half eaten.
Զայլսն լափատեն, եւ ձրձելով կիսակեր թողուն. (Փիլ. տեսական.։)
to swallow;
to devour;
to ingulf, to absorbe;
զօդ՝ զշունչ or ոգի to breathe, to take breath;
— զբանս, to listen eagerly.
Թէ մազ ոք կլանէ։ Եկուլ զիս իբրեւ զվիշապ։ Ձուկն կամէր կլանել զպատանեակն։ Հրամն ետ աստուած կիտին մեծի կլանել զյովնան։ Կլանէին եօթն հասկքն զեօթն հասկսն ընտիրս։ Եկուլ գաւազանն ահարոնի զգաւազանս նոցա։ Ցաւովք կլանիցեմ զտողունս իմ։ Կլցուք զնա կենդանւոյն իբրեւ դժողք։ Բացեալ երկրի զբերան իւր՝ կլանիցէ զգոսա։ Գուցէ կլանիցէ զարքայ, եւ զամենայն ժողովուրդն՝ որ ընդ նմա։ Բերան ամպարշտաց կլանէ զդատաստանս։ Զքօրացաւ մահ, եւ եկուլ։ Կլանէին զազգս։ Առի զգրկոյսն, եւ կլայ (կամ կլի) զնա.եւ այլն։
cf. Ճառագայթափայլ.
Ունակ ճառագայթից. լուսափայլ. շողշողուն. բազմանշոյլ. ճաճանչաւոր.
worm, vermin, small worm;
insect, animalcule;
reptile.
ՃՃԻ κνώδαλον, κνωδάλων bestia, animal, vermis, serpens եւ այլն. որ եւ ՃԻՃԻ, ՃԻՃԻՔ. Կենդանի անպիտան կամ վնասակար ի ցամաքի եւ ի ջուրս. որդն. զեռուն. սողուն. ըստ այլոց՝ եւ Գազան. ճճու, որդ.
Զանմռունչ սողունս, եւ զճըճիս վատթարս։ Վասն բազմութեան ճճեացն գանալից եղեն։ Ճճեաց անցիւ, եւ սողնոց շչմամբ ... դողացեալք սատակէին. (Իմ. ՟Ժ՟Ա. 16։ ՟Ժ՟Զ. 1։ ՟Ժ՟Է. 9։)
going on foot, pedestrian;
four-footed;
hackneyed, trite, common-place, trivial, ordinary;
in prose, prosaic;
foot-soldier;
quadruped;
ի — ուց, on foot, afoot;
—ք, — զօրք, infantry, foot-soldiers;
— արձան, անդրի, pedestrian statue;
— կրթութիւն, pedestrian exercise;
— որսորդութիւն, hunting on foot;
— ձաղումն, infantry triumph;
— բանք, trite, hackneyed or common-place saying, vulgarity of expression;
— գովութիւնք, vulgar praises;
— երթալ, to go on foot;
—ս խօսել, to talk common-place.
Ամենայն սողուն եւ հետեւակ. (Շիր.։)
knot of a cane or reed;
internodium, space between two joints or knots in a plant.
Որպէս ի ցորեան խոտն, ցողունն, ի մէջ ծրունքն. (Նիւս. կազմ.։)
or.
Ի մանրել զցողունն կամնասայլիւն։ Հատ ցորենոյ ոչինչ վնասի ի կամնասայլիցն. (Սարգ. ա. պ. ԺԲ։ Շ. մտթ. Գ. 12։)
will, desire;
— է ինձ, I will, I intend;
cf. Կամք;
cf. Կոր.
Ի մանրել զցողունն կամնասայլիւն։ Հատ ցորենոյ ոչինչ վնասի ի կամնասայլիցն. (Սարգ. ա. պ. ԺԲ։ Շ. մտթ. Գ. 12։)
to be, to exist;
to remain, to stand;
to subsist, to live;
to last, to continue, to be permanent;
to stop, to stay;
to wait;
— մնալ, to rest, to dwell, to reside;
to persist, to persevere;
ի բաց —, to hold aloof, to give up, to withdraw;
ի վերայ —, to superintend, to oversee;
to understand, to comprehend, to perceive;
հաստատուն՝ պինդ —, to hold fast in, to remain firm;
անկեալ —, to lie, to lie down;
— առաջի երեսաց ուրուք, to make head against, to cope with, to resist;
cf. Առաջի;
ստէպ —, to apply oneself, to be assiduous;
ստէպ — օրինաց, to keep the laws;
դատաւոր — ի վերայ, to be judge or arbitrator;
շուրջ — զոմամբ, to beset some one;
կայ մնայ նմա, it is reserved for him;
զիա՞րդ կայք, how do you do ? զի՞ կաս, why do you wait ? what are you waiting for ? զի՞ կայ իմ եւ ձեր, what have you to do with me ? what does it matter to you ? եկաց՝ կացին, there has been;
there have been;
եկաց զնովին ժամանակօք, he lived or flourished about the same time or at the same epoch;
կացին ի նոսա չքնաղ օրինակք առաքինութեան, they possessed rare examples of virtue;
կացին աչք նորա, he has lost his sight, he has become blind;
չկարեմ ի վերայ կալ բանիցդ, I don't know what you mean, I do not understand you;
կալով կացցեն բանք իմ, my words shall come to pass, my prediction shall be fulfilled.
Ի մանրել զցողունն կամնասայլիւն։ Հատ ցորենոյ ոչինչ վնասի ի կամնասայլիցն. (Սարգ. ա. պ. ԺԲ։ Շ. մտթ. Գ. 12։)
radiant, brilliant, shining, refulgent, dazzling, beaming, glittering, sparkling, gleaming, resplendent, glistening, bright.
Ունօղ զճաճանչս. լուսափայլ. պայծառ. նշուլագեղ. շողշողուն. փալփլուն, պլպլացօղ.
back-bone, back.
Որպէս թեւոցն խառնումն ընդ միջնողունսն։ Միջնողունք՝ աստուածութեանն եւ մարդկութեանն խառնումն. թեւք քրիստոսի հայր եւ հոգի։ Այս է խառնուած միջնողանն։ Գոյք ամենայն ի վերայ միջնողանն քրիստոսի. (Քեր. քերթ.։)
fruit;
cf. Պտուղ.
Զդրախտն՝ ի հատանել մրգին՝ անխնամ թողուն. (Վրդն. սղ.։)
cf. Մաղաս.
to beat, to strike;
to drive in, to thrust, to push;
to toss, to shake, to agitate;
— զատամունս, to set the teeth on edge;
ձու —, to beat eggs.
Հարուն, եւ թողուն՝ որ յիստակի ջուրն։ Պինդ հարուս. (Վստկ. (որպէս ռմկ. հարել )։)
cf. Սողուկ.
ՍՈՂՈՒՍԿ կամ ՍՈՂՈՒԿ. Իբր Սողոսկուտ, լպրծուն, եւ սողուն.
slippery.
ՍՈՂՈՒՍԿ կամ ՍՈՂՈՒԿ. Իբր Սողոսկուտ, լպրծուն, եւ սողուն.
quadruped.
Հանցէ՛ երկիր շունդ կենդանի ըստ ազգի՝ չորքոտանի, եւ սողունս. եւ գազանս։ Ի չորքոտանեաց անսրբոց։ Խաշանց նոցա, եւ ամենայն չորքոտանեաց նոցա. (Ծն. ՟Ա. 24։ Ղեւտ. ՟Ի՟Է. 27։ Թուոց. ՟Լ՟Ե. 5։)
bat.
Յոպոպ, եւ չիղջ. եւ ամենայն զեռուն թռչուն՝ որ գնայ ի չորս։ Զյոպոպ եւ զչիղջ, եւ զամենայն սողուն ի թռչնոց. (Ղեւտ. ՟Ժ՟Ա. 19։ Օր. ՟Ժ՟Դ. 17։)
pure, clean, clear, polished, bright.
ἁπηλίδοτος purissimus եւ այլն. մաքուր. զուտ. պարզ. յստակ. վճիտ. տնաղօտ. փայլուն. շողշողուն.
reins, loin, haunch, flank.
Ոստէրոս կերպարանս պատենից գաղտակրի ունի ի միջնողունսն ... սկսանի բանալ զպատեանսն՝ զոր ունի ի մկանունսն ի նմանութիւն գաղտակրի. (Վեցօր. ՟Է։)
diligent, prompt, ready;
—, — իմն, — սիրով or կամօք, willingly, voluntarily, with good will, heartily, cheerfully, with pleasure;
candidly, frankly, sincerely.
Հաց գաղտնի մտադի՛ւր կերիջիք, եւ ջուր գողունի ախորժելով արբջիք։ Որ մտադիւրն ծառայեաց բազմաց։ Մտադիւր մարտնչել, համարձակ մեռանել։ Մտադի՛ւր լաց ի վերայ մեռելոյն, զի հանգեաւ. (Առակ. ՟Թ. 17։ Ես. ՟Ծ՟Գ. 11։ ՟Բ. Մակ. ՟Ը. 21։ Սիր. ՟Ի՟Բ. 11։)
bar, perch, pole, rod, vine-prop;
perch(measure);
straight.
Ձողոյ ինչ նշան յաղթութեան կանգնեցին։ Ձողունս եւ յարկս տանց. (Սեբեր. ՟Գ. եւ ՟Է։)
to snatch away, to pluck off;
to tear in pieces, to rend, to devour.
Զայլսն լափատեն, եւ ձրձելով կիսակեր թողուն. (Փիլ. տեսական.։)
cf. Մածնում.
Սողուն ասէ զորովայնապաշտս, եւ զմածնուլն ընդ երկիր. (Մեկն. ծն.։)
to be glued, to stick or cling to, to adhere;
to join, to unite;
to curdle, to coagulate, to clot, to congeal.
Սողուն ասէ զորովայնապաշտս, եւ զմածնուլն ընդ երկիր. (Մեկն. ծն.։)
neelassa;
peacock.
Յղասցի ասիդն եւ նեսայն. առանց սերման երկու իրս լինի ի նմանէ. սողուն է նա յերկրին փղշտացւոց սեւագոյն կերպիւ։ Ասիդն զձուն ընդ բերանն փսխէ, եւ բուսանի ծառն՝ որ կոչի ասիթ. եւ անտի կենդանակերպի նէեսայն. եւ ծառոյն ոստքն գործին, եւ տերեւքն են ոսկէգոյնք եւ ոսկէթելք. (Լծ. կոչ.։)
shining, gleaming, radiant, brilliant.
Որ փայլէ նշողիւք. փայլուն. շողշողուն.
gold;
gold coin;
gold, golden, of gold;
մուսիոնեան —, massive gold;
— շանթաձիգ, rum fulminans, fulminating gold;
մանեակ —, gold necklace;
— եղէգն, lysimachia, money-wort, loose-strife;
cf. Ընդելուզանեմ;
cf. Կշիռ.
χρυσίον, χρυσός aurum. իտ. oro. Շեկ եւ շողշողուն՝ հրափայլ մետաղ, կուռ, խիտ, ծանր, եւ քաջ կռանելի՝ ծաւալական. իբր անապական.
worm, vermin, grub;
— երկրի, earth-worm;
— փայտի, wood-worm;
հնդիկ —, silk-worm;
— աղեաց or որովայնի, gut-worm, maw-worm;
— միայնուկ, երէզ or երիզ —, tape-worm, taenia;
— փորոտեաց ձիոց, bots;
յորդունս համակիլ, to be full of worms, to be crawling with worms, to swarm with worms;
cf. Թաթաւիմ.
ռմկ. որդ. թ. գուրտ. σκώλιξ vermis. Փոքրիկ ճճի, սողուն, զեռուն, բազմատեսակ յոյժ.
moorish;
— հաւք, moor-fowl.
Բազումք մօրասէր եւ տղմասէր սողունք կային. (Կիր. պտմ։)
gastrolater, belly-god.
Սողուն ասէ զորովայնապաշտս եւ զմածնուլն ընդ երկիր. (Մեկն. ծն.։)
straight, direct, perpendicular;
directly, quite straight, perpendicularly, apeak.
Ոմանք սողունք (ի կենդանեաց), եւ այլք ուղղորդք։ Որոշումն պատշաճեալ ուղղորդացն անկեանց. (Առ որս. ՟Է։)
moveable, moving;
versatile, unsteady, unsettled;
առաջին —, the primum mobile;
— ի հողմոյ, shaken by the wind;
— եւ անշարժուն ստացուածք, personal and landed property.
Ամենայն տողուն՝ շարժուն ի վերայ երկրի. (Ծն. ՟Է. 14. 21։ ՟Ը. 19։)
vegetable;
cf. Կենդանաբոյս.
Մինչեւ ի սողունս եւ ի ճճիս անգամ, եւ ի շնչաբոյս բանջար. (Ոսկիփոր.։)
galling on a horse's back, scratch on the withers, excoriation;
wither-wrung, galled.
Տեռումն ողին, կամ ոյր ողունք են տեռեալ, մինչեւ վէրս բանալ տրորմամբ.
cf. Շողաւոր.
Իբր շողշողուն, շողշողեալ. փայլուն կամ փաղփուն որպէս զշող լուսոյ. փալփլուն.
to be hurried, to hasten, to make haste.
Առ ծուլութեան շութափեալք՝ թողուն զքարոզս զայս. (Խոսր.։)
saliva, spittle, slaver, drivel, pituite, phlegm.
Մինչեւ ցաւոք կլանիցեմ զտողուկս (կամ զտողուս, կամ զտողունս) իմ. (Յոբ. ՟Է. 19։)
belly, abdomen, paunch;
womb, bowels, entrails;
concavity, cavity, hollow;
side, part;
hollow, empty, void;
— անօթոց, capacity of vases;
— նաւի, keel, ship's bottom, careen;
— սեխի, seed-pulp of melon.
Ցողունն վարսակայ ամենեւին փո՛ր եւ սնամէջ է. (Վեցօր. ՟Ե։)
cf. Բուռ;
cf. Պոր;
sea-scorpion, father-lasher, scorpaena;
Ցողունն վարսակայ ամենեւին փո՛ր եւ սնամէջ է. (Վեցօր. ՟Ե։)
to harrow.
Եթէ զերկիրն պատառելով թողուն, եւ չտափիցեն. (Ոսկ. ՟բ. թես.։)
to gall, to rub the skin off, to graze, to excoriate;
to render callous, hard as a corn.
to creep, to crawl on the belly, to wriggle;
— ընդ երկիր, to crawl along on the ground;
to drag or draw oneself along.
Ամենայն սողոց՝ որ սողին ի վերայ երկրի։ Ամենայն սողուն՝ որ սողի ի վերայ երկրի։ Լիզեսցեն զլող իբրեւ օձք որ սողին ի վերայ երկրի.եւ այլն։
Որպէս սողունք ՟Ը երկիր եւ ընդ ջուրս սողին, նոյնպէս թռչունք ՟Ը օդս. (Վրդն. սղ.։)
reptile;
bolt;
slide, slide-valve.
Որ սողի. սողուն. զեռուն.
crawling, creeping;
— ախտ, erysipelas.
ἐρπινώδης repens, serpens. Սողուն. ա. որ ինչ կարէ սողիլ որպէս զզեռունս եւ զճճիս.
cf. Տողք.
Մինչեւ ցաւոք կլանիցեմ զտողուկս (կամ զտողուս, կամ զտողունս) իմ. (Յոբ. ՟Է. 19։)
cf. Տողք.
Մինչեւ ցաւոք կլանիցեմ զտողուկս (կամ զտողուս, կամ զտողունս) իմ. (Յոբ. ՟Է. 19։)
leech;
blood-sucker;
cf. Բզրուկ;
դնել —ս, to apply leeches.
βδέλλα hirudo, sanguisuga. Սողուն ջրային՝ անյագ ի ծծել զարիւն.
bad, wicked, low, vile, base, contemptible, ignoble, degenerate, unworthy, puny, sorry;
cowardly.
Պաշտէին զանմռունչ սողունս եւ զճճիս վատթարս։ Անասնոյ վատթարի ճշգրտեցոյց զնա։ Կողկողեսցին առ դրունս վատթարաց։ Զորդիս նորա սատակեսցեն վատթարք։ Ոչ ի լաւ անդր, այլ ի վատթարն նկրտիք. (Իմ. ՟Ժ՟Ա. 16։ ՟Ժ՟Գ. 14։ Յոբ. ՟Ե. 4։ ՟Ի. 10. ՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Ա. 17։)
moth, worm, wood-fret-ter, moth-worm;
ring-worm, herpes.
Երպիտոս, ցեց. արդ յն. էրբէտօս է սողուն, զեռուն. իսկ է՛րբիս, ախտ՝ որ սողի, իբր էրլանճըգ։ Այլ Ստեփ. լեհ. կամի ընթեռնուլ ցեց, եւ վերածէ ի յն. լտ. էրիֆի՛ա, իբրու խոտ ինչ եօթնաճղի, ծիրանի ծաղկամբ՝ մշտասերմն։