turning, changing, shifting;
change.
· Calfa
Յեկեղեցի բազում փոփոխմունք եւ շրջականք են. անօթ խեցեղէն էր պօղոս, այլ եղեւ ոսկեղէն. (Ոսկ. ՟բ. տիմ.։)
circle, hoop;
border, contour, outline, circumference;
frame, frame-work, sash;
enchasing;
turn, circuit, ring;
cycle;
—ք երկնից, the spheres;
— կենդանական, the zodiac;
բեւեռային —, polar circle;
—ք ապարանից, gallery, terrace, promenade;
սիւնք —օք or —աւ, peristyle;
—աւ, in a circle, in a ring, circularly, cf. Շուրջանակի.
· Calfa
Բնութեամբ ի մարդկայնոցս ոչինչ հաստատուն, այլ՝ շրջանակ իմն մերոց իրացն շուրջ ընթանայ։ Պօղոս զբազում շրջանակս աւետարանին ելից. (Ածաբ. աղք. եւ Ածաբ. առ որս. ՟Ժ՟Բ։)
furnished with a circle or frame;
round, circular.
· Calfa
Որ ինչ կարէ շրջանակիլ. եւ Շրջապատօղ. գօտիաւոր.
surrounding, ambient;
turn, round, circumference, compass, outline, circuit, fence, wall, enclosure;
periphery, circumference.
· Calfa
Շուրջ պատօղ եզր՝ որպէս զպարիսպ.
enclosed all round;
surrounded, invested;
enclosure, fence, close.
· Calfa
Շուրջ փակօղ, եւ փակեալ. շրջապատ.
straying, wandering, vagrant;
cf. Հուր.
· Calfa
Շրջօղ ըամ շրջուն որպէս զմոլի. մոլար. մոլորաշաւիղ. թիւր.
to take fright, to be startled, to start with fear;
to take umbrage at, to be scare;
to be dazzled.
· Calfa
Պօղոս շրտնոյր յաչացն. (Տօնակ.։)
umbrage, start;
digression, alienation;
dazzling.
· Calfa
Զշրտուցումն աչացն (պօղոսի) բժշկել ձեռնադրութեամբ. (Նար. երգ.։)
to scare, to startle, to start;
to dazzle, to hallucinate.
· Calfa
Զի եւ պօղոսի սակաւ տեսութիւնն շրտոյց եւ կուրացոյց զնա յաչացն. (Նար. երգ.։)
to confound, to mix, to jumble, to embroil, to complicate;
to trouble, to put in disorder, to disorder, to derange, to harass, to embarrass, to bewilder.
· Calfa
Ոչ կամեցաւ շփոթել զտուն հօր իւրոյ, եւ ոչ զթագաւորն մեծամեծօքն։ Եթէ տեսանեմ զեղբայր ոմն՝ զի շփոթի, եւ ես շփոթիմ ընդ նմա։ Շփոթիս ընդ շփոթօղսն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ. եւ ՟Ժ՟Բ։)
honouring, paying honour;
—ք, courtiers, attendants.
· Calfa
Պատուագիր. մեծարօղ.
very beautiful, august, most superb;
cf. Շքեղազարդ.
· Calfa
Ունօղ զշուք շքեղ. շքեղազարդ. մեծավայելուչ. մեծափառ. վեհափառ. վայելչապանծ. գեղեցիկ. պայծառ. փառաւոր.
cf. Շքթեցուցանեմ.
· Calfa
Զօդոյն՝ որ ցայգ առնու ի խոնաւութենէ ջուրց, հասեալ ջերմութեան ճառագայթից արեգականն՝ շքթեցուցանէ ի բաց զտամկութիւնն. ուստի ընդ արեւածայրս ցօղ անկանի. (Անդ։)
to agitate, to stir, to dabble, to paddle.
· Calfa
Զօդոյն՝ որ ցայգ առնու ի խոնաւութենէ ջուրց, հասեալ ջերմութեան ճառագայթից արեգականն՝ շքթեցուցանէ ի բաց զտամկութիւնն. ուստի ընդ արեւածայրս ցօղ անկանի. (Անդ։)
to starve, to die with hunger.
· Calfa
Իբր Յոյժ նքողիլ, նուաղիլ. (կամ Սքօղիլ, ծածկիլ ընդ շքով.)
light cake.
· Calfa
ἅρτος. panis. λαγάνον. laganum, placenta. որպէս ռմկ. ճոթ մը. մաս. եւ շօշ, լաւաշ. եբր. լէխմ, յորմէ ռմկ. շօգմա, շօխում. եւ ռաքիք. այսինքն Հաց ազնիւ, պարզ կամ իւղով զանգեալ՝ պէսպէս ձեւով. եւ բաղարջ ի նաշհոյ. պան. քաքար. նկան. փիտէ, սիմիտ, պէորէկ, պօղաշա, կէօզլեմե.
cf. Շօշափողական;
—ն, sense of feeling.
· Calfa
ἀπτικός, -όν, tangens, tangerndi vis, sive sensus, ἀφή tactus. Շօշափօղ. որ կարէ շօշափել. շօշափելիք.
the twenty fourth letter of the alphabet and the sixth of the vowels;
six hundred, six hundredth.
· Calfa
Ո՞ ոք երանելի քան զյուդա կայր, այլ եղեւ մատնիչ. ո՞ ոք եղուկ քան զպօղոս, այլ եղեւ առաքեալ. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 14։)
Ո. Ի հայկական բառս լծորդ գտանի երբեմն ընդ այլ ձայնաւորս, մանաւանդ ըստ գաւառական սովորութեան այլեւայլ գրչաց. զոր օրինակ, սիրօղ, սիրօղք, որ եւ սիրաւղ, սիրաւղք, կամ սիրող, սիրողք. մորուք, մօրուք կամ մաւրուք կամ մուրուք. քօղ, քող. մոլոր, մոլար. ոռոգանել, առոգանել. խոհարար, խահարար. փողփողեալ, փաղփաղեալ, կամ փայլփայլեալ, եւ այլն։
Ո դնէ. ո եդ. ո քաւէ. ո առնէ, ո արար». եւ այլն. իմա՛ ըստ յն. դնօղն, քաւօղն, արարօղն։
requiring back life;
depriving of life;
mortal.
· Calfa
Որ պահանջէ զհոգին կամ բաժանէ ի մարմնոյ. եւ Մահառիթ. հոգին ուզօղ առնօղ՝ հանօղ.
out of breath;
exanimate, half-dead;
knocking down, killing.
· Calfa
Սպառեալ յոգւոյ. շնչասպառ. եւ Հոգեկորոյս. սպառօղ շնչոյ.
pea-shaped, round, spherical.
· Calfa
Ղօղեալ յերկիւղ քրտանց հոսման, ոլոռնաձեւ կայլակ վիժման. (Շար.։)
to entwine, to twist, to twine, to wreathe, to braid, to plait;
to plot, to hatch, to frame.
· Calfa
Սատանայ ոլորօղ տոռանց է. (եւ ո՛րչափ դու թողցես, նա այնչափ ոլորել կարէ. Վրք. հց. ՟Ի՟Դ։)
spiteful, rancorous, malevolent, outrageous, malicious, harbouring hate, revengeful;
— լինել, to nourish hate.
· Calfa
Զուարակ հարկանօղ, ուղտ ոխակալ. (Մագ. ՟Ծ՟Ե։)
alas ! oh ! ah ! o !
վայեաց եւ ասէ, ո՜հ տէր, he cried out and said, oh! my Lord !
ո՜հ ինձ տէր, ah ! oh ! alas, oh dear ! woe is me !
ո՜հ անմտութեանն, ո՜հ կուրութեանն, oh what folly ! oh what blindness !
ո՜հ եւ աւաղ աւուրն այնորիկ, oh dreadful day !
ո՜հ հովիւք, woe to the shepherds !
ո՜հ մոլորութիւն, ո՜հ յիմարութիւն, oh what a mistake ! what nonsense !
ո՜հ թէ, would to God !
ո՜հ ո՜հ, ha ! ha !
ո՜հ, ո՜հ օր, woe, woe to the day !.
· Calfa
Ոհ թէ՝ կարօղ լինէի խլել զփուշս իմ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Զ։)
plaintive, sad, mournful.
· Calfa
ողբական. Ողբացօղ. լալական.
Եղիցի զղջասիրտ եւ ողբական։ Տեսի ես եղբայր ողբական եւ ճգնօղ. (Վրք. հց. ՟Դ։)
plaintive;
with a lamentable tone;
lamentation.
· Calfa
ՈՂԲԱՁԱՅՆ. Ողբաձայնօղ. լալական. եւ Ողբաձայնական.
singing plaintively;
singer of laments;
tragedian, tragic author.
· Calfa
θρηνωδός, τραγῳδός qui lamentationes vel carmen lugubre canit, tragoedus, tragicus poeta. Ողբերգօղ. յօրինօղ եւ նուագօղ զողբերգական տաղս. որպէս մարգարէ, կամ քերթող. որ եւ ՆՈԽԱԶԵՐԳԱԿ.
s. chem. racemic acid.
· Calfa
ՈՂԿՈՒԶԱԿԱՆ ՈՂԿՈՒԶԱՒՈՐ. Ունօղ կամ բերօղ զողկոյզս. ողկուզալից.
loaded with clusters.
· Calfa
ՈՂԿՈՒԶԱԿԱՆ ՈՂԿՈՒԶԱՒՈՐ. Ունօղ կամ բերօղ զողկոյզս. ողկուզալից.
headstrong, doggedly tenacious, pertinacious, obstinate.
· Calfa
Դժնեայն ողամբ. բարձրավիզ, կամ անհոգ. տիք կամ անհոգ կեցօղ.
Palm-Sunday.
· Calfa
որ եւ գրի ՈՂՈՄԳՈՄԷՆ, ՈՂՈԳՈՄԷ, ՈՂՈԳՈՄ, ՂՈԳՈՄԵԱՆ. Ծաղկազարդ՝ օր արմաւենեաց եւ բարեբանութեան. (ի յն. էւլօղի՛մէնօս, բարեբանեալ, օրհնեալ. կամ իլօ՛գօմօս, վարսագեղ, անտառազարդ, ծառազարդ. ռմկ. ծառազարդ)
to inundate, to cover with water;
to immerse, to plunge, to dive;
to rinse, to wash.
· Calfa
ՈՂՈՂԵԼ. Լուանալ, մաքրել կամ մկրտել՝ մխելով ի ջուր, կամ ցօղելով, կամ յուղելով. ցօղուել.
merciful, charitable, compassionate.
· Calfa
ἑλεήμων misericors φιλελεήμων misericordiae amator. Որ ողորմ ածէ ի վերայ տառապելոց. գթած. գորովագութ. բարեգութ. բարերար. ներօղ. եւ բաշխօղ ողորմութեան. շնորհաձիր. խնայօղ. խնամօղ.
miserable, unhappy, poor, piteous, pitiable.
· Calfa
Ո՛չ զզրկեալսն, այլ զզրկօղսն համարի ողորմելիս. (Գէ. ես.։)
supplication, petition, entreaty, instance;
insinuation, persuasion;
suppliant, beseeching, mild, humble, insinuating, persuasive, attractive, fawning;
—ով, softly, humbly, kindly;
յ— ածել, to persuade, to soften, to affect, cf. Յորդորեմ, cf. Յօժարեցուցանեմ;
յ— անկանել, դեգերել, to supplicate, to beg humbly, to entreat, to pray earnestly, cf. Աղերսեմ, cf. Աղաչեմ.
· Calfa
δέησις preces, supplicatio, rogatio κολακία adulatio, blandiatiae. Ողորմ աղերս, որպէս ողողանօք ( ողիկ ողիկ գալով ). աղաչանք. կամ բողոք թախանձագին. ամոք եւ համոզիչ բան. կողկողանք. հրապոյրք. շողոքորթութիւն. քաղցրութիւն. նիազ. լօղօզ, րիճա.
ՅՈՂՈՔ կամ ՅՈՂՈՔՍ ԱՆԿԱՆԻԼ, ԴԵԳԵՐԻԼ. Աղերսել. աղաչել. պաղատիլ. ջանալ ամոքել. եւ Տալ պատասխանի ըիդ անձին. որպէս յն. ἁπολογέομαι ( լօղօզել ).
to supplicate, to persuade mildly;
to soften, to calm, to appease;
to touch, to move to pity;
to fawn upon, to toady, to flatter.
· Calfa
κολακεύω, θωπεύω adulor, blandior ἁπομειλίσσομαι demulceo, placo θεραπεύω, ὐγιάζω colo, sano τιθασσεύω mansuefacio. Ողոք բանիւք աղերսել. ամոքել. հաշտ առնել. համոզել. շողոքորթել. հրապուրել. հաճել. ընդելացուցանել. հանդարտել. աղաչել, չօղօզել, երեսպաշտութիւն ընել, սիրտը առնել.
thinking soundly, wise, sensible, judicious;
chaste, modest, coy, maidenly, pure, honest;
— միտք, good sense, honesty, plain-dealing.
· Calfa
Երանելիք իցեն ի միասին լսօղքն բանիցն, որ հոսեն յողջախոհ բերանոյն նորա. (Պղատ. տիմ.։)
to cure, to heal, to restore to health, to free from sickness or any harm;
to complete, to render perfect.
· Calfa
Յետս դարձուցանեմք ի մեզ զողջացուցանօղ դեղսն յիսուսի. (Վրք. հց. ՟Բ։)
healing, curative, balsamic.
· Calfa
Որ ողջացուցանէ. ողջացուցանօղ. բուժիչ.
salute, salutation, greeting, compliments, kind regards;
health, state of salubrity;
all, entire, whole;
entirely, wholly, completely;
— հրաժարական, leave-taking, adieu, farewell;
— տալ, to salute;
to compliment;
հարցանել զողջունէ, տեսանել զ— ուրուք, to salute affectionately, with kind expressions;
հարցանել զողջունէ ուրուք, to ask news of;
տալ — հրաժարական, to take leave;
to say good bye, farewell;
—, — քեզ, — ընդ քեզ, good morning ! good day !
— իցէ քեզ, how do you do ? how are you ?
— է, very well;
— է քեզ, is all well with you ?
— է, do you bring good news ?
— է, health, peace, prosperity;
— քեզ տունդ իմ սիրելի, — քեզ երկիր ծննդեան, fare well sweet home ! adieu my native land ! adieu !.
· Calfa
Ողջոյն ընդ ձեզ եւ խաղաղութիւն։ Առ քաղցր հեբրայեցիս ողջոյն յոյժ։ Թագաւոր արտաշէս՝ եզրի քահանայի եւ պատմչի օրինացն տեառն՝ ողջոյն։ Որպիսի՛ ինչ իցէ ողջոյն այս։ Լուաւ զողջոյն մարիամու ...։ Եղեւ ձայն ողջունի քոյ յականջս իմ։ Ողջոյնդ այդ իմոյ ձեռին պօղոսի է։ Սիրեն զողջոյնս ի հրապարակս.եւ այլն։
Տուօղն զօրէնս ողջունի. (Շար.։)
narrating, telling good news.
· Calfa
Պատմօղ ողջունի, յայտնիչ խաղաղութեանն քրիստոսի.
to salute, to compliment;
— ի հանգիստ սրբոց առաքելոցն, to visit the sepulchres of the holy Apostles.
· Calfa
Մատուցեալք առ ճգնօղն՝ ոչ ողջունեն, եւ ոչ հարցանեն. (Իսիւք.։)
Ողջունեալ ի հանգիստ սրբոյն պետրոսի եւ պօղոսի. (Խոր. ՟Գ. 62։)
style;
phrase;
method, system, formula;
rank, order, manner, fashion, form;
behaviour, conduct;
dogma, doctrine;
culm or stalk of gramineous plants;
pannier, basket;
— լեզուաց, the character or genius of a language;
— սուրբ գրոց, language of the Scriptures;
ճեմական, բանաստեղծական, ճարտասանական, արձանական, գոթացի, լակոնական, մարոտեան, մեղրածորան ոճ, academical, poetical, oratorical, lapidary, gothic, laconic, marotic, mellifluent or honied style;
բարձր, վսեմ, վայելուչ, յարդարուն, պարզ, կորովի, քաղցր, հեշտ, բարեխառն ոճ, elevated or high, sublime, elegant, florid, simple, nervous, mellifluous, fluent or easy, temperate or moderate manner or style;
ընտանի, կատակաբան, երկայնաբան, անհարթ, խիստ, թոյլ or տկար ոճ, familiar, burlesque, prolix o diffuse, harsh or rough, hard, languishing style;
մաքրել զոճ, to purify, to refine the style;
յոճ եւ ի կարգ մուծանել, to reduce to method, to put in order;
ոճով մանր հայել, to fix, to rivet the attention;
մանգաղ արկանել յոճ ընկերին, to put a sickle unto one's neighbour's standing corn;
գարին յոճ կայր, the barley was green;
cf. Բաղշտակ;
acre (measure of lands);
ոճով, methodically;
distinctly, precisely;
continuously, in detail;
suitably, properly, to the purpose;
նովին ոճով, in the same style.
· Calfa
καλάμη, στάχις, ἁμητός calamus, spica, culmus, seges, messis եւ այլն. Աճեցուն եղէգն ցորենոյ եւ այլոց արմտեաց. ծղօտ. ցօղուն, եւ հասկ հնձելի. որ ասի եւ Հունձ.
Ղուկաս գրեաց առատ բանիւ, որպէս իւր վարդապետին (պօղոսի) ոճն է. (Վրդն. աւետար.։)
crime, guilt, criminal attempt, misdeed, villainy, felony, ribaldry, vile wickedness;
wicked, guilty, criminal;
— եղեռան, crime;
—ք ապիրատութեան, excess;
ածել յ—ս, to carry to excess.
· Calfa
ՈՃԻՐ. ἕργον δεινόν actus dirus, scelus, malum grave δράμα facinus. գրի եւ ՕՃԻՐ, ՈՃԻՌ, ՕՃԻՌ. Չար ինչ մեծ. դժնեայ իրք. եղեռն. ապիրատութիւն. վնաս. յանցանք, եւ արկածք. ... (լծ. եւ էօղիւր ).
some, certain, some one, one;
այր —, a man;
կին — անուն մարգարիտա, a woman named Margaret;
ոմն քաղցեալ եւ ոմն արբեալ, one is dying of hunger while another is drunk;
ոմանք մեծատունք եւ ոմանք աղքատք, some are rich and others poor;
ցրուեցան ոմն յայս եւ ոմն յայն կոյս, they are scattered here and there;
զոմանս տեսի անցանել ընդ գետն, ոմանք ի լուղ, եւ ոմանք ի նաւակի, I saw several crossing the river, some swimming, others in a boat.
· Calfa
Որպէս ոմն յումեմն է առեալ՝ ոմանց իմաստասիրեաց (պօղոս առ աթենացիս բանիւ միոյ ի քերթողաց նոցա). (Նար. առաք.։)
no, not, nor, none;
ոչ կամիմ, I will not;
ոչ գիտեմ, I do not know;
ոչ կարեմ, I cannot;
ոչ ոչ, neither nor;
ոչ սիրեմ զնա եւ ոչ երկնչիմ ի նմանէ, I neither love him nor fear him;
բայց գիտէի ոչ, but I did not know it;
ինչ ոչ ունի, he has nothing;
ոչ առանց պատճառի, not without cause;
յոչ կամաց, involuntarily, against one's will, by force;
ոչ եթէ, not only;
no;
ոչ եւս, no longer;
not yet;
ոչ երբէք, ոչ բնաւ, never, not at all, no;
ոչ ոք, no one, nobody, none, not one;
ոչ ոք ի ձէնջ, no one among you;
ոչ ոք ասասցէ քեզ, nobody will tell you;
ոչ ոք գտցի այնչափ յանդուգն, no one will be hardy enough;
ոչ զոք գտցես, you will not find any man;
յոչ գոյից ի գոյ ածել, զոչսն ածել ի գոյանալ, to produce or create from nothing;
շարժել յոչ բարիսն, to provoke to evil;
այո կամ ոչ, yes or no;
եղիցի ձեր բան, այոն՝ այո, եւ ոչն՝ ոչ, let your conversation be, yea, yea;
nay, nay;
ո՞չ or ո՞չ ապաքէն ասացի քեզ, did I not tell you ?
;
ոչ, տէր, no, Sir;
ո՞չ իսկ, is it not true that ?
ոչ միայն չողորմեալ, far from being touched;
եւ ոչ իսկ մարդ է, he is no man;
ոչ արդեօք զերծաւ, perhaps he is not freed;
cf. Ել.
· Calfa
Եւ ոչ եւս կարիցեն կալ առաջի թշնամեաց։ Մինչ ոչ եւս կարօղ լինել նմա յայտնապէս ի քաղաք մտանել։ Եւ ոչ եւս դառնալոց է յապականութիւն։ Ոչ եւս գոյ ինձ տեղի ի կողմանս յայսոսիկ։ Ոչ եւս ունէի ժոյժ.եւ այլն։