Definitions containing the research ոյ : 10000 Results

Երկձայն

See full entry →

s.

diphthong;
discordant.

NBHL (3)

Մահու անուն, եւ ուրախութիւն միանգամայն ... վասն երկձայն բարբառոյն. (Մամբր.։)

Ո՛չ երկձայն զհայաստանեայցս գոլ ... այլ նոյնախորհ եւ միաբանեալ ընդ պատուականիդ գլխոյ. (Թղթ. հաղբ. առ գր. տղ.։)

δίφθογγος diphtongus Ուր գոյ կրկին ձայն. իբր Երկբարբառ (տառ).


Երկձի, ոց

See full entry →

adj. s.

two horsed;
carriage, equipage.

NBHL (1)

Գայր նոյն հեծեալ երկձի». յն. երկձիոյ. եբր. զոյգ ձիոց. (Եւս. ՟Ի՟Ա. 9։)


Երկճիւղ

See full entry →

cf. Երկճիղ.

NBHL (2)

ԵՐԿՃԵՂ կամ ԵՐԿՃԻՂ, կամ ԵՐԿՃԻՒՂ ԵՐԿՃՂԻ. δίκροος, δίκρους biceps, bifidus, bifariam, bifarius Որոյ են ճիւղք կամ մասունք երկու. երկու ճղով.

Թէ ամենայն խաչաձեւ պաշտելի է, պաշտեսցի եւ երկճղին յէոյ (գուցէ ի բնէ). (Ոսկիփոր.։)


Երկմատենի

See full entry →

adj.

having two points or fingers, forked;
cf. Երկժանի;
երկմտանի երաժշտաց, cf. Ձայնգիւտ.

NBHL (1)

ԵՐԿՄԱՏԵՆԻ ԵՐԿՄԱՏՆԻ. δικλήματος կամ δικλάμος duorum ramorum, palmorum Որոյ են երկու մատունք իբր ճիւղք, կամ ժանիք. երկճղի. երկժանի.


Երկմատնի

See full entry →

cf. Երկմատենի.

NBHL (1)

ԵՐԿՄԱՏԵՆԻ ԵՐԿՄԱՏՆԻ. δικλήματος կամ δικλάμος duorum ramorum, palmorum Որոյ են երկու մատունք իբր ճիւղք, կամ ժանիք. երկճղի. երկժանի.


Երկմիտ, մտաց

See full entry →

adj.

irresolute, perplexed, wavering, distrustful, suspicions, doubtful;
— յերկմիտս լինել cf. Երկմտեմ.

NBHL (1)

Ուր ոչ գոյ երկմիտ, դադարէ կռիւ». յն. երկսիրտ, իբր անմիաբան, կամ խարդախ. (Առակ. ՟Ի՟Զ. 20։)


Երկմտեմ, եցի

See full entry →

vn.

to be irresolute, to suspect, to distrust, to waver, to demur;
— ի հաւատոց, to be unbeliever.

NBHL (2)

Ոչ երկմտեաց ի հաւատոցն (յն. ոչ տկարացաւ)։ Աւետեացն (ա՛յլ ձ. յաւետեացն. յն. առ աւետիսն) աստուծոյ ոչ երկմտեաց անհաւատութեամբ. (Հռ. ՟Դ. 19. 20։)

Ոչ ուրուք երկմտեցելոյ, եւ ոչ յերկբայս եղելոյ ամենեւին. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Երկմտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

irresolution, vacillation, doubt, distrust.

NBHL (2)

Երկմտութիւն գոյ զնոցանէն. (Եւս. պտմ. ՟Գ. 24։)

Յերկմտութենէ փախերո՛ւք, որպէս ի գլխոյ չարեաց։ Ուր երկմտութիւն եւ բարկութիւն գոյ, անդ ոչ բնակէ աստուած. (Ածազգ. ՟Ա. եւ ՟Զ։)


Երկն, երկան, երկունք, կանց

See full entry →

s.

pang, work, labour in child-birth;
pains, labour, trouble, fatigue;
երկունք ծննդականի, throes;
յերկունս լինել, ունել երկանց, պատիլ զումամբ երկանց, to be in labour, in the pangs of child-birth, to labour.

NBHL (7)

ԵՐԿՆ ԵՐԿՈՒՆՔ. ὡδίν, ὡδύνη dolor parturientis, anxietas Ճիգն եւ ցաւ ծննդականի, որպէս ծայրագոյնն յերկս աարժանելիս. տղաբերքի ցաւը.

Որպէս երկն յղւոյ. (՟Ա. Թես. ՟Ե. 3։)

Ուստերք եւ դստերք՝ իմոյ որովայնի երկք եւ երկունք։ Զգուշանայցե՞ս երկանց եղանց։ Լուծանիցե՞ս զերկունս նոցա. (Յոբ. ՟Բ. 9։ ՟Լ՟Թ. 1։)

Ասի եւ զկուսական եւ անցաւ ծննդենէ՝ որպէս Պատրաստութիւն եւ ներգործութիւն ծնանելոյ.

Զիա՞րդ առանց սերման կոյսն մայր լինի, եւ յետ երկանց կոյս գտանի. (Տօնակ.։)

Երկու երկունք սիրոյ ստիպէին զնա. յիշատակ մեռելոյն, եւ տեսիլ կենդանի սիրելւոյն. (Մամբր.։)

Ի վերայ տրտմեցուցանողին՝ որպէս ի վերայ անձին իւրոյ երկամբք արտասուեսցէ։ Յերկունս եղեալ լայր դառնապէս առաջնորդն մեր անտոնիոս. (Կլիմաք.։)


Երկնաբերձ

See full entry →

adj.

sky-high, much elevated.

NBHL (2)

οὑρανομήκης caelum altitudine tangens, altissimus Բարձր կամ ամբարձեալ յոյժ՝ իբրու յերկինս. բարձրաբերձ.

Նաեւ զծառոց անգամ, որք ի սակաւ ինչ բարձրութեան են, ասեմք, թէ երկնաբերձ են. եւ զծխոյ՝ թէ յերկին կցի. (Եզնիկ.։)


Երկնակաճառ

See full entry →

adj.

adorning the sky.

NBHL (1)

Արեգակն ի մայրն դառնային, համարձակութիւն տալով երկնակաճառ արփւոյն». (զի յետ մտիցն արեւու երեւի մեզ հանդէս երկնից). (Լաստ. ՟Ի՟Գ։)


Երկնակամար

See full entry →

s.

arch of heaven, vault, roof.

NBHL (2)

Հանգոյն երկնից կամարի, եւ զարդուց նորա. որպէս եկեղեցին.

Երկնակամար՝ նկարակերտիւք ... Նոյն ինքն երկին՝ եւ երկնակամար, եւ առագաստ յերկրի կառուցեալ. (Անան. եկեղ։)


Երկնակենցաղ

See full entry →

cf. Երկնակեաց.

NBHL (1)

Որոյ կենցաղավարութիւնն յերկինս է, կամ նման երկաւորաց, երկնակեաց, երկնային.


Երկնակերպ

See full entry →

adj.

cf. Երկնահանգէտ.

NBHL (1)

Երկնահանգոյն. երկնագոյն.


Երկնահանգէտ

See full entry →

adj.

resembling heaven, celestial, divine.

NBHL (3)

Չզանգիտես յերկնագէտ աթոռոյս, եւ յաթոռակալէս. (Գր. տղ. թղթ.։)

Խորանաւն երկնահանգոյն. (Շար.։)

Երկնահանգոյն սրոբէատիպ ... անօթս խաչիս. (Նար. խչ.։)


Երկնահար

See full entry →

adj.

struck by heaven.

NBHL (1)

Երկնահարացն երկիր պագանեն։ Զերկնահարսն՝ որ յաստուծոյ ատեցեալ են, զնոսա պաշտել եւ երկիր պագանել ոչ ամաչեն. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։)


Երկնաձեւ

See full entry →

cf. Երկնահանգոյն.


Երկնաճեմ

See full entry →

adj.

that walks in heaven;
celestial.

NBHL (2)

Սըլացեալ թեւօք հոգւոյն երկնաճեմ գոլով. (Շ. տաղ.։)

Հասու եղեալ ամենայնի՝ գեր ի վերոյ երկնաճեմք երեւեցան. (Շիր.։)


Երկնային

See full entry →

adj.

celestial;
ethereal;
— մարմինք, celestial bodies, planets, etc.;
— բարկութիւն, the wrath of heaven.

NBHL (2)

Հովուին կամ ադամայ երկնայնոյ։ Հացիւդ կամ իւղովդ երկնայնով։ Երկնային արքայութիւն, փառք, ուղի, եւ այլն. (Նար.։)

Ոչինչ է երկրածին՝ երկնայնոցն պատուականագոյն». յն. ողիմպեայց. (Պղատ. օրին. ՟Ե։)


Երկնավտակ

See full entry →

cf. Երկնահոս.

NBHL (1)

Խառնարան անոյշ երկնավտակ աղբերն. (Շ. տաղ խչ.։)


Երկնատուր

See full entry →

cf. Երկնաձիր.

NBHL (1)

Կրկին օրէնք մեզ երկնատուրք գրեալ մատամբն աստուծոյ այլ ոչ առաքին. (Մանդ. ՟Ի՟Զ։)


Երկնաւոր, աց

See full entry →

adj.

celestial, divine;
հայրն մեր —, our heavenly father.

NBHL (2)

Հայրն ձեր երկնաւոր։ Բազմութիւն զօրաց երկնաւորաց։ Որպէս երկնաւորն, նոյնպէս եւ երկնաւորք։ Երկնաւոր տեսիլ, կոչումն, պարգեւ, եւ այլն։ Վկայեն մեզ երկինք երկնաւորօքն. (Եղիշ. ՟Գ։)

Երկնաւոր յուսոյն, կամ վայելից, խորհրդոյն, փրկութեան. (եւ այլն. Փարպ.։)


Երկնաքաղաքացի, ցւոյ, ցեաց

See full entry →

adj. s.

inhabitant of heaven.

NBHL (1)

Քաղաքացի երկնից. եւ Որոյ կենցաղավարութիւնն է յերկինս.


Երկնեմ, եցի

See full entry →

va.

to be in labour, to bring forth a child;
to suffer;
to be pained or grieved;
to think, to contemplate, to ponder over;
to elaborate.

NBHL (2)

Որթ երկնել ի հրոյն. (Ճ. ՟Գ.։)

Առաւել երկնեսցի ծարաւ իմ, եւ առաւել վարձս առից յաստուծոյ». իմա՛, սաստկասցի տ վշտագնել զիս. (Վրք. հց. ՟Ե։)


Երկնուստ, յերկնուստ

See full entry →

adv.

from heaven, from on high.

NBHL (2)

Ծագեաց յերկնուստ լոյս. (Խոր. ՟Գ. 66։)

Յաղագս յերկնուստ իջանելոյ. (Մամբր.։)


Երկնչոտ

See full entry →

cf. Երկչոտ.

NBHL (1)

Փոխանակ զանձինս աներկիւղս ունելոյ՝ զնա եւս երկնչոտ ուսուցանէին. (Մամբր.։)


Երկշաբաթի, թւոյ

See full entry →

s.

monday.

NBHL (2)

Մինչեւ ցառաւօտ երկշաբաթւոյն։ Երկշաբաթին՝ կարգեալ է, եւ այլն. (Յհ. իմ. ատ. եւ Յհ. իմ. եկեղ.։)

Յերկրորդ շաբաթուն երկշաբաթոյն։ Յառաջին երկուշաբաթոյն. (Արշ.։) ՟Բշի. ՟Գշի. այսինքն երկուշաբթի, եւ այլն. (Տօնաց.։)


Երկոտանի, անւոյ, անեաց

See full entry →

adj. s.

two-footed, biped.

NBHL (1)

δίπους bipes Որոյ են ոտք երկու.


Երկոտասան, ից

See full entry →

adj.

twelve;
— յիւնիսի, the 12th of June, the twelfth instant.

NBHL (3)

Երկոտասանին (այսինքն ՟Ժ՟Բ թուոյն) մասունքն շարադրեալ՝ զտասն եւ զվեց թիւ բացակատարեն (զի 6, 4, 3, 2, եւ 1, առնեն 16.). (Սահմ. ՟Ե։)

Ի սկզբան երկոտասան ամի թագաւորութեան իւրոյ. (Եղիշ. ՟Բ։)

Որ օր երկոտասան էր ամսոյն առաջնոյ. (՟Բ. Եզր. ՟Ը. 31. յն. երկոտասաներորդ։)


Երկոտասանամեայ

See full entry →

adj.

cf. Երկոտասանամեան.

NBHL (1)

Ընդ երկոտասանամեայ չարեօք չարչարեալ վշտագին կնոջն տանջեցելոյ. (Նար. ՟Ժ՟Ը։)


Երկոտասանամեան, մենից

See full entry →

adj.

of twelve years, twelve years old.

NBHL (1)

Ընդ երկոտասանամեայ չարեօք չարչարեալ վշտագին կնոջն տանջեցելոյ. (Նար. ՟Ժ՟Ը։)


Երկոտասաներորդ, աց

See full entry →

adj.

twelfth.

NBHL (1)

δωδέκατος duodecimus Վերջինն երկոտասան թուոյ. տասուերկուերորդ.


Երկուանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Յերկուանամ.

NBHL (1)

Երկուացեալ ի մարմնոյ». այսինքն ելեալ. (Ճ. ՟Գ.։)


Երկուորեակ, եկաց

See full entry →

adj. s.

that brings forth, that has twins;
couple, pair;
twin;
—ք, testicles.

NBHL (3)

δίδυμος geminus, gemellus Երկաւոր. զոյգ ընդ այլում ծնեալ.

ԵՐԿՈՒՈՐԵԱԿ. իբր Կրկնակ. կրկին. զոյգ. եւ Ամոլք. ջուխտ.

Կապեցին զնա յերկուորեակս վայրի ձիոյ. (անդ. Հ=Յ. յուլ. ՟Ժ՟Գ.։)


Երկուորի, րւոյ, րիք, րեաց

See full entry →

cf. Երկուորեակ.

NBHL (3)

ԵՐԿՈՒՈՐԻՔ. δίδυμα testiculi, testes Առականք. ձուանքարու կենդանւոյ. ամորձիք.

Միակի նմանի, ոչ ընդ ումեք բոլորովին խառնեալ այնոցիկ՝ որ ի հասարակութեան միաբանութեան են երկուորւոյն. (Փիլ. ել. ՟Բ. 29։)

Ամենեքեան երկուորիք են, եւ անորդի (կամ անծնունդ) ոչ գոյ ի նոսա. (Երգ. ՟Դ. 2։ ՟Զ. 5։)


Երկչոտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

timidity, pusillanimity, cowardice.

NBHL (1)

Յաղթեսցէ՛ երկչոտութեանն՝ գութ, աստուծոյ երկիւղն՝ մեղկութեն. (Ածաբ. աղք.։)


Երկպառակ

See full entry →

adj.

divided, discordant.

NBHL (3)

Զիա՞րդ համահարք՝ միոյ մօր որդիք՝ երկպառակք լիցին. (Եղիշ. ՟Ը։)

Սխալ եւ երկպառակ է գարւոյն կերակուր». իբր ոչ այնչափ զանգելի. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Գիտութիւն չարի եւ բարւոյ խառնակ է եւ երկպառակն. (Վրդն. ծն.։)


Երկպառակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

disagreement, variance, discord, dissension, division, disunion, quarrel.

NBHL (1)

Երկպառակութեամբ ճեղքելոյ ի միմեանց. (Փարպ.։)


Երկպատկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

duplicity, state of that which is double or doubled.

NBHL (1)

Կիտոսն ընդ ազգի ազգին ծառովք ննջէ ... վասն երկպատկութեան արտաքս ելանէ յեզերս ծովու». ա՛յլ ձ. երկպագութեան, կամ երկպակութեան. իմա՛, կա՛մ երկակենցաղն գոլ, եւ կամ զուգաւորութիւն, կամ կեղծաւորիլն ի նոյն միտս։


Երկսայրի

See full entry →

adj.

two edged.

NBHL (1)

δίστομος anceps Որոյ են երկու սայրք, կամ կողմանք սո՛ւրք. երկբերան. եւ Սուսեր երկբերանեան.


Երկվերարկու

See full entry →

adj.

that has two cloaks.

NBHL (1)

Որ ունի զկրկին վերարկու կամ զծածկոյթ.


Երկրագործ, աց

See full entry →

adj. s.

agriculturist;
planter, husbandman, labourer.

NBHL (2)

Եհաս ժամանակ իմաստուն երկրագործացդ յատելոյ զայգի եկեղեցւոյ. (Լմբ. ատ.։)

Եւ Յերկրէ գործեալ, ի հողոյ եղեալ.


Երկրագործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

agriculture, tillage, culture.

NBHL (3)

Ընդ երկրագործութեան ցորենոյն՝ որոմն սերմանեմ. (Նար. ՟Հ՟Ա։)

Ոչ յամենայն տեղիս երկրագործութիւն, այլ դոյզն ուրեք. (Խոր. ՟Բ. 56։)

Մերթ՝ Արդիւնք եւ բերք երկրի գործելոյ. արմտիք.


Երկրագրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Աշխարհագրութիւն.

NBHL (2)

γεωγραφία geographia, descriptio terrae Աշխարհագրութիւն մասնաւոր՝ հողագնտոյս.

Պապայ աղեքսանդրացւոյն համառօտաբար երկրագրութիւն։ Պտղոմէական երկրագրութեանն. (Խոր. աշխարհ.։)


Երկրածին

See full entry →

adj.

produced by the earth, terrestrial.

NBHL (3)

Թեթեւագոյն արուեստից պակասագոյն են ի գիտութենէ ազգք երկրածնացս. (Կորիւն.։)

Ոչինչ է երկրածին՝ երկնայնոցն պատուականագոյն. (Պղատ. օրին. ՟Ե։)

Սիրոս երկրածին. յորոյ անուն ասորիք։ Երկրածին էր անտէսսն. եւ այլն. (Եւս. քր. ՟Բ։)


Երկրակալ, ի, աց

See full entry →

s. adj.

cf. Աշխարհակալ.

NBHL (2)

Զայրն արդար (զնոյ) աշխարհի հայր երկրակալ յաւիտենագիր ուխտիւն կացուցեալ. (Ագաթ.։)

Ի թուոյ թագազնից ... ի տոհմէ տիրողաց. ... յերկրակալ զաւակաց. (Նար. խչ.։)


Երկրական, ի, աց

See full entry →

adj.

terrestrial.

NBHL (1)

Ո՞ եհան զայնպիսի երկրական անուանս զգիշակերս եւ զխոտակերս յերկինս». որպէս խոյ, ցուլ, առիւծ. եւ այլն. (Եզնիկ.։)


Երկրակործան

See full entry →

cf. Աշխարհաւեր.

NBHL (1)

Ցամաքեցուցանել զշիղջս ջրակորոյս բազմակոհակս եւ երկրակործան իմոցս պարտեաց. (Նար. ՟Ժ՟Ե։)


Երկրամերձ

See full entry →

s. ast.

perigeum, perigee.

NBHL (1)

Երկրամերձ դիմօք ոք առաջի աստուծոյ անկանի. (Խոսր.։)


Երկրաչափ, ից, աց

See full entry →

s.

geometrician

NBHL (2)

Որպէս մարմին տկարին է նիւթ բժշկի, սոյնպէս երկրաչափին է նիւթ երկիրս. (Երզն. քեր.։)

Երկրաչափն առնու, եթէ նշան է, որոյ մասն ոչինչ է. (Սահմ. ՟Է։)