to inundate, to cover with water;
to immerse, to plunge, to dive;
to rinse, to wash.
Յորդեցին գետք հրեղէնք ողողեցին այրեցին զերկիր նորա։ Անձրեւ՝ որ կարի բազմանայ, ողողէ, եւ անյիշատակելի ջնջէ (զբոյսս). (Ագաթ.։)
inundating;
bathing, immersing.
Անիմաստիցն այրիչ վտակքն (հրեղէնք), եւ ողողիչք եւ հրդեհիչք։ Ընկեցեալ ի վտակն վայրկենական ողողիչ. (Ագաթ.։ Նար. ՟Ծ՟Դ։)
to cause to shine or to glitter, to give brightness to, to brighten;
to warm, to inflame, to render incandescent;
to brandish, to rotate.
ՇՈՂԱՑՈՒՑԱՆԵԼ. Ցոլացուցանել զհուր. փայլիւնս արձակել հրեղէն.
Ոչ շանթս հրեղէնս ընկենուլ, եւ ոչ փայլատակունս շողացուցանել. (Իսիւք.։)
about, round, around, all round;
roundabout, in the neighbourhood;
from all sides, on every side;
turn, round;
ի —ն, around;
— տեսանելիք, amphitheater, — boxes;
— զեկեղեցեաւ, round the church;
—, ի — ածել, to lead to, to conduct around, to walk, cf. Շրջեցուցանեմ;
—, ի — գալ, — անցանել, to take a walk, to make a tour, to walk, to promenade, cf. Շրջագայիմ;
— հայել, to look around;
— առնուլ, to turn;
— արկանել, պատել, պաշարել, to surround, to encompass, to encircle, to invest, to hem in, to beset;
— բնակել, to dwell near, to be neighbouring;
— տալ, to overturn, to upset, to overthrow;
— տալ անձինն, to turn from side to side.
to circumscribe, to confine, to limit;
to comprehend, to contain;
to describe;
to trace or draw the first strokes, to sketch the outline of;
to rough-draw.
Օդք շուրջք, հուր պատառեալ, հաստատութիւնն շրջակայ, հրեղէն երկինքն պարագրող բոլորից. (Մխ. այրիվ.։)
Սրբազան աստուածաբանքն զգերագոյ եւ անկերպ էութիւն յոլովակի ամենայն ուրեք հրեղէն պարագրեն. (Դիոն. երկն.։)
high-built (wall).
Արծարծեա՛ զօրութեամբ քո զթեւս հոգւոյս, զի հնար լիցի ընդ ցանկակատար հրեղէն պարիսպն անցանել ի կեանս սիրողաց քոց. (Բենիկ.։)
assiduous, continual;
ever, continually.
Փառաւորեալ ցակորդ ի հոգեղէն եւ ի հրեղէն զուարթնոցն։ Ցանկորդ զխայրեացն մատուցանելով ընդարձակուձեռն նուէրս. (Ագաթ.։ Պիտ.։)
hairy, long-haired;
blazing-tailed;
comose, leafy, tufted;
Nazarite;
comet.
Ի լեռնէն աստուծոյ իջոյց զքեզ քերովբն (ըստ ոմանց, ո՛ քերովբ) վարսաւոր ի միջոյ հրեղէն վիմացն. յն. հովանաւոր։
to ask from above, to implore, to invoke.
Վերահայցեմք ընդ հրեղէն լեզուացն. (Շար.։)
up, upon, above;
beyond;
over, aloft;
ի — կողմանէ, from above;
ի — քան, above, over;
— գրեալ, written above.
Բոլորովիմբ վերոյ եւ ներքոյ զհրեղէնն լաւագոյն պատուէ տպաստեղծութիւն. (Դիոն. երկն.։)
full of thorns or briars, thorny, braky, prickly, briery.
Գուցէ այնպիսի գաւազանաւ փշալից տանջելոց է զամենեսան։ Զփշալից գաւազանն հրեղէն, եւ զդառնագոյն շղթայսն բոցեղէն. (Վրդն. ծն.։ Ոսկիփոր.։)
shaft, arrow, dart;
stiletto;
style, needle;
— ժամացուցի, hand;
— ժամուց, hour-hand;
— վայրկենից, minute-hand.
Պահքն պահէ ի հրեղէն նետից չար ցանկութեան, որ են նորա սլաք խոցոտիք. (Եփր. պհ.։)
talitha;
— կումի, cumi ! damsel, arise !
— սարկաւագ, deaconess.
Ի վերայ հրեղէն թեւո՞ցն, եթէ ի բազուկսն տալիթայ (կամ տալիթայի) մօր քոյ։ Դու ծեր գոլով բազմօրեայ, եւ ես տալիթայ։ Տալիթայ մի ի կեանս կոչեաց զազգս մարդկան. (ՃՃ.։)
reflection, reflex, reverberation;
sparkling, flashing, lightening.
Ցոլմունք հրեղէնք (փայլատակունք)։ Զորոտմունս կարկտաբերս, զցաւագին ցոլմունս։ Շանթք կիզանօղք, ցոլմունք ահագինք, հոսանք հրեղէնք. (Շար.։ Նար. ՟Ղ՟Բ. եւ Նար. առաք.։)
emitting flashes, flashing, sparkling.
Զոր հրեղէն աթոռքն փայլակնացայթ հնչմամբ ընդունել ոչ բաւէին. (Պրոկղ. ներբ. ղկ.։)
to dissipate, to disperse, to scatter, to remove, to drive away, to destroy, to take away;
to be dissipated, dispelled, removed, to vanish;
— զհոգս, to charm away, to beguile care.
Զկրակ ոխակալութեան շիջո՛, եւ ահա զգետն հրեղէն փարատեցեր. (Նար. խրատ.։)
to aid, to succour, to assist, to protect, to favour, to support, to sustain.
Օժանդակեսցէ՛ մեզ հոգին սուրբ։ Զրկելոցն օժանդակէր։ Հոգւոյս օժանդակես՝ ընդ հրեղէն փառաբանիչսն փառաբանել։ Օժանդակեա՛ թեւոցդ աղօթիւք՝ եւ ելիցն իմ յերկրէս հովտէ։ Պատսպարեալ օժանդակեսցես։ Ո՛չ թէ փրկեալ ինեւ հեթանոսք՝ ի փրկագործութեանն վաստակ օժանդակեցին. (Սարգ. յուդ. ՟Ա։ Սկեւռ. ի լմբ.։ Խոսր.։ Նար. ձ. ՟Ղ՟Գ։ Լմբ. համբ.։)
towns.
Քաղաքանին ապաստանի բերեն զօրինակ եկեղեցւոյ. քաղաքանին ՟Խ եւ ՟Ը՝ քառասուն եւ ութօրեայ պահքն են ... զի մի՛ հրեղէն սուրն գտցէ զմեզ արտաքոյ քաղաքանոյս. (Եփր. քրզ.։)
root or stalk;
bunch, nosegay, bouquet;
— հրեղէն, bouquet, girandole, crowning-piece;
—ս յօրինել, to make a nosegay.
φλόγινος flammeus Ի բոցոյ կազմեալ, բոցանիւթ, բոցային, հրեղէն, լուսեղէն. իրօք կամ նմանութեամբ.
Որ եւ երկին վերին՝ բոցեղէն եւ հրեղէն. (Կամրջ.։)
cf. Արփի.
, ի հլ. «եթեր, օդից այնկողմ մին-չև հրեղէն երկինքն եղած միջոցը» (ըստ հին աստղաբաշխութեան) Հց. աթ. Կիւրղ. Ճա-ռընտ. Տոմար. Նար. կուս. որ և արփի (-ւոյ, եաւ) Փիլ. Նիւս. կազմ. Պիտ. Խոր. գ. 62. արփին Նար. կուս. Գնձ. Սարգ. ա. պ. ժա։ Ածանցման մէջ մտնում են վեց ձևով. 1. արփա-ինչ. արփագեղ Տոմար. արփամերձ Պիտ. արփային Փիլ. Խոր. արփաճաճանչ Զքր. կթ.-2. արփայա-, որից արփայագնաց լի-նել Խոր. գ. 55. -3. արփե-ինչ. արփեգնաց լինել, Փիլ. լիւս. արփենի Յս. որդի. Գնձ. Նար. տաղ.-4. արփիա-ինչ. արփիազարդ Պիտ. արփիակիզն Թէոդոր. խչ. արփիաճեմ Փիլ. լին. բառավերջում արփի-ինչ. գերարփի Շար. Սարգ. Նար. լուսարփի Նար. ևուս. նրա-շարփի Պրոկղ. յայտն.-5. արփն-, որից արինաթևել Ոսկիփ.-6. արփին, ոռեռ եռեք-արփին Մաքս. եօթնարփին Շար.։ Այստեղ է պատկանում նաև արփող «երեկոյեան արևե-լեան ժամը 12, երբ արևը մայր է մտնում»։ Բոլոր այս բառերը յետին են. Ոսկեդարը այս արմատը չի ճանաչում։ Նոր գրական լեզուն գրական բարձր սեռերում միայն գործածում է արփի «արեգակ»։
effort;
— գործեմ՝ դնեմ, — ի վերայ դնեմ, to study, to devise, to strive, to try, to labour, to intrigue.
(անստոյգ ձևով) «զրահ». նորագիւտ բառ, որ երեք անգամ գործա-ծուած է Յայտնութեան նորագիւտ թարգ-մանութեան մէջ. այսպես՝ «Եւ գուք? նոռա իբրև զգումս երկաթիս» (ձեռ. գունք... զգու-նըս) թ. 9, «Ունելով զգումս հրեղէնս» թ. 17։ Սովորական թարգմանութեան մէջ ունինք զրահ. «Ունէին զրահս՝ իբրև զզրահս երկա-թիս. Որք ունէին զրահս հրեղէնս»։
seraph;
—ք, seraphim.
Ուրիղ մեկնութեան ծանօթ էին հնե-. րից՝ Ոսկ. ես. 64 (Ի հեբրայեցի լեզու՝ հրեղէն բերանք թարգմանին սրոբէք), Եղիշ. հրց. 9-49 (Սերովբէքն որ թարգ-մանին կիզիչք կամ ջեռուցիչք), Գիրք առաք. 232բ մեկնում է «Սերօբէից, որք թարգմանին կիզիչ կամ ջեռուցիչ», Տա-թև. ձմ. ճիդ և ամ. 566 (Սերովբէն անուն որ թարգմանի յեբրայեցւոցն ի մերս, կիզիչ կամ ջեռուցիչ), Բառ. երեմ. 284 (Սեփարեմ. հոգիք համբարձեալք լուսով)։ Նորերից նախ ՀՀԲ դրաւ եբր. ՆՀԲ յն. և եբր. ձևերը, Հիւբշման՝ ասո-րուց։