Definitions containing the research օղ : 5283 results

Քաջաստուեր

adj.

shadowy, well shaded, umbrageous.

· Calfa

NBHL (1)

εὕσκιος umbrosus, gratas umbras habens. Որ բարւոք ստուեր արկանէ, այսինքն հովանի առնէ. հովանաւոր. աղէկ շուք ընօղ.


Քաջատես, ի, աց

adj. fig.

far-seeing, far-sighted;
far-piercing.

· Calfa

NBHL (1)

ὁξύδερκης, -κῶν, -κέστερος acutum cernens, perspicax διορατικώτερος perspacacior. Քաջ տեսօղ. կորովաբիբ. սրակն. սրատես.


Քաջուսումնութիւն, ութեան

s.

great learning, vast erudition, well grounded knowledge;
fondness for science, learning well.

· Calfa

NBHL (1)

Առ ի քաջուսումնութիւն ոչինչ այլ այսպէս օգնական լինել երեւի, որպէս հաստատունն գիտել զայնս՝ զոր ազդեցուցանէ ուսուցօղն ... Քաջուսումնութեամբ դիւրաւ զճշմարիտն կամեցեալ քննել. (Փիլ. լիւս.։)


Քառադէմ, դիմի, աց

adj. s. cf. Քառադիմի.

· Calfa

NBHL (1)

ՔԱՌԱԴԷՄ ՔԱՌԱԴԻՄԱԿ ՔԱՌԱԴԻՄԻ. Ունօղ զչորս դէմս, զերեսս, զհայեցուածս, զկողմանս. քառակերպ. չորեքկերպեան.


Քառադիմակ, ի, աց

adj. s. cf. Քառադիմի.

· Calfa

NBHL (1)

ՔԱՌԱԴԷՄ ՔԱՌԱԴԻՄԱԿ ՔԱՌԱԴԻՄԻ. Ունօղ զչորս դէմս, զերեսս, զհայեցուածս, զկողմանս. քառակերպ. չորեքկերպեան.


Քառադիմի, մւոյ, եաց

adj. s.

four-faced, square;
tetrahedron.

· Calfa

NBHL (1)

ՔԱՌԱԴԷՄ ՔԱՌԱԴԻՄԱԿ ՔԱՌԱԴԻՄԻ. Ունօղ զչորս դէմս, զերեսս, զհայեցուածս, զկողմանս. քառակերպ. չորեքկերպեան.


Քառականգնեայ

cf. Քառականգուն.

· Calfa

NBHL (1)

ՔԱՌԱԿԱՆԳՆԵԱՅ ՔԱՌԱԿԱՆԳՈՒՆ. τετράπηχυς quatuor cubitorum. Որպէս թէ քառականգնեան. Չորեքկանգնեան. ունօղ զչափ չորից կանգնոց. չորս կանկուն.


Քառականգուն

adj.

of four cubits.

· Calfa

NBHL (1)

ՔԱՌԱԿԱՆԳՆԵԱՅ ՔԱՌԱԿԱՆԳՈՒՆ. τετράπηχυς quatuor cubitorum. Որպէս թէ քառականգնեան. Չորեքկանգնեան. ունօղ զչափ չորից կանգնոց. չորս կանկուն.


Քառամանակ

adj. gr. tetrachronous.

· Calfa

NBHL (2)

Ունօղ չորից ժամանակաց կամ ամանակաց՝ ըստ քերթողաց եւ երաժշտաց.

Երկավանգք. համբոյրն ն՝երկուց երկայնաց՝ քառամանակ. ո՛րգոն, մա՜շտո՜ց։ Եռավանգք. ստեղն ն՝երկայնէ եւ ն՝երկուց աղօտաց՝ քառամանակ. ո՛րբար, ա՜բրաամ։ Վերջատանջն ն՝երկուց աղօտաց եւ ն՝եզէ ն՝երկարէ՝ քառամանակ. որպիսի, սաղոմո՜վն։ Քօղաղօտն ն՝ազօտէ եւ ն՝երկայնէ եւ ն՝աղօտէ՝ քառամանակ. ո՛րզան, փիղղի՜պպոս. (Թր. քեր.։)


Քառանկիւն, կեան

adj. s.

quadrangular;
tetragone;
— վանաց, cloister.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ կարօղ է ասել զեռանդիւիցն զձեւ՝ քառանգիւնի։ Զեռանկիւնին եւ զքառանկիւնին. (Կիւրղ. գանձ.։ Անյաղթ պորփ.։ Անյաղթ որակ.։)

ՔԱՌԱՆԿԻՒՆ ՔԱՌԱՆԿԻՒՆԻ. τετράγωνος quadrangulus, quadratus. Ունօղ զչորս անկիւնս. չորեքանկիւնի. քառակողմ. քառակուսի. քառաթեւ.


Քառանկիւնի

adj.

having four angles, quadrangular.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ կարօղ է ասել զեռանդիւիցն զձեւ՝ քառանգիւնի։ Զեռանկիւնին եւ զքառանկիւնին. (Կիւրղ. գանձ.։ Անյաղթ պորփ.։ Անյաղթ որակ.։)

ՔԱՌԱՆԿԻՒՆ ՔԱՌԱՆԿԻՒՆԻ. τετράγωνος quadrangulus, quadratus. Ունօղ զչորս անկիւնս. չորեքանկիւնի. քառակողմ. քառակուսի. քառաթեւ.


Քառասնահասկ

adj.

forty-eared.

· Calfa

NBHL (1)

Ունօղ զքառասուն հասկս.


Քառասնամեայ, էի, ից

adj.

cf. Քառասնամեան.

· Calfa

NBHL (1)

ՔԱՌԱՍՆԱՄԵԱՅ ՔԱՌԱՍՆԱՄԵԱՆ. τεσσαρακονταετής, -τοότης, τεσσαρακόντα ἕτων quadraginta annorum. Ունօղ զամս քառասուն. քառասուն ամաց. քառսուն տարու.


Քառասնամեան, մեանց

adj.

quadragenarious;
of forty years.

· Calfa

NBHL (1)

ՔԱՌԱՍՆԱՄԵԱՅ ՔԱՌԱՍՆԱՄԵԱՆ. τεσσαρακονταετής, -τοότης, τεσσαρακόντα ἕτων quadraginta annorum. Ունօղ զամս քառասուն. քառասուն ամաց. քառսուն տարու.


Քառասնօրեայ, էի, ից

adj.

of forty days.

· Calfa

NBHL (1)

Քառասնօրեայ պահոցն։ Պահօք քառասնօղեայ։ Պահօք քառասնօրէիւք. (Մանդ.։ եւ Ճ. ՟Բ.։ Շար.։ Մխ. առակ.։)


Քառունակ

adj.

four, containing four.

· Calfa

NBHL (1)

Ունօղ զթիւ չորս. քառեակ.


Քար, ի, ամբ, ինք, անց

s. chem.

stone;
պատուական —, precious stone, jewel, gem;
— դժոխայինշ, infernal stone, caustic;
— կրային, limestone;
— ծանրակշիռ, ponderous, heavy spar, cawk;
— մանրիկ, small stone, pebble, gravel;
հարկանել —իւ, քար կոծել ամբք, to stone, to lapidate, to stone to death;
հալածել —ամբք, to pelt with stones;
չթողուլ, չմնալ, — ի —ի վերայ, not to leave, not to remain one stone standing;
հարկանել զոտն զ—ի, to strike the foot against a stone;
միով —ամբ զերկուս պարսաքարել (ընդ աջ եւ ընդ ահեակ յջողել), to kill two birds with one stone;

· Calfa

NBHL (1)

Եղեւ աղիւսն ի տեղի քարի։ Առ ի քարանց տեղւոյն, եւ եդ ընդ սնարս իւր։ Կուտեցէ՛ք քարինս։ Անգործ քարամբք շինեցաւ։ Քարկոծեցին զնոսա քարամբք։ Հարկանցէ քարիւ, կամ բռնցի։ Զի մի՛ երբէք հարցես զքարի (այսինքն ընդ քար զոտն քո։ Եթէ դոքա լռեսցեն, քարինքդ աղաղակեսցեն։ Կարօղ է Աստուած ի քարանցս յայսցանէ յարուցանել որդիս աբրահամու.եւ այլն։


Քարագործ, աց

adj. s. med.

stony, of stone, made of stone;
cf. Քարակոփ;
gravel, stone.

· Calfa

NBHL (1)

Գործօղ քարանց. քարահատ. գաղատոս. քարգործ.


Քարակիր

s.

stone-carrier;
cf. Քարուկիր.

· Calfa

NBHL (1)

Կրօղ զքար. բեռնակիր քարանց. քար կրօղ.


Քարակոշկոճ

cf. Քարածեծ;
— առնել, to stone, to lapidate.

· Calfa

NBHL (1)

Քարակակոշկոճ արարին զպօղոս։ Քարակոշկոճ արասցեն զմեզ։ Տայր հրաման քարակոշկոճ առնել զնա. (Եփր. ՟բ. տիմ.։ Զքր. կթ.։ Բուզ. ՟Դ. 36։ եւ Ճ. ՟Ա.։)


Քարակուռ

s. adj. cf. Քարակոփ.

· Calfa

NBHL (1)

ՔԱՐԱԿՈՒՌ. գ. Կռօղ քարանց. քարակոփ. գաղատոս.


Քարահատ, աց

s.

stone-cutter;
paviour's beetle or rammer.

· Calfa

NBHL (2)

Ի քարահատաց եւ ի փայտահարաց Որպէս զմիճաւորս քարահատաց։ Արուեստիւ՝ գործօղ քարի, եւ քարահատ. (Փիլ. տեսական.։ Զենոբ.։ Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)

λατόμος, λιθοτόμος lapicida, lapidarius. Որ հատանէ՝ կտրէ եւ կոփէ զքար. քարակոփ. քարակուռ. գաղատոս. քար կտրօղ.


Քարաձիգ

s.

stone's throw.

· Calfa

NBHL (1)

ՔԱՐԱՁԳՈՂ ՔԱՐԱՁԻԳ. Ձգօղ զքարինս ի վերայ այլոց. քարկոծիչ.


Քարապաշտ, ից

s.

stone-worshipper, idolater.

· Calfa

NBHL (1)

Պաշտօղ քարեղէն կռոց. եւ սեպհական այնպիսի պաշտաման.


Քարընդոտն

s.

stumbling-block, stumbling-stone;
— լինել, to stumble over a stone, to trip, to stumble.

· Calfa

NBHL (1)

Թէ յանդդնեսցի գնալ ուրեք, քարընդոտն եղեալ վիրաւորի։ Զամենայն զխոչ եւ զխութ, որով քարընդոտն ընթացօղքն լինէին՝ տգիտութեանն եւ թերահաւտտութեանն գլորմամբ, աստուածային բրչաւ բանին տապալեաց. (Սկեւռ. լմբ.։)


Քարշողական, ի, աց

adj.

attractive.

· Calfa

NBHL (1)

ἑφολκός attractorius. Ունօղ զզօրութիւն յինքն քարշելոյ. ձգողական.


Քարոզակ, ի

s.

caduceus, wand;
Aaron's rod.

· Calfa

NBHL (1)

Քարոզիչ, ձայնատու, հնչօղ. եւս եւ Գաւազան ահարոնի ընկուզաբեր. (զի ի յն. κάρυον է ընկոյզ. եւ κηρύκιον , դաւաղան պատգամախօսի)


Քարոզեմ, եցի

va.

to herald, to proclaim by heralds, to announce publicly, to publish loudly, to cry;
to preach;
թագաւոր —, to proclaim king;
— յանապատի, to preach in the desert;
— օրինակաւ անձին, to practise what one preaches, to be the first to set an example to others.

· Calfa

NBHL (1)

Քարոզէ սակաւագն։ Ապա քարոզէ, եւ եւս վասն միաբանութեան ... ասէ ապա եւ քարոզօղն, Կեցո՛ եւ ողորմեա՛ց մեզ. (Մաշտ.։ Խոսր.։)


Քարոզիչ, չի, չաց

s.

herald, crier;
promulgator;
reacher;
missionary, missioner.

· Calfa

NBHL (1)

κηρύσσων, κήρυξ praeco, praedicator. որ եւ ՔԱՐՈԶ ասի. Որ քարոզէն. քարոզօղ. մունետիկ. ազդարարօղ.


Քարուտ, ից

adj.

full of stones, rough, stony.

· Calfa

NBHL (1)

λιθώδης lapidosus, saxosus, petricosus. Ունօղ զքարինս. լի քարամբք. քարեայ. քարոտ.


Քարտ, ից

cf. Քարտէս.

· Calfa

NBHL (1)

Առեալ քարտ՝ գրեաց ի նմա զհարկանօղն, եւ կառուցեալ զքարտն ի ճակատն՝ այնպէս շրջէր. (Նոննոս.։)


Քարտէն, տենի

cf. Քարտէս.

· Calfa

NBHL (1)

Առեալ քարտ՝ գրեաց ի նմա զհարկանօղն, եւ կառուցեալ զքարտն ի ճակատն՝ այնպէս շրջէր. (Նոննոս.։)


Քարտէս, տիսաց

s.

card, paper, parchment;
cartoon, pasteboard;
letter;
book.

· Calfa

NBHL (1)

Առեալ քարտ՝ գրեաց ի նմա զհարկանօղն, եւ կառուցեալ զքարտն ի ճակատն՝ այնպէս շրջէր. (Նոննոս.։)


Քաւարան, աց

s.

place or instrument of expiation;
purgatory;
*catafalco.

· Calfa

NBHL (1)

Ժողովեցեր զնոսա (զաղքատս) բարեխօս եւ աղաչօղ առ Աստուած, եւ մեղաց քաւարան ածեր զնոսա ի տուն քո ... Քաւարան մեղաւորաց աղքատքն ի ներքոյ մեծատանցն նմտելով. (Մանդ. ՟Զ։)


Քաւդեայ, դէից

s.

magian, magician, wizard.

· Calfa

NBHL (1)

որ գրի եւ ՔՕԴԵԱՅ. μάντις, μαντευτής, μαντευόμενος vates, hariolus. գէտ. աստեղագէտ. հմայօղ. գուշակ. մոգ. երազահան. աստղահմայ. ախտարք.


Քաւիչ, չի, չաց

adj.

expiatory, propitiatory;
— լինել, to expiate.

· Calfa

NBHL (1)

ἴλεως, εὑΐλατος propitius. եւ բայիւ εὑϊλατεύω, ἑξιλάομαι propitior, expio. Որ քաւէ. քաւօղ.


Քաւութիւնաբեր

adj.

expiatory.

· Calfa

NBHL (1)

Բերօղ կամ պատճառ քաւութեան. մեղսաքաւիչ.


Քեռորդի, դւոյ

s.

nephew.

· Calfa

NBHL (1)

Լուեալ քեռորդւոյն պօղոսի զդաւաճանութիւնն. (Գծ. ՟Ի՟Գ. 16։)


Քերթեմ, եցի

va.

to flay, to strip, to excoriate, to peel off;
to make, to compose, to write;
to versify, to poetize.

· Calfa

NBHL (1)

Առաջին ներգործութեամբ ասեմք, որ քերթելն կարօղ գոյ, ննջիցէ, եւ ոչ կամիցի քերթել. իսկ երկրորդ ներքործութեամբ ասեմք զքերթողն, որ ներգործութեամբ ուսուցանէ. Իսկ ոմանք բարւոք ընդդիմանալով ասեն, եթէ նոյն (է) եւ՛ ունակութեամբ ունել զքերթելն, եւ ներգորրծել քերթողին. (Անյաղթ պորփ.։)


Քերթող, աց

s.

poet;
philologer;
grammarian.

· Calfa

NBHL (2)

Պետրոս եպիսկոպոս քերդօղ սիւնեաց. (Ասող. ՟Բ. 2։)

ՔԵՐԹՈՂ կամ ՔԵՐԴՈՂ. (գրի ի հին մատեանս եւ ՔԵՐԹԱՒՂ, իբր ՔԵՐԹՕՂ, ի, աց) ποιητής poeta. Կերտօղ ոտանաւոր եւ չափաբերական բանից, եւ վիպասանութեանց. բանաստեղծ. չափաբան. տաղաչափ, ստէպ բեպհականել հոմերոսի առ յոյնս, եւ առ մեզ մովսեսի խորենացւոյ. (յն. բիիդիս. այսինքն արարօղ, արարիչ. յորմէ. լտ. բօէդա. հյ. պուետ. պուետէս, պուետիկոս) ոտանաւոր. շինօղ, կամ պէլիդ շինօղ. այսինքն շինօղ զտունս բանից.


Քերթողահայր, հօր

s.

prince or father of poets, of grammarians.

· Calfa

NBHL (1)

Մովսէս խորենացի, որ կոչեցաւ քերթողահայր։ Մեծ վարդապետին մովսէսի քերթօղահօրն։ Մովսէսի քերթողահօրն՝ յաղագս կարգեաց եկեղեցւոյ. (Ճ. ՟Զ.։ Ասող.։ ՟Բ. 1։ Ի գիրս խոսր.։ եւ Արշ. եւ այլն։)


Քերթութիւն, ութեան

s.

poetry, poem, verse;
grammar.

· Calfa

NBHL (1)

Մեռոնս այս օրհնաբանեալ ... ըստ քերթութեանն բառի՝ որ ըստ խարութեանն հոմերոնի, թարգմանեալ իմանի՝ ինձ մայր. (Նար. ՟Ղ՟Գ.) (ոպէս յն. μοι ῤέων, ῤύων ինձ բղխօղ. կամ հյ. իմ մա՛յր)։


Քէշակարկատ, ից

adj. s. sectarian.

· Calfa

NBHL (1)

ՔԷՇԱԿԱՐԿԱՏ կամ ՔԷՇՏԱԿԱՐԿԱՏ. Կարկատօղ զքէշ. կցկցելով հնարօղ դենի կամ աղանդոյն իրիք. աղանդապետ.


Քիլ, քլի, քլաւ

s.

space between the tips of the thumb and forefinger;
or.

· Calfa

NBHL (1)

ՔԻԼ կամ ՔԻՂ. (նմանութեամբ քլի, որպէս մատնիչն ի մատնէ) διάβολος, συκοφάντης criminator, calumniator προδότης proditor. Բանսարկու, քսու, զրպարտիչ. մատնիչ. (լծ. եւ լտ. քալումնիադօռ) բան խառնօղ.


Քինախնդիր

adj.

revengeful, vindictive, malevolent;
— լինել, ելանել, to revenge oneself;
եղեւ մահու նորա, he revenged his death.

· Calfa

NBHL (1)

ἑκδικητής ultor ζηλοτής zelotes. իտ. geloso. որ եւ ՔԻՆԱՅՈՅԶ. Խնդրօղ զքէն վրիժու. վրէժխնդիր. ... եւ Նախանձայոյզ.


Քինաւոր, աց

adj.

hatebreathing.

· Calfa

NBHL (1)

Ունօղ զքէն ոխակալ. մախացօղ.


Քիստ, քստոյ

s.

awn, beard of corn.

· Calfa

NBHL (1)

Բաժանի ի ցօղուն եւ ի պատիճ, եւ ի գոգաձեւ փոճոկս ցորենոյ, եւ ի հատ, եւ ի քիստ ... Շուրջ պատեալ ամրացոյց քստով. (Վեցօր. ՟Ե։)


Քծնի

adj.

caressing, affectionate, coaxing, flattering;
wooing, courting.

· Calfa

NBHL (1)

Ուղան սխակալ, աղուէսն քծնի։ Վասն զի քծնի է կենդանին, եւ պատօղ. (Լմբ. իմ. Լմբ. սղ.։)


Քղանցաւոր

adj.

bordered, hemmed, fringed, edged, trimmed.

· Calfa

NBHL (1)

Ունօղ զքղանցս կամ զծոպս. վերջաւոր.


Քնահատ, աց

adj.

sleepless.

· Calfa

NBHL (1)

Ոյր հատեալ է քուն յաչաց. քունը չտանօղ, քունը փախած.