Definitions containing the research ուրջ : 690 results

Խորիսխ, րսխոյ

s.

honey-comb;
honey-cake.

· Calfa

NBHL (1)

Մեղու շուրջ զխորիսխովն թռուցեալ պատի։ Համս խորսխոյ քաղցրութեան. (Ոսկ. ի մելիտ. եւ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)


Խորհրդափոխ

adj.

inconstant, voluble, fickle.

· Calfa

NBHL (1)

Մատնիչ եղեր (ո՛վ յուդա), եւ սուտ եւ խորհրդափոխ եւ բանաշուրջ երեւեցար հրէիցն. (Զքր. կթ.։)


Խորձունձ

s.

piece of soiled linen.

· Calfa

NBHL (1)

Ձունձ խոր կամ ներքին եւ անպիտան. որպէս կապերտ կամ հանդերձ ապարահից. քուրջ, շոր.


Թլփայորդ

adj.

obscure, dark, gloomy round about.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր Շուրջանակի յորդեալ, մթացեալ, միգամած. (վասն որոյ երեւի գրելի, Թխպայորդ).


Թլփատեմ, եցի

va.

to circumcise;
զգերեզման —, to desecrate sepulchres and despoil the dead.

· Calfa

NBHL (1)

περιτέμνω circumcido (յորմէ Պարատել. ըստ Հին բռ. ) Շուրջ կտրել զծայրս անդամոյն. յապաւել. կրճատել. ի բաց կտրել զթլիփն իբրեւ աւելորդ. (Ծն. ՟Ժ՟Է. 11։ Ել. ՟Դ. 25. եւ այլն։)


Թումբ, թմբի, թմբոց

s.

bank, mole;
causeway, pier, dam;
— նաւի, gunwale breast-works.

· Calfa

NBHL (1)

Նաւ մեծ՝ պարիսպս անքակս ունիցի շուրջ զթումբսն. (Ոսկ. ես.։)


Թրջած

adj. s.

bathed, wetted, moistened;
cf. Թուրջ.

· Calfa


Թրջեմ, եցի

va.

to bathe, to wet, to moisten;
to drench, to soak;
to macerate.

· Calfa

NBHL (1)

διαβρέχω, διαβρόχον ποιέω adspergo, humecto, madidum facio, irrigo, perfudo Ի թուրջ դնել, ջրով թրմել. թանալ. թաթախել. տամկացուցանել. ոռոգանել. թրջել, թրջոց դնել, խխում ընել, ջրոտել.


Կացուցանեմ, ուցի

va.

to establish, to place, to set, to lay, to fix, to put;
to constitute, to institute, to create, to destine;
to render, to make;
to stop, to cause to cease;
իշխան, տէր —, to constitute chief or master, to promote to high dignity;
շնորհապարտ —, to favour, to oblige;
ժառանգ —, to appoint a heir;
հղօր՝ երջանիկ —, to make powerful, happy.

· Calfa

NBHL (1)

Ածից կացուցից առաջի քո։ Կացոյց ի լերինն։ Կացուցե՛ս ուրոյն։ Կացոյց զնոսա շուրջ զխորանաւն։ Կացուցին զնա ի մէջ երկուց սեանցն։ Ի վերայ բարձանց կացուցեր զիս։ Կացուցեր յանդորրու զոտս իմ։ Հրամայեաց կացուցանել զկառսն.եւ այլն։


Համակեմ, եցի

adj.

to affect, to fill with, to immerse;
cf. Թուխ.

· Calfa

NBHL (1)

Համակ շուրջ պատել.


Համակիմ, եցայ

vn.

to be affected, filled or covered with, immersed, sunk in;
to array, clothe or invest oneself with, to bury oneself in;
յոսկի — եւ ի քարինս պատուականս, to be completely covered with gold and precious stones;
ի թախծութիւն, ի խոր տրտմութիւն —, to give oneself up to melancholy, to be filled with sadness;
— ի սուգ, to dress in mourning;
cf. Թուխ;
պաճարք —կեալք ի գիրութեան, fatted cattle.

· Calfa

NBHL (2)

Համակ շուրջ պատիլ. բոլորովին ընկղմիլ, դեգերիլ, շաղիլ, զգածիլ. զգենուլ. թաթխուիլ.

Շուրջանակի կուռ յոսկի համակիս։ Ոչ յոսկի համակել։ Յոսկի համակիցի եւ ի քարինս պատուականս։ Ի ցաւս մեղաց կամ յորդունս համակեալ. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ը։ Ճ. ՟Գ.։)


Համապարփակ

adj.

all-surrounding;
— վիհ, chaos.

· Calfa

NBHL (1)

Շուրջ պատօղ բոլորովին.


Կրճատեմ, եցի

va.

to castrate;
to circumcise;
to cut off, to amputate, to mutilate, to crop, to dock, to curtail, to maim;
— զձայնաւոր, to make an elision, to elide, to cut out.

· Calfa

NBHL (1)

Մարկիոնացիքն շուրջ կրճատեցին զպատգամս հնոյ կտակարանաց ի նորոց կտակարանաց աստի. (Կոչ. ՟Ժ՟Դ. յն. պարաբարձին։)


Կրօնաւոր, աց

s.

friar, monk, cenobite;
— նորընծայ, novice;
— ուխտեալ, professed monk;
— լինել, to enter a convent, to take the cowl, to turn monk.

· Calfa

NBHL (1)

Պատեցան շուրջ զնովաւ կրօնաւորք հանդերձ կրօնաւոր հայրապետաւն. (Ժող. հռոմկլ.։)


Կենդանագրութիւն, ութեան

s.

painting;
zoo-graphy.

· Calfa

NBHL (1)

Կենդանագրութիւն մարդոյ զփրկաչաւ շուրջ դիցեն. (Առ որս. ՟Թ։)


Հանրամածեալ

adj.

surrounded on all sides.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայնիւ շուրջ մածեալ.


Հաշեմ, եցի

va.

to consume, to exhaust, to drain, to render lean, to make languish.

· Calfa

NBHL (1)

Հաշեսցէ մաշեսցէ զհեթանոսս։ Հաշեաց եւ մաշեաց զամենայն՝ որ շուրջ էր զնովաւ։ Հաշեցան ամենեքեան։ Հաշեցան սիրտք նոցա։ Սիրտն հաշելով հաշիցի։ Հաշեսցին յանիրաւութիւնս իւրեանց։ Հաշեսջիք յանիրաւութիւնս ձեր.եւ այլն։


Հաշիմ, եցայ

vn.

to grow thin, to languish, to be consumed, to decay, to pine, to dwindle away.

· Calfa

NBHL (1)

Հաշեսցէ մաշեսցէ զհեթանոսս։ Հաշեաց եւ մաշեաց զամենայն՝ որ շուրջ էր զնովաւ։ Հաշեցան ամենեքեան։ Հաշեցան սիրտք նոցա։ Սիրտն հաշելով հաշիցի։ Հաշեսցին յանիրաւութիւնս իւրեանց։ Հաշեսջիք յանիրաւութիւնս ձեր.եւ այլն։


Պատճառ, աց

s. prep.

cause, author;
occasion, matter;
principle, origin;
reason, subject, motive;
fault, offence, misdeed, crime;
pretext, excuse, subterfuge;
—աւ, ի —ս, on account of, for the sake of, for, because of, out of regard for;
under pretence of;
ի —ս քո, for your sake, for you;
— տալ, to give occasion to;
—ս առնուլ, to take as a pretext, to pretend, to allege;
— լինել, to be the cause or author of;
to dissemble;
—ս ի մէջ ածել, to allege, plead, urge or adduce reasons;
բառնալ զ—ս, to take away the motive or grounds;
պատճառել —ս մեղաց, to seek excuses for sins;
առանց իրաւա ցի —ի, without a real motive, causelessly, groundlessly, unreasonably.

· Calfa

NBHL (1)

Պատճառք ձեր յազգացդ են, որ շուրջ են զձեօք։ Պատճառս առին մեղքն պատուիրանաւն։ Միայն զի ազատութիւնն ձեր ոչ լինիցի ի պատճառս մարմնոյ։ Պատճառս տամք ձեզ պարծանաց վասն մեր։ Մի՜ ինչ պատճառս տալ հակառակորդին ի հայհոյութեան աղագս.եւ այլն։


Պատուածոյ, ից

adj.

twined, wound round, entwined;
full of sinuosities.

· Calfa

NBHL (1)

Ծնօտքն պատուածոյք շուրջանակի պատեալզնովաւ. (Եզեկ. ՟Խ՟Գ. 17։)


Պատսպարեմ, եցի

va.

to surround, to encircle, to enclose, to shut in;
to protect, to prop, to defend, to sustain;
to shelter, to screen, to cover;
to fortify, to restore;
to return, to restore, to give back.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԱՏՍՊԱՐԵԼ. Շուրջ պատել. ամփոփել.


Պատսպարութիւն, ութեան

s.

cf. Պատսպարան.

· Calfa

NBHL (1)

Աղկիմոս որ չէր յազգէ քահանայապետութեանն՝ ի շուրջանակի պատսպարութենէ յաջորդէր զքահանայապետութիւն. իմա. օգնութիւն գտեալ աստի եւ անտի. ըստ յն. περιδρομή , շրջնթացութիւն. ասդին անդին ինկնալով։


Պատրուակեմ, եցի

va.

to cover, to veil, to mask, to palliate;
to pretend.

· Calfa

NBHL (1)

Ամպ ինչ լուսաւոր անջրպետեաց ի մէջ ժողովրդեանն եւ մարմնոյն (մովսեսի), շուրջանակի պատրուակեալ զնովաւ՝ առ ի յոչ իմանալ զթաղումն նորա. (Շ. յուդ. ՟Թ։)


Պարաբառնամ, բարձի

vn.

to raise around;
to sustain, to support, to take away, to suppress.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԱՐԱԲԱՌՆԱԼ. Շուրջանակի ի վեր բառնալ. եւ Բոլորովին յինքեան կրել. Ոչ յեցեալ յինչ, ոչ սիւնք նեցուկ պարաբառնան. (Շ. իմ. եղակ.։)


Պարաբուրեմ, եցի

va.

to spread an odour everywhere.

· Calfa

NBHL (1)

Շուրջանակի ընդ ամենայն կողմն բուրել.


Պարագայ, ից

adj. s.

circumjacent;
circumstance;
particular, detail;
turn, revolution;
—ց ամօք, for many or long years.

· Calfa

NBHL (2)

Ապա զաւանսըն պարագայ, որ շուրջ կային ինեւ ի ճահ. (Շ. եդես.։)

περιφερόμενος, κυκλικός, περιστάς circumlatus, circumductus, circularis, circumstans. Շրջագայ շրջակայ. որ շուրջ գայ կամ կայ զիւիք.


Պարագրեմ, եցի

va.

to circumscribe, to confine, to limit;
to comprehend, to contain;
to describe;
to trace or draw the first strokes, to sketch the outline of;
to rough-draw.

· Calfa

NBHL (4)

Օդք շուրջք, հուր պատառեալ, հաստատութիւնն շրջակայ, հրեղէն երկինքն պարագրող բոլորից. (Մխ. այրիվ.։)

Շուրջ պատել. շրջափակել. պարփակել.

Տարակուսանք անյուսալի շուրջ զինեւ պարագրին. այսինքն պատին. (Արծր. Դ. 2։)

περιγράφω, circumscribo, περιβάλλω, circumdo. Որպէս թէ շուրջ ծրագրելով ամփոփել. Բովանդակել. պարունակել.


Պարադիտեմ, եցի

va.

to look around;
to observe, to consider, to ponder.

· Calfa

NBHL (1)

περισκοπέω circumspicio, exploro, perlustro. Շուրջ հայել եւ տեսանել. քաջ դիտել. քննել.


Պարածածկեմ, եցի

va.

to cover on all sides, to envelope, to surround, to wrap up, to bury.

· Calfa

NBHL (1)

περικαλύπτω circumvelo, obtego, cooperio. Շուրջանակի յամենայն կողմանց ծածկել, պատել.


Պարաձեւ

adj.

circular, round.

· Calfa

NBHL (1)

Շուրջ բոլորեալ. բոլորակաձեւ.


Պարայածիմ, եցայ

vn.

to circulate, to take a turn.

· Calfa

NBHL (2)

Յածիլ շուրջանակի. պատիլ. պտոյաքիլ. պտըտիլ.

Եկինը ոչ հանդէպուղիղ, այլ շուրջ պարտյածի. ձեւ ընկալեալ զոյգ ամենայն ուստեք կատարելագոյն. (Փիլ. ել. ՟Բ. 81։)


Պարայածումն, ման

s.

turn, circulation, revolution.

· Calfa

NBHL (1)

Շուրջ յածումն. պարաբերութիւն.


Պարանոց, աց

s.

neck;
throat;
— ծովու, isthmus;
strait;
— սրուակաց, neck;
cf. Զոյգ;
անականել զ—աւ or ի վերայ —ի ուրուք, to fall upon the neck of;
գնալ ի բարձր —, to walk proudly or majestically, to strut;
կորացուցանել, դարձուցանել զ—, to take to flight, to flee, to run away.

· Calfa

NBHL (1)

τράχηλος, αὑχήν collum, ervix. Վիզ. փող. ուլն մարդոյ եւ անասնոյ. ... իմա որպէս ամբողջ բոլորակութիւն ուլան, ի ձայնէս պար, յն. բէրի՛ այսինքն շուրջ, կամ պարան. վասն որոյ խառն ի ստուգաբանութէան հյ. եւ յն. ասի վասն անուանո Պերինոս կամ Բէրինոս։


Պարապատեմ, եցի

va.

to surround, to encircle, to environ.

· Calfa

NBHL (1)

Պարածածկել. շուրջ պատել.


Պարապնդեմ, եցի

va.

to bind in every part, to pinion, to garrott.

· Calfa

NBHL (1)

περιδέω circumligo, obligo ἑνδιασφίγγω constringo. Շուրջանակի պնդել. ամրապնդել. պատել. զսպել. կաշկանդել. կապել. կապկըպել.


Պարառաբար

adv.

round about;
taken all together.

· Calfa

NBHL (2)

Շուրջանակի շուրջ պար առեալ.

Սողոմոն զիմաստուն խնդրէ յԱյ, եւ ոչ այլ ինչ, վասն որոյ զբոլորն առնու պարառաբար զբարիս։ Աւագ աչօք պարառաբար շուրջ հայեսցի. (Մագ. ՟Է. ՟Իղ։)


Պարառական, ի, աց

adj. gr.

comprehensive;
— հոլով, circumlative case.

· Calfa

NBHL (1)

Արիութեանց պարառական, նախնեաց քաջացըն գոլ նման. (Շ. առ ապիրատ.։) (Իսկ ըստ արդի քերականաց՝ Պարառական հոլով ասի, որպէս նշանակիչ շուրջ գոլոյ զիւիք)։


Պարառեմ, եցի

va.

to comprise, to include, to comprehend, to encompass, to embrace, to take in;
to envelop, to beset, to invest.

· Calfa

NBHL (1)

περιλαμβάνω comprehendo, complector. Շուրջանակի Մի մէջ առնուլ. շուրջ պատել. պարադրել. բովանդակել. պարունակել.


Պարասքօղեմ, եցի

va.

cf. Պարածածկեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Շուրջ քօղարկել. պարածածակել.


Պարատեսեմ

va.

cf. Պարադիտեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Աւագ աչօք շուրջ հայել դիտել, եւ զկամս առհասարակ ամենայն գրոյն ճշգրիտ եւ ստուգաբար յայտնապէս պարատեսել. (Փիլ. լին. ՟Գ. 3։)


Պարարտարօտ

adj.

rich in pasture.

· Calfa

NBHL (1)

Զլերինս շուրջանակի գեղեցկանիստս եւ պարարտարօտս. (Փարպ.։)


Պարաւոր, աց

s. adj.

chorus-singer;
chorister;
dancing, appertaining to dancing;
surrounded, encircled.

· Calfa

NBHL (1)

Դուստր եւ որդիք իմ բիւրաւոր՝ զինեւ կային շուրջ պարաւոր. (Շ. եդես.։)


Կամակոր, աց

adj. fig. adv.

crooked, bent, curved, tortuous, sinuous;
indirect, crafty;
cf. Յամառ;
— շաւիղ, winding path, crooked way;
crookedly, against the grain.

· Calfa

NBHL (1)

διεστραμμένος, σκολιός, καμπύλος perversus, tortuosus, obliquus, inflexus, curvus, flexuosus. լծ. եւ նոյն ընդ Ծամածուռ. խեղաթիւր. ոլորեալ. որ եւ ԳԱՆԳՈՒՐ (ՆՄԱՆԱՁԱՅՆ). եւ Մոլորեալ. թիւրեալ՝ իրօք կամ նմանութեամբ. (ի ձայնէս Կամ, ուստի եւ կամն, կամար կամուրջ, կարկամ. յորս կայ կորութիւն ինչ. որպէս եւ յն. գա՛մբի, գամբի՛լօս, է կոր. թիւր. պ. փէման, աղեղն. եւ թ. գամպուր, եամփուրի, քէմէր, եւն) զի եւ Կամակորն վարի ըստ նախնեաց որպէս ռմկ. ծուռումուռ. ծուռծռկած.


Կամրջախելք

s.

bridge-head.

· Calfa

NBHL (1)

Եկն ի կամրջախելս գետոյն. եւ կամուրջն շարժեցաւ ի հիմանէն. (ՃՃ.։)


Կամրջեմ, եցի

va.

to bridge over;
to join or communicate with by a bridge.

· Calfa

NBHL (1)

γεφυρόω ponte jungo, pontem impono. Կամուրջ կազմել. ի ձեւ կամրջի գործել. կամրջաւ պատել.


Կայ, ք, ից

s. adj.

posture, position, standing still;
stage, pause, rest, stop, halt;
dwelling, lodge, seat;
situation, state;
conduct, customs;
being, substance existing, existent;
զ— առնուլ, to stop, to pause, to halt, to rest, to cease;
կալ յուղիղ —ի, to remain in uprightness;
ոչ լինիցի — թաթից ոտից քոց, neither shall the sole of thy foot have rest;
կաց ի —ի քում, stand upright !

· Calfa

NBHL (1)

Զիա՞րդ կայիւք (այսինքն կալով) թռչէին շուրջ զնովաւ. (Մաքս.։)


Կանաչ

adj. s.

green, verdant;
verdure;
— բացագոյն, sea-green.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ոչ մնաց կանաչ, ո՛չ ի ծառս, եւ ոչ յամենայն բանջարս դաշտի. (Ել. ՟Ժ. 15։ Ամենայն կանաչ՝ որ շուրջ զգետովն իցէ. Ես. ՟Ժ՟Թ. 7։)


Կանթեղակիր

adj.

lamp-bearing.

· Calfa

NBHL (1)

Զջահսն շուրջ ածէր ի վեր անդր (կապիկն,) որպէս կանթեղակիրքդ մանկունք, յոյժ ցոյցս առնելով. (Փիլ. լիւս.։)


Կապեմ, եցի

va. fig. gr.

to bind, to tie, to fasten;
to bind or tie up;
to bind fast, to pinion;
to cord, to bind with cords;
to bind, to connect or link with;
to chain, to put in irons, to imprison;
to bind by friendship, by contract;
to spell.

· Calfa

NBHL (1)

Կապեա՛ կամուրջ. (Ճ. ՟Ա.։)


Կապոյտ, պուտոյ

adj. s.

blue, sky-blue, cerulean, aznre;
light blue;
գորշ —, dark blue;
— դաշտ, the liquid plain, the watery way, the main, the sea.

· Calfa

NBHL (1)

Կապոյտն ընդ սպիտակի խառնեալ՝ զլուրջն (կացուցանէ). (Պղատ. տիմ.։)