Definitions containing the research ոփ : 1348 results

Մտախոհ

cf. Մտախորհ.

· Calfa

NBHL (1)

Ակն ցած, ամփոփեալ գնացք, երեսք մտախորհք. (Բրս. պհ.։)


Մտահոսան

adj.

fickle-minded, changeable.

· Calfa

NBHL (1)

Հոսանուտ մտօք. դիւրասահ. դիւրափոփոխ կամ դիւրամոռաց.


Մտավարժ, ից

adj.

intelligent, clever, learned, erudite.

· Calfa

NBHL (1)

Անանիայի հոգեզարդ եւ մտավարժ փիլիսոփայի. (Նար. յիշ. խչ.։)


Մտեմ, մտայ

vn.

cf. Մտանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Մտաւ ի սրբութիւն սրբութեանցն։ Մտաւ լուացաւ։ Երաշխաւոր մտաւ առաջնորդս։ Ի միասին մտայք յասպարիզին, ի միասին յաղթեցիք թշնամւոյն, եւ այժմ ի միասին մատերուք առաջի նահատակադրին. (Մագ. ՟Ա.։ Լաստ. ՟Թ։ Լմբ. պտրգ.։ Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)


Մտրակ, աց

s. fig.

whip;
spur;
stimulus;
— չուանեայ, whip-cord;
— հեծելոց, riding-whip;
հարուածք —աց, lash, cut, stroke of a whip;
cf. Կուշտ.

· Calfa

NBHL (1)

Անմեղ ոք յայնպիսի տանջանս (այսահարութեան) մատնիցի. զոր իբրեւ մտրակ կախեալ ի մեծի տանս ցուցանէ աստուծոյ տեսչութիւնն. զի հայեցեալ ընդ այն բազմաց՝ ամփոփեսցին. (Եզնիկ.։)


Մրրախառն

cf. Մրրատեսակ.

· Calfa

NBHL (1)

Այլ փոփոխեա՛ զմըրրատեսակ՝ յանապական սէրըն յստակ. (Շ. այբուբ.։)


Մրրական

cf. Մրրատեսակ.

· Calfa

NBHL (1)

Այլ փոփոխեա՛ զմըրրատեսակ՝ յանապական սէրըն յստակ. (Շ. այբուբ.։)


Մրրատեսակ

adj.

mixed with lees, full of dregs.

· Calfa

NBHL (1)

Այլ փոփոխեա՛ զմըրրատեսակ՝ յանապական սէրըն յստակ. (Շ. այբուբ.։)


Յաղագս

prep.

for, on account of, for the sake of, in consideration of.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղագս անհարթութեան երեւելեացս խոտորեցուցանելով՝ փոփոխէ ի կայունսն եւ ի մնացականսն. պիտէր թարգմանել՝ ի ձեռն, կամ ընդ, կամ անհարթութեամբ. զի յն. այլեւայլ խնդրով՝ է յաղագս, եւ ի ձեռն. որպէս եւ ի լտ. է ի ձեռն. իսկ յիտալ. է՝ վասն։


Յաղադարձիմ, եցայ

vn.

to be impertinent or insolent;
to live dissolutely, to give oneself up to debauchery.

· Calfa

NBHL (1)

ἁσελγαίνω petulanter et lascive ago. իբր Յեղափոխիլ, կամ յաղ դառնալ. մեղկիլ. թուլամորթ լինել. խենեշանալ. անառակիլ. ցոփանալ. շփանալ, խեղեփնալ.


Յաճախութիւն, ութեան

s.

frequency, abundance, great quantity or number, heap, redundance, affluence;
frequenting, haunting.

· Calfa

NBHL (1)

Իմաստունք իմասցին ի ժամանակի փոփոխմանն յաճախութեան. (Դան. ՟Ժ՟Բ. 11։)


Յանկարծահաս

adj.

happening unexpectedly, coming by chance, unlooked for, unexpected;
cf. Յանկարծ;
— շտապ տագնապի, երկիւղ, violent fright, panic, panic terror;
— մահ or օրհաս, sudden, unexpected death.

· Calfa

NBHL (1)

Յանկարծահաս գալուստ, կամ դիպեալ։ Յանկարծահաս տնանկութիւն, կամ մթութիւն. շտապ տագնապի. օրհաս, ցաւ, փոփոխումն, հնչումն. (Նախ. ՟ա. թես.։ Թէոդոր. ի կոյսն.։ Ագաթ.։ Յճխ.։ Յհ. կթ.։ Լաստ.։ Մխ. դտ.։ Գէ. ես.։ Շար.։)


Յերկարաւոր

cf. Երկարաւոր.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն ի քարանց պատուականաց չափով յանկոփից կցեալ ընդ միմեանս յերկարաւոր ներքոյ եւ արտաքոյ. (՟Գ. Թագ. ՟Է. 9։)


Յիշատակաւորութիւն, ութեան

s.

mention;
memory.

· Calfa

NBHL (1)

Քո առաւել պարծիմ առաքինութեամբդ, եւ յիշատակաւորութեամբդ (սփոփիմ). (Ածաբ. ի կիպր.։)


Յոռի, ռւոյ, ռեաց

adj.

wicked, bad, defective, paltry, wretched, low, vile, sorry;
unseemly, detestable.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ժամ աղօթիցն յոռի եւ ցոփ մտօք յընդունայն իրս զպաղատանսն ծախէ. (Երզն. մտթ.։)


Յորսայս

adv. fig.

supinely, with one's face upward, lying on one's back;
backwards;
— զարկուցանել, to hurl or throw backwards, to overthrow, to upset, to throw down on the back, to stretch on the earth;
— կալ, խաղալ, to lie down prone, flat on the face, to stretch at one's whole length;
to fall backwards;
— կալ, լինել, to be idle, negligent, neglectful, to stand with folded arms;
պրկել ի —, to throw down and hind strongly;
— անկանիլ, to fall on one's back, backwards;
— կացի ի դալարւոջ, I stretched myself on the grass;
յինքն —եալ անկանիլ, to recede, to flow back;
մինչեւ յե՞րբ —եալ կաս ոʼվ վատ, how long wilt thou sleep, o sluggard ?

· Calfa

NBHL (1)

Գրի եւ ՈՐՍԱՅՍԵԱԼ. իբր Պրկեալ, տարածեալ. եւ Ամփոփեալ. ընկրկեալ.


Յուսապատար

cf. Յուսալիր.

· Calfa

NBHL (1)

Յուսապատար բանիւ սփոփեալ. (Շ. գանձ վերափոխ.։)


Յօժարանամ, ացայ

vn.

cf. Յօժարիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ ի ժամանակի ամարանոյ ի տապոյ տօթոյ աշխատեալ ոք յօժարանայ անկանել ի մէջ հով ջրոյ։ Սիրեալ յօժարանայ։ Յօժարացաւ տեսանել։ Յօժարացելոցն ի դմա. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)


Նա, նորա, նոքա, նոցա

pron. conj.

he, she;
that, it;
ուտէ նա, he or she eats;
ուտեն նոքա, they are eating;
խնդրեմ զնա, I am looking for him, her or it;
ասեն նոքա, they say;
նա է, it is he or she;
անուն նորա, his, her or its name;
ետու նոցա, I have given them;
նոքա նոքին, they;
նմա, to him or her;
նորա, to him or to her;
նոցա, to them;
but, however, nevertheless, yet;
indeed, really, in fact;
նա՛ է, that is, that is to say, i.e.;
նա աւանիկ, նա աւասիկ, look there, look here;
but, yet;
նա եւ, also, even, likewise, again;
moreover, besides;
նա զի, նա մանաւանդ թէ, above all, the more;
rather;
նա եւ ոչ, neither, nor;
not even;
նա եւ արդ իսկ ոչ, not even now;
նա ուրեմն, certainly;
perhaps, it may be that;
well;
now, then.

· Calfa

NBHL (1)

Նա մանաւանդ եթէ ամենայն իսկ հռետորական փիլիսոփայքն, եւ այլն. (Գիւտ թղթ. առ վաչէ։)


Նախաբժիշկ

s.

chief-physician.

· Calfa

NBHL (1)

Գաղիանոսի նախաբժիշկն։ Ի ճարտարութենէ նախաբժշկացն՝ գալիանոսի եւ հիբոկրատեայ։ Ուսաւ զամենայն փիլիսոփայութիւնս, նոյնպէս եւ զնախաբժշկացն. (Ճ. ՟Բ.։ Հ. հոկտ. ՟Ժ՟Ը.։ Հ. փետր. ՟Զ.։ Ճ. ՟Գ.։)


Նախագահ

adj. s. "cf. Յառաջագահ;
— արքեպիսկոպոս, primate;
— նստել, բազմել, լինել, to preside, to be the president, to hold the first place;
—ք, cf. Նախաթոռք."

· Calfa

NBHL (1)

Զնախագահ նախարարացն հայոց մի՛ կարասցեն փոփոխել. (Խոր. ՟Գ. 65։)


Նախակարգեմ, եցի

va.

to preordain, to pre-establish, to predispose;
to predestine.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ փոփոխեցայ ի նախակարգելոցդ (իրեց). (Նար. ՟Ի՟Ա։)


Նախիր, խրաց

s.

herd of black-cattle.

· Calfa

NBHL (2)

ՆԱԽԻՐ ասի նմանութեամբ եւ անարգաբար զբազմութենէ չաստուածոց կամ փիլիսոփայից.

Յայնչափ ի բազում ի նախրաց փիլիսոփայիցն աստուածոց՝ եւ ոչ մի աստուած ըմբռնել (եպիկուրեանց). (Եզնիկ.։)


Նահանգ, աց

s.

province, region, country;
climate.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ անձնիւր եօթն նահանգացն փոփոխմամբ սահմանեաց. (Խոր.։)


Յաչաղանք, նաց

s.

envy, rancour;
ill-will.

· Calfa

NBHL (1)

Չի՛ք ինչ վատթար քան զյաչաղանս։ Անդ ոչ նախանձ, ո՛չ յաչաղանք։ Մեղմով զյաչաղանսն շիջուցանէր։ Խափանէր զնոցա յաչաղանսն, եւ զնախանձսն սփոփէր. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 9. 10։ ՟Ա. 28. 30։)


Յառաջանամ, ացայ

vn.

to advance, to go or move forward, to precede, to walk on;
to advance, to progress, to improve;
to have beginning, rise or origin, to be born.

· Calfa

NBHL (1)

Յառաջանայ քան զբանն՝ փոփոխումն էակացն. (Սահմ. ՟Ա։)


Յատուկ

adj. adv.

proper, own, particular, special, peculiar, private;
essential, natural;
alone, separate;
singular, unexampled, alone of its kind;
cutting, sharp, taunting (answer);
cf. Յատկաբար;
— անուն, proper name.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ եւեթ յատուկ մերձաւորագոյնք կատարեն մարդիկ։ Յատուկ զզոփալն միայն յիրաւի յինքեանս բերեն. (Պիտ.։)


Յար

adj. adv.

adjacent, adjoining, contiguous, next, attached, joined;
equal, conformable;
always, continually, incessantly;
— եւ նման, — եւ յարմար, quite alike, resembling;
— միանգամայն, all at once;
— եւեթ, — եւ հանապազ, successively, often, frequently, very often, many times.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ինքն յար ի փոփոխման կայ, ոչ կարէ հաստատուն կեանս ումեք շնորհել. (Եղիշ. ՟Ը։)


Յարակայ

adj. adv. s. gr. ast.

ever-living, imperishable, everlasting, permanent, perpetual;
continually, always, incessantly;
constantly, eternally;
epact;
preter-imperfect;
celestial hemisphere.

· Calfa

NBHL (3)

Յարակայ եւ անփոփոխ սրբութեամբ. (Լմբ. պտրգ.։)

Անցեալն ունի զանազանակս չորս, յարաձգական, յարակայ, գերակատար, անորիշ. որոց բաղազանութիւնք են երեք. ներկային ընդ յարաձգին (զոր օրինակ գործեալ եմ), յարակային ընդ գերակատարին (զոր օրինակ գործեալ էի), անորոշին ընդ ապառնոյն (գործելոց գոլ)։ Յարակայի եզական, էկոփէի, եւ այլն. (այսինքն կոփեալ էր իմ, եւ այլն). (Թր. քեր.։)

ՅԱՐԱԿԱՅ. մ. ՅԱՐԱԿԱՅԱԲԱՐ μονίμως perseveranter, constanter. Մշտնջենաւորապէս. հաստատութեամբ. անփոփոխելի կամ անյողդողդ կալով մնալով. միշտ. ստէպ. անդադար.


Յարակայութիւն, ութեան

s.

cf. Մշտնջենաւորութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

μονή, διαμονή persistentia, constantia. Մշտնջենաւորութիւն. անփոփոխ տեւողութիւն. հանապազորդութիւն. յարատեւութիւն. կալ մնալն.


Յարակցութիւն, ութեան

s. chem.

con junction, connexion, coherence, cohesion, adhesion;
affinity;
— գաղափարաց, association of ideas;
— ընտրական, elective affinity.

· Calfa

NBHL (1)

Ի յարակցութիւն բնութեանցս՝ անփոփոխելի մնան յատկութիւնքն միացեալ անձնաւորութեանն. (Շ. թղթ.։)


Յարաշարժութիւն, ութեան

s.

perpetual motion;
mutation, alteration.

· Calfa

NBHL (2)

Անընդհատ շարժումն, բերումն եւ փոփոխութիւն.

Ի փոփոխմունս տուընջեանց եւ գիշերաց՝ աւուրց եւ ամանակաց՝ եօթնաթիւ յարաշարժութեամբ. (Տօնակ.։)


Յարափոխեմ

va.

to change successively.

· Calfa

NBHL (1)

ՅԱՐԱՓՈԽԵԼ. παραλλάττω alterno, alternatim vario. Հետզհետէ փոխել. փոփոխել. յեղափոխել.


Յարգ, ի

s.

price, value;
valuation, estimation;
esteem, consideration, high value or opinion, credit, merit, repute, reputation, fame;
importance, weight;
— դրամոյ, standard, quality.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ կահին երեք սկեղք էին. խոփոյ եւ կացնոյ եւ մանգաղի յարգ հանգոյն նմին. (՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Գ. 21։)


Յարմարանք

s.

cf. Յարմարութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

(Ի բանիս) ոչ գոյ յարմարանք մարգարէականք, զի ի բազմաց լեզուաց է առեալ փոփոխումն. (Նար. երգ.։)


Յարոյցք

s.

overflow, inundation.

· Calfa

NBHL (1)

Զյարոյցս գետոց, զօդոց զփոփոխմունս. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Յարութիւն, ութեան

s. fig.

resurrection;
act of rising;
elation, puffing up, pride, haughtiness;
օր յարութեան, sunday.

· Calfa

NBHL (1)

Զերծից ի քէն զյարութիւն ամբարտաւանութեան քո. (Սոփոն. ՟Դ. 10. (այսինքն վերացումն, փքացումն)։)


Յաւելում, լի

va.

to add, to increase, to augment;
to join, to adjoin, to insert, to interpolate, to apply, to supply;
to reckon, to add up;
— խօսել, to repeat, to say again, to reply, to rejoin;
— ի զօրութիւն, to redouble one's strength;
— ոյժ ումեք, to sustain another's efforts;
— զինչս իւր, to increase one's wealth;
աւուրս յաւուրս —, to lengthen life;
— զվարձս ծառայի, to raise the wages of a domestic;
յաւել յիս զօրութիւն, it gave me new strength;
եւ յաւել ծնանել, and then brought forth;
ոչ եւս յաւելից անիծանել, will never curse again;
մի եւս յաւելուցուք տեսանել զերեսս իմ, see my face no more.

· Calfa

NBHL (1)

προστίθημι, προσδίδωμι appono, addo, adjicio, jungo, augeo. Առաւելուլ. աճեցուցանել. առատացուցանել. ի վերայ բերել. բարդել. ժողովել. ամփոփել. կրկնել. երկրորդել. յարել զբան ի բան. էւելցընել.


Յաւելում, լայ

vn.

to augment, to be multiplied, to grow, to increase, to be enlarged;
to adhere to, to go over to, to add, to join, to incorporate;
մեռաւ եւ յաւելաւ յազգ իւր, he died and was gathered to his fathers;
cf. Հայր.

· Calfa

NBHL (1)

προστίθημι, προσδίδωμι appono, addo, adjicio, jungo, augeo. Առաւելուլ. աճեցուցանել. առատացուցանել. ի վերայ բերել. բարդել. ժողովել. ամփոփել. կրկնել. երկրորդել. յարել զբան ի բան. էւելցընել.


Յափրանամ, ացայ

vn.

to get tired or sick of, to be disgusted, to have lost all relish for, to be squeamish, overfastidious.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ցոփագնացս ինչ ցանկութեան յափրացեալք. (Մանդ. ՟Ի՟Ա։)


Յափրանք

s.

cf. Յափրութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Միտք մոլորեալք ցոփագնացութեամբք եւ յափրանօք վավաշոտութեամբք. (Մանդ. ՟Ժ՟Է։)


Յեղադարձութիւն, ութեան

s.

mutation;
perversity.

· Calfa

NBHL (1)

Յեղափոխութիւն. փոփոխականութիւն. խոտորումն. ամօթալի ինչ.


Յեղական, ի, աց

adj.

variable, changeable.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր Փոփոխական, այլայլակ.


Յեղակից, կցի, կցաց

adj.

as inconstant as another.

· Calfa

NBHL (1)

Կցորդ յեղման. փոփոխական որպէս զայլս.


Յեղանակ, աց

s.

cf. Եղանակ;
season;
chapter;
custom, habit, deportment, bearing, manners;
աղջիկ ոմն —աւ գովելի, a praiseworthy girl;
—աւ իմն, in any manner or way, anywise;
որով —աւ, how ? in what manner ?
ընդ քանի —ս, in how many ways ?
ընդ երկուց —աց, in two ways;
ընդ հինգ —ս, in five ways;
եւ ոչ միով —աւ, in nowise;
—աւ կոչման նրան, according to his vocation;
որով or որպիսի եւ իցէ —աւ, in whatever way it be, in all ways, some way or other.

· Calfa

NBHL (3)

Զանազան յեղանակօք (կամ եղանակօք) խնամեալ սփոփեցեր. (Պտրգ.։)

ՅԵՂԱՆԱԿ τρόπος modus. որ եւ ԵՂԱՆԱԿ. (արմատն ոչ այնչափ է Եղանիլ, որչափ Յեղումն, ի ձայնէս Այլ. թ. է՛լ. յն. լտ. ա՛լլօս, ա՛լիուս ). Կերպ. տարազ փոփոխութեան կամ պէսպիսութեան. որպիսութիւն. օրինակ. ձեւ. (յն. դռօ՛բօս. այսինքն դարձուած. թարզ)

ՅԵՂԱՆԱԿ. τροπή conversio, solstitium, aequinoctium χρόνος tempus, tempestas. Քառեակ փոփոխութիւն տարւոյ. որ եւ ԺԱՄԱՆԱԿ ասի. cf. ՅԵՂՈՒՄՆ, եւ ՅԵՂՅԵՂՈՒՄՆ. եղանակ, արեւադարձ.


Յեղանակաւոր

adj.

changeable, mutable.

· Calfa

NBHL (1)

Յեղյեղուկ. այլայլելի. փոփոխական.


Յեղաշրջուկ

cf. Յեղափոխ.

· Calfa

NBHL (2)

Դիւրափոփոխ.

Մի՛ լինիր յեղաշրջուկ ի նոյն, եւ փոփոխամիտ ի նոյն. (Լմբ. սղ.։)


Յեղափոխ

adj.

subject to change, variable, mutable, fickle, inconstant;
— արկածք, vicissitude, ups and downs;
— պատերազմունք, chronic warfare.

· Calfa

NBHL (1)

Փոփոխական. յեղաշրջուկ. յեղյեղուկ. եւ Պէսպէս փոփոխեալ կամ փոփոխելի.


Յեղափոխեմ, եցի

va.

to convert, to change, to transform;
to degenerate;
to translate.

· Calfa

NBHL (1)

ἑντρέπω converto, inverto μετασκευάζω, μεταβάλλω commuto, transmuto. Յեղուլ եւ փոխել. փոփոխել. յեղանակել. յեղաշրջել. այլափոխել. դարձուցանել.


Յեղափոխութիւն, ութեան

s.

change, mutation, conversion, transformation, transmutation;
revolution;
vicissitude;
alternation.

· Calfa