to swalddle, to swathe.
· Calfa
Խանձարրեաց զնա, եւ եդ կամ ընկողմնեցոյց ի մսուր։ Խանձարրեաց զարկողն զլոյս որպէս զօթոց։ Խանձարրեաց զխմբագործօղն ամենայն արարածոց. (Ոսկ. ծն.։ ՃՃ.։)
that has an odour or flavour of burning, having a burnt taste or smell.
· Calfa
ԽԱՆՁՐԱՀԱՄ ԽԱՆՁՐԱՀԱՄԵԱԼ. ԽԱՆՁՐԱՀՈՏ, եւ ԽԱՆՁՐԱՀՈՏԵԱԼ. Որոյ առեալ է զհամ եւ հոտ խանձի, կամ այրեցածի. Խանծի համ կամ հոտ ունեցօղ, խնծմնծահոտ։ Վստկ. ուր գոյ եւ ԽԱՆՁՐԱՀԱՄՈՒԹԻՒՆ. ունելն զհամ խանձելոյ։
cf. Խանձրահամ.
· Calfa
ԽԱՆՁՐԱՀԱՄ ԽԱՆՁՐԱՀԱՄԵԱԼ. ԽԱՆՁՐԱՀՈՏ, եւ ԽԱՆՁՐԱՀՈՏԵԱԼ. Որոյ առեալ է զհամ եւ հոտ խանձի, կամ այրեցածի. Խանծի համ կամ հոտ ունեցօղ, խնծմնծահոտ։ Վստկ. ուր գոյ եւ ԽԱՆՁՐԱՀԱՄՈՒԹԻՒՆ. ունելն զհամ խանձելոյ։
shepherd;
կին, աղջիկ —, shepherdess;
մանուկ —, shepherd boy.
· Calfa
κτινοτρόφος jumenti (vel pecorum, vel pecudis) pastor, pecuarius. Արածօղ խաշանց. հովիւ օդեաց եւ այծեաց. խաշնադարման. Խաշնաբոյծ. ըստ յն. Անասնասնոյց. Գոյուն չօպանը։
cross;
crucifix;
cross, sorrows, tribulation;
սուրբ —, the Cross, the Holy Rood;
ի — հանել, կախել զ—է, to crucify;
ի — ելանել, to be crucified;
— առնել, հանել, to make the sign of the cross, to cross one's self.
· Calfa
σταυρός crux. (յորմէ այլազգ. հաչ, խաճ. որպէս թէ խէչ, նեցուկ բարձօղ. որպէս եւ յն. ստաւռօ՛ս, է կանգնեալ փայտ կամ ցից) ... Փայտ պատուհասի՝ եռաթեւ կամ քառաթեւ, ուղղորդ կամ խոտորնական. զզորօրինակ T. +. X. ուր բեւեռէին կամ կախէին զմահապարտս. եւ զայսպիսի նահատական մահ կրեաց վսն մեր անպարտական գառն աստուծոյ. եւ յայնմ հետէ խաչն եղեւ հարծանք քրիստոնէից։ Եւ լայնաբար Խաչ անուանին ամենայն վիշտք եւ չարչարանք՝ մանաւանդյանձն եռեալք ի սէր փրկչին.
cross-bearing;
cross-bearer;
crusader.
· Calfa
Բարձօղ խաչին ընդ քրիստոսի. կրօնաւոր.
bearing the cross, enduring patiently, patient.
· Calfa
ԽԱՉԱԶԳԵԱՑ որ եւ ԽԱՉԱԶԳԵՍՏ։ Որ զգեցեալ է զիւրեւ, կամ կրէ յանձն իւր զխաչն քրիստոսի. խաչաբարձ. խաչակիր. յանձն առօղ զխաչ եւ զչարչարանս. եւ Որ ինչ հայի առ հետեւօղս քրիստոսի խաչիւ. Օրիորդք խաչազգեացք։ Խաչազգեաց լուսով պսակեալ։ Խաչազգեաց մշտաւառ լուսովն ելին զհետ նորա. (Խոր. հռիփս.։)
cruciferous;
s. bot. cruciferous plant;
cross-bearer;
crusader;
—ք, the crusades, the crusaders.
· Calfa
σταροφόρος crucifer. կրօղ կամ բարձօղ խաչի. խաչազգեաց. խաչակրօն. ճգնօղ վասն քրիստոսի.
suffering for Christ's sake, patient, austere;
christian.
· Calfa
Ոյր կրօնքեն ըստ հետոցխաչին քրիստոսի. խաչազգեաց. խաչակիր. խստակրօն. ճգնօղ. եւ Ճգնողական. սեպհական կրօնից խաչի եւ խաչապաշտից.
crucifer.
· Calfa
ԽԱՉԱՀԱՆ ԽԱՉԱՀԱՆՈՒ. σταυρών crucifigens. Ի խաչ հանօղ զքրիստոս. խաչօղ.
cf. Խաչահան.
· Calfa
ԽԱՉԱՀԱՆ ԽԱՉԱՀԱՆՈՒ. σταυρών crucifigens. Ի խաչ հանօղ զքրիստոս. խաչօղ.
cruciform, crossed;
cross-wise;
— դնել, to place across.
· Calfa
σταυροειδής habens formam crucis. Ունօղ զձեւ խաչի. խաչակերպ. խաչանման.
cf. Խաչաձեւ;
— փայտ, the cross;
— հատանել, to cross, to place across.
· Calfa
Ունօղ կամ՝ ունելով զնիշ խաչի. խաչանշան, խաչադրոշմ. խաչաձեւ. խաչանման.
that speaks confusedly or impurely, confused;
unchaste, impure.
· Calfa
Խառն խօսօղ այլեւայլ բարբառս. եւ Խնռնախօսական. Զքնղնք՝ ուր բազում լեզուք խառնախօսք խուժադուժք բնակին սովորութեամբ գիրք բաբելոն անուանեն. (Սարգ. ՟ա. պետր. ՟Ժ՟Բ։)
Եւ Զազրախօս. ամօթալիս բարբառօղ. որպէս αἱσχρολόγος.
cup, goblet, bowl;
liquor, beverage, drink, potion, libation;
crater;
—ք թեւոց, the tiller ropes;
խառնել —ս, to offer, to pour out libations.
· Calfa
Բաժակօք ոսկեղինօք ի խառնելեացն (այսինքն ի պատրաստեալ ըմպելեաց, կամ ի թակուկաց) ընդունէին զգինի ի մատռուակէն. (Նոննոս.։ գինւովն զխառնելիս) (զըմպելիս կամ զխառնարանն) պատրաստեաց՝ ըստ իմաստութեանն խառնելեաց (այսինքն խառնօղաց կամ պատրաստողին). (Կամրջ.։)
to drive away with the whip.
· Calfa
Խարազանահալած զանբանսն եւ զվարճառօղսն ի հօրդ տանէն լսեմ արարեալ. (Սկեւռ. աղ.։)
wearing sack-cloth;
— լինել, to wear haircloth.
· Calfa
Զգեցօղ զխոշոր եւ զխարազն զգեստս. խոշորազգեաց. ցփսի զգեստուք (անձն, կամ ճգնութիւն).
fire, fire-brand;
live-coal;
pyre, funeral-pile;
— արկանել՝ լուցանել՝ վառել, to light a fire, to set on fire;
— մահահամբոյր, funeral pile.
· Calfa
Երեւէր նոցա ինքանակաց խարոյկ։ Ի ժողովել պօղոսի խռիւ ինչ բազում, եւ դնել ի վերայ խարուկին։ Զայն փայտ զոր եհատն ... զորոյ զկէսն այրեաց ի խարուկի. (Իմ. ՟Ժ՟Ե. 6։ Գծ. ՟Ի՟Ը. 9։ Ես. ՟Խ՟Դ. 16։)
born of, or produced by fire, ardent, luminous, fiery.
· Calfa
Ծնեալ ի խարուկէ, կամ ծնօղ խարուկի. հրաւառ. հրեղէն. կրակէ. կրակի.
bringing darkness, tenebrous.
· Calfa
Բերօղ զխաւար. խաւարեցուցիչ. եւ Բերօղյինքեան զխաւար, խաւարամած.
that dissipates darkness;
plunged in obscurity.
· Calfa
կլանօղ եւ փարատիչ խաւարի.
cf. Խաւարիմ.
· Calfa
Արեգականն լոյս քօղարկեալ՝ խաւարանայր միջօրէին. (Շար.։)
loving obscurity or darkness.
· Calfa
φιλοσκότος tenebrarum amans. Սիրօղ խաւարի, կամ գիշերոյ, մեղաց, մոլորութեան, եւ գաղտնի գործոց չարութեան.
laudanum.
· Calfa
Լինի ի նմա ղանգանուն ի ցօղոյ անկեալ զխոտով. (Խոր. աշխարհ.։) Բայց թերեւս գրելի էր՝ Ղանդանոն, Լանդանոն. որ գրի եւ Լատան. որպէս ռմկ. լատէն։
to hide;
to hide or conceal oneself.
· Calfa
եւ չ. ՂՈՒՂԱԿԵԼ. Իբր Ղօղել, եւ ղօղիլ. թաքուցանել, եւ թաքչել, խորշիլ. պահել, եւ պահուըտիլ.
Բնութիւնս մեր ղօղել եւ թաքչել սիրէ։ (Փիլ. լին. ՟Դ. 1.)
to swim;
to hide.
· Calfa
ՂՈՒՂԻՄ. որպէս Ղօղիլ, թախչել. ծածկիլ. λανθάνω lateo. պահուըտիլ
rabbit, coney;
էգ, մատակ —, doe-rabbit;
արու —, buck rabbit;
ձագ —ի, young rabbit;
որջ, դադարք —ի, rabbit-burrow, rabbit-hutch;
կաղկանձել —ի, to squeak;
ղօղել —ի, to squat, to lie squat or cowering.
· Calfa
furnished with pulleys;
cf. Ճախարակագործ.
· Calfa
cf. ՃԱԽԱՐԱԿԱՁԵՒ, ՃԱԽԱՐԱԿԱԳՈՐԾ. որպէս Ունօղ զբան ինչ ճախարակի.
troops in battle array, army drawn up in order of battle;
general engagement, pitched battle, war;
fighting, belligerent;
warlike;
օր —ի, day of battle;
— տալ, to wage, to make war, to fight.
· Calfa
ՃԱԿԱՏԱՄԱՐՏ. գ.ա. որպէս Պատերազմօղ զօր. ճակատեալ, եւ պատերազմական.
ray;
light, glare, brilliancy, splendour;
— սրբութեան, monstrance.
· Calfa
Կարծեալ կամ կարծեցեալ ճաճանչ լուսաւորացն։ Ճաճանչ լուսաբեր, կամ կիզանօղ։ Ճաճանչ ճառագայթի լուսոյն. (Յհ. իմ. եկեղ.։ Շար.։ Շ. եդես.։ Նար. ՟Ժ՟Զ։ Լմբ. իմ.։)
radiant, brilliant, shining, refulgent, dazzling, beaming, glittering, sparkling, gleaming, resplendent, glistening, bright.
· Calfa
Ունօղ զճաճանչս. լուսափայլ. պայծառ. նշուլագեղ. շողշողուն. փալփլուն, պլպլացօղ.
embellished, decorated, adorned;
embroidered.
· Calfa
(յն. եւ լտ. պէսպէս ոճով) Ունօղ զճամուկս. պճնազարդ, ոսկեհուռն, նրբաթել եւ պաճուճազարդ.
offuscation of the sight, blearedness, purblindness.
· Calfa
Բլշակնութիւն. բթութիւն. բժժանք աչաց. մանաւանդ իբր ջերոտութիւն. տոչորումն ի ցաւոց. այրուց. ախտ կիզանօղ. σφακελισμός sideratio, membrorum mortificatio per inflammationem.
bezel or bezil.
· Calfa
Լիցի մատանին (պսակի) անկապ ի ճանակին՝ առանց գրի ... հաւասար բոլոր օղ, զի խորհուրդ է այսպէս լինել. (Մաշտ. ջահկ.։)
capable of discerning, intellectual;
known.
· Calfa
γνωστικός cognoscens γνωστός notus, cognitus. Կարօղ ճանաչել, կամ տուօղ ճանաչել. իմաստնական, եւ ճանաչելի. ծանօթ.
to know;
to perceive, to remark, to recollect, to recognize, to discern, to comprehend, to conceive, to understand;
չ-, not to know, to be unthankful, to forget;
— զիրաւունս, to listen to reason.
· Calfa
Պէտք են ճանաչօղ միտս ունել, զի կարօղ լիցի ընտրութիւն առնել. (Խոսր.։)
to travel with another, to be a travelling companion.
· Calfa
Երթային յեմմաւուս. եւ ճանապարհակցեցաւ նոցա յիսուս։ Կղէոպայ, որ ի գեղն եմմաւուս ճանապարհակցեցաւ ընդ քրիստոսի։ Ճանապարհակցեալ պօղոսի (ղուկաս) յամենայն վաստակս քարոզութեան. (Սկեւռ. յար.։ ՃՃ.։ Հ. կիլիկ.։)
journey, way;
— ընդ ծով, voyage;
ծախք ճանապարհորդութեան, travelling expenses;
— ընդ ծով եւ ընդ ցամաք, travels and voyages.
· Calfa
Զճանապարհորդութիւն հրամայեսցէ (այնմ), որ կարօղն է առանց վնասու կատարել. (Բրս. հց.։)
flay, flies.
· Calfa
ՃԱՆՃԻՒՌՆ. Որպէս ռմկ. կանկիռ, կանկեռ. այսինքն Ճանկեր, կամ ճանկք կեռք բարձօղք զսան ի հրոյ.
dinner, noon-day meal;
repast, entertainment, feast;
—ոյ ժամ, the three canonical hours, Third, Sixth and Ninth;
cf. Ճաշաժամ;
սպասք, սեղան, զանգակ —ոյ, dinner-service, dinner-table, dinner-bell;
— անպաճոյճ;
frugal meal or table;
— գործել, to get dinner ready;
— առնել, to give a dinner;
— մեծ գործել, to give a grand dinner-party;
պատրաստ է —ն, dinner is on the table;
—ք զ—ս մղեն եւ ընթրիք զընթրեօք անցանեն, dinners follow dinners and suppers follow hard on suppers;
cf. Ժամ.
· Calfa
Ճաշք զճաշս մղիցեն, եւ ընթրիք զընթրեօք անցանիցեն. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 16. յն. ճաշարարօղք։)
dinner-giving;
invited, asked to dinner, guest.
· Calfa
ἁριστοποιούμενος . Որ ճաշ առնէ. կոչնատէր, եւ կոչնական. ճաշօղ.
that may be tasted, savoured, relished;
—ք, the taste.
· Calfa
Ուտելի. զգալի. եւ Կերօղ. ճաշակօղ.
spread, dispersed, scattered;
diffusion, extension, dilatation.
· Calfa
Հայի ի վասն իմ արեանճապաղ ձեռսն. իմա՛ իբր բարդ, ունօղ զարեան ճապաղիս, կամ արիւնաթաթաւ։
lucid, fulgid, luminous.
· Calfa
φεγγώδης, σπινθηροειδής, κερκώδης radii formae եւ այլն. Ունօղ զձեւ կամ զտեսիլ եւ զնմանութիւն ճառագայթից. ճառագայթատեսիլ. լուսատեսակ. եւ Անուաձեւ. ճախարակաձեւ ինչ.
belonging to a discourse, discursive;
narrated, described;
— իմաստք, literal sense.
· Calfa
Այսոքիկ ճառական իմաստք։ Ճառական տեսութեանցս եղաք քննօղ. (Վրդն. երգ.։ Նչ. եզեկ.։)