Definitions containing the research ոյ : 10000 Results

Գուժեմ, եցի

See full entry →

vn.

to bring or give sad news;
to lament, to deplore, to cry, to scream;
to sound.

NBHL (2)

ԳՈՒԺԵԼ. ἁκούομαι audior (այսինքն լսիլ). Հնչել՝ գուժի եւ ճչոյ. լսելի լինել ձայնի ողբոց ի հեռաւորս.

Ձայն լալոյ նորա գուժեաց ի ճանապարհս իւր։ Ձայն ի շրթանց գուժեաց լալոյ եւ պաղատանաց։ Ձայն ողորմ գուժեաց ի սիովն. (Երեմ. ՟Բ. 24։ ՟Գ. 21։ ՟Թ. 19։)


Գուժիւն

See full entry →

cf. Գուժումն.


Գուժկան, աց

See full entry →

adj. s.

that carries or gives sad news;
bearer of unhappy news;
weeping, in tears;
sad news.

NBHL (2)

Եհաս գուժկան առ դաւիթ։ Այլ գուժկանք հասանէին, եւ զգոյժս զայս տային։ Ձայն գուժկան ի դանայ։ Գուժկան գուժկանի դիպեսցի՝ գոյժ առնել թագաւորին. (՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Ե. 13։ ՟Ա. Մակ. ՟Ե. 14։ Երեմ. ՟Դ. 15։ ՟Ծ՟Ա. 31։)

ԳՈՒԺԿԱՆ. իբր Գոյժ, ցաւալի անցք.


Գուղձ

See full entry →

s.

glebe, clod.

NBHL (5)

Ի հողոյ անտի՝ որ իցէ առ յատակաւ խորանին։

ԳՈՒՂՁ ԳՈՒՂՁՆ. βῶλος bolus, gleba, massa Զանգուած կամ կոշտ ինչ հողոյ. սակաւ մի հող՝ ձեռնաչափ, ոտնաչափ.

Գուղձն հողոյ ի յատակէ տաճարի. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Գուղձն հողոյ ի յատակէ խորանին. (Վրդն. թուոց.։)

Եթէ ցանէ ոք զգետինն, եւ ի հետ փորչով գայ եւ ծեծէ եւ զգուղձքն մանրէ, եւ զսեմն ծածկէ նա այն է լաւ։ Յակնբցելն՝ զքուցն մանրել պարտ է անհնար. զի գղձան փողին սնըցնօղ է եւ մեծցնօղ կուզին եւ պտղին։ Զփոշին՝ որ ի փորչէն եւ ի գղցանն ի մանրելոյն ելանէ. եւ այլն։ (Վստկ. ՟Լ՟Գ. եւ ՟Ծ՟Ա.)


Գում առնեմ

See full entry →

sv.

cf. Գումարեմ.

NBHL (1)

ԳՈՒՄ ԱՌՆԵԼ. Բառ անստոյգ. որպէս ռմկ. ճէմ էթմէք.


Գումարիմ, եցայ

See full entry →

vp.

to assemble together, to gather together;
to be astonished, amazed, surprised, confused.

NBHL (1)

Գումարեցայ ընդ քեռ իմում, եւ յաղթեցի. (Ծն. ՟Լ. 8։ Դու եւ ժողովուրդ քո գումարեալ էք զաստուծոյ. Թուոց. ՟Ժ՟Զ. 11։)


Գումարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

assembly;
mob;
sitting;
addition.

NBHL (1)

Ըստ եօթանասնիցն գումարութեան. այսինքն հաշուի կամ հաշուելոյ. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Գումարումն, ման

See full entry →

s.

cf. Գումարութիւն.

NBHL (1)

Ըստ եօթանասնիցն գումարութեան. այսինքն հաշուի կամ հաշուելոյ. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Գունագեղ

See full entry →

adj.

adorned with fine colours.

NBHL (1)

Գեղեցիկ գունով. երփնագեղ. գունագոյն. աղուոր գունով, գունզգուն, րէնկ րէնկ, տիլպէր.


Գունագեղեմ, եցի

See full entry →

va.

to colour.

NBHL (1)

Գունագեղէ եւ զերկրորդն ըստ չափոյ զգալոյ եւ վերնահայեաց աչաց մարմնեղինաց։ Գունագեղի յիւր մարմինն եւ յարիւնն կենսատու. (Վրդն. ծն.։)


Գունակաւորեալ

See full entry →

adj.

cf. Գունագեղ.

NBHL (1)

Իբրեւ զնկարս գեղեցիկս զարդուց գունակաւորեալ եւ պայծառացեալ. (Նար. յովէդ.։ Նոյն է եւ ԳՈՒՆԱԿԵԱԼ։ ՃՃ.։)


Գունակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

colouring;
dye;
variety.

NBHL (1)

Անորակիդ գունակութեան։ Գունակութեամբ տենչալի լուսոյ. (Նար. ՟Կ՟Գ. եւ Նար. առաք.։)


Գունատ

See full entry →

adj.

tarnished;
pale, pallid, wan.

NBHL (1)

Որոյ գոյնն է հատեալ. ի գունոյ հատեալ՝ պակասեալ. տժգոյն. գունը նետած, գունաթափ, րէնկի սօլմուշ.


Գունատեմ, եցի

See full entry →

va.

to tarnish;
to discolour, to tan;
to fade.

NBHL (1)

ԳՈՒՆԱՏԵՄ ԳՈՒՆԱՏԻՄ. Եղծանել զգոյնն. առաւել կր. Ի գունոյ հատանիլ, պակասիլ. տժգունիլ. դեղնիլ. գունը նետել.


Գունատիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Գունատեմ.

NBHL (1)

ԳՈՒՆԱՏԵՄ ԳՈՒՆԱՏԻՄ. Եղծանել զգոյնն. առաւել կր. Ի գունոյ հատանիլ, պակասիլ. տժգունիլ. դեղնիլ. գունը նետել.


Գունատութիւն, ութեան

See full entry →

s.

loss of colour;
paleness, wanness.

NBHL (1)

Տժգունութիւն. այլայլութիւն գունոյ երեսաց.


Գունաւոր, աց

See full entry →

adj.

coloured;
dyed;
having several colours;
quick, diligent, violent.

NBHL (3)

ԳՈՒՆԱՒՈՐ. Գուն գործօղ. ժիր. փոյթ.

ԳՈՒՆԱՒՈՐ որ եւ ԳՈՒՆԵԱՆ. Ունօղ զգոյն. կարեւոր եւ վայելուչ. գեղեցիկ գունով. բազմագունի. րէնկլի.

Ցանկութեամբ աստուածանալոյն առաւել գունաւորեալ գունաւոր թուաց. (Վրդն. ծն.։)


Գունաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

to dye, to colour.

NBHL (3)

ԳՈՒՆԱՒՈՐԵՄ ԳՈՒՆԱՒՈՐԻՄ. Գունագեղել. ներկել. ... մանաւանդ կր. Գոյն առնուլ կամ զգենուլ. տարրանալ. տպաւորիլ. ձեւանալ.

Գունաւորի որպէս ոսկեգոյն. (Վանակ. յոբ.։)

Ապականիչ ժանկն ի վերայ գունաւորի։ Մի՛ գունաւորեսցի ախտն ամբարհաւաճութեան ի վերայ զուտ եւ մաքուր արծաթոյ. (Սկեւռ. աղ.։)


Գունաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

colour, dye, tint.

NBHL (2)

εὕχροια bonus color Ունելն զգոյն գեղեցիկ կամ զանազան. գոյն ընտիր, կամ լաւ.

(ծաղիկ խոտոյ) երփն երփն գունաւորութեամբն զաչս ամենեցունցն զօշոտեալ յինքն դարձուցանէ. (Սարգ. յկ. ՟Բ։)


Գունափոխիմ

See full entry →

vn.

cf. Գունատիմ.

NBHL (1)

ԳՈՒՆԱՓՈԽ ԼԻՆԵԼ. Փոխել զգոյնն. գունատիլ.


Գունափոխութիւն, ութեան

See full entry →

s.

transfiguration.

NBHL (1)

Յաւուր մեծի գունափոխութեան տեառն, յորժամ եցոյց տէրն զպատկերն հօր՝ գլխաւորաց առաքելոց եւ մարգարէիցն. (Պտմ. վր.։)


Գունդագունդ

See full entry →

adv. adj.

in several regiments;
in a crowd, like a crowd;
large, much.

NBHL (1)

Գունդագունդ հեծելօք ազգաց բազմաց յոյժ. (Եզեկ. ՟Ի՟Զ. 7։)


Գունդստապլ

See full entry →

s.

constable.

NBHL (2)

ԳՈՒՆԴՍՏԱՊԼ կամ ԳՈՆԴՍՏԱՊԼ. Բառ լտ. եւ իտ. եւ գաղղ. որ թարգմանի Կոմս ախոռոյ. այսինքն Ախոռապետ.

Ընծայեալն թագաւորութեան կիպրոսի գունդստապլն. (Լմբ. առ լեւոն.։ Նոյնպէս եւ առ այլս ի յետնոց։)


Գունեայ

See full entry →

adj.

of fine colour, fine, graceful.

NBHL (2)

Արտաքին երեւոյթք վկայեն առոյգս լինել եւ գունեղ. (Վրդն. դան.։)

Գինի գունեղ առնէ զդէմս երեսաց մարմնոյ. (Ոսկ. գծ.։)


Գունեան

See full entry →

cf. Գունեայ

NBHL (2)

Արտաքին երեւոյթք վկայեն առոյգս լինել եւ գունեղ. (Վրդն. դան.։)

Գինի գունեղ առնէ զդէմս երեսաց մարմնոյ. (Ոսկ. գծ.։)


Գունեղ

See full entry →

cf. Գունեայ

NBHL (2)

Արտաքին երեւոյթք վկայեն առոյգս լինել եւ գունեղ. (Վրդն. դան.։)

Գինի գունեղ առնէ զդէմս երեսաց մարմնոյ. (Ոսկ. գծ.։)


Գունեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Գունաւորեմ.

NBHL (3)

Զլուսինն երանգաւ արեանն գունեցեր։ Հրաշապայծառ երանգաւ գունեալ։ Թելոց գունելոց։ Գունեալն յարիւն խաղողոյ. (Նար.։)

Զգայուն իմն որակութիւն գունեալ վեր ի վերոյ ... յերեսաց պատրանս խաբէութեան. (Փիլ. լին.։)

Ստութեամբն գունեալ զբանն խաբեաց։ Զչարն բարեաւն գունէ։ Յայսպիսի գունեալ արդարութեանցս տեսակէ խորշել է արժան։ Որոշել զչարն գունեալ ի ստոյգ բարւոյն. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. ժող. եւ Լմբ. առակ.։)


Գուներանգ

See full entry →

adj.

of good colour or of many colours.

NBHL (1)

Գունեալ երանգօք. գունագոյն.


Գուշակական, ի, աց

See full entry →

adj.

judicial.

NBHL (1)

Սմա բնութիւն ասեն լինել յոյժ խնդական. երգեցողաց եւ գուսանաց՝ գուշակական. (Երզն. ոտ. երկն.։)


Գուշակաւոր, աց

See full entry →

adj.

already predicted;
very evident.

NBHL (1)

Արտաքին պատիւքն նմանագոյն յարտաքին պաճուճանացն լինին գուշակաւորք։ Այնպէս յայտնի եւ գուշակաւոր, եւ քան զճառագայթս արեգական լուսաւորագոյն է. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4. եւ 13։)


Գուշակեմ, եցի

See full entry →

va.

to predict, to prophesy;
to foresee, to presage, to conjecture, to guess, to augur, to cast one's nativity, to prognosticate;
to denounce.

NBHL (3)

Ի բժշկէն, որ յառաջագոյն գուշակեաց նմա ( զվնասն)։ Եթէ յաառջագոյն չէր գուշակեալ աստուծոյ մարդոյն (զմահ). (Եզնիկ.։)

Զորմէ յառաջագոյն գուշակեաց մովսէս. (Արշ.։)

Զոր մարգարէն կանխաւ գուշակեաց։ Վաղազեկոյց ազդմամբ գուշակեցար՝ ի գրոյն նկարեալ։ Զմթերիցն գանձ մեծին գուշակեցի (յայտնեցի, ցուցի)։ Զմկրտութեանս շնորհ գուշակէ։ Վտանգ սատակման մահու գուշակեն. (Նար.։)


Գուշակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

prophecy;
presage, omen, prognostic;
augury, auspice, divination, denunciation.

NBHL (3)

Որ զնախադրեալսն յառաջագոյն գուշակութեամբ մարգարէիցն՝ կատարեցեր. (Շար.։)

Իբր Ազդարարութիւն գաղտնի. զեկուցումն մատնելոյ սակս. խապէր.

Ի հրապուրելոյ գուշակութեան նահապետացս մերոց նոյնհետայն առաքէ զորդի իւր. (Խոր. ՟Գ. 50։)


Գուշակումն, ման

See full entry →

s.

cf. Գուշակութիւն.

NBHL (1)

Ըստ օրինի անտուստ գուշակմամբ ի խորանին։ Իբր ի գուշակումն անուան խոստացեալն շնորհիս։ Ի ճառս ազդման այսմ հովուի գուշակման։ Ի գուշակումն նշանակութեան քումդ խորհրդոյ. (Նար.։)


Գուպարած, ի

See full entry →

s.

struggle, wrestling, fight;
duel;
war;
dispute;
— դնել, to fight, to attack.

NBHL (1)

Գուպարած եդեալ մաքառէր ընդ պօղոս։ Ստադին միայն մրցութիւն էր. եւ ապա յետոյ եւ այլեւս գուպարածքն մի ըստ միոջէ յաւելան։ Այնուհետեւ այլոցն գուպարած կայր վասն թագաւորութեան փիլիպպեայ. (Եւս. պտմ. ՟Բ. 23։ եւ Եւս. քր. ՟Ա։)


Գուպարեմ, եցի

See full entry →

vn.

to make war, to fight;
to dispute.

NBHL (2)

Ընդ առն հայհոյողի մի՛ գուպարիցէ. (Մծբ. ՟Զ։)

Ի բացեայ կայր, եւ ուշ ունէր մրցելոյն եւ գուպարելոյն. (Ոսկ. ես.։)


Գուպարիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Գուպարեմ.

NBHL (2)

Ընդ առն հայհոյողի մի՛ գուպարիցէ. (Մծբ. ՟Զ։)

Ի բացեայ կայր, եւ ուշ ունէր մրցելոյն եւ գուպարելոյն. (Ոսկ. ես.։)


Գուպարումն, ման

See full entry →

s.

war, combat;
conflict.

NBHL (1)

Եւ ոչ գազանական գուպարմամբ կռուոյ. (Պիտ.։)


Գուսան, աց

See full entry →

s.

singer, musician;
player;
actor.

NBHL (3)

Երաժիշտ էր, ուսուցանէր զգուսանս կանայս, եւ վարձ առնոյր. (Լծ. փիլ.։)

Սուրբն պորփիւրոս վկայն էր գուսան երգեցիկ դիւական ի խաղս թէատրոնի. (Հ=Յ. նոյ. ՟Ե.։)

Այլք ի գուսանաց եւ ի կաքաւչաց ընդ երկինս թռեան։ Գուսանացն արուեստ։ Գուսան եւ հացակատակ լինի։ Ի հանդերձիցն՝ քան զգուսանացն ոչինչ լաւագոյն. (Ոսկ. մտթ.։ Ոսկ. փիլիպ. եւ այլն։)


Գուսանական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

musical;
theatric;
song, ballad.

NBHL (1)

Յոյժ սիրէին զնա վասն գուսանական երգոյ նորա. (Հ=Յ. դեկտ. ՟Ժ՟Զ.։)


Գուսանամուտ

See full entry →

adj.

where a singer or musician enters;
— առնել, to receive opera-singers into one's house;
— լինել, to visit the opera-singers.

NBHL (1)

Մի՛ գուսանամուտ լինել քահանայից, թողեալ զերգս աստուծոյ. (Կանոն.։)


Գուսանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

music, drama, comedy, ballad.

NBHL (1)

Թոռունքն կայենի գտին՝ արքն զգուսանութեան արուեստն, եւ կանայքն զսնգոյր եւ զծարիր. (Վրդն. ծն.։ Երզն. խր.։ Տօնակ.։)


Գուրպայ, ի, ից

See full entry →

cf. Գուլպայ.

NBHL (1)

ԳՈՒՐՊԱՅ որ եւ ԳՈՒԼՊԱՅ. Զանկապան. ներքին ծածկոյթ ոտից ցսրունս. գուրպէ, գուլպէք, չօրապ.


Գռգռամ

See full entry →

vn.

to croak;
to gargle, to bubble.

NBHL (1)

Վասն գռգռալոյն՝ ագռաւ (ասեմք). (Յկ. ղրիմ.։)


Գռոհ

See full entry →

s.

crew, band, crowd;
assault, attack;
— տալ, to assault, to attack.

NBHL (1)

Փոխանակ գրելոյ ԳՌԵՀ։ (Լմբ. սղ. ժէ։)


Գտակ, աց

See full entry →

s. adv.

cap, bonnet;
calix, flower-cup;
inventor, author;
— լինել, to invent;
—աւ, exactly, surely, precisely.

NBHL (11)

Խնդրեալ դահեկան մի՝ եդ ի ներքոյ գտակին ի պահեստի. (Հ=Յ. նոյ. ԻԹ.։)

Մակեդոնական գդակ ի վերայ գլխոյ նորա. (Պտմ. աղեքս.։)

Առ զտուղտն գտակովն եւ բարունակով։ Գլխոյդ չափ պուտկէ գտակ շինած է. (Վստկ. ՅԹ. եւ ՅԵ։)

Առաջին մարդ առ ի յեգիպտացւոց հեփեստոս, որ եւ հրոյ գտակ լինէր. (Եւս. քր. Ա։ եւ Խոր. Ա. 6։)

Առակեցաւ նա ի գանձ եւ ի մարգարիտ, եւ մեք գտակք նորա ըստ կամաց արարչին մերոյ զուարճանամք ի նա. (Եփր. համաբ.։)

ԳՏԱԿԱՒ. Ստգոյգ գիւտիւ. ճշդիւ. հաւաստեաւ. անվրէպ. քաջ կշռութեամբ. յար եւ նման.

Ճշդիւ գտակաւ հասանել համարոյ ժամանակացն։ Զնոյնս գտակաւ զբերոսսայն առընթեր կարգեցից։ Զոյդ կշիռ գտակաւ գտանես. (Եւս. քր. Ա։)

Եղջերուաց գտակաւ զժամանակ խառնիցն իմանալոյ. (Եզնիկ.։)

Ամենայն ճշմարտութեամս գտակաւ պատմել։ Կշիռ գտակաւ գործել։ Զնոյն բանս գտակաւ խօսի. (Ոսկ. մ. ՁԵ։ եւ Ոսկ. եբր. Է. եւ Ը։)

Ստոյգ գտակաւ յանդիմա՛ն կացուցէք մեզ. (Սիւն. առ գերմ.։)

Տեսաք գրեալ սորին ձեռօք ստոյգ գտակաւ. (Սամ. երէց.։) (վրիպակ է գրելն երբեմն, գիտակաւ)։


Գտանեմ, տի

See full entry →

va.

to find, to invent, to discover, to find out;
to gain, to have;
to meet;
— շնարհս առաջի ուրուք, to gain or acquire the heart, friendship, goodwill of some one;
to regain the favour of some one.

NBHL (4)

Գտին դաշտ մի՝ յերկիրն սէնաար։ Եգիտ զնա հրեշտակն յաղբիւր ջուրց յանապատի անդ։ Որ հայցէ, գտանէ։ Գտի զդրամն իմ զոր կորուսի։ Գտան հանգիստ, զիմաստութիւն, շնորհս առաջի տեառն (այսինքն հաճոյ լինել)։ Որչափ ինչ եգիտ ձեռն նորա։ Եթէ աղքատ իցէ, եւ չգտանիցէ ձեռն իւր (այսինքն ձեռնահաս լինել)։ Իմաստութիւն ուստի՞ գտաւ։ Ադամայ ոչ գտաւ օգնական ( ի կենդանիս) նման նմա.եւ այլն։

Հաւատարիմ գտցի։ Գտանիցիմք սուտ վկայք։ Գտաւ ինձ պատուիրանն՝ որ ի կեանսն էր, նոյն ի մահ.եւ այլն։

Գտցուք առաջի քո հաճոյք։ Վնասակար գտցի յարքունի իրս. (Եղիշ. ՟Ը։)

Որ այժմ կարծեմ գտանի պահեալ ի նոյն քաղաքի։ Առ հաւատսն իւր գտանի դժրօղ. (Խոր. ՟Բ. 9. 85։)


Գրագէտ, գիտաց

See full entry →

adj.

book-learned, literate, lettered.

NBHL (1)

ἑπιστάμενος γράμματα, πεπαικεύμενος literatus, eruditus Գիտակ գրոյ, գրոց, դպրութեան. մակացու. կարդացօղ.


Գրադեղ

See full entry →

s.

ink.

NBHL (1)

Դեղ՝ այսինքն ներկ գրոյ. սեւադեղ. սեւակ. մելան. թանաք.


Գրախեց

See full entry →

cf. Նշանախեց.

NBHL (1)

Միոյ գրախեցի անկատար մնալ. (Իգն.։)


Գրակալ, ի

See full entry →

s.

desk;
reading desk.

NBHL (1)

Կազմած՝ որ բարձեալ ունի յինքեան զգիրս. եւս եւ Տախտակ՝ յորոյ վերայ գրեալ իցէ ինչ.