Definitions containing the research չ : 10000 results

Երկնագնաց

adj.

that hastens, presses on towards heaven.

· Calfa

NBHL (4)

Որ գնայ ընդ երկինս՝ քայլելով կամ թռչելով.

Մարդ՝ երկնագնաց ոչ լինի։ Պատկեր տեսանեմք երկնագնաց եղեալ. (Աթան. համբ։ եւ Գէ. ես.։)

Իբրեւ զթռչունս երկնագնացս ամբառնան. (Եօթնագր.։)

Վասն երկնագնաց անընչութեան. (Կլիմաք.։)


Երկնագոյն

adj.

blue, sky-blue, darkblue.

· Calfa

NBHL (1)

Երկնագոյն դաշտաց ... կապոյտ կուտակաց (ծովու). (Նար. խչ.։)


Երկնալոյս

adj.

full of heavenly light, celestial, divine.

· Calfa

NBHL (1)

Ջահավառեալ յերկնալոյս ուրախութիւնսն. (Թէոդոր. խչ.։)


Երկնակառոյց

adj.

founded in heaven, celestial.

· Calfa

NBHL (1)

Ի յերկնակառոյց արարչական բանին վառեալ սիրոյ. (Գանձ.։)


Երկնակենցաղ

cf. Երկնակեաց.

· Calfa

NBHL (1)

Երկնակենցաղք, եւ ոչ երկրասնունդք. (Նար. առաք.։)


Երկնակերպ

adj.

cf. Երկնահանգէտ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի զանազան թելոց գունելոց երկնակերպ կապուտակատիպ. (Նար. խչ.։)


Երկնահայեաց

adj.

looking to heaven.

· Calfa

NBHL (1)

Այլայլի տեսիլ աչացն երկնահայեաց տարածիւք. (Վեցօր. ՟Զ։)


Երկնահանգէտ

adj.

resembling heaven, celestial, divine.

· Calfa

NBHL (2)

Դիպեցաք երկնահանգէտ լերինս բարձու։ Վերակնեսցո՛ւք փոքր ինչ ի յերկնահանգէտ գագաթն խորհրդական լերինս. (Տօնակ.։)

Երկնահանգոյն սրոբէատիպ ... անօթս խաչիս. (Նար. խչ.։)


Երկնահանգոյն

adj.

cf. Երկնահանգէտ.

· Calfa

NBHL (2)

Դիպեցաք երկնահանգէտ լերինս բարձու։ Վերակնեսցո՛ւք փոքր ինչ ի յերկնահանգէտ գագաթն խորհրդական լերինս. (Տօնակ.։)

Երկնահանգոյն սրոբէատիպ ... անօթս խաչիս. (Նար. խչ.։)


Երկնահաս

adj.

reaching heaven, very high, very elevated.

· Calfa

NBHL (2)

Մինչեւ յերկինս հասեալ. երկնաբերձ. երկնակատար.

Երկնահաս սանդուխք, կամ տունկ, ճեղ. կամ գիտութիւն, կամ լեառնն. (Անան. եկեղ.։ Երզն. լուս.։ ՃՃ.։ Նչ. խնդ.։)


Երկնահար

adj.

struck by heaven.

· Calfa

NBHL (1)

Երկնահարացն երկիր պագանեն։ Զերկնահարսն՝ որ յաստուծոյ ատեցեալ են, զնոսա պաշտել եւ երկիր պագանել ոչ ամաչեն. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։)


Երկնաձեւ

cf. Երկնահանգոյն.

· Calfa

NBHL (1)

Հրակերպ երկնաձեւ ... շքով պաճուճեաց. (Նար. խչ.։)


Երկնաձիր

adj.

given by heaven, celestial, divine.

· Calfa

NBHL (1)

Երկնաձիր եւ աստուածատուր փառացն ժառանգութեան. (Նար. խչ.։)


Երկնաճեմ

adj.

that walks in heaven;
celestial.

· Calfa

NBHL (2)

(արմատն է ճեմել, եւ ճամուկ) Որ ինչ հայի ի ճեմարան կամ ի զարդս երկնից. երկնային.

Երկնաճեմ սանչուղք. (Նար. ՟Լ՟Բ։)


Երկնամիջոց

s.

sky, firmament.

· Calfa

NBHL (1)

Յերկնամիջոցսն հրճուեսցին. (Միսայէլ խչ.։)


Երկնային

adj.

celestial;
ethereal;
— մարմինք, celestial bodies, planets, etc.;
— բարկութիւն, the wrath of heaven.

· Calfa

NBHL (3)

οὑρανικός, οὑράνιος , ὅλυμπιος caelestis Որ ինչ յերկինս է, եւ սեպհական երկնից, երկնաւոր. երկնական. ( ի սուրբ գիրս ասի Երկնից, կամ Երկնաւոր).

Կոչէ յերկնային քաղաքն. (Փարպ.։)

Ոչինչ է երկրածին՝ երկնայնոցն պատուականագոյն». յն. ողիմպեայց. (Պղատ. օրին. ՟Ե։)


Երկնաշնորհ

cf. Երկնաձիր.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրհնութիւն երկնաշնորհ եւ տիրապարգեւ. (Նար. խչ.։)


Երկնապիշ

cf. Երկնահայեաց.

· Calfa

NBHL (1)

Որ պշուցեալ հայի ընդ երկինս. եւ որ ինչ տայ այնպէս պշնուլ.


Երկնավտակ

cf. Երկնահոս.

· Calfa

NBHL (2)

Յերկնից վտակօրէն հոսեալ. ի բարձանց գետահետեալ. (եթէ չիցէ գրելի Կրկնավտակ)

Խառնարան անոյշ երկնավտակ աղբերն. (Շ. տաղ խչ.։)


Երկնատուր

cf. Երկնաձիր.

· Calfa

NBHL (1)

Կրկին օրէնք մեզ երկնատուրք գրեալ մատամբն աստուծոյ այլ ոչ առաքին. (Մանդ. ՟Ի՟Զ։)


Երկնացոյց տախտակք

s.

astronomical chart.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ինչ ցուցանէ զերկինս կամ զչափ շարժման երկնից.


Երկնաւոր, աց

adj.

celestial, divine;
հայրն մեր —, our heavenly father.

· Calfa

NBHL (3)

οὑράνιος, ἑπουράνιος caelestis Երկնային. որ, կամ որ ինչ յերկինս է. եւ Սեպհական երկնից. աստուածային. հոգեւոր. իմանալի, անապական, գերահրաշ.

Հայրն ձեր երկնաւոր։ Բազմութիւն զօրաց երկնաւորաց։ Որպէս երկնաւորն, նոյնպէս եւ երկնաւորք։ Երկնաւոր տեսիլ, կոչումն, պարգեւ, եւ այլն։ Վկայեն մեզ երկինք երկնաւորօքն. (Եղիշ. ՟Գ։)

Թէպէտեւ յերկրէ էր մարմինն, այլ ընդ երկնաւորին միաւորեալ՝ կոչեցաւ երկնաւոր. (Աթան. ի Ճ. ՟Գ.։ եւ Սեբեր. ՟Գ. յորմէ եւ Շար.։)


Երկնեմ, եցի

va.

to be in labour, to bring forth a child;
to suffer;
to be pained or grieved;
to think, to contemplate, to ponder over;
to elaborate.

· Calfa

NBHL (11)

ԵՐԿՆԵԼ. ὡδίνω, μηχανάομαι, πειράομαι molior, niteor Խորհել եւ նիւթել ինչ. մեքենայել. հնարել.

Ընդէ՞ր երկնեցեր զիս։ Եւ ի սառա, որ երկնեացն զմեզ։ Ոչ երկնեցի, եւ ոչ ծնայ։ Որպէս որ երկնիցէն մերձ ի ծնանել. (Ես. ՟Խ՟Ե. ՟Ծ՟Ա. եւ ՟Ի՟Գ. ՟Ի՟Զ. եւ այլն։)

Ամենայն արարածք հեծեն եւ երկնեն մինչեւ ցայժմ. (Հռ. ՟Ը. 22։)

Տրտմեսցին, եւ երկնեսցեն հառաչմամբ. (Վրք. հց. ՟Բ։)

Վշտագին երկնեմ, զի ոչ ամենեքեան զայսպիսի այր գիտեն. (Ոսկ. հռ.։)

Յամենայն ժամ երկնէին զմահաբեր չարիսն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 18։)

Բայց կարծեմ զայլ ինչ երկնել մտաց ձերոց այսպէս կեղծաւորելովդ. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Զօրհանապազ երկնեցաք եւ երկնեմք առ միմեանս զչարութիւն. (Լմբ. ատ.։)

Կամ Առթել, յառաջ բերել ինչ ճգամբք.

Կրկին ինձ երկնէ մարտից յարուցմունս։ Պաղատանս բազմադիմիս ընդ իմս երկնեսցի։ Եւ ոչ արեան արտասուս երկնեաց. (Նար. ՟Ա. ՟Գ. ՟Ի՟Թ։)

եւ չ. ὡδίνω parturio, in partu doleo Երկամբք ծնանել, եւ կրել զցաւ ի ծնանելն. տղաբերքի ցաւ քաշել.


Երկնթաց

cf. Երկնաչու.

· Calfa


Երկնօրէն

adv.

like heaven.

· Calfa

NBHL (1)

Երկնօրէն լայնութեամբ. (Նար. խչ.։)


Երկշաբաթի, թւոյ

s.

monday.

· Calfa

NBHL (1)

Մինչեւ ցառաւօտ երկշաբաթւոյն։ Երկշաբաթին՝ կարգեալ է, եւ այլն. (Յհ. իմ. ատ. եւ Յհ. իմ. եկեղ.։)


Երկոտանի, անւոյ, անեաց

adj. s. two-footed, biped.

· Calfa

NBHL (1)

Զչորքոտանիս կամ զերկոտանիս. (Վրդն. ծն.։)


Երկոտասանամեայ

adj.

cf. Երկոտասանամեան.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ երկոտասանամեայ չարեօք չարչարեալ վշտագին կնոջն տանջեցելոյ. (Նար. ՟Ժ՟Ը։)


Երկոտասանամեան, մենից

adj.

of twelve years, twelve years old.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ երկոտասանամեայ չարեօք չարչարեալ վշտագին կնոջն տանջեցելոյ. (Նար. ՟Ժ՟Ը։)


Երկոտասանեքեան

adj.

all the twelve.

· Calfa

NBHL (1)

ԵՐԿՈՏԱՍԱՆԵՔԵԱՆ ԵՐԿՈՏԱՍԱՆԵՔԻՆ. Իւրաքանչիւրն յերկոտասանից. տասուերկուքնալ.


Երկոտասանեքին, եցունց

adj.

cf. Երկոտասանեքեան.

· Calfa

NBHL (1)

ԵՐԿՈՏԱՍԵՆԵՔԵԱՆ ԵՐԿՈՏԱՍԱՆԵՔԻՆ. Իւրաքանչիւրն յերկոտասանից. տասուերկուքնալ.


Երկուորածին

adj.

that brings forth

· Calfa

NBHL (1)

Վատթարին չարութիւն երկուորակածին լինի. զի երկմիտ է եւ երկբայ յերկուանօղ անզգամն. (Փիլ. լին. ՟Բ. 12։)


Երկուորական, ի, աց

adj.

dual;
double.

· Calfa

NBHL (2)

Որ ոչ զարուն մեկնէ, եւ ոչ զէգ, եւ ո՛չ զերկուորականն ... եւ որք թարգմանեցինն՝ փոխանակ երկուորականին զբազմաբարն ասացին. (Կիւրղ. թագ.։)

Չունիմք երկուորական անուն յատուկ, այլ յոքնականաւն կոչեմք։ Երկուորական խօսս ոչ ունելով ի բառս մեր. (Վրդն. սղ. եւ Վրդն. օրին.։)


Երկուորեակ, եկաց

adj. s.

that brings forth, that has twins;
couple, pair;
twin;
—ք, testicles.

· Calfa

NBHL (4)

Կաշառեալք ի չարէն երկուորեակ ամբարհաւաճութեամբ, եւ ի սնոտի կարծեաց խաբեալ. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)

Երկուորեակ աչքն երկնից՝ արեգակն եւ լուսին. (Տօնակ.։)

Երկուորեակ աչօք արեգակամբ եւ լուսնիւ. (Վրդն. ծն.։)

Եւ ո՛չ երկուորեակք լծոցն ի ճահ ճեմեսցին առանց եղողի. (Նար. ՟Ծ՟Դ։)


Երկուորի, րւոյ, րիք, րեաց

cf. Երկուորեակ.

· Calfa

NBHL (3)

Եղբարք, որ կոչեցան երկուորիք, անտիոքոս եւ փիղիպոս. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Միակի նմանի, ոչ ընդ ումեք բոլորովին խառնեալ այնոցիկ՝ որ ի հասարակութեան միաբանութեան են երկուորւոյն. (Փիլ. ել. ՟Բ. 29։)

Ամենեքեան երկուորիք են, եւ անորդի (կամ անծնունդ) ոչ գոյ ի նոսա. (Երգ. ՟Դ. 2։ ՟Զ. 5։)


Երկոքեան

adj. s. both.

· Calfa

NBHL (4)

ԵՐԿՈՔԵԱՆ ԵՐԿՈՔԻՆ. δύο, ἁμφότερος duo, ambo, uterque Երկու անձինք կամ իրք միանգամայն. երկաքանչիւր. երկուքնալ

Եւ էին երկոքեան մերկ։ Բացան աչք երկոցունց։ Եդին ի վերայ թիկանց երկոցուն։ Երկոքին դստերք նորա ընդ նմա.եւ այլն։

Երկոքին թեւովքն զերեսացն տեսութիւնն ծածկեն. երկուքն զոտս, եւ երկուքն ի բարձունս թռչին մեծս. (Պիսիդ.։)

Որ երկոքումբք ընտրելովք. (Շար.։) (Գրիչք գրեն նաեւ Երկոքումք, Երկոքումբ։)


Երկոքին, կոցունց

cf. Երկոքեան.

· Calfa

NBHL (4)

ԵՐԿՈՔԵԱՆ ԵՐԿՈՔԻՆ. δύο, ἁμφότερος duo, ambo, uterque Երկու անձինք կամ իրք միանգամայն. երկաքանչիւր. երկուքնալ

Եւ էին երկոքեան մերկ։ Բացան աչք երկոցունց։ Եդին ի վերայ թիկանց երկոցուն։ Երկոքին դստերք նորա ընդ նմա.եւ այլն։

Երկոքին թեւովքն զերեսացն տեսութիւնն ծածկեն. երկուքն զոտս, եւ երկուքն ի բարձունս թռչին մեծս. (Պիսիդ.։)

Որ երկոքումբք ընտրելովք. (Շար.։) (Գրիչք գրեն նաեւ Երկոքումք, Երկոքումբ։)


Երկպառակ

adj.

divided, discordant.

· Calfa

NBHL (2)

Սխալ եւ երկպառակ է գարւոյն կերակուր». իբր ոչ այնչափ զանգելի. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Գիտութիւն չարի եւ բարւոյ խառնակ է եւ երկպառակն. (Վրդն. ծն.։)


Երկպառակիմ, եցայ

vn.

to be divided, disunited, discordant.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ երկպառակին ի նմանէ (ի թագաւորէն), այլ ի հնազանդութեանն կամ մնան. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ե։)

Ոչ երկպառակել ի միմեանց. (Սարգ. յկ. ՟Ժ։)


Երկպատիկ, աց

adj. adv. double;
doubly.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ ներկպատիկսն նշանակէ է՛, այլ ո՛չ ըստ ինքեան. (Պերիարմ.։)


Երկվերարկու

adj.

that has two cloaks.

· Calfa

NBHL (1)

Երկվերարկու շնորհազարդ շքով պաճուճեաց. (Նար. խչ.։)


Երկտիրեան

adj.

having two masters.

· Calfa

NBHL (1)

Զիա՞րդ կոչեսցուք զնա. միթէ երկտիրեա՞ն արդեօք. (Սեբեր. ՟Դ։)


Երկրաբուղխ

adj.

that is produced, that springs from the earth.

· Calfa

NBHL (1)

Զոր եւ ոռոգանել ասէ երկրաբուղխ աղբերն չորիւք բաժանմամբք գետահետեւեալ. (Տօնակ.։)


Երկրագնաց, ից

adj.

that walks on the earth.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդէ՞ր յերկինս թռչիս երկրագնացդ. (Առ որս. ՟Ժ՟Բ։)


Երկրագործեմ, եցի

va.

to till, to cultivate, to plough.

· Calfa

NBHL (1)

Ումեմն շինելով ինչ՝ մանկական շինուածովքն խաղալ պարտ է, եւ ումեմն երկրագործելով. (Պղատ. օրին. ՟Ա։)


Երկրագործութիւն, ութեան

s.

agriculture, tillage, culture.

· Calfa

NBHL (4)

Թռչունքս փողք են երկրագործութեան. (Ագաթ.։)

Ոչ յամենայն տեղիս երկրագործութիւն, այլ դոյզն ուրեք. (Խոր. ՟Բ. 56։)

Չար սերմանցն չա՛ր եւ երկրագործութիւնն. (Ածաբ. ծն.։)

Եւ զի՞նչ որ զնորայն կարասցէ պատմել ... զհիւրընկալութեանն, զերկրագործութեանն, զմարտիցն յաղթութիւնն. (Մագ. ՟Ի՟Զ։)


Երկրածին

adj.

produced by the earth, terrestrial.

· Calfa

NBHL (2)

Եդ ... ընդ երկրածինս զշաւիղս իւր։ Երկրածինք առ նմա կորնչին. (Առակ. ՟Բ. 18։ ՟Թ. 18։)

Ոչինչ է երկրածին՝ երկնայնոցն պատուականագոյն. (Պղատ. օրին. ՟Ե։)


Երկրակալ, ի, աց

s. adj. cf. Աշխարհակալ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի թուոյ թագազնից ... ի տոհմէ տիրողաց. ... յերկրակալ զաւակաց. (Նար. խչ.։)


Երկրակեաց

adj.

that treads, walks on the earth, terrestrial, worldly.

· Calfa

NBHL (2)

Որ ինչ է ըստ կենաց երկրի. երկրաւոր.

Վարուց երկրակեաց կենացս ես ինչ ոչ ցանկացայ։ Յետ վարուց երկրակեացս կենաց (զենովք փոխեցեր). (Ագաթ.։)


Երկրակոխ

adj.

that treads, walks on earth;
terrestrial.

· Calfa

NBHL (1)

Ձիոց երկուց ... զորս ոչ երկրակոխս, այլ օդագնացս համարէին. (Խոր. ՟Բ. 59. կամ 62։)