to warm, to notify, to make known, to signify, to relate, to communicate, to reveal;
to declare, to denounce;
to divulge, to publish;
to manifest, to intimate, to mark, to denote;
կանխաւ —, to forewarn;
ելէք առ մեզ եւ ծանուսցուք ձեզ բանս, come & you shall prove the temper of our steel.
· Calfa
Մերայնովս զքոյնսն ծանուցանօղ հրաշապէս. (Նար. ՟Խ՟Դ։)
gravity, seriousness.
· Calfa
Տե՛ս թէ որպէս ծանրաբար գրեն յաղագս նոցա, որ դաւաճանօղքն էին. (Ոսկ. գծ.։)
heavy, onerous;
oppressive;
difficult.
· Calfa
ὐπέρογκος supra modum tumidus, gravis βαρύφορτος, πεφορτισμένος onustus, oneratus φορτικός onerosus. Ունօղ զբեռն ծանր, կամ զծանրութիւն բեռին, բառնալին, եւ բարձօղն.
heavy, ponderous, weighty, burdensome.
· Calfa
Իբր Ծանրաբարձ. բարձեալ բերօղ զծանր եւ զբազում իրս. յն. բիւրաբեր, կամ բիւրաբարձ.
rather deaf, hard of hearing;
grating, insupportable.
· Calfa
βαρυήκοος cui hebetes sunt aures, surdaster. Ծանր ի լսել. յամրալուր. անկաճը ծանր. եւ խօսք չհասկըցօղ.
knowing, known, manifest;
recognizable;
connoisseur, good judge of;
acquaintance;
friend;
indication, token, sign;
disciple, scholar;
—ս տալ, to make known, manifest, to disclose, to reveal;
to make acquaintance with;
—ս տալ զանձնէ, to make oneself known, to manifest or reveal oneself;
ի —ս գալ, to be known, manifest or revealed;
— լինել, to know, to be acquainted with;
—ք մեր, our acquaintances, friends, the people of our acquaintance.
· Calfa
ԾԱՆՕԹ. εἱδώς sciens, conscius. Ճանաչօղ. գիտակ. տեղեակ. հետամուտ. ճանչցօղ, գիտցօղ.
Գիտօղ եւ ծանօթ լինել անյայտից եւ ծածկելոց իրաց. (Բրսղ. մրկ.։)
to take or acquire knowledge of, to inform oneself, to know;
to be acquainted, to become or get acquainted with, to make the acquaintance of.
· Calfa
Գովելեացն մասանց վերբերական բանիւս ծանօթասցուք։ պարատեսօղ խոհականութեամբ ծանօթանայր իւրեանն երանգի. (Պիտ.։)
man-servant, domestic, waiter, boy, valet, footman;
slave;
vassal, dependent, subject;
ազնիւ, հաւատարիմ —, good, faithful servant;
վարձ —ի, wages, hire;
գրատ or նշամազգեստ —ի, livery;
— առնուլ, to hire or engage a servant;
արձակել զ—, to discharge or dismiss a servant;
ի բաց արձակել զամենայն զ—ս, to clear the house;
նորոգել զամենայն զ—ս, to engage new servants.
· Calfa
δοῦλος servus θεράπων famulus, minister οἱκέτης domesticus παῖς puer. Սպասաւոր. պաշտօնեայ. ստրուկ. եւ Գերի. եւ Զինաւոր. արբանեակ. եբր. գօլ, ապդ. (պրս. ասի եւ կերրա. լծ. ընդ ծառայ. եւ լտ. սէռվուս. իսկ ճարիյէ ՝ է աղախին);
cf. ՄԱՆՈՒԿ, որպէս ծառայ. մանչ. օղլան.
servile, vulgar, low, trivial
· Calfa
Ունօղ զբարս ծառայի. որ վարի հանգոյն ծառայի.
humble, like a servant.
· Calfa
Ունօղ զկերպ կամ զկերպարան ծառայի. ծառայական. մարդկային.
place or streets planted with trees, boulevard;
cf. Ծառաստան.
· Calfa
Տնկօղ ծառոց.
mastication.
· Calfa
Քեւ զանմատոյց հուրն կիզանօղ՝ անպական ծասքմամբ ծախեցաք. (Նար. կուս.։)
thirsty, dry;
thirsting or panting for, ardent, eager;
— սուր, slaughterous, exterminating sword;
— արեան, bloodthirsty, sanguinary;
— եմ յոյժ, I am very thirsty.
· Calfa
διψῶν, -ουσα, -ον sitiens, sitibundus եւ ἅνυδρος aqua carens Որ ունի զծարաւ. ծարաւեալ, կարօտ ջրոյ. պասքեալ. պապակեալ. տոչորել. անջրդի. ծարաւ, ծարւած, ծարւօղ.
stem, stalk;
stubble.
· Calfa
Նոյն եւ ռմկ. որպէս Ծիղ, եւ Ծղօտ, Ցօղուն. καλάμη stipula.
Դիւրածախ ծեղն՝ ատոք ցորենոյն բարձօղ. (Երզն. լս.։)
laughable;
pleasant;
ridiculous;
laughing.
· Calfa
γελαστικός risibilis, ridendi facultate praeditus. Ունօղ զկարողութիւն ծիծաղելոյ. եւ Զուարթերես. ծիծաղ ունեցօղ, ծիծաղերես.
to smile, to laugh;
to laugh at, to scoff, to deride, to mock;
to look pleasant, to smile, to laugh;
ընդ քիմս —, to laugh constrainedly;
— ընդ միտս, to laugh in one's sleeve;
մեղմ —, to titter;
— յանդէպս, to giggle;
բարձրաձայն —, to burst out laughing, to laugh out;
— յոյժ յոյժ, յանչափս, to burst, to split ones sides with laughing, to choke with laughter;
չիք ինչ —ղելոյ, there is nothing to laugh at;
եւ —ղեցան յոյժ, and they burst out laughing;
անդ ծիծաղէր լիութիւն եւ գեղեցկութիւն, the whole country laughed with fertility & beauty.
· Calfa
(Նաւօղք) հասեալ ի ցամաքակէտն՝ ծիծաղեսցին. (Ագաթ.։)
blade;
stalk, stem.
· Calfa
ԾԻՂ καλάμη stipula. որ եւ ԾԻԼ. ԾԵՂ. ՃԻՒՂ. ԸՆԾԻՒՂ կամ ԸՆՁԻՒՂ. Շառաւիղ բուսոց. եւ Ցօղուն. եղեգն եւ բուն խոտոց. ծղօտ. ծիլ, ծեղ, ճուղ. (վր. ճիլի, պրտու).
purple flowered;
embroidered with purple flowers;
s. bot. lilac.
· Calfa
Ունօղ զծաղիկս ի գոյն ծիրանւոյ. ծաղկեայ վայելչազարդ.
purple-bordered.
· Calfa
Որոյ ծայրքն են ի գոյն ծիրանւոյ. ունօղ վերջաւորսփողփողեալս.
vendor of purple or of purple stuff;
dealer in apricots.
· Calfa
πορφυρόπωλης, ἁλουργοπῶλης, ἁλουργοπῶλις venditor purpurae, quae purpuram vel purpuream vestem vendit. որ եւ գրի ԾԻՐԱՆԵՎԱՃԱՌ. կամ ԾԻՐԱՆԷՎԱՃԱՌ. Վաճառօղ ծիրանեաց, արքունի կերպասուց, ծիրանեգոյն զգեստուց.
smoking, fuming;
— ի քրտանէ, reeking with perspiration;
— յետս ձգել զսուսերն, to withdraw the reeking sword.
· Calfa
καπνώδης fumosus. Ծխոյ նման շնչօղ կամ շնչեալ. գոլորշախառն. Ծխատեսակ.
full;
superabundant, copious;
fully, completely, thoroughly, entirely;
perfectly;
լի առնել, to fill, to load, to heap;
զբազում լսելիս լի արար բանն, many have heard him;
լի լինել, cf. Լիանամ;
լի եւ լի, cf. Լիուլի;
լի ափով, ձեռօք, by handsful, profusely, generously;
լի աւաբաւ, loaded with booty;
լի փառօք, covered with glory;
լի աւուրք, full of years, old;
լի մտօք, sensible, judicious, wise;
լի երախտագիտութեամբ, full of gratitude, of affection, of faults;
զաւուրս տասն լի, ten entire days;
լի կատարեալ, բովանդակ, perfectly full, entire, complete, perfect, cf. Լիակատար;
լուսին լիով լուսով նկարեալ, full moon;
բաժակ գինի լի արկանել, a glass of wine full to the brim;
լի զհասակ մարմնոյն ունել, to be adult, to arrive at man's estate;
լի են բերանք նոցա ծաղու, they are full of laughter, of merriment;
լի ասացեր, you are quite right.
· Calfa
πλήρης, μέστος, γέμων plenus. (լծ. յն. բլի՛րիս. լտ. բլէնուս. դղմ. բօ՛լնի. որպէս եւ լիու, է լնում) ռմկ. լիք, լեցուն. թ. տօլու, պօլ ). Ունօղ ի մէջ իւր՝ որչափ ինչ կարէ տանել. լցեալ. զեղուն. առատ. անթերի. ամբողջ. կատարեալ. ճոխ եւ յագեալ.
abundant, plentiful;
sumptuous;
festive, merry;
gluttonous.
· Calfa
Ունօղ եւ կերօղ զխորտիկս բազմապատիկս. Յղփացեալ.
to fill up, to fill with;
to satiate, to fill to overflowing, to load with;
to satisfy;
to perfect, to finish, to ultimate.
· Calfa
ԶԶօրութիւն հացի բառնայ, որ ոչ լիացուցանէր բանիւք զլսօղսն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 26։)
being, origin, generation, creation, birth;
ի — ածել, to create, to produce from nothing, to call into existence;
յանէութենէ or յոչէից ի — գալ, to be created, to exist.
· Calfa
Պատմօղ լինելութեան երկնի եւ երկրի։ Երկին թէպէտեւգեղեցկութեամբ եւ մեծութեամբ առաւելեալ ցուցաւ քան զերկիր, այլ ոչ եթէ լինելութեան սորա է պատճառ. (Պիտ.։)
plenty, abundance, fulness;
repletion;
riches;
կեալ ի լիութեան, to live in abundance;
ի —, in abundance, profusely;
ի — բաւականի, sufficiently, enough.
· Calfa
Կարօղ է եւ զքաղցութիւն իւր դարձուցանել ի լիութիւն. (Շ. մտթ.։)
full, copious;
abundant;
fully, plentifully, abundantly.
· Calfa
Սոքա յամէն թղթոյն պօղոսի լիուլի ուրանան. (Եւս. պտմ. ՟Գ. 27։)
that which vexes, torments, oppresses, troubles.
· Calfa
Լլկօղ. որ լլկէ.
that bears the yoke;
obedient, submissive.
· Calfa
Բարձօղ զլուծ. լծաձիգ.
Առաւել՝ Բարձօղ զքաղցր լուծն քրիստոսի, կամ զլուծ խոնարհութեան. առաքինի. հլու. պատուիրանապահ.
that imposes a yoke;
— լինել, to suhject, to place under the yoke.
· Calfa
Որ դնէ լուծ ինչ ի վերայ այլոց, այսինքն ծանրութիւն, հարկ եւ այլն. իշխօղ, նուաճօղ. ծառայեցուցիչ.
lever;
balance;
— քառաթեւին, arms of the cross;
— կշռոյ, beam of an assaying balance;
— թեքեալ or արմկնաձեւ, crook or elbow -;
— արգելիչ, detent -.
lever.
· Calfa
Արասցես զլծակսն յօղամանեակսն։ Կայցեն լծակքն անշարժք անդստինի նմա։ արկցես զլծակսն ընդ օղսն, եւեղիցին լծակքն յերկոցունց կողմանց սղանոյն առ ի բառնալոյ զնա։ Զսրահակն, եւ զլծակսն. (Ել. ՟Ի՟Ե. 13. 1ձ։ ՟Ի՟Է. 7։ ՟Լ. 5։ ՟Լ՟Է. 28։ ՟Լ՟Թ. 35։)
adj. s. bearing the same yoke, yoke-fellow, companion, fellow, colleague, partner;
husband, spouse;
— հարազատութիւն, consanguinity;
— լինել, to be united, accompanied;
to be married.
(letters) of similar sounds.
· Calfa
Պետրոս, եւ լծակիցն իւր պօղոս. (Տօնակ.։)
σύζυγος, ὀμόζυγος conjunctus, socius. Ձգօղ զլուծ զոյգ ընդ այլում. ամոլակից. մանաւանդ նմանութեամբ՝ Վաստակակից, գործակից, ընկերակից՝ որ եւ է օրինակաւ. սրտակից. զուգական. հաջորդ. հաւասարորդ.
that shakes off the yoke, disobedient, refractory, froward, rebellious;
— լինել, to shake off the yoke, to obtain liberty;
to be refractory.
· Calfa
Որ ի բաց ընկենու կամ թօթափէ զլուծ. վտարանջօղ. անհնազանդ. ապստամբ.
to render impudent, obscene, filthy.
· Calfa
Արբցու՛ք չափով գինի, զի գուցէ լկտեցուցանէ զաւելի ըմպօղսն. (ՃՃ.։)
impudent, immodest, shameless, lecherous, lewd, libertine, licentious, insolent, unblushing, brazen-faced;
lascivious, wanton, lustful, obscene;
— կաքաւել, to dance indecently.
· Calfa
Ցանկասէր եւ լկտի։ Շնացօղք եւ լկտիք։ Փոխանակ լկտի տեսոյն ունի ի սրտի իւրում եւ առաջի աչաց զերկիւղ դատաստանացն։ Ցանկալով հայեցի ոք լկտի աչօք։ Չարաբար խօսին իբր զլըկտոյ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 9. 14. 15։)
that swims, swimming;
acquatic;
swimmer;
acquatic animal, fish.
· Calfa
Լողականն (կամ լօղարանն, կամ լեղականն) յիւրն լեղացեալ լինի ապրանս. (Արիստ. աշխ.։)
Սատանեցաւ երրորդ մասն լողակաց (կամ ղուզականաց, կամ ղօղակաց). (Յայտ. ՟Ը. 9.) յն. եղականաց, κτίσματων.
cf. Լողակ.
· Calfa
Լողականն (կամ լօղարանն, կամ լեղականն) յիւրն լեղացեալ լինի ապրանս. (Արիստ. աշխ.։)
Սատանեցաւ երրորդ մասն լողակաց (կամ ղուզականաց, կամ ղօղակաց). (Յայտ. ՟Ը. 9.) յն. եղականաց, κτίσματων.
cleansing substance;
—ք, washer, scourer, fuller;
washerwoman, laundress;
hath.
· Calfa
ԼՈՒԱՆԱԼԻՔ -լեաց. ա. լուացօղք. լուացք ընօղներ.
ablution.
· Calfa
Ջուր՝ որով լինի լուանալ զսուրբ բաժակն յատ ըմպելոյ զսուրբ արիւնն. ցօղուք.
washer, bleacher.
· Calfa
Լուացօղ հանդերձից. թափիչ. cf. ԼՈՒԱՆԱԼԻՔ. լաթ լուացօղ. (Վրք. հց. ձ։)
liquid, fluid;
soluble;
fusible;
volatile;
fugitive, transitory;
— կերակուր, flesh, meat food.
· Calfa
ԼՈՒԾԱԿԱՆ. իբր Լուծողական, մաքրողական, որ դիւրաւ տայ ի դուրս վտարել զաւելորդս բնութեան. փորը լուծել՝ քշել տուօղ.
ԼՈՒԾԱԿԱՆ. Լուծիչ, քայքայիչ. քակօղ. διαλυτικός dissolvendi vim habens.
to untie, to unyoke, to unchain, to unbind, to undo, to loose;
to dissolve, to decompose, to break;
to resolve, to decide;
to temper;
to dilute, to soften;
to unfold, to develope;
to dissipate, to disperse;
to melt, to dissolve;
to explain;
to analyse;
to change;
to violate, to infringe;
լուծանել զերկունս, to free from the pains of labour, to cause to bring forth;
լուծանել զերկունս նորա, to be born of her;
լուծանել զքաղց, զքերան, to breakfast, to take refreshment;
լուծանել զպահս, to break one's fast;
լուծանել զոք ի կենցաղոյս, to take away a perso's life, to kill, to slay, to murder;
լուծանել զկեանս աշխարհիս, զկեանս իւր, զկենցաղ մարդկան, to end one's days, to depart this life, to cease to live, to die;
լուծանել զմեղս, to absolve, or remit sin;
լուծանել զդատակնիք, to annul a sentence;
լուծանել զօրէնս, to violate the laws, to transgress;
լուծանել զշաբաթս, to break the sabbath;
լուծանել զխաւար, to shed a light in the darkness, to make darkness light;
վրէժս լուծանել, to be punished;
լուծանել զլեզու, to untie, to cause to speak;
լուծանել զամուսնութիւն, to dissolve a marriage;
լուծանել զարգանդ կուսին ի պղծութիւն, to deflower, to violate;
լուծանել զսէրն հայրենի, to act in disregard of paternal love;
լուծանել զքուրձ, to open a sack;
լուծանել զորովայն, to loosen, or move the bowels;
to purge;
զարժանին պատուհաս ելոյծ զյանցանացն, he met with the punishment his crimes deserved.
· Calfa
Լուծանօղ ցաւոյս. (Ժմ.։)
solvent, dissolving;
opening, laxative, purgative.
· Calfa
Լուծանօղ. որ լուծանէ (ըստ ամենայն նշ)