;
feudal;
lordly, predominant, prevailing, despotic, absolute, sovereign, supreme;
own, proper;
— պատկեր, God's image or likeness;
— իշխանութիւն, absolute power.

· Calfa

NBHL (1)

ՏԻՐԱԿԱՆՆ գ. δεσποτεία dominium. Տէրութիւն, կամ երկիր տէրութեան. սեպհական կալուած.


Արտ, ոց

s.

field, piece of arable land, soil.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

Հիւբշ. Arm. St. էջ 11։ Հիւնք. պրս.» ard «ալիւր» բառից։ Ուղիղ մեկնու-թիւնը տուաւ Meillet MSL 9, 150, որ կրկնում է յետոյ Pedersen KZ 39, 352։-Patrubány SA 2, 12 լն, ἀοόω «հերկել» բառի հետ։ Գ. Փառնակ, Ա-նահետ 1906, 233 արմատը ար, որից նաև արարք «կալուած», ար--հետ և ալբան. ar «արտ»՝ իբր փոխառեա՞լ։ Karst, Յուշարձան 402 սումեր. aē «արտ»։-'Oštir, Btrg. alarod. 59 սու-մեր. adar «դաշտ» բառ ի հետ։ Պատա-հական նմանութիւն ունի արաբ. [arabic word] «հող, երկիր»։ Նաև՝ Pictet բ. տպ, հտ. Բ. 108 գոթ. airtha, պհլ. artā, քրդ. ard, օսս. ardus «արտ, մարգ», որոնք հաւանաբար սեմական են, իբր առաբ. ardh ևն։ Autran. Sumér et ind. 79 յն, ἀγρός ևն, ձևերի հետ կզում է սումեր. agar, աքքատ. ugaru «արտ»։ Պատահական նմանութիւն ունին հբգ. art, անգլսք. earδ, հհիւս. orδ, հսաքս ard. որոնք նշանակում են «ցանուած հող, արտ, հունձք, բնակավայր, հալբև-նիք» և ծագում են artōn «արօրով վա-րել» բայից (Pokorny 1, 72)։


Անդ

adv.

there, yonder, in that place;
— ի ներքս, therein, within;
ի վեր —, there above, yonder above;
— ի վայր, down there, below;
— ... աստ, then... and now;
աստ եւ —, here and there.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

=Նոյն է յաջորդ անդ բառի հետ, որի վեր-ջին իմաստն է «տուն». հին նահապետական կեանքում տունն ու արտր իրարից անբաժան բաներ էին. այսօր էլ «տուն-տեղ» ձևը նման մի երևույթ է ցոյց տալիս գաւառականներում. Ղրբ. հmնդmվmր, որ իրապէս անդ «արտ»+ վարել բառերից է կազմուած, ո՛չ միայն նշա-նակում է «հող, կալուած», այլ և «տուն, տեղ, մէկի գտնուած. տեղը, կողմը», Մշ. հանռա-ւորէք՝ որ նոյնպէս հանդ «արտ» բառից. է, նշանակում է «տան ներսը, բակը ևն»։-Աճ.


Անդ, ոյ, ոց, ի, ից

s.

field;
fallow, soil;
—ք, the fields, country.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

=Նոյն է յաջորդ անդ բառի հետ, որի վեր-ջին իմաստն է «տուն». հին նահապետական կեանքում տունն ու արտր իրարից անբաժան բաներ էին. այսօր էլ «տուն-տեղ» ձևը նման մի երևույթ է ցոյց տալիս գաւառականներում. Ղրբ. հmնդmվmր, որ իրապէս անդ «արտ»+ վարել բառերից է կազմուած, ո՛չ միայն նշա-նակում է «հող, կալուած», այլ և «տուն, տեղ, մէկի գտնուած. տեղը, կողմը», Մշ. հանռա-ւորէք՝ որ նոյնպէս հանդ «արտ» բառից. է, նշանակում է «տան ներսը, բակը ևն»։-Աճ.


Ակառն

s.

citadel, castle, fortress.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

= յն. ἀϰρα «դղեակ» բառից, որից փոխա-ռեալ են նաև ասոր. [arabic word] aqrā, արաբ. [arabic word] 'aqr, [arabic word] 'aqār «կալուած», վրաց. ակրա, ակարա «սարաւանդ»։ Յոյն բառի իսկական նշանակութիւնն է «ծայր», յետոյ «գագաթ, լեռան բարձունք», որից էլ «դղեակ կամ ռերդ». հմմտ. նոյն արմատից ἀϰρόπολις «միջնաբերդ, բուն՝ ծայրաքաղաք»։ Հայերէնի մէջ ն վերջաւորութիւնը յօդ է. ինչ. ձուկն, ջերմն ևն։-Հիւբշ. 339։


Բեկար

s.

tribute, impost;
vicar.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

ՓՈԽ (borrowing) Վրաց. ბევარა բեգարա «պարտա-դիր ծառայութիւն, որ կատարում են գիւղա-ցիք կալուածատիրոջ կամ պետութեան հա-մար. ինչ. հողի մշակութիւն, հունձք ևն». (Չուբինով ևս հայերէնից փոխառեալ է հա-մարում)։ Ուտ. begyär «պարտադիր ձրի աշխատութիւն»։


Երկիր, կրի

s. adj. adv.

earth, globe;
ground, land, territory, soil, district, department, jurisdiction;
land, country, province, region, climate;
the world;
the earth;
յ— անկանել, խոնարհիլ, to prostrate one's self;
— ծննդեան, birthplace;
յ— կործանել (դիաթաւալ), to strike dead on the spot;
յ— օտար, in a foreign land;
թնդայր — յընթացս մեր, the ground shook beneath our feet;
-! -! land! land! — աւետեաց, the Holy Land. second;
secondly, in the second place.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

երկրայինքս, ի մէջ նեղութեանց և վըշ-տաց և փորձանաց. ըստ որում և ասէ Պօղօս, թէ երկի՛ր և կա՛ց ի կասկածի, գուցե անկանիցիս։ Որպէս և աշխարհ ասելն այլ զնոյն նշանակէ, որ աշխար և սուգ է»։-Նոյն մեկնութիւնը տալիս է նաև Տաթև. հարց. 210 և ձմ. ճժ. «Չորև են նշանակութիւնք երկրի ըստ կոչման. նախ կոչի երկիր՝ իբր թէ երկու իր, այ-սինքն հող և ջուր... երկրորդ կոչի երկիր զի երկիցս երկու ծայր ունի, այսինքն երկայն և լայն, որ է յարևելից յարև-մուտս և ի հիւսիսոյ ի հարաւ... երրորդ կոչի երկիր՝ զի կրէ. զջուր ի մէջ իւր և յեզերս և ի վերայ երեսաց իւրոց... չորրորդ կոչի երկիր՝ զի երկիրս յերեր-ման և ի տատանման է և հանապազ փո-փոխի և այլայլի»։-Նորերից Ստեփ. Ա. գոնց, Ճարտաս. 96 երր կրող։ Klap., roth, Asia polygl. էջ 100 թրք. yer և գերմ. Erde «հող, գետին»։ ՆՀԲ «լծ. և վայր, ի վայր, ուր յն. γή, լտ. terza, եբր. երզ, թրք. եր «գետին», գարա «սա-մաք» վերածին առ հյ. երկիր, որպէս և կամիցի ոք ստուգաբանել»։ Գ. Կ., Ար-շալ. արրտ. 1843, թ. 130 երկու իր, իբր հող ու ջուր, կամ քար ու հող, և կամ ծով ու ցամաք։ Windisch. 30 «հերկել բառի հետ է կապւում և գործ չունի յն. ἀργός և լտ. argilla «կաւ» բառերի հետ»։ Lag. Reliqq. gr. 43 ասուր. [arabic word] 'aqr «հող, կալուած» բառի [arabic word] 'aqrīr ձևից։ Müller, SWAW, 41, 11 ասոր. ❇ arqā բառից փոխառեալ։ Մսեր Մագիստրոս, Խմբագիր չափածոյ, էջ 118 երր կրէ կամ երկու իր։ Էմին, Հայ. հեթ. կրօնը, թրգմ. Յոյս, 1875. 347» Ист. Aсохика, 276 դնում է եր-կիր ձե-վից, իբր «իր մէջ եռալ և կամ սաստիկ տառութիւն կրող». ար, եր արմատն աւ-նին նաև երկինք, եռալ, արև, այրել, երդ, օր։ Տէրվ. Altarm. 68 կապ չի գտնում արաբ. [arabic word] arδ և եբր. eres ձևերի հետ, և կցում է սանս. rajas «մութ, գիշեր, փոշի, երկիր»։ Նոյն, Նա-


Կոռ

s.

villein or duty service.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

«պարտադիր ձրի աշխատութիւն» Արձ. 992 թուից (տե՛ս Վիմ. տար. 10), ԺԱ դարից (Վիմ. տար. 27), Մխ. դատ. էջ 412 Զքր. սարկ. Ա. 46, Բ. I1. Առաք. պտմ. 62. որից կոռավար «այն արտը՝ որ գիւղացիք ձրի վարում են կալուածատիրոջ համար»։ Արձ. 1237 և 1241 թ. (Վիմ. տար. 80, 83) Երբել. (հրտր. Շահնազ. Ա. 335, Էմ. էջ 157)։-Ըստ Մանանդեան, Տեղեկ. ինստիտ. 1, 39 հնագոյն վկայութիւնն ունի Դուինի կանոնը 645 թ., որ յետոյ աղաւաղուելով դարձել է կռուով։


Նախարար, աց

s.

satrap, proconsul, lord, governor of a province, prefect, mayor;
—ք, magnates, grandees, noblemen.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

-Իրան. *nāfaδāra հոմանիշ ձևից. որ բարդուած է nā̄fa «պորտ, ցեղ» (=պրս. [arabic word] ։ nāfa «պորտ», զնդ. nāfah-«ցեղ», nāfya-«ազգակցութիւն», պհլ. nāf, nāfah «պորտ») +δāra բառերից։ Այս ձևը հաստատում է սոգդ. nāfδār «ժողովրդի կամ ցեղի պետը». կազմութեան համար հմմտ. նահապետ<*na. fanati-։ Իրանեան *nāfaδāra տուած է նախ *նահարար (ճիշտ ինչպէս *nāfapati->նա-հապետ). բայց յետոյ ժողովդական ստուգա-բանութեամբ՝ *նահարար կապուելով նախ բառի հետ՝ դարձել է նախարար, իբր արա-րոց կամ կալուածների առաջինը կամ գըլ-խաւորը. ճիշտ ինչպէս նահապետ յետոյ, դարձել է նախապետ, թէև այս ձևը աւելի ընդհանրացած չէ. սակայն այնուամենայնիւ ռուած է վրաց. նախպետի։ Benveniste REA IK I (1929), էջ 5-7 ընդունելով որ *nā-fapati տալիս է նահապետ, տարօրինակ է գտնում որ *nāfaδāra տար նախարար և ո։ նահարար։ Հաստատում է հիւս. արևմ. պհյ. բարբառում իրան. naxva-dāra-(հմմտ. No. hodares Ամմիանոս) բառի գոյութիւնը, որ պիտի տար հյ. նախարար, ըստ որում հիւս. արևմ. պհլ. xv դառնում է հյ. խ. ինչ. kaxva-гəδa>կախարդ, *pati-saxvan>պատաս-խան։