Definitions containing the research չ : 10000 results

Խակագործ, աց

adj.

seditious, factious, turbulent;
— ստահակութիւն, cf. Խակագործութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Որ գործէ զխակութիւն, այսինքն ստահակ, չարագործ, անողորմ, խեռ, եւ ապստամբ։


Խակագործութիւն, ութեան

s.

sedition, revolt, rebellion.

· Calfa

NBHL (1)

στάσις seditio. Ապստամբութիւն. խռովութիւն. եւ Գործ անվայելւոչ. կղայամտութիւն.


Խակախորհութիւն, ութեան

s.

immature judgment, puerility.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ հեթանոսօրէն ուրուաձայն հնչման, եւ կամ հրէաբար խակախորհութեան. (Նար. ՟Ղ՟Բ։)


Խակամտութիւն, ութեան

s.

want of mature judgment, folly, youthful ignorance or inexperience.

· Calfa

NBHL (1)

Դու դիւրակործան բարուց հրէից խակամտութեան գայթակղութիւն. (Նար. խչ.։)


Խակութիւն, ութեան

s. fig.

unripeness, crudity;
sourness, harshness, cruelty;
sedition, rebellion.

· Calfa

NBHL (5)

Տղայութիւն աստ ոչ զհասակին տղայութիւնն ասէ, այլ զմտացն խակութիւն։ Ո՛չ եթէ առ տգիտութեան ինչ, եւ ոչ առ խակութեան, եւ ոչ վնաս տխեղծ հասակի. (Ոսկ. գաղ. եւ Ոսկ. եբր.։)

Ի տարացոյց խակութեան մտաց յանցաւորին։ Մտօք խակութեան թերի խորհրդոց. (Նար. խչ. եւ ՟Հ՟Թ։)

Ողորմութիւն քո առ խակութիւն վնասակարիս։ Ի խակութենէ չարին արկածից. (Նար. ՟Լ. ՟Ղ՟Գ։)

Եթէ բնութեամբ այդպիսի գազանային ստեղծ զքեզ արարիչնխ է՞ր վասն դատաստանս պահանջէ ի քէն վասն խակութեանդ. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)

Իբր զաղմկիչ զոք բամբասէին զնա, եւ եթէ խակութիւնս ինչ ստահակիցէ. (Ոսկ. ՟բ. տիմ. ՟Ա։)


Խահամոք

cf. Խահակեր.

· Calfa

NBHL (1)

μάγειρος coquus. որ գրի եւ ԽԱԽԱՄՈՔ. Ամոքիչխահից. խահարար. խոհակեր՝ հանդերձ խորակաց. կերակուր եփօղ. (լտ. գօ՛քուուս. գերմ. գօխ)


Խահարար, աց

cf. Խահակեր.

· Calfa

NBHL (1)

Զխահարարս եւ զսպասաւորս սեղանոյն կոչեմք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 30։)


Խահարարութիւն, ութեան

s.

cookery;
the dishes served up;
seasoning of dishes;
dainty meats.

· Calfa

NBHL (1)

Առ որս չիք տեսանել խահարարութիւն, կամ մարմնական ճաշակումն. (Լմբ. պտրգ.։)


Խահրեմ, եցի

va.

to overdo, to cook too much, to burn, to spoil;
to corrupt, to ruin.

· Calfa

NBHL (4)

Որպէս թէ զխահս աւերել կամ այրել. յանչափս եփել եւ խանգարել.

Լայնաբար՝ Այրել. կիզուլ. եղծանել. չորացուցանել. տոչորել. հիւծել.

Եգիտ զպարտէզն՝ զի խահրեալ եւ կիզեալ էր յերամակէ խոզիցն։ Ոչ եթող զիս աստուած՝ խահրել եւ գթել զքեզ։ Առաւել թարշամեալ եւ խահրեալ մարմնով քան զայն՝ որ ի շաբաթուն միանգամ ճաշակէր զոսպն. (Վրք. հց. ՟Դ. ՟Զ. ՟Ժ՟Ա։)

Եթէ ոք կամիցի գործել զառաքինութիւն, թէպէտ եւ խահրիցէ ինչ ի նմանէ, մի՛ մեկնեսցի. (Վրք. հց. ՟Բ. ձձ։)


Խաղալիկ, լկաց

s. fig.

player;
dancer;
game, play, toy, plaything;
trifle, trifling amusement, foolery;
gewgaw, bawble;
laughing-stock, butt;
— լինել, to become the laughing-stock of;
— առնել, to make game of;
— եղեւ բախտին, he was fortune's plaything, or the sport of fortune, fortune mocked him;
հողմոց եւ ալեաց —, at the mercy of winds and waves.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ զչուան խաղալիկ է նոցա (օձն՝ թովչաց). (Եզնիկ.։)


Խաղալիք, լեաց

s. anat.

plaything, toy, knick-knack, trinket;
trifle, trash, thing of nought;
game, play;
touch, feeling;
վաճառող —լեաց, toy-man;
մի ժամավաճառ լինիր ի —լիս, do not waste your time with trifles. joint, articulation, socket.

· Calfa

NBHL (3)

Ոչ խնծորք դելփիականք խաղալիք. (Ածաբ. ի կիպր։)

Այսմիկ խաղալեաց սկիզբն, զի բնութեամբ վազել սովորեալ է ամենայն կենդանի. իսկ մարդկայինս ծնաւ զկաքաւսն. եւ ի միմեանց իսկ հաղորդեալ՝ յորժամ ի միասին եկեսցեն, ինքեանք գրեթէ (մանկունք) վերստին գտանեն։ Սակաւ ինչ առնել օրինադրեն զխաղալիսն ինչ, զ՝ի հուր գզելն, եւ բազումս այլս այսպիսիս անկատար գործեալս. (Պղատ. օրին. Բ. Է. Զ։ Իսկ անդ. Ը.)

Ոչ խաղալեաց շարժականութիւն. (Նար. ՀԵ։)


Խաղախորդ, աց

s.

leather-dresser, currier;
tanner.

· Calfa

NBHL (1)

ի բաց քերիցեն ի մորթոյն զգեղեցկութիւն, որպէս խաղախորդք զթանձրագոյն մորթոցն. (Առ որս. ՟Թ։) (Իսկ գործարանն խաղախորդաց կոչի ի գիրս Վաստակոց՝ կաշեգործնոց։)


Խաղաղական, ի, աց

adj. s.

cf. Խաղաղ;
supplimentary vesper service;
certificate of poverty;
— Ովկիանոս, the Pacific Ocean;
— զոհ, peace-offering.

· Calfa

NBHL (1)

Հանգստեան կոչի աղօթք, եւ խաղաղական ասի։ Զխաղաղականին աղօթքն յերեկոյին ժամն յարեն. (Ի գիրս խոսր.։)


Խաղաղակոյտ

adj.

peacefully assembled.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ այն լի էր խաղաղակոյտ ոսկերօք մարդկան. (Կոչ. ՟Ժ՟Զ։)


Խաղաղամբոխ

adj. s. peace-breaker, turbulent, unquiet, restless, seditious, rebellious.

· Calfa

NBHL (1)

Ամբոխիչ եւ վրդովիչ խաղաղութեան խռովարար.


Խաղաղանամ, ացայ

vn.

to be appeased, tranquillized, to grow calm.

· Calfa

NBHL (1)

εἱρηνεύω in pace vivo, pacem ago, habeo ἠσυχίαν ἕχω, ἡρεμέω quiesco. Խաղաղիլ. հանդարտիլ. անդորրանալ. հանգչիլ. խաղաղութիւն գտանել կամ ունել. հաշտ եւ ընտել լինել.


Խաղաղասիգ

adj.

mild, soft, gentle.

· Calfa

NBHL (2)

Ուր իցէ սիւք խաղաղ, կամ շնչումն օդոյ մեղմ եւ հանդարտ.

Եղեւ շնչումն խաղաղասիգ օդոյ, կամ շնչիւն խաղաղասիք օդոց. (Փարպ. Ճ. Բ։)


Խաղաղարար, աց

adj. s.

peace-making, pacifying, conciliating;
peace-maker, pacifier, reconciler.

· Calfa

NBHL (1)

Έιρηνοποιὸς, ἐιρηνιϰὸς. Pacificus. Որ առնէ զխաղաղութիւն. խաղաղացուցիչ. հաշտարար. եւ Տուօղ խաղաղութեան.


Խաղաղարարութիւն, ութեան

s.

pacification, reconciliation.

· Calfa

NBHL (1)

Խաղաղարարութեամբնն որդի աստուծոյ կոչի. (Լմբ. առակ։)


Խաղաղացուցանեմ, ուցի

va.

to pa cify, to calm;
to conciliate, to reconcile.

· Calfa

NBHL (2)

Վատթարն ոչինչ խաղաղացու խորհի, այլ ընդ պատերազմ հրճուեալ. (Փիլ. լին. Դ. 197։)

Խաղաղացուցեալ էր զասքանազեան ազգս յամենայն վրդովմանց չարի. (Յհ. կթ։)


Խաղաղեմ, եցի

va.

to pacify, to appease, to calm, to allay, to assuage;
to conciliate, to reconcile, to accommodate, to adjust;
to hide, to conceal, to keep secret.

· Calfa

NBHL (5)

Ոչ խաղաղեցայ, ոչ հանդարտեցի։ Խաղաղեցաւ երկիրն, եւ ոչ գոյն ուստեք նմա պատերազմ։ Խաղաղեցաւ թագաւորութիւնն յովսափատու. (Յոբ. Գ. 26։ Բ. մն. ԺԴ. 6։ Ի. 30։)

Թէ եւ բիւր չարիք ստացեալ ունի, ծածկեալ խաղաղէ. (Մանդ. Թ։)

Որչափ կամիցիս զմեզս խաղաղել կամ ծածկել, եւս քան զեւս յայտնես։ Մի սանհար լիցուք մեղաց ընկերաց, այլ որչափ ի դէպ է խաղաղեսցուք. (Ոսկ. մ. Բ. 23։)

Որչափ կարէր, խաղաղէր զբամբասանսն. (Ոսկ. յհ. Ա. 28։)

Ոչ յայտնապէս ասէ եթէ չարք են, այլ խաղաղէ զիրսն. (Իգն։)


Խաղաղիմ, եցայ

vn.

to become calm, to be pacified, tranquillized;
to be reconciled;
խաղաղեաց, be quiet, be tranquil, compose yourself.

· Calfa

NBHL (5)

Ոչ խաղաղեցայ, ոչ հանդարտեցի։ Խաղաղեցաւ երկիրն, եւ ոչ գոյն ուստեք նմա պատերազմ։ Խաղաղեցաւ թագաւորութիւնն յովսափատու. (Յոբ. Գ. 26։ Բ. մն. ԺԴ. 6։ Ի. 30։)

Թէ եւ բիւր չարիք ստացեալ ունի, ծածկեալ խաղաղէ. (Մանդ. Թ։)

Որչափ կամիցիս զմեզս խաղաղել կամ ծածկել, եւս քան զեւս յայտնես։ Մի սանհար լիցուք մեղաց ընկերաց, այլ որչափ ի դէպ է խաղաղեսցուք. (Ոսկ. մ. Բ. 23։)

Որչափ կարէր, խաղաղէր զբամբասանսն. (Ոսկ. յհ. Ա. 28։)

Ոչ յայտնապէս ասէ եթէ չարք են, այլ խաղաղէ զիրսն. (Իգն։)


Խաղապատիմ, եցայ

vn.

to embrace affectionately, to caress, to fondle;
to embrace the knees, to supplicate with weeping;
օձատիպ խաղապատեալ, interwoven, interlaced, entwined like serpents.

· Calfa

NBHL (1)

Աղաչէր խաղապատելով, զի մի մերժեալ ընկեսցի առ ի նոցանէ։ Խաղապատելով աղերսէր. (Եղիշ. ՟Գ։ Յհ. կթ.։)


Խաղաց, ից

adj. s.

flowing, running, fluid;
cf. Խաղացք.

· Calfa

NBHL (1)

Սերմանց ոչ նոյնպիսի, այլ ի բնական եւ յանշնչական խաղացիցն. (Եզնիկ.։)


Խաղացումն, ման

s.

cf. Խաղացք;
խաղացմունք շնորհաց, inspiration of the Divine Spirit.

· Calfa

NBHL (1)

Լքին զճանապարհս հետոց խաղացմանց։ Զխաղացումն ժամանակացս յայտնեն. (Նար. խչ. եւ Նար. մծբ.։)


Խաղացուցանեմ, ուցի

va.

to cause to move, to march, to transfer, to transport, to carry away;
to advance, to drive forward, to push on;
to pour out, to spirt;
cf. Թաւալգլոր.

· Calfa

NBHL (1)

Խաղացուցանել զամենայն ինչս, կամ զամենայն աւար քաղաքին. զորդիսն իսրայէլի. Զամենայնազգս հրէիցն. զայլ քորսն ժաղավրդեանն. եւ այլն։ Կապեաց եւ խաղացոյց զերանելին։ Զհրէայսն խաղացուցանեն ի գերութիւն։ Զդաւիթ առ ամիրապետն խաղացուցեալ. (Եղիշ. ՟Է։ Խոր. ՟Գ. 35։ Յհ. կթ.։)


Խաղաւարտ, ից

s.

abscess, apostume;
swelling;
wen;
wart;
pimple, pustule, tubercle;
եռալ, ի վեր եռալ —ից, to suppurate, to form an abscess, or tumour.

· Calfa

NBHL (1)

φλυκτίς papula, pustula. (իբր Խոյլ աւարտեալ, կամ վերտեալ) Պալար. ուռոյցք. կեղ վիրաց. մեծ կամ փոքր, բոլորչի կամ ի ձեւ վարնգոյ. Բշտած ուռուցք.


Խաղբակեմ, եցի

va.

to deceive, to entrap, to draw into a snare, to inveigle;
to vex, to trouble.

· Calfa

NBHL (2)

(Նեստոր) զչորեք եզերեան տիեզերս խաղբակեալ։ (Նեռն) խաղբակեալ զտիեզերս, եւ պատրեալ զազգս հրէից. (Կիւրղ. ի կոյսն.։ Զքր. կթ.։)

Յովհաննէս յորովայնին խայտալովն ոչ տրտմեցուցաներ, եւ լուրջ ընթանալովն ոչ խաբկանէր. (Ճ. ՟Գ.։)


Խաղբք, բից

s.

snare, trap, ambush;
ընդ աղբ եւ ընդ խաղբ գալ, to be ill clothed, to be poorly or shabbily dressed.

· Calfa

NBHL (1)

Զանազան խաղբ չարեացն. (Մաշկ.։)


Խաղճախուղճ

s.

gristle, cartilage.

· Calfa

NBHL (2)

χόνδρος cartilago. Աճառ. կրճուկ, կրճիկ. (ըստ յն. խօ՛նտռօս, որ է որպէս խճային. ուստի եւ խաղճախուղճ, իբր խիճախուճ. խիճ եւ խոչ)

Որ մերձ ի պարանոց է խաղճախուղճն, զձայնն առարգեալ՝ գոչաւորագոյն զհնչումն գործէ։ Ոսկերք, եւ խաղճախուղճ, երակք, խռչափողք. (Նիւս. կազմ.։)


Խաղողիկ

s. anat.

currants, small grapes;
gooseberry;
night-shade, bane-wort, morel;
uvula.

· Calfa

NBHL (1)

σταφύλιον uvula. եւ եւս κύων ξυλίνη rubus canina, կամ uva spina, crespina. Մանր խաղող. եւ ինչ նման է նմա. (Գաղիան.)


Խամանամ, ացայ

vn.

to be unskilful or inexpert;
to leave off a habit, to break a custom.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ թողուցուցանէ դրժօղ դատարկութեամբն խամանալ զիւրսն։ անվարժիցն եւ խամացելոց լսելեաց դժնդակալուր սրայն է պատմութիւն. (Պիտ.։)


Խամութիւն, ութեան

s.

ignorance, want of skill, or practice.

· Calfa

NBHL (4)

Գտանէր զխամդ եւ զանտեղեակդ երկրի. ո՞չ ապաքէն ըստ խամութենէն է զարմանալ։ (Ոսկ. փիլիպ. ՟Ժ։)

Զի մի՛ երբէք ի դրժօղն խամութենէն ի վերայ հասցէ պարտութենէն վտանգ։ Կորուստանեն զբնական ունակութիւնս արագութեան վասն ընտելակաց խամութեանն։ Ամենայն ինչ բնական ստածումն կրթութեամբ աճէ, եւ խամութեամբ խամրանայ. (Պիտ.։)

Մաշել զխամութիւն մտացն, եւ կոչել ի կարգս վարժեցելոցն. (Երզն. քեր.։)

Մինչ զի մոռանալ զիմ խամութիւն տկարութեանս. (Ոսկ. գծ. յռջբ։)


Խամրանամ, ացայ

vn.

to fade, to wither, to dry, to shrink, to waste away, to languish, to grow weak, to be stunted;
to spoil, to tarnish.

· Calfa

NBHL (4)

ԽԱՄՐԱՆԱՄ μαραίνομαι, καταμραίνομαι aresco, exaresco, tabesco. որ եւ ԽԱՄՐԻՄ. Թառամիլ. թարշամիլ, չորնալ. կամ Թուլանալ, բթանալ, զիջանիլ, շիջանիլ. եղծանիլ. (արմատն է Խամուր, զի կայ եւ Արագախամուր. լծ. եւ Յամր. կամ նմանութեամբ՝ համր)

Զի՞նչ օգուտ իցէ սերմանց բուսյնբարւոք գոլ, եւ յետոյ խամրանալ. (Երզն. մտթ.։)

Փոքր ինչ ժամանակ առոգացաւ, եւ դարձեալ խամրացեալ մեռանին ամենայն բոյոք։ Խամրացան ծաղիկք առաքինութեան իմոյ. (Անան. զղջ.։)

Աշխարհածուփ հոգօք խամրացելոյ մտաց. (Շ. ամենայն չար.։)


Խամրացուցանեմ, ուցի

va.

to wither, to cause to shrink, to weaken, to stunt, to kill;
to tarnish, to spoil.

· Calfa

NBHL (2)

ԽԱՄՐԱՑՈՒՑԱՆԵՄ ԽԱՄՐԵՄ ԽԱՄՐԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. καταμαραίνα , ξηραίνω exarefacio, tabefacio ἁποσβεννύω extinguo. Տալ խամրանալ. թառամեցուցանել. չորացուցանել, եղծել. խոհրել. անպիտանացուցանել. նուաստացուցանել.

Խաւարանհնարին խամրեաց զիմ ստացիկս բարութիւն։ Ո՛վ լիրբ եւ կատաղի գազանք, որ խամրէք չարաշւէր արկածիւք զժեռաբողբոջս զարմ. (Պիտ.։)


Խամրեմ, եցի

va.

cf. Խամրացուցանեմ.

· Calfa

NBHL (2)

ԽԱՄՐԱՑՈՒՑԱՆԵՄ ԽԱՄՐԵՄ ԽԱՄՐԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. καταμαραίνα , ξηραίνω exarefacio, tabefacio ἁποσβεννύω extinguo. Տալ խամրանալ. թառամեցուցանել. չորացուցանել, եղծել. խոհրել. անպիտանացուցանել. նուաստացուցանել.

Խաւարանհնարին խամրեաց զիմ ստացիկս բարութիւն։ Ո՛վ լիրբ եւ կատաղի գազանք, որ խամրէք չարաշւէր արկածիւք զժեռաբողբոջս զարմ. (Պիտ.։)


Խամրեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Խամրացուցանեմ.

· Calfa

NBHL (2)

ԽԱՄՐԱՑՈՒՑԱՆԵՄ ԽԱՄՐԵՄ ԽԱՄՐԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. καταμαραίνα , ξηραίνω exarefacio, tabefacio ἁποσβεννύω extinguo. Տալ խամրանալ. թառամեցուցանել. չորացուցանել, եղծել. խոհրել. անպիտանացուցանել. նուաստացուցանել.

Խաւարանհնարին խամրեաց զիմ ստացիկս բարութիւն։ Ո՛վ լիրբ եւ կատաղի գազանք, որ խամրէք չարաշւէր արկածիւք զժեռաբողբոջս զարմ. (Պիտ.։)


Խամրիմ, եցայ

vn.

cf. Խամրանամ.

· Calfa

NBHL (5)

cf. ԽԱՄՐԱԱՆԱՄ. μαραίνομαι aresco. չորնալ. փճանալ.

Սակաւիկ ինչ ժամանակ ծաղրեալ, եւ դարձեալ խամրին։ Ձմերանի զուարճացեալքն խամրին. (Նիւս. կուս. եւ Նիւս. երգ.)

Խամրին եւ թառամին։ Խամրի, եւապականի։ Չթառամի, չխամրի. այլ միշտ ծաղկի. (Վեցօր. ՟Ե. Սարգ. յկ. ՟Բ։ Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Բ։)

Յորժամ հասանեն ի վերայ նոցա փորձանք ինչ, խամրին յերեսաց նորա. (Եփր. համաբ. ըստ Լմբ.։)

Զինչ օգուտ իցէ ի սերմանեացն, որ ի բոյսն բարւոք իցեն, եւ ետոյ խամրին. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 8։)


Խայթահար, ի

adj.

pungent, stinging, sharp;
s. bot. dwarf holly.

· Calfa

NBHL (2)

ազգ փչոց չարաչար խայթիչ խոցոտիչ.

Դժնիկն, խայթահարն, ժանդափուչն. (Ագաթ.։)


Խայթոց, աց

s.

sting;
point;
prick;
—ք, cf. Խայթուած.

· Calfa

NBHL (4)

Չարչարանք նոցա իբրեւ զխայթոցս կարճի. (Յայտ. ՟Թ. 5։)

ԽԱՅԹՈՑՔ. πληγή, βασανισμός ictus, plaga, cruciatus. Խայթուածք. հարուածք. չարչարանք, վերք.

Օձն պղնձիբժշկեաց զխայթոցս եւ զթոյնս շնչաւոր օձիցն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 26։)

Ոչ եւս ունին գարշապարս բոկս կասկածաւորս օձին խայթոցաց. (Նար. երգ.։)


Խայծեմ, եցի

vn. va. to begin to ripen, to ripen, to grow ripe (grapes).

· Calfa

NBHL (2)

ինքն նախ խայծեաց ի բարունակ խաչին. (ՃՃ.։)

տունն դանիէլի եւ անանիանցն խայծեցին ի նոսա առաքինութեամբ։ Այս պտուղքս ասէ, որք խայծեցին իմէջ ձեր ժողովրդեանդ ողկուզից։ Հայր ետ մեզ զմիածինն զծոցոյն իւրոյ զծաղիկն, եւ ի խայծելն նորա ի խաչին՝ փրկեցաք։ Ամենայն պտուղք առաքինութեան յայն սուրբ մարմինն ծաղկեալ խայծեցան. (Լմբ. ովս. եւ Լմբ. սղ.։)


Խայծիմ, եցայ

vn.

cf. Խայծեմ.

· Calfa

NBHL (2)

ինքն նախ խայծեաց ի բարունակ խաչին. (ՃՃ.։)

տունն դանիէլի եւ անանիանցն խայծեցին ի նոսա առաքինութեամբ։ Այս պտուղքս ասէ, որք խայծեցին իմէջ ձեր ժողովրդեանդ ողկուզից։ Հայր ետ մեզ զմիածինն զծոցոյն իւրոյ զծաղիկն, եւ ի խայծելն նորա ի խաչին՝ փրկեցաք։ Ամենայն պտուղք առաքինութեան յայն սուրբ մարմինն ծաղկեալ խայծեցան. (Լմբ. ովս. եւ Լմբ. սղ.։)


Խայտաբղէտ

cf. Խայտ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի լերանց ընձուց. ինձ անուանէ զխայտաբղէտ չարիս, եւ զզանազան մեղս. (Նիւս. երգ.։)


Խայտաբղէտութիւն, ութեան

s.

odd medly of colours, motley.

· Calfa

NBHL (1)

Զդարձեալս ի հակայս խայտաբղէտութեան մեղացն գունով. (Նար. խչ.։)


Խայտախարիւ

adj.

speckled, spotted;
dapple, motley, sorrel, roan, piebald;
կիճ —, serpentine marble.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչխար խորհրդով ղղացեալ, յորմէ խայտախարի աւ կրկնակի գառն մեզ ծնաւ. (Հ. կիլիկ.։)

Ոչխար խորհրդով ղղացեալ, յորմէ խայտախարի աւ կրկնակի գառն մեզ ծնաւ. (Հ. կիլիկ.։)


Խայտակն

adj.

mild, pleasing, sweet looking.

· Calfa

NBHL (1)

Խայտ կամ խայտալից աչօք. զուարթութագին, քաղցրահայեաց.


Խայտամ, ացի

vn.

to leap for joy, to be in extasy, to frolio, to sport about;
— զիւիք, to become insolent, to rebel.

· Calfa

NBHL (3)

Ոչ զդելփին քո ետես ակօս պատառեալ, եւ ոչ զեզն ի ջուր խայտացեալ. (Առ որս. ՟Ի՟Զ։)

Զխայտալն ի զգեստս եւ յինչս եւ յարարս. (Խոսր.։)

Դու ահնապազ ընդ իս ես, դու յիմ ծոցոյս ոչ մեկնեցար երբէք, դու զիմով եկեղեցաւ ոչ խայտացեր. (Ոսկ. ղկ.։)


Խայտապիսակ

cf. Խայտախարիւ.

· Calfa

NBHL (2)

Զերիս գազանս նկարեալս դնէր զաւազանսն. Համօրէն խայտապիսակ ծնանէին. (Աթ. կամ Զքր. կթ. խչ.։) (ա՛յլ ձ. խայտասպիտակս)։

Ամենայն ոչխար որ ... Խայտապիսակ իցէ, այն յակոբու եղիցի. (Եփր. աւետար.։)


Խայտառակ

adj. adv.

covered with disgrace, loaded with shame, infamous, ignominious, disgraceful, shameful;
cf. Խայտառակաբար.

· Calfa

NBHL (1)

ἁσχημόνων, ἁσχημονοῦσα turpis, indecore se gerens παράδειγμα exemplar, -plum Առակելի կամ առակեալ՝ խաղ առնելով. առակ նշաւակի. ծանակ. ծաղածանակ. ամաչեցեալ մերկութեան առարկանաց. նշաւակեալ. այպն եղեալ. տձեւ. մերկ. խաղք ու խաւէր.


Խայտառականք

s.

cf. Խայտառակութիւն.

· Calfa

NBHL (6)

ἁσχημοσύνη deformitas, turpitudo, pudor ἁσχήμον indecorum, turpe ἁτιμία ignominia. Խայտառակութիւն. խայտառակելն, իլն, նշաւականք. անարգանք. ամօթ. եւ Ամօթալի ինչ. մերկութիւն երեւալ.

Զխայտառակութիւնս իւր ոչ ծածկեսցէ։ Զի մի՛ ի խայտառականս անկանիցիս. (Սիր. ՟Ի՟Զ. 11։ ՟Լ. 19։)

Տեսանես զմարդ ի խայտառականս, եւ չհամարիցի՞ս զայն անձին ի քարուականս. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 15։)

Անաչառ խայտառականօք հրապարակաւ վերապատմեցից. (Նար. ՟Լ՟Թ։)

Ազգի ազգի խայտառականս անցուցանէր ընդ նա. (Կոչ. ՟Զ։)

Զբարեշուք կանանց խայտառականս զի՞նչ պիտոյ է մեզ եւ ընդ գրով արկանել. (Լաստ. ՟Ի՟Ա։)