Definitions containing the research ոյ : 10000 Results

Կացուրդ, ցրդից, դոց

See full entry →

s.

solemn or general assembly;
reunion, popular gathering;
festival day, fair-day;
solemnity, pomp;
solemn games, spectacle;
hymn, canticle.

NBHL (2)

նախագահութիւնք իսկ առ ամենայն կացուրդսն կարգեցին՝ պայծառ ձիաբոյծքն, զօրավարքն, իշխանքն, գոռոզքն. (Բրս. հայեաց.։)

Զսրբոյ եւ անյաղթ վկայիս հրաշացուցանեն զկացուրդս. (Ճ. ՟Ա.։)


Կացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to establish, to place, to set, to lay, to fix, to put;
to constitute, to institute, to create, to destine;
to render, to make;
to stop, to cause to cease;
իշխան, տէր —, to constitute chief or master, to promote to high dignity;
շնորհապարտ —, to favour, to oblige;
ժառանգ —, to appoint a heir;
հղօր՝ երջանիկ —, to make powerful, happy.

NBHL (3)

Ածից կացուցից առաջի քո։ Կացոյց ի լերինն։ Կացուցե՛ս ուրոյն։ Կացոյց զնոսա շուրջ զխորանաւն։ Կացուցին զնա ի մէջ երկուց սեանցն։ Ի վերայ բարձանց կացուցեր զիս։ Կացուցեր յանդորրու զոտս իմ։ Հրամայեաց կացուցանել զկառսն.եւ այլն։

Կացուցանել զոք ի վերայ տան իւրոյ, կամ գործակալս ի վերայ երկրի, կամ իշխանս զօրուն, կամ ի վերայ նոցա գործաւարս, դատաւորս. կամ Դէտ կամ սպարապետ կամ թագաւոր կացուցանել.

Կացուցանել զկամս արարչին։ Կատարեալս կացուցանել։ Պատկառելիս կացուցանել։ Մերկ եւ թափուր կացուցանել։ Ազատ կամ թշնամի կամ գլուխ կացուցանել։ Տեղեկատոյն կամ քաղցրագոյն կացուցանել։ Վկայ կացուցանել։ Յանդիման կամ մերձ կամյոտն կամ յոտին կացուցանել. եւ այլն։


Կացրդական, ի, աց

See full entry →

adj.

concerning to general assemblies, or to solemn festivals, solemn, festive, pompous;
demonstrative (style).

NBHL (1)

ԿԱՑՐԴԱԿԱՆ. ἑπιδεικτικός demonstrativus. Ըստ ճարտասանից՝ ճառ ներբողական կամ պարսաւական ի հանդիսի, ճարտար փաստիւք. անտենախօսութիւն. վասն որոյ ըստ յն. ասի Ցուցական կամ Ապացուցական.


Կաւագործ, աց

See full entry →

s.

potter;
brick-maker;
bricklaying, brickwork, masonry;
ի —ի կալ, to make bricks.

NBHL (2)

πηλιουργός fingens, figulus. Որ գործէ անօթս ի կաւոյ. բրուտ. եւս եւ Աղիւսարկու.

Ի կաւոյ ստեղծ անօթս ... դատաւո՛ր կաւագործ է. (Իմ. ՟Ժ՟Ե. 7։)


Կաւագործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

clay-work or hrick-work.

NBHL (1)

Զզոօրսն յունաց տարցուք յաղուանս ի գործ կաւագործութեան գաղատոս որմաշէնս մերոց քաղաքաց, ապարանից, եւ այլոց պիտոյից. (Բուզ. ՟Ե. 4։)


Կաւածեփ

See full entry →

adj.

covered with clay.

NBHL (1)

Ըզկաւածեփ կոյրն սորա չէր տեսեալ. (Եղիշ. խաչել.։)


Կաւակերպ

See full entry →

adj.

argiliform.

NBHL (1)

Նման կաւոյ. Եհան ի մարմինս ի կաւակերպ տղմոյ մեղաց. (Վրդն. սղ.։)


Կաւակերտ

See full entry →

adj.

made of clay, of brick or terracotta.

NBHL (1)

Կերտեալ ի կաւոյ, յաղիւսոյ.


Կաւարծաթ

See full entry →

s.

argil mixed with silver.

NBHL (1)

Ծնանի հուր յերկաթոյ եւ ի քարէ. Լինի ի կաւարծաթոյ հուր, յորժամ ընդդէմ արեգական ոք շողացուցեալ դիցէ. (Փարպ.։)


Կաւեայ

See full entry →

adj.

made of elay, argillaceous, clayey, clayish.

NBHL (1)

Դա է ի ներքոյ կաւեայ, եւ արտաքոյ պղնձի. (Դան. ՟Ժ՟Դ. 6։)


Կաւեղէն, ղինի, նաց

See full entry →

cf. Կաւեայ.

NBHL (2)

ԿԱՒԵՂԷՆ որ եւ ԿԱՒԵԱՅ. πήλινος luteus, caenosus եւ ὁστράκινος testaceus. Ի կաւոյ կազմեալ. կաւակերտ. հողեղէն. խեցեղէն. կաւէ, հողէ.

Կաւեղէնքն ի կաւոյ շինէին ամրոցս. (Վրդն. ծն.։)


Կափարիչ

See full entry →

s. mech.

stone cover for wells or tombs;
valve;
— սկւոյ, square pasteboard covering the chalice, pale.


Կափումն, ման

See full entry →

s.

closing theeyes;
glueing, pasting;
creaking;
gnashing or grinding the teeth.

NBHL (1)

Զի վայր ծորեալ բնութիւն ջրոյն սալայատակ արամացեալ հողոյն կափմամբ. (Եղիշ. Բ։)


Կափուցումն, ման

See full entry →

s.

act of covering.

NBHL (1)

Եւ ոչ կափուցմանց աչաց նոցա արժանի գտան. (Յհ. կթ. (զի եւ կափուցանելն զաչս վախճանելոյն՝ կարեւոր սիրելեացն է)։)


Կաքաւաձեւ

See full entry →

adv.

like a dauce;
dancing, skipping;
— պար, dance, ball.

NBHL (1)

Յաշտիճան ոտին կաքաւաձեւ բախելոյ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1. յն. զկաքաւ ոտամբ բախելով։)


Կաքաւարան, աց

See full entry →

s.

ball-room or dancing-room.

NBHL (1)

ὁρχήστρα, ὁρχήστριον orchestra;
pars theatri, in qua chorus saltabat. Տեղի կաքաւելոյ եւ պարուց ի թատրոնի.


Կաքաւեմ, եցի

See full entry →

vn. fig.

to dance, to skip;
to bound;
to laugh at, to deride;
cf. Կռիւ.

NBHL (2)

Հայեսցին առ իս փոխանակ կաքաւելոյն. (Զաք. ՟Ի՟Բ. 10))

Օր կաքաւելոյ յայտ է թէ այն էր, զոր ի ժամ չարչարանաց նորա կաքաւէին, եւ այպանելով նախատէին. (Լմբ. զքր.։)


Կաքաւեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to dance;
to dance with.

NBHL (1)

Տե՛ս, զի մի՛ արտաքս կաքաւցուսցես զսրբութիւն սրբութեանցն, այլ երկիւղիւ զթաքնութեանն աստուծոյ (զխորհուրդս) իմանալեօք եւ աներեւութիւք գիտութեամբք պատուեսցես. (Դիոն. եկեղ.։)


Կաքաւիչ, չի, չաց

See full entry →

s.

dancer.

NBHL (1)

Մի ոք ի կաքաւչաց։ Բաշխոյս կաքաւչաց կարկաչեն. (Խոսր.։)


Կաքաւութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Կաքաւք.

NBHL (2)

Ոչ գոյ անդ կաքաւութիւն, այլ՝ երկիւղ. (Մաշկ.։)

Ի տրոփումն կաթելոյ կաքաւման ոտին. (Նար. խչ.։)


Կաքաւումն, ման

See full entry →

s.

cf. Կաքաւք.

NBHL (2)

Ոչ գոյ անդ կաքաւութիւն, այլ՝ երկիւղ. (Մաշկ.։)

Ի տրոփումն կաթելոյ կաքաւման ոտին. (Նար. խչ.։)


Կբնիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to cling to, to crawl on the ground.

NBHL (2)

Իբր նոյն ընդ Կափչիլ. կբչիլ, փակչիլ.

(Տունկ որթոյ) առաւել ես տարածեալ կբնի յիւրացման զնստագոյն եւ յոյժ խորին վայրս երկրի. (Պիտ.։)


Կեամ, կեցի, կեաց

See full entry →

vn.

to live, to be alive, to breathe;
to exist, to subsist;
to be;
կելով կեալ, to be saved, to enjoy eternal life;
բարւոք —, to be well, to be in good health;
— բարեբաստիկ, առատութեամբ —, to live happily;
to be comfortable, at one's ease, to have a competency;
— ի ստացուածոց իւրոց, to live or subsist on one's property, or on one's income;
— յնչից այլոց, to live at the expense of another;
— անառակութեամբ, to lead a dissolute life;
աշխարանաց արժանի կեանս —, to lead a sad life;
զարժանի քահանայութեան զճշմարիտ կեանս —, to live like a true priest;
կեցցե՜ս, hail! God save you, good morning;
good bye;
զիա՞րդ կեաս, how do you do ? how are you ? ո՞պէս կեայ նա, how does he do? կեցցէ արքայ, long live the king;
յաւիտեան կեաց, may you live for ever;
cf. Կեցցես.

NBHL (5)

Լալեաց եւ աշխարհանաց արժանի կեանս կեան։ Ումեք բարւոք կեցելոյ. (Փիլ.։)

Ի մանկութենէ աշխատութեամբ կեցեալ։ Յաղագս անշարժ խաղաղականն կելոյ շնորհիւ։ Չարաւ կեցելոյ. (Պիտ.։)

Կեցից քրիստոսի։ Յանհոգս կէին։ Մեղօք կեցելոյս. (Նար.։)

Որ ոչ զարժանի քահանայութեանն զճշմարիտ կեանս կեայ. (Վրք. ոսկ.։) (Ի գրչաց շփոթին երեմն կալ եւ կեալ, եկաց եւ եկեաց. որպէս եւ ռամկօրէն կեցաւ, նշանակէ՝ եկաց, եւ եկեաց. եւ ըստ վերջոյս գտանի ի Հ=Յ. յնվր. ԺԵ.։)

ԿԵԱՄ 2 (կեմոյ.) cf. ԿԵՄ։ Ուստի յաջորդ բառդ։ (=ԿԵԱՄԱՏԱՐԱԶ)


Կեղակարծ

See full entry →

adj. adv.

doubtful, uncertain, ambiguous;
undecided, wavering, pusillanimous, irresolute;
suspicious, distrustful;
— լինել, to be suspected, doubted;
— թուիլ, to seem doubtful;
cf. Կեղածաբար.

NBHL (5)

որ եւ Կաղակարծ. իբր Խեղ կամ կեղ կարծեօք. ուր գոյ կարծիք կաղացող յերկուս հետս. այսինքն Կասկածաւոր. կասկածելի. խիթալի. երկբայական. եւ Կասկածոտ. երկմիտ. թերահաւատ. ...

Կեղակարծ եւ գայթ ի գայթ խոստովանութիւն։ Կեղակարծ եւ յուսոյ։ Կարծեօք եւ կեղակարծ իմացութեամբ. (Յհ. իմ. երեւ.։ Նար. լ։ Նանայ.։)

Ի կեղակարծ իրս ասէ վկայութիւն պիտոյ է. (Երզն. մտթ.։)

Ի հաստատութիւն յուսոյ կեղակարծ մարդկան մտաց. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Ա։)

Որ անյոյս լինի գտանել զողորմութիւն ի թագաւորէ, եւ կեղակարծ մտօք խնդրէ։ կեղակարծ ես ի յուսոյ հատուցմանն։ Ի հատուցումն փոխարինի գտանել կեղակարծ լիցի. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)


Կեղակարծեմ, եցի

See full entry →

vn.

to doubt, to have doubts about;
to suspect, to surmise, to distrust.

NBHL (1)

Ապա թէ կեղակարծես, զօրինակէ բուռն հար։ Իսկ եթէ կեղակարծես առ ի սոյն հաւատ, ե՛կ եւ այլն։ Մինչեւ ի գալուստն քրիստոսի մարդիկ կեղակարծէին ի փրկութենէ. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ. (ուր լինի ընթեռնուլ, կեղակարծ ես, էին։))


Կեղակարծիք, ծեաց

See full entry →

s.

doubt, misgiving, uncertainty, suspicion, mistrust.

NBHL (2)

ԿԵՂԱԿԱՐԾԻՔ ԿԵՂԱԿԱՐԾՈՒԹԻՒՆ. Խեղ կամ կաղ կարծիք. կասկած. երկիւղ. երկբայութիւն. տարակոյս. վէճ.

Ո՛չ ջրով միայն. այսինքն՝ զի թէ ի մկրտութիւնն միայն էր վկայութիւնն, գոյր ինչ կեղակարծիք. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Ձ՟Է։)


Կեղակարծութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Կեղակարծիք.

NBHL (2)

ԿԵՂԱԿԱՐԾԻՔ ԿԵՂԱԿԱՐԾՈՒԹԻՒՆ. Խեղ կամ կաղ կարծիք. կասկած. երկիւղ. երկբայութիւն. տարակոյս. վէճ.

Ո՛չ ջրով միայն. այսինքն՝ զի թէ ի մկրտութիւնն միայն էր վկայութիւնն, գոյր ինչ կեղակարծիք. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Ձ՟Է։)


Կեղանկ

See full entry →

s.

gangrene or fistula (of ureter).

NBHL (2)

ἔλκος եւ այլն. ulcera որպէս gangrena, fistula. ազգ կեղոյ յերաստանս կամ յառականս՝ փտեցուցիչ անդամոց. (իբր մաթիա)

Յանդամս ծածուկս որովայնի նորա եղեւ նմա արգել, եւ յետ այսր ցաւ խորութեամբ. Զի էր նա կեղանկ. եւ եղեւ ճարակ կեղոյ առանց բժշկութեան յաղիս նորա. (Եւս. պտմ. ՟Ը. 17։)


Կեղեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to wound, to hurt;
to embitter, to gall, to ulcerate, to vex, to torment.

NBHL (4)

Որպէս թէ Կեղով տանջել, կամ կեղեքել, եւ նեղել յոյժ. լլկել. եւ իբրու խեղդել եւ քաղել զոգին. չարչրկել. ... որպէս ἐλκόω ulcero, exulcero.

Նոքա ի մնոյն կեղեալք, եւ սոքա անհոգ. (Լմբ. իմ.։)

կեղէին զնոսա ի գործ խիստ կաւոյ եւ աղիւսակի. (Ել. ՟Ա. 14։)

Որ պարտոյ տէրն էր, նեղէր կեղէր դարձուցանել անդրէն զպարտսն. (Ճ. ՟Թ.։)


Կեղեւանք, նաց

See full entry →

s.

scale;
shell;
cf. Կեղեւ.

NBHL (1)

λεπίς, λέπος squama, lamina. Կեղեւք, թեփք, կամ թիթղունք իրաց. քոս. (ռրպէս չորացեալ կեղեւք բորոյ)


Կեղեւեմ, եցի

See full entry →

va.

to bark;
to peel, to pare;
to shell;
to scale.

NBHL (1)

λεπίζω decortico, desquamo. Մերկել ի կեղեւոյ. հանել զկեղեւ, զկեղեւանս, զթեփս. քերծուլ. կորզել.


Կեղեքածք

See full entry →

s.

excoriation, scratch.

NBHL (1)

Ողջացաւ կեղեքածք մարմնոյն. (Մամբր.։)


Կեղծաւորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Կեղծաւորանամ.

NBHL (3)

Եւ նոքա վասն իմ կեղծաւորեալ (այս ինքն կեղծաւորելոյս) գայթագղեսցին. (՟Բ. Մակ. ՟Զ. 25։)

Խաւար է, եւ լոյս կեղծաւորի. (Խոսր.։)

Այլագոյնս կեղծաւորեալ դիմակս. (Պիտ.։)


Կեղծաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

hypocrisy, dissimulation, duplicity, pretenoe, fiction, imposture, falsehood;
— ի բարեպաշտութեան, bigotry, affected devotion, false piety, cant.

NBHL (1)

Արտաքոյ երեւիք մարդկան արդարք, եւ ի ներքոյ լի էք կեղծաւորութեամբ եւ անօրէնութեամբ։ Գիտաց զկեղծաւորութիւն նոցա։ Ի խմորոյ փարիսեցւոցն, որ է կեղծաւորութիւն։ Ի բաց թօթափել զամենայն նենգութիւն եւ կեղծաւորութիւնս։ եւ այլն։


Կեղծիք, ծեաց

See full entry →

s. adv.

dissimulation, feint, sham, fiction, counterfeit, forgery, fable, idle fancy, crotchet, fantasy, chimera;
կեղծեօք, fictitiously.

NBHL (2)

ԿԵՂԾԻՔ որ եւ ԿԵՂԾՔ, ծիւք. ὐπόκρισις simulatio προσωπεῖον larva, res simulata. Կեղծաւորութիւն. արտաքին ցոյցք. ձեւ. երեւոյթ. պատրուակ. եւ Պատրանք. խաբէութիւն. նենգ

Մի՛ ասիցես, եթէ կեղծիք եւ ի խաղոյ է գործն. Զի այն կեղծիք զբազումս շնացօղս գործեցին. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 6։)


Կեղցաւ

See full entry →

cf. Քաղցկեղ.

NBHL (1)

Նոյն ընդ Քաղցկեղ.


Կեմ, ոյ, ով

See full entry →

s.

grass-rope;
rush-mat.

NBHL (1)

Մոյգս անգամ ոչ ագանէր, այլ զամառն հեսկով պատէր (զոտըս), եւ զձմեռն կեմով. (Բուզ. ՟Զ. 8։)


Կենագործ

See full entry →

adj.

vivifying.

NBHL (1)

Ի գինոյն վայելումն եւ ի կենագործակ հացիցն. (Սարկ. քհ.։)


Կենագործակ

See full entry →

cf. Կենագործ.

NBHL (1)

Ի գինոյն վայելումն եւ ի կենագործակ հացիցն. (Սարկ. քհ.։)


Կենախուզ

See full entry →

cf. Կենազրաւ.

NBHL (1)

Որ խուզէ կամ խզէ զկեանս այլոյ. հետամուտ ի կարճել ի կենաց. սպանօղ.


Կենակցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

living together, company, society, cohabitation;
intimacy, conversation;
matrimony;
այնպիսի սերտ եղեւ ինձ — ընդ..., my life was so bound up with that of...

NBHL (1)

Սոյնպէս եւ արք իմաստութեամբ բնակեսցեն ընդ նոսա, հանճարով վարել զկենակցութիւնն. (Շ. ՟ա. պ. ՟Խ՟Բ։)


Կենասերիմ

See full entry →

vn.

to breed, to multiply, to increase.

NBHL (1)

Առ նոյիւն յոգնախումբ հոյլս պաճարեղէն անասնոցն կենասերեալ պահիւր առ ի յապառնիսն ամանակացն լինել սերմ սերելոյ. (Անան. եկեղ։)


Կենարար, աց

See full entry →

adj. s. bot.

vivifying, vivifical;
Saviour, Redeemer;
chamœdrys

NBHL (4)

Կենարարին մերոյ առաքեալք. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Քրիստոս որ յանձինս նոցա զարթոյց զկամս (իւր) կենարարս. (Յհ. կթ.։)

լոյս կենարար. (Եզնիկ.։)

ԿԵՆԱՐԱՐ, Ըստ Բժշկարան. անուն խոտոյ. cf. ԼԵՐԴԱԽՏ։


Կենդակ, աց

See full entry →

s.

constellation, sign of the zodiac.

NBHL (2)

Որ ի վերայ լանջացն երկոտասան ակունքն ... առ ի ցոյցս կենդանակին. քանզի եւ նա յերկոտասանից ի մի վայր եկեալ գոյանայ կենդանացն։ Իւրաքանչիւր ումեք (ի ՟Ժ՟Բ նահատակաց) կենդակ մի բաշխել, եւ այլն. (Փիլ. քհ. եւ Փիլ. ել.։)

Ի խոյն կոչեցեալ դարձցի կենդակ. (Պիտ.։)


Կենդանաբաշխ

See full entry →

adj.

distributing, giving life.

NBHL (1)

Հացդ կենդանի ... ի վերայ կենդանաբաշխ սեղանոյն. (Սկեւռ. աղ.։)


Կենդանաբեր, աց

See full entry →

adj. s.

life-bringing, vital, vivifying;
zodiac.

NBHL (3)

Ողջունեցին զկենդանաբեր զգարշապարս յարուցելոյն ի մեռելոց. (Գանձ.։)

Գլուխ կենդանաբերին կոչեն զխոյն։ Կենդանաբերն եղեալ գոյացաւ երկոտասան կենդանաց։ Ըստ կենդանաբերն ի դուրս ելեալ արեգակն՝ գնայ ընդ ծիրսն. (Փիլ. ել. եւ Փիլ. նխ.։)

Ի գլուխ կենդանաբեր խոյին. (Պիտ.։)


Կենդանագիր, գրաց

See full entry →

s.

portrait, likeness, picture;
painter;
հասակաչափ՝ փոքր՝ մանրանկար —, full-length, half-length, head-size, miniature portrait;
գեղեցիկ՝ ճշգրիտ —, fine, exact portrait;
տալ հանել զ—, to get one's picture drawn or painted, to have one's likeness taken;
cf. Լուսանկար.

NBHL (5)

որպէս նկարագիրկենդանւոյ ի կենդանագիրն. (Լմբ. պտրգ.։)

Եւ (Պետր. սիւն.) ի կոյսն.

Բազում կենդանագիրք զմիոյ երեսաց զգծագրութիւն գրեն. (Բրս. ճգն.։)

Կենդանագրացն ոչ կատարած ունել իրողութիւնն՝ թուի առ ամենայն կենդանիս, դեղելոյն եւ ոչ դեղելոյն, եւ կամ թէ այլ զի՞նչ եւ իցէ երբէք կոչիցեն զայսպիսիս կենդանագրեացն մնակունք. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)

Հպարտացան կենդանագիրք ի վերայ գրչաց գրոց աստուծոյ եւ պատմութեանց այլոց. (Սարկ. հանգ.։)


Կենդանագործ

See full entry →

cf. Կենագործ.

NBHL (1)

Արկեալ ի նա աստուծոյ հոգի կենաց ... կենդանագործին կենաց. (Մեկն. ղեւտ.։)


Կենդանագործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Կենագործութիւն.

NBHL (1)

Լինել մարդ՝ ի կենդանագործութիւն մարդոյն. (Աթ. ՟Դ։)


Կենդանագրեմ, եցի

See full entry →

va.

to take or paint a portrait, to paint;
to pourtray, to depict, to paint;
to imprint, to figure.

NBHL (3)

Յիս զքոյդ կենդանագրեցի անհպելի գեղեցկութիւն. (Խոր. հռիփս.։)

Կենդանագրեա՛ բարեխնամ քոյինաստեղծ պատկերիս փչումն կրկին. (Նար. ՟Ձ՟Բ։)

Լաւագոյն է ինձ գեղեցկութիւն դիմաց տեսեալ՝ քան բանիւ կենդանագրեալն. (Ածաբ. կարկտ.։)