hung with tapestry, draped, covered with drapery;
— առնել, զարդարել, to hang with tapestry, to carpet, to mantle, to bedeck, to arrange tastefully.
· Calfa
ՊԱՍՏԱՌԱԼԻ ՊԱՍՏԱՌԱԼԻՐ. Պաստառօք լցեալ. ունօղ օթոցս կամ սփռոցս պէսպէս.
cf. Պաստառալի.
· Calfa
ՊԱՍՏԱՌԱԼԻ ՊԱՍՏԱՌԱԼԻՐ. Պաստառօք լցեալ. ունօղ օթոցս կամ սփռոցս պէսպէս.
fine linen-cover, bed-sheet, drapery, tapestry;
— անկողինք, beds furnished with fine coverlets.
· Calfa
σινδών sindon, linteum. Սինդոն. կտաւ եւ սաւան կտաւի՝ ունօղ զտեղի պաստառի, կամ արկեալ ի վերայ պաստառաց գահոյից, անկողնոյ, սեղանոյ, մեռելոյ, եւ այլն. բարակ կտաւ, փռոց, պատանք. չարշաֆ, պէզ, բիսդէռ, ահենգ.
wall;
turn, round;
— ի —, — ի —է, — ի —ու, complicate, intricate, knotty, ambiguous, dark, obscure;
— ի — բանք, ambages, compass of words, circuit, roundabout way, shifts;
— առնուլ, — գալ, to surround, to environ, to encompass, to hem in, to beset, to encircle, to gird, to inclose;
— ի — բանիւք խօսել, to make use of circumlocutions, to periphrase, to speak periphrastically, to beat about the bush;
— ի — խաղան գետք, the rivers seem to delight in a thousand windings.
· Calfa
Վերինն Երուսաղէմ՝ երկոտասան պարսպօք պատօք, եւ երկոտասան դրամբք յօրինեալ. (Մխ. այրիվ.) (որ կա՜մ է բացայայտիչ պարսպաց, եւ կամ ա. որպէս պատօղք)։
cf. Պոտագրոս.
· Calfa
ՊԱՏԱԳՐՈՍ ποδαγρός, ποδαγρικός, ποδαλγός podager, podagricus, dolore pedum laborans. որ եւ ՊՈՏԱԳՐՈՍ. Բառ յն. բօտաղրօ ՜ս. այսինքն Ոտնացաւ. ունօղն զոտնացաւութիւն. ոտնառու. նիգրիզլի, կօտտալը.
to cause to happen, to bring about, to compass;
Պատահիմ.
· Calfa
Ասեն (ախտարքն)՝ թէ ըստ ճակատագրին բերեն մարդիկ՝ զոր պատահեցուցանեն նոցա աստեղքն ի ծննդեանն։ Պատահեցոյց Պօղոսի զիւր աւետարանին պաշտօնն։ Ոչ թէ որդիութեանն կարգ, ասէ, պատահեցուցանէ զնա բարւոյ. (Լմբ. ժղ. եւ Լմբ. առակ.։)
cf. Պատահեմ.
· Calfa
Ասեն (ախտարքն)՝ թէ ըստ ճակատագրին բերեն մարդիկ՝ զոր պատահեցուցանեն նոցա աստեղքն ի ծննդեանն։ Պատահեցոյց Պօղոսի զիւր աւետարանին պաշտօնն։ Ոչ թէ որդիութեանն կարգ, ասէ, պատահեցուցանէ զնա բարւոյ. (Լմբ. ժղ. եւ Լմբ. առակ.։ 7)
band, bandage, wrapper;
truss;
— մեռելոյ, shroud, winding-sheet, grave-clothes.
· Calfa
Պօղոս՝ պատան Եւայի եւ Ադամայ վիրացն. (Ճ. ՟Ա.։)
youth, adolescent, stripling, lad, young man;
domestic, servant;
waiter;
groom;
— անփորձ, inexperienced young man, younker, greenhorn, novice.
· Calfa
ՊԱՏԱՆԻ որ եւ ՊԱՏԱՆԵԱԿ։ παῖς puer παιδάριον puerulus. մանաւանդ. νεανίσκος, νεανίος, μειρανίον juvenis, adolescens, juvenculus, adolescentulus. Մանուկ մեծացեալ, եթէ՜ զաւակ եւ եթէ ծառայ. երիտասարդ դեռաբոյս. կտրիճ, մանչ. իյիտ, ճիվան, տէլի գանլը, եւ ուշագ, օղլան. (լծ. արաբ. ֆէթէն. յն. բետա՛րիօն, եւ այլն. այլ ի պատմութեան Կիրակոսի գտանի ստուգաբանել այսպէս.
to tear, to tear to bits or pieces, to lacerate, to rend;
to cleave, to cut, to divide, to slash;
to break, to crack, to split, to burst;
յօշ յօշ —, to cut to pieces, to dilaniate, to rend;
զմիմեանս —, to tear each other;
— զթագաւորութիւնն, to break up the kingdom;
— զեզինս, to slaughter oxen;
— զոք, to kill;
ակօս —, to furrow, to plough;
— զբանտն, to break out of prison;
— զօրէնս, to transgress, to violate.
· Calfa
Տեսանօղ զկուրացեալս ասիցէ, եւ ո՜չ սրագոյն բբօք պատառօղ զօդ. (Շ. թղթ.։)
load, burden, bundle, bale;
package, roll;
wrapper, cover.
· Calfa
σάγμα involucrum, onus jumenti sarcinarii, clitellae, stratum. Ինչ մի պատատօղ կամ պատատեալ. եւ առ անձինն՝ Կորդին գրաստուց՝ հանդերձ բեռամբք կապելովք. պլլած՝ փաթթած բան, կապոց, բեռ. սարմա.
cf. Պատարագաբարձ.
· Calfa
φέρων ξενία . Բերօղ եւ մատուցօղ զընծայս կամ զտուրս.
messenger, news-bearer.
· Calfa
ἁγγελοφόρος nuncius tabellarius. Բերօղ զպատգամ. լրաբեր. դեսպան.
deputy, messenger;
envoy, courier, delegate, ambassador;
diplomatist;
minister of God's word, angel, prophet, apostle.
· Calfa
πρέσβυς, ἅγγελος legatus, nuncius πεμφθείς missus. Ունօղ զպատգամ ի կողմանէ ուրուք. հրեշտակ. դեսպան. էլչի.
sheath, scabbard;
case;
cover, envelope;
scale, shell;
hull, pod, cod, husk;
rind, peel, bark;
armour, cuirass;
breast;
արկանել զսուրն ի —ս, to sheathe, to put up;
cf. Մերկանամ.
· Calfa
Կեղծաւորն կրիայի նմանէ, որ նկարակերպ պատենիւն պատրէ զտեսօղսն. (Նեղոս.։)
testaceous;
podded, husked.
· Calfa
Ունօղ զպատեան, որպիսի են ունդք կամ սերմանք, χέδροψ legumen.
war, battle, combat, fight;
temptation;
առտնին or քաղաքական —, intestine or civil war;
պաշտօնարան —ի, War-Office;
պաշտօնեայ or ոստիկան —ի, Minister of War;
պատրաստութիւնք —ի, warlike preparations;
արիւնռուշտ —, bloody battle;
մահացու —, war to the death, deadly fight;
դաշտ —ի, battle-field;
ըստ օրինաց —ի, according to the laws of warfare;
— հրատարակել, to declare war against;
— ահագին ի վերայ ուրուք յարուցանել, to threaten with war;
պատրաստիլ ի, —, to prepare for war;
երթալ ի —, to go to the wars;
առաջին նուագ մտանել ի —, to be in one's first battle;
ձեռն արկանել ի —, to undertake a war;
ի —գրգռել, դրդել, to excite to war;
to engage in war;
— յարդարել ընդդէմ, to combat, to attack;
տալ —, — մղել, to be at war, to make war, to war against, to give battle to, to fight a battle with;
եղեւ — խիստ յոյժ, a bloody battle was fought;
գրգռել, բորբոքել զ—, to excite, to kindle war;
սաստկացաւ —ն, the combat was fierce;
կորուսանել զ—ն, to lose the day, or a battle;
ի ժամանակս —ի, in time of war;
արծաթով պնդի —ն, gold is the sinew of war;
cf. Ընտանի;
cf. Իր;
cf. Խանձեմ;
cf. Մարտ.
· Calfa
Ճակատեցան ընդ նոսա ի պատերազմ։ Ձայն պատերազմի է բանակին։ Երկոտասան հազար վառեալ ի պատերազմ։ Անթառամ նահատակութեանցն պատերազմի յաղթեալ։ Ի զօրաւոր պատերազմի արար զնա յաղթօղ։ Զբարւոք պատերազմն պատերազմեցայ։ Ուստի՞ պատերազմունք, եւ ուստի՞ կռիւք ի ձեզ.եւ այլն։
warlike, martial;
— հրահանգք, martial exercises.
· Calfa
ՊԱՏԵՐԱԶՄԱԿԱՆ. Պատերազմօղ. ոսոխ. բանսարկու.
fellow-soldier, comrade, companion in arms;
ally;
— լինել, to fight together.
· Calfa
Բառնաբաս զպատերազմակիցն զՊօղոս ի Տարսոնէ յԱնտիոք առեալ ընդ իւր ածէր. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե։)
fond of war, delighting in war, warrior, belligerent, warlike.
· Calfa
φιλοπόλεμος belli amans, bellicosus. Սիրօղ զպատերազմ. քաջ պատերազմօղ. եւ Որ ինչ սեպհական է այնպիսումն. կռուասէր.
hating war;
timid, coward.
· Calfa
φυγοπόλεμος, φυγόμαχος qui detrectat bellum vel pugnam, fugax. Ատեցօղ պատերազմի. որ խորշի կամ փախչի ի մարտէ. վատասիրտ.
warrior, fighting-man, combatant, belligerent;
enemy, adversary;
warlike, fit for war.
· Calfa
Զամենեցունց իշխեցօղսն (զինքնակալս) յայնմ ժամանակի պատերազմիչս ունէին. (Պրպմ.։ 1)
πολεμιστής, πολέμιος bellator, inimicus, hostis, infestus, infestissimus. Պատերազմօղ թշնամի. ոսոխ. դիմամարտ. տիւշմէն, հասիմ.
cf. Պատերազմիչ.
· Calfa
Ո՞ դիցէ զիս պահել զոճ արտոյ յագարակի. վասն այսր պատերազմողի անարգեցի զնա այսուհետեւ (իմա՛ զերկիրն զայն՝ իբրեւ դիմամարտ)։ Ոյք մեղանչենն, պատերազմօղք են իւրեանց կենացն. (Ես. ՟Ի՟Է. 4։ Տոբ. ՟Ժ՟Բ. 10։)
Խորտակեսցի աղեղն պատերազմող։ Պատերազմօղ զինուքն իւրեանց. (Զաք. ՟Թ. 10։ Եզեկ. ՟Լ՟Բ. 27։)
condemned, punished, chastised;
guilty, culpable, delinquent, villainous;
cf. Պատժական.
· Calfa
κολαζόμενος castigatus. Ունօղ յանձին զպատիժ. պատժեալ. դատապարտ.
elephant's trunk, proboscis;
follicle, univalvular pericarp, seed-vessel, husk, pod, shell.
· Calfa
Փեղքն կանգնեալք՝ զպատիճսն ի վեր հանդերձեալ շարժէին. առակելով՝ եթէ ժողովրդեանն ողջոյն տան. եւ յետ այսորիկ տեսօղքն իբր գովեցին, սոքա իբր եթէ զոյգ փոխարէն ողջունին ընկալեալք՝ դարձեալ զպատիճսն իբր զաջս ի վայր թողին. (Փիլ. լիւս.։)
Եւ ապա անտի բաժանի ի ցօղուն եւ ի պատիճ, եւ ի գոգաձեւ փոճոկս ցորենոյ. (Վեցօր. ՟Ե։)
respect, reverence, veneration, regard;
modesty;
bashfulness, coyness, shame, reserve, blushing, blushes;
the private parts;
—նօք, respectfully;
bashfully, blushingly;
—նս ածել, to create respect in, to inspire or impress with respect, to breathe respect.
· Calfa
Սեղան ամօթոյ՝ (ուր) պատկառանք կանացի արարեալ էր (որպէս թէ շնորհօղ տռփանաց իցէ). (Մխ. երեմ.։)
portrait-painter;
effigy;
iconographist.
· Calfa
Գրօղ, նկարօղ զպատկեր. պատկերահան. թասվիր եազան՝ չըգարան, ... թասվիրճի.
painter;
sculptor.
· Calfa
ἁνδριαντοποιός statuarius. Անդրիագործ. արձան շինօղ.
ՊԱՏԿԵՐԱԳՈՐԾ. εἱκονογράφος, ζωγράφος pictor. Պատկերագիր. պատկերահան. պատկեր քաշօղ.
to take or draw the likeness or portrait of;
to portray, to paint, to depict, to describe.
· Calfa
Վերնական եւ աստուածային բարեացն ի կերպ կազմածին ստուգապէս պատկերագրօղն՝ աստուածասէր թագաւորն Հայոց Հեթում. (Երզն. քեր. յիշատ.։)
iconomachus.
· Calfa
εἱκονομάχος qui imagines oppugnat, iconoclastes. Մարտնչօղ եւ հալածիչ սուրբ պատկերաց, եւս եւ խաչի, եւ նշխարաց սրբոց.
fond of images;
idolatrous;
amateur of pictures.
· Calfa
Սիրօղ զպատկերս դից, այսինքն զկուռս.
pretext, excuse, plea.
· Calfa
Առանց նորա ամենայն խորհեալքն ի նոցանէ եւ պատճառադրութիւնք եւ արարուածք՝ թերիք եւ անկատարք։ Յիշելով երանելոյ խուժկին զպատճառադրութիւնսն վարդապետին հեթանոսաց Պօղոսի. (Փարպ.։)
caused, occasioned;
created, done, made;
guilty, culpable.
· Calfa
ՊԱՏՃԱՌԱՒՈՐ. αἵτιος reus. Տուօղ պատճառս կամ զառիթ. վնասաւոր. յանցաւոր.
αἱτιατός ex caussa procedens, productus, effectus. Ունօղ զպատճառ. պատճառեալ. մանաւանդ՝ եզականն, արարած.
historiographer, historian;
— մատեան, book of history.
· Calfa
ἰστοριογράφος, ἰστορικός historiographus, historicus. Գրօղ զպատմութիւն. վիպագիր. պատմիչ. թէվարիխճի.
relating or writing the same history or annals.
· Calfa
Զնոյն պատմօղ. ձայնակից. կուսակից.
honouring, bearing respect;
honorary.
· Calfa
Որ դնէ այլում պատիւ. մեծարօղ. քառաւորիչ.
Շինօղ սուրբ եկեղեցեաց, եւ պատուադիր քահանայական դասուց. (Ճ. ՟Ժ.։)
rendering honour and respect.
· Calfa
Որ մատուցանէ այլում զպատիւ. պատուադիր. մեծարօղ.
eager for honours, greedy of glory, ambitious, desirous of praise or distinction;
vain-glorious, vain;
generous, bounteous, obliging, officious.
· Calfa
ՊԱՏՈՒԱՍԷՐ. φιλότιμος virtuosus, modestus. Սիրօղն պահել զպատիւ անձին առաքինաբար. արի. պարկեշտ. նազելի.
ՊԱՏՈՒԱՍԷՐ. φιλότιμος munerarius, liberalis, magnificus, honorificus, humanus. Որ սիրէ պատիւ առնել այլոց. մարդասէր. առատապարգեւ. պատուասիրօղ զայլս (անձն եւ գործ).
cf. Պատուասիրաբար.
· Calfa
Այսպէս եւ պօղոս առնէր՝ պատուասիրապէս աւետարանելով, ոչ ուր անուանեցաւ քրիստոս. (ՃՃ.։)
to engraft, to graft;
to inoculate, to vaccinate;
to insert, to interpolate;
to annex, to join, to reunite, to attack.
· Calfa
Դու՝ որ ձիթենի վայրենի էիր, պատուաստեցար ի նոսա։ Ասիցես, ոստքն փշրեցան, զի ես պատուաստեցայց։ Կարօղ է աստուած միւսանգամ պատուաստել զնոսա. (եւ այլն. Հռ. ՟Ծ՟Ա. 17 = 20։)
envoy, deputy;
commissary, emissary, agent, mandatary, proxy.
· Calfa
Պատգամւոր՝ հրատարակօղ զպատուէր. նուիրակ. խնդրակ. ըստ յն. նաեւ դէտ. κατάσκοπος explorator.