Definitions containing the research քո : 5989 Results

Գործի, ծւոյ, ծեաց

See full entry →

s.

instrument, machine, tool;
organ;
utensil, furniture.

NBHL (1)

Գործիս երկաքանչիւրոց փոքունց կազմել։ Որս հեղգ արանց՝ գործեօք եւ որոգայթիւք. (Պղատ. օրին. ՟Ա. եւ է։)


Գորշապահանգ, աց

See full entry →

s.

ear-drop, earring

NBHL (1)

Եդի քեզ գինդս, եւ գորշապահանգս յականջս քո. (Եզեկ. ՟Ժ՟Զ. 12։)


Գորով, ոյ

See full entry →

s.

tenderness, sensibility, pity, compassion;
fondness, sympathy;
a. affectionate, tender.

NBHL (2)

Գորո՛վ ձայնիւ գոչեաց ասելով, հա՛յր մեղայ յերկինս եւ առաջի քո. (Ոսկ. ղկ.։)

(Պոռնիկք) բարբառս նուաճեն գորովս լսելեաց քոց. (Նեղոս.։)


Գորովագութ

See full entry →

cf. Գորովագին.

NBHL (1)

Գորովագութ ողորմութեամբ ընկալցի զպաղատանս քոյոյ հեծութեան. (Մանդ.։)


Գուղձ

See full entry →

s.

glebe, clod.

NBHL (1)

Եթէ ցանէ ոք զգետինն, եւ ի հետ փորչով գայ եւ ծեծէ եւ զգուղձքն մանրէ, եւ զսեմն ծածկէ նա այն է լաւ։ Յակնբցելն՝ զքուցն մանրել պարտ է անհնար. զի գղձան փողին սնըցնօղ է եւ մեծցնօղ կուզին եւ պտղին։ Զփոշին՝ որ ի փորչէն եւ ի գղցանն ի մանրելոյն ելանէ. եւ այլն։ (Վստկ. ՟Լ՟Գ. եւ ՟Ծ՟Ա.)


Գուճ

See full entry →

s.

"knee, knees;
ի գուճս անկանել՝ իջանել՝ կալ՝ հարկանիլ, to bend the knees, to prostrate one's self, cf. Ծունր դնել, cf. Ի ծունր իջանել, cf. Խոնարհեմ, cf. Ընդգճիմ;
to squat."

NBHL (1)

Չորքոտանիքն՝ որ ոչ իցեն գազանք, յորժամ ի գուճ հարկանիցին, զառաջին ոտսն ընդ պորտիւն ամփոփեն. (Կիւրղ. ղեւտ.։)


Գումարիմ, եցայ

See full entry →

vp.

to assemble together, to gather together;
to be astonished, amazed, surprised, confused.

NBHL (1)

Գումարեցայ ընդ քեռ իմում, եւ յաղթեցի. (Ծն. ՟Լ. 8։ Դու եւ ժողովուրդ քո գումարեալ էք զաստուծոյ. Թուոց. ՟Ժ՟Զ. 11։)


Գունագեղ

See full entry →

adj.

adorned with fine colours.

NBHL (1)

Խօսուն քո ծաղկանց գունագեղ եւ գովելի վարուցդ. (Երզն. լս.։)


Գունաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

to dye, to colour.

NBHL (1)

Ապականիչ ժանկն ի վերայ գունաւորի։ Մի՛ գունաւորեսցի ախտն ամբարհաւաճութեան ի վերայ զուտ եւ մաքուր արծաթոյ. (Սկեւռ. աղ.։)


Գունդխաղ

See full entry →

s.

tennis.

NBHL (1)

Տեսի զքեզ ի գունդախաղին, եւ ունէիր զճոկանն ի ձեռին քում. (Ոսկիփոր.։)


Գուշակ, աց

See full entry →

s. adj.

diviner, conjurer, prognosticator;
informer, denunciator;
sign, mark;
that expounds, manifests;
մատն եւ — լինել, to denounce, to impeach, to accuse.

NBHL (1)

Որ կենարար թաղման քո գուշակ զիւղոյն ծանուցեր զօծումն. (Շար.։)


Գուշակեմ, եցի

See full entry →

va.

to predict, to prophesy;
to foresee, to presage, to conjecture, to guess, to augur, to cast one's nativity, to prognosticate;
to denounce.

NBHL (1)

Զգուշակեալն քո եսայեաւ. (Շար.։)


Գուշակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

prophecy;
presage, omen, prognostic;
augury, auspice, divination, denunciation.

NBHL (1)

Ի գուշակութիւն քումդ օրինկի ի կայս քառանկիւն կերպի հաստատեցաւ. (Նար. խչ.։)


Գուշակումն, ման

See full entry →

s.

cf. Գուշակութիւն.

NBHL (1)

Ըստ օրինի անտուստ գուշակմամբ ի խորանին։ Իբր ի գուշակումն անուան խոստացեալն շնորհիս։ Ի ճառս ազդման այսմ հովուի գուշակման։ Ի գուշակումն նշանակութեան քումդ խորհրդոյ. (Նար.։)


Գուպարեմ, եցի

See full entry →

vn.

to make war, to fight;
to dispute.

NBHL (1)

Յաղագս իրաց՝ որ ոչ քո իցեն, մի՛ գուպարիր. (Սիր. ՟Ժ՟Ա. 9։)


Գուպարիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Գուպարեմ.

NBHL (1)

Յաղագս իրաց՝ որ ոչ քո իցեն, մի՛ գուպարիր. (Սիր. ՟Ժ՟Ա. 9։)


Գուսանական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

musical;
theatric;
song, ballad.

NBHL (1)

Ի գուսանականէն այս գտանի ժողովեալ ի դիւանի արքունեաց. (Խոր. ՟Ա. 13.) իմա՛ յերգոց արձանագրելոց։


Գտակ, աց

See full entry →

s. adv.

cap, bonnet;
calix, flower-cup;
inventor, author;
— լինել, to invent;
—աւ, exactly, surely, precisely.

NBHL (1)

Խնդրեալ դահեկան մի՝ եդ ի ներքոյ գտակին ի պահեստի. (Հ=Յ. նոյ. ԻԹ.։)


Գտանեմ, տի

See full entry →

va.

to find, to invent, to discover, to find out;
to gain, to have;
to meet;
— շնարհս առաջի ուրուք, to gain or acquire the heart, friendship, goodwill of some one;
to regain the favour of some one.

NBHL (1)

Գտցուք առաջի քո հաճոյք։ Վնասակար գտցի յարքունի իրս. (Եղիշ. ՟Ը։)


Գրամարտիկոս, աց

See full entry →

cf. Գրամարտիկ.

NBHL (1)

Արիստարքոս գրամարտիկոս։ Քաջ գրամարտիկոսք։ Քան զամենայն հռետորական անուանսն ... քան զգրամարտիկոսացն, եւ զարուեստականացն. (Եւս. քր.։ Կոչ. ՟Ժ՟Ե։ Սեբեր. ՟Դ։)


Գրաւական, ի, աց

See full entry →

s.

pledge, assurance;
earnest money;
mortgage.

NBHL (1)

Ա՛ռ զքո գրաւականն, եւ տու՛ր ինձ զպարտսն. եւ այլն. (Մխ. դտ.։)


Գրաւականեմ, եցի

See full entry →

va.

to hire, to engage;
to mortgage;
to detain, to occupy.

NBHL (1)

Գրաւականեսցես զմեծդ պարգեւ ըստ փոքու հաւատոցս (տուելոց իբր գրաւ)։ Զփախուցեալս ... գրաւականեսցես գթածաբար. (Նար. ՟Լ՟Բ. ՟Լ՟Զ։)


Գրաւումն, ման

See full entry →

s.

detention, encroachment, usurpation, occupation, seizure;
— յարքունիս, confiscation.


Գրգլեակ

See full entry →

s.

old dress, rag

NBHL (1)

ԳՐԳԼԵԱԿ ԳՐԳԼԻ. ῤάκος lacera vestis, detritus panniculus Հանդերձ աղքատի հին եւ գծուծ, կարկատուն, պատառոտեալ. կապերտ. գրչլակ. քուրջ.


Գրեմ, եցի

See full entry →

va.

to write, to compose;
to engrave, to carve;
to paint;
to esteem, to value;
ոչ ինչ —, to despise, to disesteem.

NBHL (1)

Եւ կամ գրեթէ որպէս զերքունի գործակալութիւն նմա հաւատացեալ. (Խոր. ՟Գ. 65։)


Գրթիչ

See full entry →

s.

cheater, sharper.

NBHL (1)

Մի՛ գուցէ ի քումմէ հրամանէ յանդուգն ոք հոլովեալ գրթի քարանց իջանիցէ. (Արշ. վերջ։)


Գրկակցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

familiarity, union of love;
consubstantiality.

NBHL (1)

Ի գրկակցութենէ երրորդութեանդ անկայ կամաւ ի ժանիս հանցեալ օձին։ Գրկակցութիւն գերակայիդ ընդ գերալրական տէրութեանդ։ Վասն գրկակցութեան գերագոյիդ ընդ անհաս էութեան առաքչին քո, եւ ներգործողի քո հոգւոյդ. (Բենիկ.։)


Գրկոյկ

See full entry →

cf. Գրքոյկ.


Գրուան, ի, աւ

See full entry →

s.

bushel.

NBHL (1)

Զի մի՛ ի ներքոյ գրուանին ստորածածկեցայց. (Նար. ՟Լ՟Ե։)


Գրջլիք

See full entry →

cf. Գրգլիք.

NBHL (1)

Իբր Գրգլեակ. գրգլիք. քուրջ. կամ Քուրձ.


Գօտի, տւոյ, տեաց

See full entry →

s.

girdle;
twist;
belt;
zone;
— ածել, — ընդ մէջ ածել, to gird, to tie or to draw close round the body;
to be prompt;
այրեցած՝ բարեխառն՝ սառուցեալ —, torrid, temperate, glacial zone;
— լերանց, chain of mountains.

NBHL (2)

Գօտի կտաւի, մաշկեղէն։ Չուան գօտի։ Ոչ լուծցեն զգօտիս ի միջոյ իւրեանց։ Ցից լինիցի զգօտւոյ քումմէ։ Եղիցին գօտիք ձեր պնդեալ ընդ մէջս.եւ այլն։

Գօտի ածեալ հաստութեամբ ընդ մէջ իւր։ Որպէս գօտի որ ածի հանապազ ընդ մէջ։ Գօտի ընդ մէջ ածցէ, Գօտի ածեալ պաշտեա՛ զիս։ Անձամբ անձին գօտի ածէիր։ Ա՛ծ զգօտի քո. եւ այլն. (Առակ. ՟Լ՟Ա. 17։ Սղ. ճը. 19։ Ղկ. ՟Ժ՟Բ. 37։ ՟Ժ՟Է. 8։ Յհ. ՟Ի՟Ա. 18։ Գծ. ՟Ժ՟Բ. 8։)


Դա, դորա

See full entry →

pron.

that, this.

NBHL (1)

Դա՛ աւադիկ քո՛ է գազանդ, եւ չկամիս տիրել։ Իսկ դա՛ աւադիկ, ուստի եւ կամիցիմ զքեզ ճանաչել, ամենայն ուրեք ի նորուն հակառակաց գտանեմ զքեզ երեւեալ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4։)


Դալարացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to make green;
to renew, to restore.

NBHL (1)

Դալարացուցանել զվայրս քո աստուածգիտութեամբ. (Խոր. հռիփս.։)


Դահեկան, աց

See full entry →

s.

penny;
drachm;
gold coin;
coin;
— հատանել, to coin, to mint.

NBHL (2)

δηνάριον, νόμισμα, δραχμή, χρύσεος denarium, nummus եւ այլն. Դրամ ոսկի կամ արծաթի՝ իբր տասներորդ մասն չափոյ իրիք մեծի կամ փոքու. որ եւ ԴԵԿԱՆ, ԴԵՆԱՐ. (լծ. ընդ պրս. յն. եւ լտ. բառս) Առ մեօք վարի որպէս ռմկ. մառլիլ, խուռուշ, եւ այլն.

Ունէր արկղ մեծ՝ լի դահեկանիւ։ Դրոշմէ զպատկեր արքունի ի դահեկանի. (Վրք. հց. ՟Է. եւ ՟Ի՟Ա։)


Դահեկանահատ

See full entry →

adj.

forger, counterfeiter.

NBHL (1)

Այն՝ որ դահեկան հատանէ ապախտ, կամ հատանէ մասն ինչ յարքունի դահեկանէ. սուտ ստակ տպօղ, կամ ստակ կտրօղ. գալպազան.


Դահլիճ, լճի

See full entry →

s.

closet;
hall;
portico;
gallery, corridor.

NBHL (1)

ԴԱՀԼԻՃ կամ ԴԱՀՂԻՃ. պ. տիհլիզ, տէհլիզ. թ. դահլիզ, դէհլիզ. παστοφόριον curia, aula Սրահ վարագուրաձիդ, սենեակ ընդարձակ յարքունիս կամ յապարանս ուրեք. դիւան. ... Տե՛ս (Երեմ. ՟Լ՟Է. 4։ Եզեկ. խ. 18. 38։)


Դահճապետ, աց

See full entry →

s.

chief of hangmen;
officer.

NBHL (1)

Մատուցին եւ նոքա զպարանոցս առաջի սրոյ դահճապետին։ Եկն դահճապետ մի արքունի. (Եղիշ. ՟Ե. ՟Ը։)


Դանգ, աց

See full entry →

s.

mite, penny, obole.

NBHL (1)

Գանձդ ամենայն բարութեան շնորհեա՛ ինձ դանկի մի չափ ի քո սերմանէդ. (Եփր. աղ.։)


Դանդաղանք

See full entry →

s.

cf. Դանդաղութիւն.

NBHL (1)

Զամենայն դանդաղանս հոգւոյ ի քուն թանձրութեան յանձնէ ի բա՛ց ընկեցէք. (Սարգ. ՟Ա. 7. ՟Թ։)


Դանդաղիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to loiter, to trifle, to slumber, to dally, to waver.

NBHL (1)

Ոչ դանդաղեցար ի յառնելն եւ թողուլ զճաշ քո. (Տոբ. ՟Ժ՟Բ. 13։)


Դանդաղումն, ման

See full entry →

s.

cf. Դանդաղութիւն.

NBHL (1)

Թէ տնկցի ի ձանձրանալ ի քուն, կամ ի դանդաղումն. (Կլիմաք.։)


Դանդանաւանդ, աց, ից

See full entry →

s.

bit, curb;
bridle;
gag.

NBHL (2)

Արկից ... դանդանաւանդ ի կզակս քո. (՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Թ. 28։ Ես. ՟Լ՟Է. 29։)

Դանդանաւանդիւք մաշեցից զկարծրութիւն կզակաց քոց։ Կալեալ ձեռամբ իւրով զդանդանաւանդս աշխարհի՝ եւ տնտեսէ զնոսա. (ՃՃ.։)


Դանդաչեմ, եցի

See full entry →

vn.

to waver, to hesitate;
to grope;
to talk idly, to dream.

NBHL (1)

Քանզի ի բազում ժամս ի քուն յամեն, յարուցեալ դանդաչեն զխելագարս. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)


Դաշն, շին, շանց

See full entry →

s. adj. adv.

contract, convention, bargain, treaty, engagement;
condition, capitulation;
compact, agreement;
concurrence, alliance;
harmony;
sweet, agreeable to the ear;
with a low voice;
դաշինս կռել՝ հաստատել, ի — մտանել, to contract, to make an agreement;
to stipulate, to transact;
to confederate;
— խօսիլ, to speak very mildly;
— նայիլ, to look tenderly, affectionately, or sweetly on one;
անցանել զդաշամբ, to break the conditions, the alliance or faith;
անցանել զամուսնութեան զառն դաշամբք, to be unfaithful to the marriage-bed;
— հաւատոյ, the Creed;
— քաղաքական, civil contract.

NBHL (1)

Ասէ դռնապանն ի ներքուստ դաշն ձայնիւ։ Նուազ խօսել, եւ դաշն նայել. (Վրք. հց. ՟Թ. եւ ՟Բ։)


Դաշտաձեւ

See full entry →

adj.

plain, in form of a plain.

NBHL (1)

Դաշտաձեւս կործանեաց զպարիսպն երիքովի. (Եփր. յես.։)


Դորսովիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to languish, to grow weak, to die of hunger.

NBHL (1)

Յոյժ սովիլ. նքողիլ. նքթիլ. եւ Պասքիլ. կամ Թօշնիլ. կթոտիլ.


Դուզնաքեայ, քէից

See full entry →

adj.

little, very little, moderate, small, light, thin.

NBHL (1)

Ասել դուզնաքեայ իմն թուի, բայց գործով հաստատել մեծ է։ Դուզնաքեայ գործ։ Կերպարանաց դուզնաքեայց։ Ի դուզնաքեայսն վարիցի խորհուրդսն։ Դուզնաքեայ զգեստ, նիւթ, շահ, պատճառք։ Դուզնաքեայք ոք։ Ոչ ի դուզնաքւոյ (ուստեք)։ Ո՛չ ի դուզնաքոյ ումեքէ։ Դուզնաքեացն՝ նուազք։ Դուազնաքեօքն շատին։ Դուզնաքեա՞յց լինի պատճառք չարեաց. (Փիլ.։)


Դուլ

See full entry →

s.

cessation, intermission, pause, relaxation, truce;
— եւ դադար լինել, to cease;
— եւ պատուէր տալ, to permit;
to give directions;
to order, to bid, to command;
to exhort;
— տալ, to cause to cease;
to give rest, to repose;
— առնել, to halt;
to pause;
— առնուլ, to cease, to break off, to take rest or relaxation, to stop;
— զինուց, armistice, truce.

NBHL (1)

Մի՛ տար դուլ ական քում յարտասուաց. յն. սթափութիւն. (Ողբ. ՟Բ. 18։)


Դուրք

See full entry →

cf. Դուռն.

NBHL (2)

Ի ԴՈՒՐՍ. մ. ἕξω extra, foras Արտաքոյ քան զդուրս, այսինքն քան զդրունս. դռնէ դուրս. եւ պարզապէս՝ Արտաքոյ. արտաքս. ի բաց. անդր. յետս. յառաջ. դո՛ւրս, դէպ ի դուրսը.

Ի դուրս ելեալ ի սրահն արքունի. (Եղիշ. ՟Բ։)


Դոփեմ, եցի

See full entry →

vn.

to tap, to stamp with the foot.

NBHL (1)

Ծա՛փս հար ձեռամբ, եւ դոփեա՛ ոտամբ։ Դոփեցեր ոտամբ քով. (Եզեկ. ՟Զ. 11։ ՟Ի՟Ե. 6։)