Your research : 1 Results for փաղփ

Փաղփ, ից, իւք exact entry

See full entry →

s.

sheen, refulgence, lustre.

NBHL (1)

Խոյրապսակազարդ փաղփիւք ընծայաբերեմք (կամ րիմք) քեզ ի մերմէ նուաստական արուեստից. (Թէոդոր. կուս.։)


Entries' title containing փաղփ : 18 Results

Զաղփաղփուն

See full entry →

adj.

inconstant, unstable, not solid, slippery.

NBHL (4)

Խորհուրդ մահկանացուաց զանդիտօղք են, եւ զաղփաղփուն՝ հնարագիտութիւնք մեր։ Զաղփաղփուն կանգաղեալն՝ ի հողմոյ շարժեսցի. (Իմ. ՟Թ. 14։ ՟Դ. 4։)

Զամենայն գործն զեղծ եւ զաղփաղփուն ի կործանումն դարձուցանէ։ Գուցէ յառաջին բանիցն զաղփաղփուն ի միտս ձեր անկելոց եւ այլն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 7։)

Այդոքիկ ո՛չ ճշմարիտ. այլ զաղփաղփունք եւ յոյժ սխալական. (Նիւս. խոստով.։)

Զաղփաղփուն է զերկու աստիճանսն ի միում աւուր տալ. (Աթ. պտրգ.։)


Չզաղփաղփուն

See full entry →

adj.

unshaken, firm, solid.


Շաղփաղփ, ից

See full entry →

s. adj.

chatterbox;
prattling, tattling, cackling;
foolish, absurd;
silly, insipid, mawkish.

Etymologies (2)

(ի հլ. ըստ ՆՀԲ, բայց առանց վկայութեան) «յիմար յիմար խօսող» Ոսկ. եբր. իա. «յիմարական, անմիտ» Եփր. աղ. և ծն. Պարապմ. որից շաղփաղփել «ցնդա-բանել» Ոսկ. մ. ա. 2. շաղփաղփութիւն Ղկ իդ. 11. Ոսկ. մտթ. Փարպ. շաղփաղփումն Ոսկ. յհ. ա. 32. շաղփաղփական Ոսկ. ես.

ՆՀԲ լծ. հյ. ցոփ, զաղփաղփուն, թրք. շագա շէլլաֆ, ճիլվէ, սաֆուր սուֆուր. սալլանմագ, սէլհէֆֆ ևն։ Տէրվ. Altarm 23 և Նախալ. 101 շ մասնիկով ղափ ար-մատից, որ կցում է սանս. rap, lap, յն. ὄλοφύς, լտ. lamentum, հյ. ողբ ևն բառե-րի հետ (տե՛ս շաղաւ-ա-շուրթն)։ Հիւնք. զաղփաղփուն բառից։ Պատահական նը-մանութիւն ունի արաբ. [arabic word] salfa' «չարալեզու, կռւարար, պոռպռան կին» (Կամուս, թրք. թրգմ. Բ. 602)։

NBHL (9)

ἁδόλεσχος, -ης garrulus φλυαρῶν, ληρῶν nugator, nugax եւ φλύαρος, λῆρος, ληρώδης nugatorius, ineptus, vanus et futilis. (լծ. հյ. ցոփ, եւ զաղփաղփուն. եւ թ. շագա չէլլաֆ ... եւն). Շաղակրատ. ունայնախօս. շաղաւաչուրթն. աղճատական. ցնորական. անհիմն. այլանդակ. անհեթհեթ (խօսօս, եւ խօսք).

Շաղփաղփ բանս կարծեաց զաւետիս յարութեան։ Երեւեցան շաղփաղփ բանք նոցա։ Շաղփաղփ երեւեցան բանքն. (Լմբ. համբ.։ Իգն.։ Երզն. մտթ.։)

Երեւի ասեն շաղփաղփ իմն շատախօսութիւն. (Պրպմ. ՟Լ՟Բ։)

ընկալ տէր Աստուած իմ զդոյզն եւ պակասի՞ ար դեօք անուն թագաւորին ի նորա շաղփաղփ (կամ յախուռն) բանից. (Եփր. ի ծն. քրիստոսի.։)

Շաղփաղփ այլատարագ դայ լեզուն ասորի ի մերս հայկազանցն արմեանս ազդ եւ լեզու. (Յիշատ. ոսկ. յհ.։)

Մերթ՝ գ. իբրեւ Շաղփաղփութիւն.

Եւ նա զբանս նորա իբրեւ զշաղփաղփ համարեցաւ եւ առասպելս. (Հ=Յ. մարտ. ՟Ժ՟Ը.։)

Իբր Շաղփաղփութեամբ. անհարթ բանիւք.

Վասն այսորիկ յերկար եւ շաղփաղփ գրեցի. (Զքր. ծործոր.։)


Շաղփաղփանք, նաց

See full entry →

s.

idle stories, idle talk, chit-chat, tittle-tattle, cackle, talking to the wind;
folly, nonsense, extravagance, absurdity;
silliness, dotage, second infancy.

NBHL (3)

Այժմ ծանիցես ոչ գոլ զմեզ ի շաղփաղփանս համարէր զբանսն նորա. (Հ=Յ. մայ. ՟Ի՟Գ.։)

զառանցանս եւ շաղփաղփանս ասէ գոլ զմերսն։ Շաղփաղփանս համարին զտնտեսուի տեառն մերոյ. (Ոսկ յհ. ՟Բ. 26։ Ճ. ՟Ա. եւ ՟Ե։)

Հեթանոսք յաներեւոյթ տեղիս առնեն զշաղփաղփանս իւրեանց. (Լծ. կոչ.։)


Շաղփաղփեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

cf. Շաղփաղփիմ.

NBHL (5)

ՇԱՂՓԱՂՓԵՄ ՇԱՂՓԱՂՓԻՄ. ληρωδέω, ληρέω , ληραίνω, ἁδολεσχέω nugor, deliro, ineptio, garrio Շաղփաղփ բանս խօսել. շաղկարատել. բարբաջել. բանդադուչել. բաջաղել. ցնորիլ. աղճատ. անամօթիլ. փուճ ու մուփ խօսիլ, շփանալ, խեղեփնալ.

Մերթ հայհոյեմք. մերթ շաղփաղփեմք. եւ եւ՛ս չարքան զսլառաւունս զառանցելոց բանս խօսիմք։ (Ոսկ. մ. ՟Ա. 2։)

Եթէ թոթովախօս ոք զանունթագաւորի շաղփաղփէ. (Եփր. ծն.։)

Յապուշ կրթեցայք, եւ այնպէս առ իրեարս շաղփաղփիք. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 21։)

Սքանչանամ, որո՞վ ամօթով դու առաջի թագաւորիդ շաղփաղփիս։ սոքա տեսանին զինքեանս պարտեալս, արդ շաղփաղփին։ Անուսմնութեամբ ձերով զայդպիսիդ զօղջեալ շաղփաղփիք. (Ճ. ՟Բ. եւ Ճ. ՟Գ.։)


Շաղփաղփիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to talk nonsense, to tell idle stories, to babble, to gossip, to cackle, to tittle-tattle;
to dote, to rave.

NBHL (5)

ՇԱՂՓԱՂՓԵՄ ՇԱՂՓԱՂՓԻՄ. ληρωδέω, ληρέω , ληραίνω, ἁδολεσχέω nugor, deliro, ineptio, garrio Շաղփաղփ բանս խօսել. շաղկարատել. բարբաջել. բանդադուչել. բաջաղել. ցնորիլ. աղճատ. անամօթիլ. փուճ ու մուփ խօսիլ, շփանալ, խեղեփնալ.

Մերթ հայհոյեմք. մերթ շաղփաղփեմք. եւ եւ՛ս չարքան զսլառաւունս զառանցելոց բանս խօսիմք։ (Ոսկ. մ. ՟Ա. 2։)

Եթէ թոթովախօս ոք զանունթագաւորի շաղփաղփէ. (Եփր. ծն.։)

Յապուշ կրթեցայք, եւ այնպէս առ իրեարս շաղփաղփիք. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 21։)

Սքանչանամ, որո՞վ ամօթով դու առաջի թագաւորիդ շաղփաղփիս։ սոքա տեսանին զինքեանս պարտեալս, արդ շաղփաղփին։ Անուսմնութեամբ ձերով զայդպիսիդ զօղջեալ շաղփաղփիք. (Ճ. ՟Բ. եւ Ճ. ՟Գ.։)


Շաղփաղփումն, ման

See full entry →

s.

cf. Շաղփաղփութիւն.

NBHL (2)

ληρέω delirare. Շաղփաղփելն. շաղփաղփութի.

Զի մի՛ թուեսցի նմա բանն՝ շաղփաղփումն, եւ վայրապար խօսք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 32։)


Շաղփաղփութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Շաղփաղփանք;
ի շաղփաղփութիւն զառածիլ, to rave, to be delirious or frenetic.

NBHL (6)

Եւ երեւեցան առաջին նոցա չաղփաղփութիւն բանքն նոցա. (Ղկ. ՟Ի՟Գ. 11։)

Ծաղրական բանս խօսի, որ շաղփաղփուն թու, եւ արբեցութիւն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 23։)

Զայնպիսի ինչ խորհել՝ կարի իսկ շաղփաղփուի է. (Ոսկ. մտթ.։)

Շաղփաղփութիւնք առ ոսկւոյ եւ արշաթոյ ասացեալքն գեղեցիկ իրողութիւնք. (Պղատ. օրին. ՟Գ։)

Ընտրող մտաց ճանաչի յայտնապէս դիանոսն բանք, եւ անմտացն, շաղփաղփութիւնք. (Փարպ.։)

Ոչ եւս ներեմ քեզ վասն շաղփաղփութեանդ։ Ծերութեան հասակդ քո ի շաղփաղփութիւն է զառածեալ Ճ. (՟Ա. եւ ՟Գ։)


Շաղփաղփուն

See full entry →

cf. Շաղփաղփ.


Շաղփաղփուտ

See full entry →

cf. Շաղփաղփ.

NBHL (2)

Որ ստէպ շաղփաղփէ. շաղփաղփաբան.

Հանարի զնա շաղփաղփուտ. ((տպ. շաղփաղփ եւ սուտ) Մծբ. ՟Բ։) (Իսկ Ստեփ. լեհ. Շաղփաղփուն ընթեռնու եւ զբառն Զաղփաղփուն. զոր տեսցես։)


Փաղփաղիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to shine, to glitter, to gleam.

NBHL (2)

Յանմատոյց գեղեցկութենէն պաճոյճ փաղփաղեալ։ Եւ փաղփաղէր մարմինն (համազասպուհեայ վկայուհւոյն) ի բարձութենէն, զո՛ր օրինակ ձիւն սպիտակութեամբ. (Նար. կուս.։ Բուզ. ՟Դ. 59։)

Մանուկ մի զուարթատսիլ, որոյ չեւ եւս էր փաղփաղեալ բողբոջեալ մրադիր բոյսք մօրուտցն ընդ ծնօտսն. (Յհ. կթ.։)


Փաղփաղող

See full entry →

adj.

bleating;
growling.

NBHL (1)

Արջ անհեդեդ եւ փաղփաղող ատամամբք եւ ռնգամբք եւ ոտիւք. որպէս եւ պարոյկք զազրագործք եւ աւերիչք երկրի. (Վրդն. դան.։)


Փաղփաղուն

See full entry →

cf. Փաղփուն.

NBHL (2)

φάλος, λαμπρός splendidus, albus, fulgidus. Կարի փաղփուն կամ փայլուն. փալփլուն.

Ոչ է պարտ տկարացուցանել զփաղփաղուն եւ զփայլակնացայտ պայծառութիւնն (ականց պատուականաց). (Վրք. ոսկ.։)


Փաղփեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to shine or gitter, to give brightness to.

NBHL (1)

Այլք (յաղաւնեաց) այլ ինչ իբր զանազան երանգօք անկեալ, երփներփն գունով փաղփեցուցանեն թոյրս. (Պիտ.։)


Փաղփիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Փաղփաղիմ.

NBHL (9)

Հասակագեղն փաղփեալ (կամ փաղփաղեալ) դիմօք։ Յոլովագոյն զգունոցն ունի զանազանութիւն՝ քաջագեղեցիկն փաղփեալ ձեւով. (Պիտ.։)

Անընդհատ լուսով փաղփեալ փայլմամբ։ Զայտսն գղգցկապէս փաղփեալ փայլմամբ։ Զայտսն գեղեցկապէս փաղփեալս. (Նիւս. կուս.։)

Փարիք զկակուղ եւ զփաղփեալ պատմուճանօք։ Փափկացուցանեմք զմեզ ինքեանս կակուղ զգեստիւք, եւ շուրջ փաղփեցելովք. (Ածաբ. կարկտ. եւ Ածաբ. աղք.։)

Եւ ոչ զգեստիցն ինչ ունէին պէտս, որք փառք լուսաւորեալք փաղփէին. (Լծ. ածաբ.։)

Անկողին կակուղ, կամ վերարկու փաղփեալ. (Իգն.։)

Զգեղ երեսացն, զփաղփեալ գոյնն ի տեսիլ արուսեկի ի մէջ սպիտակափայլ ալեացն. (Արծր. ՟Գ. 2։)

Մինչ փաղփեալ լինէր տէգ մորուացն. (Ուռհ.) (այսինքն ի վեր երեւեալ)։

Խոպոպք վարսիցն փաղփեալք ի վերայ ճակատուն. (Լաստ. ՟Ժ՟Զ.) (իբր պայծառ ծաւալեալ)։

Տեսին զժառագաւորսն ի կանայս դիջութեամբ փաղփեալ. (Լմբ. պտրգ.) իմա՛ վառեալ. կամ ընթերցի՛ր, փաղաղեալ, կամ փաղղեալ. (որպէս եւ ռմկ. պլպլալ՝ պէսպէս առեալ լինի)։


Փաղփիւն

See full entry →

cf. Փաղփումն.


Փաղփումն, ման

See full entry →

s.

brilliancy, brightness, splendour.

NBHL (3)

Փաղփք, փաղփիլն. փայլփայլումն. վայելչութիւն շողշողման՝ փայլման՝ պայծառութեան. փայփլելն, պլպլալն.

Զծաղկանց զգունոցն զփաղփումնն եւ զերփնն. յն. զշնորհ եւ զորակ. (Առ որս. ՟Է։)

Զնորայն անկումն եւ գօսութիւն, եւ զանփառական փաղփումն. (Մագ. ՟Լ՟Գ։)


Փաղփուն

See full entry →

adj. s.

lustrous, brilliant, shining, glittering;
tinsel, spangle.

NBHL (3)

Փայլուն յոյժ փաղփաղուն. զօշոտիչ ական. փալփլուն.

Պաղպաջէր փաղփուն հանդերձիւ։ Ի փաղփուն զգեստուց հրաժարեալ՝ խոշորագունիւք հեշտանայր. (Լաստ. ՟Ժ՟Ա։ Սկեւռ. լմբ.։)

Հերս ոսկեճաճաչս, եւ ազգի ազգի հիոսուածովք եդեալ ի վերայ գլխոյն փաղփունս։ Կանացի դէմք փաղփուն. զէն դատարկ է սա, յորժամ անկեալ. զէն դատարկ է սա, յորժամ անկեալ դնի. (Նիոս. կուս։ Փիլ. սամփս.։)


Definitions containing the research փաղփ : 85 Results

Շաղփաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Շաղփաղփանք.

NBHL (1)

cf. Շաղփաղփաբանութիւն;
cf. ՇԱՂՓԱՂՓՈՒԹԻՒՆ


Շօշանք

See full entry →

s.

cf. Շաղփաղփութիւն.

NBHL (1)

cf. Շաւշանք. Շաղփաղփանք. բանդադուշանք.


Ու

See full entry →

conj.

and.

Etymologies (1)

«և». հների մէջ անկախարար շատ քիչ է գործածուած. օր. Զմանկտւոյ զրոյց խօսիք ու զշաղփաղփութիւն. Ոսկ. եբր. ժա. = Գարդմանակ ոսկի արծաթ ու ի պատիւ գլխոյ՝ հանգոյցք թագի. Բուզ. ե. 38. բայց այս և նման ձևերը կարող են յետին ներմու-ծութիւններ լինել։ Աւելի յաճախ գտնում ենք բարդութեանց և ածանցմանց մէջ՝ որոնք նուազ կասկածելի են. ինչ. եօթնուտասն, եօթնուտասներորդ ՍԳր. ութուտասն, ութու-տասաներորդ ՍԳր. պարտուպատշաճ Ոսկ. ես. և մ. ա. 13. Եփր. օրին. և թգ. մարթու-պատշաճ Կոչ. զինչուզինչ Ոսկ. մտթ. ա. 19. հարցուփորձ Յոբ. լա. 14. այրուձի ՍԳր. և մանաւանդ իբրու «իբրև» Ագաթ. յետնա-բար դարձել է սովորական շաղկապ. մա-նաւանդ տաղաչափութեան մէջ. ինչ. Նար. տաղ. Յս. որդի. Շնորհ. եդես. ևն (տես Այտնեան, Քննակ. քեր. էջ 64). ձայնաւորի մօտ դառնում է մհյ. ուվ. հմմտ. Անսիզք 27, 77. Տֆնտէ ու վուրանայ. Ուզէ համբե-րութիւն ու վօր։

NBHL (1)

Զմանկտւոյ զրոյց խօսիք ու զչաղփաղփութիւն. (Ոսկ. եբր. ՟Ժ՟Ա։)


Ցոփ, ի

See full entry →

adj.

garrulous, glib, chattering;
loose, disordered, dissolute, lewd.

Etymologies (1)

(ի հլ. ըստ ՆՀԲ, բայց առանց վկա-յութեան) «մեղկ, թոյլ, թուլամորթ, թեթե-ւամիտ, շաղփաղփ» Առակ. ժ. 8, իէ. 20. Ոսկ. Ես. 324 («շառլատան» իմաստով) և մ. ռ. 12. Խոր. «արագ խօսող, լփռտան» Տաթև. հարց. 251. որից ցոփացուցանել Եւա-գըր. զոփացուցիչ Ագաթ. ցոփութիւն Երեմ. գ. 7, բ. մկ. զ. 21. Ագաթ. ցոփոգի Մանդ. կոփաբերան Վեցօր. 119. ցոփանք Մանդ. ցոփինաճեմ, ցոփինընթաց Նար. տաղ (երկուսն էլ սխալմամբ գրուած յոփինաճեմ, յոփինընթաց)։

NBHL (1)

ἅστεγος non tectus ἁκρατής incontinens, intemperatus εὕκυλος levis, volubilis. Մեղկ եւ թոյլ. թուլամորթ. անսանձ. ընդարձակ. անժոյժ. զեղխ. խենէշ, եւ Շաղփաղփ. շաղաւաշուրթի. անհաստատ. թուլ, բաց, շըլըխտի, շփացած, ափեղցփեղ, թեթեւսօլիկ.


Փայլ, ից

See full entry →

s. adj. adv. vn.

shine, brilliancy, lustre, glitter, splendour;
shining, brilliant, glittering;
— ի —, extremely bright, dazzling;
sparklingly;
— զ—ի տալ, cf. Փայլեմ.

Etymologies (1)

, ի հլ. «պայծառ վառիլը, շողալը, պայծառութիւն» Ոսկ. մտթ. գ. Յ0. որից փայլել «պայծառ վառիլ» Եզեկ. իա. 29. Ա-գաթ. փայլիւն ՍԳր. փայլուն ՍԳր. փայլա-ծուն «պայծառ» ՍԳր. Ոսկ. մ. բ. 22. փայ-լածու «մոլորակը» Շիր. Արիստ. աշխ. փայ-լական «բուրգ, պիւրամիդ» (իբր թրգմ. յն, πυράμις հոմանիշից, որ ծագում է πνρά «խարոյկ, փայտակոյտ» բառից1) Պղատ. տիմ. փայլակն ՍԳր. (կազմուած է փայլ+ ակն «աչք» բառից, ինչպէս յն. αστεροπη, ατέροπή, αστραπή «փայլակ» կազմուած են «աստղ»+ «աչք» բառերից՝ ըստ Meillet ՀԱ 1927, 760), փայլատակել ՍԳր. Ա-գաթ. ((կազմուած փայլ+հատանել՝ ըստ Meillet անդ), փայլատակն Դան. ժ. 6, Եւս. պտմ. զ. 9. Եփր. աւետ. փայլատա-կունք ՍԳր. Եզն. Եւս. քր. Ոսկ. բազմափայլ Փարպ. ջահափայլ Եփր. պհ. 169. լուսա-փայլ Ոսկ. յհ. ա. 14. Պիտ. գեղեցկափայլ Վրք. հց. կրկնութեամբ՝ փայլփայլումն Մեսր. եր. անփայլ (նոր բառ)։ Այս արմա-տի միւս ձևերն են՝ ՓԱՂ «փայլ». առանձին անգործածական, որից ունինք կրկնու-թեամբ՝ փաղփաղիլ «փայլիլ, ցոլցլալ» Բուզ, դ. 59, Յհ. կթ. փաղփաղուն «փայլուն» Վրք. ոսկ. փաղփաղեալ «փայլելով» Նար. կուս. 414. Օրբել. հրտր. Էմ. էջ 362 (տպուած է փաղփաջեալ). փաղփաղող «փայլուն» Վրդն. դան. (այս բառի վկայութիւնն է «Արջ ան-հեռեդ և փաղփաղող ատամամբք և ռնգամ-բըք և ոտիւք». ՆՀԲ, որից և ԱԲ, մեկնում է «պապաչող, մռնչող», որ անյարմար է. կա՛մ պէտք է հասկանալ «փայլուն» (իբր ած. ատամներին) և կամ կարդալ փաղաղող «գիշատիչ»՝ իբր ած. արջին)։ Յետնաբար արմատը ենթադրուած է փաղփ, ի հլ. «փայլ. շողիւն» Թէոդ. կուս. որից փաղփիլ «փայլիլ» Պիտ. Նիւս. կուս. իգն. Պտմ. աղէքս. 6Ո. փաղփեցուցանել Պիտ. փաղփեալ Լաստ. ժզ. Իգնատ. ղկ. 404. փաղփիւն «փայլուն» Պտմ. աղէքս. 155 (իմա՛ փաղփուն). փաղ-փումն Առ որս. Մագ. 120. փաղփուն Փիլ. սամփս. 569. Նիւս. կուս. ևն (առնուած է «փափուկ, կակուղ» իմաստով՝ Նար. խր. 506, ըստ Աճառ. Հայ. նոր բառեր հին մատ. Ա 154)։-ՓՈՂ «փայլ». առանձին անգռո-ծածական, որից փողել «փայլիլ» (նորա-գիւտ բառ) Օրբել. ողբ ժե. կրկնութեամբ՝ փողփողել «փայլփլիլ, շողշողալ» Բ. մկ. ժե. 21. Զենոբ. Ղևոնդ. Արծր. փողփողենէջ Նար. տաղ.։ Կայ նաև փող «լուսնի շուրջը փակ». անստոյգ և նորագիւտ բառ, որ մէկ անգամ գտնում եմ գործածուած Վստկ. 12 Եւ թէ տեսանես ի շուրջն լուսնի գերթ կալ փողեր, բազում անձրևաց նշան է (յն. եր-կուս կամ երիս կալս, այսինքն բակս)։

NBHL (2)

Փայլափայլի (կամ փայլ ըզփայլի) տալ. (Տաղ. որպէս փաղփիլ, շողշողիլ. փալփլիլ.)

Պաղպաջ երկնի փայլ փայլ, փայլք փաղփինատար՝ Աստուած անծայրենի լոյս։ Զարդ փայլենազարդ փայլից գայր յարեւելից. (Նար. տաղ.։)


Փասքուս, քսի

See full entry →

adj.

chattering, prattling, tale-bearing, whispering, slanderous, back-biting.

Etymologies (1)

(ի-ա հլ. ըստ ՆՀԲ, բայց ա-ռանց վկայութեան) «քսու, բամբասող» Ա. տիմ. ե. 13. Սիր. իա. 31. որից փասքսել «շաղփաղփել, բամբասել»՝ Սեբեր. 178. Կնիք հաւ. 217. յետնաբար շրջուած ձև է քսփուս Մխ. դտ. Վրք. հց. հմմտ. նաև քոմոս (տե՛ս քուս արմատի տակ)։

NBHL (1)

φλύαρος nugator, stultiloquus, garrulus, frivolus ψίθυρος, ψιθυρίζων susurrus, -ro. (ի ձայնիցս՝ Քուս, յորմէ Քսու. եւ Փաս, յորմէ բամբաս. լծ. եւ յն. փսի՛թիրօս, որպէս եւ ֆա՛սգօ, ասել. թ. ֆասլ էթմէք, բամբասել) Շաղակրատ. շաղփաղփ. ընդվայրաբան. քրթմնջօղ. անդուռն բերան. առունկնճառ ցձանձրոյթ՝ հանդերձ բամբասանօք, փսփսացօղ.


Աղճատանք, նաց

See full entry →

s. pl.

idle words, frivolous discourse, chitchat, nonsense;
cf. Աղճատաբանութիւն.

NBHL (1)

λῆρος, λήρημα delirium, nugae, ἁηδία taedium, molestia (որ թարգմանի եւ ԱՂՄՈՒԿ) Ցնորք մտաց եւ բանից. զառանցանք. բանդագուշանք. շաղփաղփութիւն. անմիտ եւ անհամ զրոյցք եւ իրք. յիմարութիւն. փճախօսութիւն, պառւու խօսքեր. հէրզէ. թիւրրէհաթ. սաֆուր՝ սուֆուր՝ տէլի սէօհպէթի.


Բարձր, ձու, ձունք, ձանց

See full entry →

adj. adv.

high, elevated;
sublime, eminent, great, excellent;
հոսել ի բարձուէ, to fling, to throw from above;
ի ձայն բարձր, — ձայնի, ձայնիւ բարձու, aloud, loudly;
— առնել, to elevate, to raise on high, to magnify, to exalt, cf. Բարձրացուցանեմ, cf. Վերացուցանեմ, cf. Համբառնամ, cf. Օրհնեմ;
— լինիմ, to be elevated, glorified, cf. Բարձրանամ, cf. Փառաւորեմ;
ճանաչել զբարձունս, to know sublime or profound things;
սեղան —, splendid, sumptuous dinner, banquet;
ի բարձուէ, from above;
— ոճ, elevated style;
— քանդակ, relief, basso-rilievo.

NBHL (1)

Կախեցին զնա զբարձուէն կուսէ ... եւ փաղփաղէր մարմին ի բարձուէն. (Բուզ.։)


Բազմահունչ

See full entry →

adj.

that has much sound;
that has several sounds, very sonorous;
polyacoustic.

NBHL (1)

Որ պէսպէս հնչէ. բազմաձայն, կամ ղօղանջօղ, շաղփաղփ.


Բանավաճառ

See full entry →

adj.

boaster, braggart;
— լինել, to boast, to exaggerate;
to swagger.

NBHL (1)

Շաղփաղփելով բանավաճառ լինիք ի բամբասել զարդարն. (Վանակ. յոբ.։)


Բաջաղանք, նաց

See full entry →

s. pl.

story, idle talk, stories, nonsense, prattle, quackery.

NBHL (1)

ἁδολεσχία loquacitas intemopestiva, garrulitas, nugatio որ եւ ԲԱՋԱՂՈՒՄՆ. Պաղատումն ի շատախօսութիւն. աղճատանք. շաղփաղփութիւն. բանդագուշանք. ցնորք. երազաբանութիւն. առասպելք. ցնդածի խօսք.


Բարբանջ, ից

See full entry →

s.

idle tales, nonsense, tiresome repetitions, silly story, prating, gossip, dotage

NBHL (1)

ԲԱՐԲԱՆՋ ԲԱՐԲԱՋ. φλυαρία nugae, τερκρέια garriendi subtilitas, garritas Բաջաղանք որպէս պառաւանց. շչիւն որպէս կախարդաց. ընդ վայր բարբառումն որպէս պապաջումն. շաղփաղփութիւն. ցնորք. աղճատանք. բանդագուշանք. առասպելք.


Բարբաջ, ից

See full entry →

cf. Բարբանջ.

NBHL (1)

ԲԱՐԲԱՆՋ ԲԱՐԲԱՋ. φλυαρία nugae, τερκρέια garriendi subtilitas, garritas Բաջաղանք որպէս պառաւանց. շչիւն որպէս կախարդաց. ընդ վայր բարբառումն որպէս պապաջումն. շաղփաղփութիւն. ցնորք. աղճատանք. բանդագուշանք. առասպելք.


Բարբանջեմ, եցի

See full entry →

va.

to make tiresome repetitions, to chat, to prattle, to bawl, to tattle.

NBHL (1)

ԲԱՐԲԱՆՋԵՄ կամ ԲԱՐԲԱՋԵՄ. παραφθέγγομαι, ληρέω inepta loquor, nugor, deliro, garrio Շաղփաղփել. շաղակրատել. աղճատանս եւ օտարոտիս բարբառել. խօսել որպէս զառանցեալ պառաւունս. առանցանել. ցնորիլ.


Բարբաջեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Բարբանջեմ.

NBHL (1)

ԲԱՐԲԱՆՋԵՄ կամ ԲԱՐԲԱՋԵՄ. παραφθέγγομαι, ληρέω inepta loquor, nugor, deliro, garrio Շաղփաղփել. շաղակրատել. աղճատանս եւ օտարոտիս բարբառել. խօսել որպէս զառանցեալ պառաւունս. առանցանել. ցնորիլ.


Խոպոպ

See full entry →

"cf. Խոպոպիք."

NBHL (1)

Եւ խոպոպք վարսիցն փաղփեալք ի վերայ ճակատուն. (Լաստ. ՟Ժ՟Զ։)


Լեզուագարիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to have a great itching to talk, to be all tongue, to let one's tongue run on, to chatter, to prattle.

NBHL (2)

γλωσσαλγέω lingua doleo, prurio καταφλυαρέω nugor, garrior, blatero βλασφημέω blasphemo ἑλεσχελέω cavillor, ludificor. Խանգարեալ կամ մարմաջօղ լեզուաւ բարբառել. շաղփաղփել. երազաբանել. չարաչար եւ յիմարաբար խօսել. բարբանջել. բաջաղել. ըստ յն. եւ հայհոյել. թշնամանալ. այպանել.

զայսոսիկ թերեւս լեզուագարելով ասիցեն։ Ասելով զօդս կոխել, եւ այլ ինչ շաղփաղփութիւն լեզուագարելով։ Մինչեւ ցայս վայր ուսանել, մինչեւ ոչ լեզուագարել յաղագս սոցա. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Է. եւ Պղատ. սոկր.։)


Լեզուագարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

too great a freedom of speech, flippancy of tongue, the being too free with one's tongue, prate, prattle, loquacity.

NBHL (1)

γλωσσαλγία (իբր լեզուացաւութիւն) linguae prurigo φλυαρία nugacitas, loquacitas, verba frivola Լեզուագարիլն. զրախօսութիւն. շաղփաղփութիւն. բանդագուշանք. յիմարաբանութիւն. լեզուին տալը.


Լեզուանիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to have a glib or flippant tongue, to have the gift of the gab.

NBHL (1)

Լեզուագարիլ. շաղփաղփել. բարբաջել.


Լեզուանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

loquacity, talkativeness;
garruliby, flippancy.

NBHL (1)

լեզուանի գոլն. շատխօսութիւն. շաղփաղփութիւն.


Թոթովախօս

See full entry →

adj.

cf. Թոթով.

NBHL (1)

Եթէ թոթովախօս ոք զանուն թագաւորի շաղփաղփէ. (Եփր. ծն.։)


Թոյր, ից

See full entry →

cf. Երանգ.

NBHL (1)

Երփն երփն գունով փաղփեցուցանեն թոյրս զօրէն ծաղկաւէտ մարգաց. (Պիտ.։)


Խառնախօսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

idle talk, prating;
buffoonery, scurrility;
confused or impure language, barbarism;
obscene discourse.

NBHL (1)

στωμυλία loquacitas, garrulitas եւ facundia, lepos. Շանխօսութիւն. այլ ընդայլոյ խօսք. շաղփաղփութիւն. ծաղրաբանութիւն. կատակ.


Խարխուլ

See full entry →

adj.

ruinous, falling, tottering to decay.

NBHL (1)

σαθροθείς labans. Խարխարուն. խախուտ. զաղփաղփուն. Խլխլած.


Խախուտ

See full entry →

adj. s.

unstable, ill-built, weak, frail;
inconstant, mutable;
emigration;
— լինել, to emigrate, to quit one's country.

NBHL (1)

σαθρός, σαθρότατος, σαθροσθείς putidus, putris, fragilis Քակտելի դիւրաւ. խարխուլ. զաղփաղփուն. անհաստատ. փուտ.


Առանցանեմ, ցի

See full entry →

vn.

to lose ones head, to rave, to talk nonsense;
to surpass, to go to extremes.

NBHL (1)

ἑξίσταμαι, ληρέω, ληραίνω. mente excedo, deliro, nugor, ineptio. Արատաքոյ ելանել անձին կամ քան զչափն անձին, զառանցանել. բանդագուշել. աղճատիլ. ցնորիլ. շաղփաղփել.


Առաւելաստաց

See full entry →

adj.

greedy, eager;
avaricious.

NBHL (1)

Պարտ է վերջանալ յառաւելաստաց շաղփաղփութեանց. (Արիստակ. գրչ.)


Աստանդեմ, եցի

See full entry →

va.

to lead about, to lead np and down, to walk about.

NBHL (1)

Ոչ գտանեն ի նմա պատգամս խժդուժս, կամ աստանդեալս, կամ տգէտս. իմա՛ խոտորնակս, կամ շաղփաղփս. որպէս յն. σολοικισμός soloecismus.


Ընդվայրաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

quackery, idle talk.

NBHL (1)

Ընդունայնաբանութիւն. վայրապար խօսք. շաղփաղփութիւն. շատխօսութիւն. փճախօսութիւն.


Երկակենդան

See full entry →

adj.

amphibious, that lives on land and in water.

NBHL (1)

Նոյնպէս եւ ամենայն մարդ երկակենցաղ եւ երկմիտ՝ զաղփաղփուն է յամենայն ճանապարհս իւր. (Եպիփ. բարոյ.։)


Երկակենցաղ

See full entry →

cf. Երկակենդան.

NBHL (1)

Նոյնպէս եւ ամենայն մարդ երկակենցաղ եւ երկմիտ՝ զաղփաղփուն է յամենայն ճանապարհս իւր. (Եպիփ. բարոյ.։)


Երփն, ի, փունք, փնից

See full entry →

s.

colour, hue, dye;
fashion, form.

NBHL (1)

Զգունոցն զփաղփաղումն եւ զերփն». յն. զորակութիւնն. (Առ որս. ՟Է։)


Զառանցանք, նաց

See full entry →

s.

delirium, raving, frenzy, dotage, madness, fanaticism, rage.

NBHL (2)

λῆρος deliramentum, nugae Աղճատանք զառանցելոց. շաղփաղփութիւն. բանդագուշանք, ցնորաբանութիւն. խռֆածի կամ խենդի խօսք, եւ գործք.

Զառանցանս եւ շաղփաղփանս ասէ գոլ զմերսն (բանս). (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 25։)


Զեղխ, ից

See full entry →

adj.

intemperate, lewd, debauched, luxurious, dissolute, spoiled;
slippery, lubricous, inconstant, voluble;
frail, weak;
—ք են ճանապարհք նորա, his ways are dissolute.

NBHL (3)

ԶԵՂԽ կամ ԶԵԽ. σφαλερός labilis, lubricus, fallibilis, erroneus (իբր Զելեալ ըստ չափ, կամ զեղեալ, կամ սահեալ) որպէս Սխալական. սահական. անհաստատ. զաղփաղփուն. լպրծոտ.

Զամենայն գործն (շինուածոյ) զեղխ եւ զաղփաղփուն ի կործանումն դարձուցանէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 10։)

Մանուկն՝ զեղխ եւ զաղփաղփուն (է) խորհրդովք. (Ոսկ. եփես.։)


Դրդջիւն

See full entry →

s.

prattle, chattering, chitchat.

NBHL (1)

ԴՐԴՋԻՒՆ եւ ԴՐԴՆՋԻՒՆ. իբր ռմկ. տռտռոց. Բարբաջ. բաջաղանք. շաղփաղփութիւն.


Ամօթ, ոյ, ով

See full entry →

s.

shame, confusion, abashment;
bashfulness;
ignominy, turpitude;
baseness;
յ— առնել, to put to shame, to confound;
յ— լինել՝ զամօթի հարկանել, to be ashamed, to be confounded, to blush;
—ք, privy parts.

NBHL (1)

Սքանչանամ, որո՞վ ամօթով դու առաջի թագաւորիդ շաղփաղփիս. (Ճ. ՟Ա.։)


Հնարագիտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

ingenuity, cleverness, dexterity;
industry, manufacture, art;
չարարուեստ —, machination, plot, contrivance, intrigue.

NBHL (1)

Յամենայն հնարագիտութիւնս պատահէ նոցա։ Զաղփաղփունք՝ հնարագիտութիւնք մեր։ Սկիզբն պոռնկութեան հնարագիտութիւն կռոց է։ Մարդկան չարարուեստ հնարագիտութիւն. (Իմ. ՟Զ. 17։ ՟Թ. 14։ ՟Ժ՟Դ. 12։ ՟Ժ՟Ե. 4։)


Ճառատեմ, եցի

See full entry →

vn.

to prate, to prattle, to chatter;
to trifle, to talk idly;
to cavil, to dispute.

NBHL (1)

ῤαψῳδέω consuo, consarcino. Ճոռոմաբանել. կցկցել բազում բանս. շաղփաղփել. ճարդ ճուրդ խօսիլ.


Ճոռոմաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

magniloquence, pomposity, pompous nonsense, bombast, declamation.

NBHL (1)

Պերճախօսութիւն. եւ Շատխօսութիւն. շաղփաղփութիւն.


Ծնօտ, ից

See full entry →

s.

jaw;
cheek;
edge;
frieze;
brim;
cornice;
parapet, breastwork;
ապտակ ածել ի —սն, հարկանել զ—ս ուրուք, to slap the face, to box the ear;
cf. Իջանեմ.

NBHL (1)

Որոյ չեւ եւս էր փաղփաղեալ բողբոջեալ մրադիր բոյսք մօրուացն ընդ ծնօղսն. (Յհ. կթ.։)


Կակազեմ, եցի

See full entry →

vn.

to stammer, to stutter, to lisp;
to hesitate in speech, to have a difficulty in pronouncing words, to speak in a confused manner;
to give out-of-the-way answers;
— զդասն, to stammer out one's lesson.

NBHL (1)

ψελλίζω, τραυλίζω balbutio. Թոթովել. ոչ ուղղախօսել. ծեքաբանել. շաղփաղփել. կզկզալ, կմկմալ.


Ղօղանջումն, ման

See full entry →

s.

cf. Ղօղանջութիւն.

NBHL (1)

ՂՕՂԱՆՋԻՒՆ ՂՕՂԱՆՋՈՒՄՆ. որ եւ ՂՕՂԱՆՋ, ՂՕՂԱՆՋԱՆՔ. Ղօղանջելն. հնչիւն. հաչիւն. աղաղակ աննշան. շաղփաղփութիւն. բարբանջ.


Ղօղանջիւն

See full entry →

s.

cf. Ղօղանջութիւն.

NBHL (1)

ՂՕՂԱՆՋԻՒՆ ՂՕՂԱՆՋՈՒՄՆ. որ եւ ՂՕՂԱՆՋ, ՂՕՂԱՆՋԱՆՔ. Ղօղանջելն. հնչիւն. հաչիւն. աղաղակ աննշան. շաղփաղփութիւն. բարբանջ.


Հասակագեղ

See full entry →

adj.

finely-shaped, tall.

NBHL (1)

Հասակագեղն փաղփեալ դիմօք՝ սքանչելի երեւին տեսութեամբ. (Պիտ.։)


Պաղպաջեմ, եցի

See full entry →

vn.

to shine, to sparkle, to glitter.

NBHL (1)

Թագաւորն պաղպաջէր փաղփուն հանդերձիւ. (Լաստ. ՟Ժ։)


Պաղպաջուն

See full entry →

adj.

shining, sparkling, brilliant.


Պաճոյճ

See full entry →

adj. s.

adorned, beautified, set off, decked, elegant;
jewel, trinket;
cf. Պաճուճան.

NBHL (1)

Ո՛վ շնորհաշուք գեղով արփաւոր ծածկութիւ, յանմատոյց գեղեցկութենէն պաճոյճ փաղփաղեալ (որ լինի ա. գ. եւ մ) (Նար. կուս.։)


Սերմնաբանեմ, եցի

See full entry →

va.

to play the telltale, to babble.

NBHL (1)

ՍԵՐՄՆԱԲԱՆԵՄ կամ ՍԵՐՄԱԲԱՆԵՄ. ըստ յն. ոճոյ. σπερμολογέω semina colligo, nugor, blatero. որպէս Սերմանաքաղ լինել ի բանս, բանս կրկտել. կցկցել, յօդել. շաղփաղփել. շաղակրատել.


Յողդողդ, աց

See full entry →

adj.

not firm, weak, tottering, unstable, unsteady;
inconstant, mutable, vacillating, wavering, versatile, fickle, volatile.

NBHL (1)

ՅՈՂԴՈՂԴ կամ ՅՈՂԴՅՈՂԴ. ἁστήρικτος, σαθρός instabilis, infirmus, fragilis. Անհաստատ. անկայուն. դողդոջուն. խախուտ. խարխուլ. դիւրաշարժ. զաղփաղփուն. տկար.


Ղ (ghad)

See full entry →

s.

the eighteenth letter of the alphabet, and the thirteenth of the consonants;
ninety, ninetieth;
It has much affinity with the letters խ and լ, and is sometimes confounded with them, for example : մժեղ — մժեխ, բաղդ — բաղտ;
In foreign words with a comma placed above, it is always pronounced լ.

NBHL (1)

Նշանն որպէս փշիկ՝ է ի վերայ այնց գրից, որոց գլուխ որպէս ղատի է, եւ չէ ղատ, եւ ոչ լիւն. զի որք որպէս զղատ զնա խօսեցնեն, այն աւե՛ր է եւ շաղփաղփ, եւ որք որպէս զլիւն խօսեցնեն, այն թանձր է եւ անյարմար։ (Արիստակ. գրչ.)