abounding in saffron or in crocus.
· Calfa
Յաւէտ առաւելեալ քրքմով. բերօղ զքրքում առատ։
cf. Քրքիջ բառնամ;
to itch excessively, to tickle.
· Calfa
Չէ՛ աստ թատր ծաղու, եւ ո՛չ վասն այնորիկ ժողովեցաք, զի քրքջեցեմք։ Քրքջեցե՞ր մեծեմեծս. ի միտ առ զնորա լալն եւ զհեծելն։ Սքօղարկեալ զգլուխ ծածկեալ քրքջեն. ով կին դու՝ որ նստեալ կակրաջիցես եւ այլն. (Ոսկ. մտթ. Ոսկ. կող. Ոսկ. եբր.։)
to search or dive into, to investigate carefully, to examine with care;
to agitate, to undo, to destroy;
— զմիտս, to excite, to rouse up or awake the mind, to stimulate;
— զախորժակ, to sharpen, to quicken the appetite.
· Calfa
Մանրամասն զամենայն մեքենայսն քրքրեալ խայտառակեաց։ Անձրեւն քրիստոս իջանէ ի գեղմն մտաց մերոց քրքրեալն սիրով. եւ որչափ յոյժ քրքրի, այնչափ սաստիկ եւ զցօղն տանի։ Քրքրեզով զվայելչութիւն սորին առաջի տեսութեան մտացն։ Ի նախատելն քրքրիս (կամ գրգռիս), եւ զբարիոք լուրն ոչ կարես տանել. (Լմբ. սղ. Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. ատ.։)
"the thirty seventh letter of the alphabet, the eighth of the vowels. It was introduced in the Armenian alphabet towards the end of the XIIth century to facilitate or distinguish the two different pronunciations of the syllable աւ, which is generally pronounced ""av"" when followed by a vowel, as աւետարան;
on the contrary, when followed by a consonant, it is pronounced like the English ""o"", as աւգնեմ, աւրհնեմ, աւրէնք."
· Calfa
Սովիմբ լուծանի եւ այն տարակոյս, թէ զիա՛րդ ի հին մատեանս անխտիր գրին ամենայն հոլովք ներկայ ընդունելութեանց՝ ող, կամ աւղ. սիրող, ի, աց. սիրաւղ, ի. սիրաւղք, ղաց, եւ այլն. ուստի եղեւ առ մեօք ոմանց միշտ գրել օղ, եւ ոմանց միշտ ող. այլ ըստ կանոնի երեւի գրել յուղղականն օղ, եւ ի հոլովականն ող. քանզի եւ ի յն. ուղղականն է . -ων , հոլովականն է -οντος, -οντα, -ωντες, -οντων եւ այլն. վասն զի ω , է երկար, եւ ο , սուղ. որպէս եւ ի մեզ օ կամ աւ է երկար, եւ ո ՝ սուղ։
aiding, assisting, helping, auxiliary;
aid, helper, assistant, adjutant, coadjutor, colleague;
— զորք, auxiliary forces, reinforcements, auxiliaries;
— լինել, to help, to aid, to give help to, to succour;
— լինել միմեանց, to help one another;
— իւր առնուլ, to profit by, to avail oneself of զխաւար — առեալ, under cover or favour of the darkness.
· Calfa
βοηθός, -θή, -θῶν auxiliator, adjutor, -trix συμβοηθός coadjutor եւ այլն. Որ ոք կամ որ ինչ օգնէ. ձեռնտու. գործակից. նպաստիչ. ապաւէն. օժանդակ, նիզակից. օգնօղ
aid, succour, assistance, help, furtherance, support, stay, prop;
favour, relief, resource, means;
forces;
դրամական —, pecuniary aid, relief, subsidy, grant;
փութալ, հասանել յ— ուրուք, to hasten to a person's aid.
· Calfa
Օգնութիւն ցաւակցաբար գթոց է բացայայտիչ։ Յօգնութիւն մեզ ժամանեա՛ կարօղ տէր. (խոր։ Շար.։)
flying in the air, very swift, like the wind.
· Calfa
Թռչօղ կամ թռչողական ընդ օդս. օդագնաց.
Պօղոս ամպ եցոյց զայս օդաթռիչ եւ վերամբարձեալ յաստուածն՝ կառս. (Նար. յովէդ.։ Ագաթ.։)
sheepskin with the wool on;
sheepskin, of sheepskin.
· Calfa
Սոքա օդենօք (այսինքն հանդերձիւք ոչխարաց) կարպարանեալք՝ զհօտսն փողոտեն։ Դաւաճանօղ նենգաւոր, եւ գայլ օդենեօք զինեալ. (Երզն. մտթ.։ Դիոն. թղթ.։)
to lodge, to pass the night in, to sojourn, to dwell, to stay in a person's house.
· Calfa
Անցեալ օթագացեալ ի գեօղն. (Արծր. ՟Դ. 2։)
cf. Օթագայանամ.
· Calfa
Անցեալ օթագացեալ ի գեօղն. (Արծր. ՟Դ. 2։)
Անցեալ օթագացեալ ի գեօղն. (Արծր. ՟Դ. 2։)
aid, succour, assistance, support, protection.
· Calfa
Գլուխն միայն առանց բոլոր անձին անդամոց օժանդակութեան՝ ո՛չ է կարօղ ներգործութիւնս ինչ կատարել. (Շ. թղթ.։)
marriage-portion, dowry, endowment;
gift, present.
· Calfa
Թռոյգս ... եւ պարգեւք՝ որ է օժիտ։ Անգիր պարգեւք՝ որ կոչի օժիտ։ Դարձզի օժիտն ի տուօղն պարգեւաց. (Մխ. դտ.։)
cunning, artful.
· Calfa
ՕՁԱԲԱՐՈՅ ՕՁԱԲԱՐՈՒ. Ունօղ զբարս օձի. խորամանկ. նենգաւոր. դաւաճան.
driving away serpents.
· Calfa
Եղջերու օձ ուտէ. (վասն այսորիկ կոչի եղոփոն. որ հռոմերէն օձահալած ասի. Ոսկ. տիտ.։) (Իսկ յն. է եղջերուասպան, կամ սպանօղ որթուց եղանց։)
snake-shaped, snaky;
full of turnings & windings, going or running winding about, zigzag, crankling;
zigzag, crankle.
· Calfa
մ. ὁφιοειδής, ὁφιώδης serpenti similis, serpentinus, anguinus. Ունօղ զձեւ եւ զնմանութիւն օձի. օձատեսիլ. օձակերպ.
inimical to serpents;
ophiomacus;
ichneumon.
· Calfa
ὁφιομάχος qui serpentes oppugnat. Մարտնչօղ ընդդէմ օձի. եւ իբր Օձամարտական.
to divide, to disunite, to separate, to detach, to sever, to part, to distract, to divert from;
to dissipate, to disperse, to scatter;
to sow discord or strife;
to tear, to lacerate;
to be divided, dissipated, to dissent.
· Calfa
Մի՛ քայքայեալ ցրուեսցէ, որ օձտեաց եւ ապականեաց երբեմն։ Մտանեն գիտեն զազատութիւն մեր օձտել։ Զհովիւս՝ հօտից օձտօղս զինէր. (Սարկ. աղ.։ Շ. ՟ա. պ. ՟Կթ։ Լմբ. ատ.։)
Օցտօղ, չէ՛ օձ, այլ՝ վարատօղ եւ խրամատօղ իբրեւ զգայլ. (Արիստակ. գրչ.)
soap;
cf. Օշնան;
cf. Աճառ;
bride's dress, furniture, ornaments;
means, remedy.
· Calfa
ՕՃԱՌ կամ ԱՒՃԱՌ. cf. ԱՃԱՌ. որ եւ ՕՇՆԱՆ. սապոն, չօղան։ (Եսթ. ՟Բ. 5։ Դան. ՟Ժ՟Գ. 17։)
cf. Ոճիր.
· Calfa
Թշնամանօղն ի պէմսպէս ոճիրս գրգըռէ զընկերն։ Կայէն ո՛չ յետ բազում սպանողաց, այլ նախ եգիտ զօճիրն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 16։ ՟Բ. 1։)
kali, glass-wort, soap-wort.
· Calfa
Ոշիան, որ է օշնան. որ է շօղան. (Բժշկարան.։)
inhospitable.
· Calfa
ἅξενος inhospitalis. Մերժօղ զօտարս եւ զհիւրս. օտարահալած.
murdering strangers, hospitocidal.
· Calfa
ξενοκτόνος hospitum occisor, hosticida. Օպանօղ օտարաց կամ հիւրից.
hating strangers, inhospitable.
· Calfa
μισόξενος osor peregrinorum, hospitum. Ատեցօղ օտարաց. օտարաշարժ. հիւրատեաց.
meddling with anothers things, bearing envy, envious.
· Calfa
ἁλλοτριοεπίσκοπος alienarum rerum inspector. որ եւ ՕՏԱՐԱԴԷՏ. Դիտօղ եւ տեսօղ զօտարին իրս՝ աւելորդ հետաքրքրութեամբ, կամ աշարձակութեամբ, կամ յաչաղանօք.
cf. Հիւրընկալ.
· Calfa
ξενοδόχος, ξενοδόκος hospes, qui peregrinos excipit. Ընդունօղ օտարաց՝ հիւրնց. հիւրընկալ. ասպընջենական. (Ոսկ. հռ.։)
Ephionithes, daily baptists.
· Calfa
Աղանդաւորք եբիոնիտք՝ օր ըստ օրէ մկրտօղք արդէն մկրտելոց. յամենայն աւուր լուանալ կամեցօղքն.
bundle of corn, sheaf, shock, stack.
· Calfa
στάχυς spica, spicula καλάμη stipula δράγμα manipulus. որայ պատրաստեալ ի կասուլ. շեղջ հասկաց. հասկք. ոճ ցորենոյ. ցօղուն.
living from hand to mouth.
· Calfa
Որ զաւուր պարէնսհազիւ գտանէ. որ եւ յն. ոճով ասի Անկեաց. ἅβιος. աւուրչիքով ապրօղ.
law-giver, law-maker, legislator;
cf. Օրէնսդրական.
· Calfa
νομοθέτης legislator. որ եւ ՕՐԻՆԱԴԻՐ. Օրէնսդրիչ. տէր օրինաց աստուած. եւ մարդ դնօղ օրինաց բանիւ կամ գրով, հրամանաւ աստուծոյ կամ անձամբ անձին. կանոնագիր. սահմանագիր.
zealous for the law, exacting perfect observance of the law.
· Calfa
Պահանջօղ կամ վրէժխնդիր օրինաց.
cf. Օրէնսդիր.
· Calfa
νομοθέτης legislator. Օրէնսդիր. դնօղ եւ սահմանօղ օրինաց, աստուած, կամ մարդիկ. եւ Տուօղ կանոնայ տնօրէն.
book-copying;
copyist, transcriber, scribe.
· Calfa
βιβλιογράφος librarius, exscriptor. Գծագրօղ, կամ ընդօրինակօղ մատենից. փոխադրօղ.
writer, author, historian.
· Calfa
συγγραφεύς, νομικός scriptor, auctor, historicus. գրօղ զնախատիպն. մատենագիր. պատմագիր.
legal, legitimate, lawful, permitted, conformable to the law or to custom;
legal, juridical, canonical;
valid, efficacious, in due form;
legist, doctor in law;
— ցուցանել, կացուցանել, to legitimate, to authorize, to sanction.
· Calfa
Որդի եղեալ եմ ես ասէ ծնօղաց օրինաւորաց. (Փարպ.։)
aedile;
agrinomist
· Calfa
Ճանահպարհաց եւ շինութեանց եւ զարդուց (վերակացուս՝) օրինողս քաղաքի մականունելով։ Եգարակաց օրնօղք, եւ ազգապատք Օրինօղս ատարակացն ընտրել։ Զագարակաց օրինօղս զայս. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)
in the pangs of death, at the last gasp, dying, expiring;
cf. Օրհասաբեր.
· Calfa
ՕՐՀԱՍԱԿԱՆ. ἁποθνήσκων moribundus, moriens. Մերձեալն յօրհաս. ըստ յն. մեռանօղ.
singing hymns, lauding, praising God.
· Calfa
Օրհնաբանիչ. օրհնաբանօղ. եւՕրհնաբանական, կամ օրհնաբանութիւն.
benediction, blessing, doxology;
praise, laud, hymn, canticle;
blessings, great abundance, plenty, prosperity, wealth;
gift, present;
consecration;
the Eucharist;
eulogy;
relics;
instruments;
— օրհնութեանց, the Song of Songs, the song of Solomon;
— սեղանոյ, grace before meat;
— տալ, to bless, to pronounce the blessing;
առնուլ —, to receive the blessing, to be blessed;
to receive presents;
յ—ս համարիլ, to consider as a great blessing;
հայր, տուր ինձ զ— քո, father, your blessing.
· Calfa
Թո՛ղ զի եւ մասն հացի օրհնեալ սոսկապէս՝ որ բաժանի ռամկին յարձակման պատարագի, ըստ յն. էւլօղի՛ա, այսինքն օրհնութիւն ասի։
εὑγενής, generosus, nobilis Ազատ բարոյիւք կամ բարուք. բարեբարոյ. բարեսէր. ազնուատոհմ. բանիբուն. բնութիւնը աղէկ, խօսք հասկըցօղ.
Ուստի ակն չկայ՝ գող բազում անդամ ական հատանէ. նոյնպէս եւ ի չարիսն՝ որում ակն չկայցէ՝ այնու կորնչիմք։ Զի՞նչ ինչ այնուհետեւ կայր ակն յուսոյ փրկութեան ... Որում ոչն կայր ակն՝ զգեցաւ պսակ ... Զանյոյսս՝ որոց ոչ ակն ինչ կայր, արար վարդապետս, որպէս զՊօղոսն. (Ոսկ. ա. թես. եւ Ոսկ. ես.։) cf. ԱԿՆՈՒՆԻՄ.
Եւ աղաչաւոր. աղերսօղ. աղօթական. եւ թախանձանօք խօսօղ կամ մխիթարիչ. միւ'թէզիր.
որ եւ Ինքնօրէն. ազատ իշխանութեամբ՝ ըստ կամի վարօղ զիւր օրէնս. αὑτόνομος sui juris, liber ad libitum. ազատէ, միւսէլլէմ, քէնտի պաշընա.