Definitions containing the research հարկաւոր : 200 results

Ժառանգութիւն, ութեան

s.

inheritance, heritage, patrimony, succession;
seizure, possession;
diocese;
ecclesiastical state, the clergy;
— թողուլ որդւոյ, to leave an inheritance to one's son;
մերժել՝ հատանել ի ժառանգութենէ, to disinherit, to deprive of inheritance, to cut off with a shilling;
առնուլ զիմն ի —, to have in inheritance;
ի — ընձեռել զոք, to place one in the church or ecclesiastical career;
ժառանգութեամբ, or ըստ իրաւանց ժառանգութեան, hereditarily, by inheritance.

· Calfa

NBHL (1)

Զհարկաւոր կերակրանացն պէտս չափաւորաւն սահմանել ժառանգութիւն. (Պիտ.։)


Իբր

prep. adv. conj. as, like, in the same manner as;
whilst, when, while;
nearly, within a little, almost, about;
as if;
— այն թէ, — զի, — եթէ, as if;
like as it were;
ոչ եթէ, not that, not only;
— ? how? by what means ? in what manner ? — ապա ? — արդեօք ? how then? how ever? — է? how is it? — ոչ ? of course, without doubt.

· Calfa

NBHL (1)

Գալ նոցա ի տեսութիւն, իբր բան ինչ եւ գործ հարկաւոր հասեալք։ Խնդիրս արարեալ ... իր անկար գոլով ձեւաւորել. (Խոր. ՟Ա. 28։ ՟Գ. 13։)


Իղձ, ըղձից

s.

desire, wish, will;
prayer;
avidity, eagerness;
magician, sorcerer, foreteller of events;
guessing, divination, prophecy;
— լինել, to wish for, to envy, to covet, to desire eagerly, to burn with envy, with impatience, cf. Փափագեմ;
— առնել, cf. Աղօթեմ;
լնուլ զիղձս իւր, to satisfy one's desire, one's curiosity.

· Calfa

NBHL (1)

Թոյլ ետ մարմնոյն շարժիլ ըստ հարկաւորն իւր ըղձի. (Լմբ. ստիպ.։)


Ինքնանամ, ացայ

vn.

to become a man, a free man;
to emancipate one's self;
to exist by itself.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ ի նուազութեան եղիցին հարկաւորացն ... յանկարծօրէն ակնկալեալք զառատութիւն եւ զառաւելութիւն պիտոյիցն ինքնացեալս գըտանիցեն։ Ոչ ինչ՝ որ զկնի լոյսնոյս է՝ ինքնանայ. այլ ամենայն ինդ փոքր եւ մեծ, զոր օրինակ ի սքանչմն, յարուեստագիտէն՝ այն որ ըստ երկնին է անտեսիլ բանին՝ ջլաձիգ լինել բնաւորեցաւ։ Կենդանեաց ազգք եւ տնկոց ինքնանան։ Յորոց ամենեցունց ինքնացեալ կայ նմայ ի նմին նմանութեան, ոչ յեղեղեալ. (Փիլ.։)


Եղկութիւն, ութեան

s.

misfortune, misery, disaster, calamity;
lukewarmness.

· Calfa


Եմ, ես, է, էի, էիր, էր, եր, իցեմ, եղէ

v. auxil. to be;
է զի, էր զի, է ուրեք, է երբէք զի ..., sometimes;
it happens, it turns out;
ես եմ Աստուած՝ որ Էն, I am that I am;
ես եմ՝ ես եմ նոյն որ ջնջեմ, I am, it is I, it is I who blot out and pardon;
առն միոջ էին երկու որդիք, a certain man had two sons;
էր ամաց երկոտասանից, he was twelve years old;
յունել եմ, I am eating.

· Calfa

NBHL (1)

Ելոյր հարկաւորի։ Սեռոյր եզոյր ելոյր. (Պորփ.։)


Թաղկումն, ման

s.

thickness, condensation.

· Calfa

NBHL (1)

Հրոյ այս է թաղկումն յարփւոյն բաղկացելոյ հարկաւոր բնութիւնք. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Թանձր, ձու, ձունք

adj. gr. mus. adv.

thick, big, great;
fat;
dense;
deep;
coarse, gross;
rude, clumsy, rough;
deep, flat, low (sound);
barytone;
s. zool. bustard;
in great quantity, thickly;
— միտք, dull-witted, stupid;
— տգիտութիւն, gross ignorance;
— մարմին, weighty, heavy;
corpulent;
— անտառ, մօրուք, dense wood;
thick or bushy heard;
— քուն, deep sleep.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞ զարմանաս, թէ զհարկաւոր զօրութեանցն այսպիսի բանս թանձունս խօսի. (Ոսկ. ես.։)


Թանձրամտութիւն, ութեան

s.

stupidity, dulness, heaviness of mind, slowness of apprehension.

· Calfa


Թաւացուցանեմ, ուցի

va.

to render thick with branches;
to make hairy or hirsute.

· Calfa

NBHL (1)

Լերկ, եւ մերկ առ ճշմարտութիւնն է իմաստուն. ապա եթէ ուրեք՝ եւ զսա ծածկեսցէ եւ թաւացուսցէ յաղագս հարկաւոր ժամանակաց. (Փիլ. լին. ՟Դ. 203։)


Թերագրեմ, եցի

va.

to write imperfectly or erroneously, to wrest a book (from its proper sense).

· Calfa

NBHL (1)

Տէրն իբրեւ զհարկաւորս մեզ հրամայեաց, եւ դու որպէս անկարելի թերագրես. (Բրս. ընչեղ.։)


Է

s. pl. int.

Է, ի, Էն or Էնն, Էին, that exists, existence;
that is of itself, the Supreme Being, the Most High, God;
ես եմ որ Էն, I am that I am;
որ Էն առաքեաց զիս առ ձեզ, I am sent me unto you;
էք, the divine persons, the Trinity. Էմ ից, being, existence, that exists;
creature, matter;
v. aux. he is;
անդ է տեսանել, one saw there, one sees;
գեղով էիցս զուարճացեալ, intoxicated with the beauties of nature. Է՜, eh! hey! oh! o! alas! է՜ Պետրէ, oh Peter !

· Calfa

NBHL (1)

մանաւանդ էն կամ էնն, էին, զէն, յէէն ὥν ens, qui est, deus Որ էն. Աստուած. ինքնագոյակ անեղ. Էակ ըստ ինքեան՝ առաջին եւ հարկաւոր, որոյ ելն եւ գոլն է նոյն. եբր. եհովահ. որ թարգմանի եւ Տէր, ընթերցեալ իբր Ատօնայի. Ադոնայի.


Իրաւաբանեմ, եցի

va.

to speak truth;
to plead;
to practise law.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ապաքէն եւ առաքեալ այսուօրինօք իրաւաբանէ զառաջնորդացն հարկաւոր պարտիս դարմանատրութեան. (Խոսր.։)


Միամարտ

cf. Մենամարտ.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրական ոմն քաջամարտիկ ի թագաւորէ հարկաւորի ելանել նահատակ ընդ այլում թագաւորի միամարտի. (Մխ. առակ.։)


Միայն, ոյ, ով

adj. adv.

only, sole, singular;
alone, lovely;
simple, plain;
solely, singly, singularly, simply;
solitarily;
— թէ, — զի, it being well understood that, on condition that, provided that, unless;
մի —, one only;
ոչ —, not only.

· Calfa

NBHL (2)

Որոց՝ կա՛մ միայնից, կամ յառաջ քան այլոցն՝ հարկաւոր էր հոգ տանել։ Միայնից սոցա ներել հարկ է. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Ի վերայ միայնց (կամ նից) սոցա հարկաւոր է. (Արիստ. հակակ. ՟Ը։)


Կոճատ, աց

adj.

uneven.

· Calfa


Ներգործեմ, եցի

va.

to do, to act, to operate, to influence.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ ներգործեսցէ. ո՛րզան, կարելին գնալ՝ յորժամ գնասցէ։ Զայսպէս կարելիս, որ չեւ եւս ներգործէ, այլ ունի զօրութիւն՝ ներգործել, ոչ ճշմարիտ հետեւանալ հարկաւորին։ Յարմարի աստուածայնոյն յաւէտախաղաց գոլն, որ է միշտ ներգործել. (Պերիարմ.։ եւ Անյաղթ անդ։)


Նշանական, ի, աց

adj.

significative, expressive;
symbolic;
characteristic.

· Calfa


Շուայտանամ, ացայ

vn.

cf. Շուայտիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Շատ եւ բաւական համարեա՛ քեզ զհարկաւոր կերակուրսն. մի՛ անցանէր, եւ շուայտանար. (Եղիշ. հայր մեր.։)


Շրջագայ, ից

adj. s.

wandering, strolling, itinerant, prowling, vagabond;
turn, circumvolution;
circumference, periphery;
հազար ամաց —ս անցուցանել զինքեամբ, to live for a thousand years.

· Calfa

NBHL (1)

Եօթն պարունակք ասեն հարկաւոր շրջագայս ընդ հրային կամարաւն երկնի. (Շիր.։)


Շրջադարձ

adj.

circumvolving, moving around.

· Calfa


Ողբերգական, ի, աց

adj.

tragical.

· Calfa

NBHL (1)

յերկարագոյնս վասն սորա աճեցուցանել հարկաւոր էր զողբերգականացն ճարտասանութիւնս. (Արծր. ՟Դ. 11։)


Ողնափայտ, ից

s. fig.

keel, ship's bottom;
ship;
Holy Cross.

· Calfa

NBHL (1)

Որով վարիլ նաւակառուցացն առ ներքին մասունս նաւացն եւ ողնափայտիցն հարկաւոր է. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)


Ողոքեմ, եցի

va.

to supplicate, to persuade mildly;
to soften, to calm, to appease;
to touch, to move to pity;
to fawn upon, to toady, to flatter.

· Calfa

NBHL (1)

Զքաղց եւ զծարաւ ողոքեն (հարկաւորօք) եւ դադարեցուցանեն. (Փիլ. տեսական.։)


Ողջախոհանամ, ացայ

vn.

to be in one's right senses;
to be chaste, to observe chastity.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ կամիմ, ողջախոհանամ (կոյս մնամ). եւ եթէ ոչ կամիմ, ոչ հարկաւորիմ. (Ճ. ՟Գ.։)


Չարալլուկ

adj.

cruelly tormented, ill-treated, vexed, oppressed;
very painful, very grievous;
— տանջել, to torment, to torture;
— մեռանել, to die under atrocious tortures.

· Calfa

NBHL (1)

Բարեկրեալքն ի յառատ բարեկեցութեան, եւ թշուառականք ի չարալլուկ կենացն հարկաւորութենէ. (Պիտ.։)


Չափաւոր

adj.

of a just measure, measured, right, meet, proper, decorous, suitable;
middling, moderate, tolerable, so so;
moderate, sober, frugal;
modest, discreet.

· Calfa

NBHL (1)

Կշռակի եւ չափաւոր գոյութեամբն։ Ոչ գիտացին թշուառականքն զաղցաւոր չափաւորացն դիւրութիւն։ Զհարկաւոր կերակրանացն պէտս չափաւորաւն սահմանել ժառանգութիւն. (Պիտ.։)


Շատանամ, ացայ

vn.

to content oneself, to be content, to take up;
to suffice, to be sufficient or enough;
to multiply, to increase;
սակաւուք, փոքու, to be satisfied or content with a little, with any thing.

· Calfa


Շատխօս, աց

s. adj.

great talker, babbler, tattler;
braggart;
cf. Շատախօս.

· Calfa

NBHL (1)

Կալ հարկաւոր է ընդդէմ շատխօսացն։ Սաբէլ եւ արիոս այնքան ի միմեանց որոշեալք, որքան լեզու շատխօս յանխօսէն. (Առ որս. ՟Զ. ՟Ժ՟Ե։)


Շատութիւն, ութեան

s.

great number of, great quantity, great deal, multitude, abundance, plenty.

· Calfa


Հասարակօգուտ

adj. s.

of public utility;
the common weal.

· Calfa


Հարկ, աց

s. adv.

tribute;
tax, impost, duty, excise;
necessity, want, exigency;
constraint, obligation;
homage, duty, service;
հարկ վերադիր, additional tax;
— տարապայման, over-assessment;
— դժնդակ, shocking necessity;
առանց —ի, without necessity;
—աւ, ի —է, առ —ի, necessarily, of necessity, essentially;
inevitably, indispensably;
by force, by compulsion, forcibly;
ընդ —աւ արկանել, ի —ի կացուցանել, to place or lay under contribution, to tax, to load or burden with imposts, to levy contributions, to render tributary, to subdue, to subject, to enslave, to subjugate;
— հանել, to gather in, to exact tribute, to raise money, to put a tax on;
—ս հարկանել, to pay a tribute;
to be tribute to;
ի —ի կալ, մտանել ի —, to serve, to subject oneself to, to submit, to be tributary to;
— առնել, to force, to constrain, to use violence;
հատուցանել զ— շնորհապարտ մեծարանացն, to pay the tribute of gratitude;
—է, one must, it is necessary;
չէ —, չէ ինչ —, it is not necessary, there is no need, no matter;
— ի վերայ կայ ինձ, necessity obliges me to;
— եղեւ նմա բողոքել ի կայսրն, he was obliged to appeal to Caesar;
ըստ —ի ժամանակին, according to the wants of the age;
— էր, it was necessary;
— եղեւ մեզ առնել, we were obliged, compelled or constrained to do;
— է ինձ երթալ, I must go;
մերցուք եթէ — լիցի, let us die if it must be!.

· Calfa

NBHL (1)

դիմազ. ՀԱՐԿ Է. դիմազ. ἁνάγκη, ἁναγκαίον necesse, necessarium est. Հարկաւորութիւն է, եւ հարկաւոր է.


Հարկատրութիւն, ութեան

s.

act of paying tribute;
thraldom, servitude.

· Calfa


Հարկեմ, եցի

va.

cf. Հարկեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ἁναγκάζω cogo. Հարկ առնել. հարկեցուցանել. հարկաւորել, բռնադատել. ստիպել. թախանձել.


Հարկեցուցանեմ, ուցի

va.

to necessitate, to constrain, to force, to compel, to oblige;
to impose tributes, to render tributary;
cf. Հարկիմ.

· Calfa


Խանչիւն

s.

roaring, bellow-ing;
hraying;
grunting.

· Calfa

NBHL (1)

մարմին ի լնուլ հարկաւորացն՝ խուն ինչ ցածուցանէ զխանչումն յարձակման. (հայի եւ ի յաջորդ նշ։)


Խանչումն, ման

s. fig.

cf. Խանչիւն;
inflation, distension;
swelling, puffing up, pride;
inclination, propensity.

· Calfa

NBHL (1)

մարմին ի լնուլ հարկաւորացն՝ խուն ինչ ցածուցանէ զխանչումն յարձակման. հայի եւ ի յաջորդ նշ։


Ճայրոտեմ, եցի

va.

to darken, to dim, to obscure, to cloud;
— զաչս, to dazzle, to hallucinate, to offuscate, to blind.

· Calfa

NBHL (1)

Որք զերեսս զհարկաւորագոյն զգայութեանց (այսինքն զաչս) ճայրոտեալք՝ շլացան. (Փիլ. տեսական.։)


Ճաշակաւորութիւն, ութեան

s.

"degustation;
cf. Ճաշակելիք."

· Calfa

NBHL (1)

Ունէր եւ զճաշակաւորութիւն. այլ միայն զհարկաւորաց. (Եղիշ. խաչել.։)


Ճառագրեմ, եցի

va.

to write, to describe, to narrate.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդէ՞ր ոչ գրեաց զամենայն գործսն ... զի առ հարկաւորսն փութային, եւ ոչ ճառագրել. (Ոսկ. գծ.։)


Ճշգրտաբանեմ, եցի

vn. va. to speak truth, to assure, to verify, to prove, to demonstrate.

· Calfa

NBHL (1)

Որովք արդարապատումն ճշգրտաբանեալ զեդեալ ի վեր քան զիս գործոյս հարկաւորութիւն. (Փարպ.։)


Կէտ, կետի ou կիտի

cf. Կետոս;
point, period, full stop;
moment, instant;
end, aim;
— նպատակի, aim, end, scope, object, goal;
ի — մահում, at the point of death.

· Calfa

NBHL (1)

Երկու հարկաւորապէս հանդէպ միմեանց անշարժ են կէտք. (Արիստ. աշխարհ։)


Կիսամասն

adj. s. adv. half.

· Calfa

NBHL (1)

Թէ յաչաց կամ ի ձեռաց ունիցի ոք կիսամասն, զիարդ եւ իցէ զհարկաւոր կեանս հայթհայթէ. (Երզն. քեր.։)


Մակածութիւն, ութեան

s.

induction, consequence.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ի նուազէն զմեծն յարդարէ, մակածութիւն ասի. ո՛րգոն, վասն զի մարդ եւ ձի զներքին կլափն շարժէ, ապա ուրեմն եւ ամենայն կենդանի. որ ոչ է հարկաւոր. (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)


Մակարդիմ, եցայ

vn. va. to curdle, to coagulate, to clot, to congeal.

· Calfa

NBHL (1)

Կամի ընդ հարկաւորսն զաւելորդսն մակարդել. (Երզն. մտթ.։)


Հովտանամ, ացայ

vn.

to sink, to give way, to fall in.

· Calfa

NBHL (1)

Հովտանայ հարկաւորապէս ձեղունն՝ տեղի տալով ծանրութեան ջրոցն։ Զի մի՛ երբէք կակղացեալք հովտանայցեմք. (Նիւս. երգ.։)


Հրամանատու, աց

adj.

commanding, permitting.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ոք նմա հրամանատու, եւ ոչ ընդ հարկաւորութեամբ կապեալ. (Մանդ. ՟Ժ՟Ա։)


Հրամանատրեմ, եցի

va.

cf. Հրաման տամ;
to deliver an oracle.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մէջ գիշերի պօղոս եւ շիւղաս զմեզ (ի) հարկաւորն յաղօթս հրամանատրեցին. (Բրս. հց.։)


Հնարաւոր, աց

adj.

possible, feasible, that can be made or done;
powerful, potent;
cf. Հնարագէտ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի կարելեաց են ինչ՝ որ հարկաւորք են. եւ են ինչ՝ որ հնարաւոր։ Հնարաւոր. զորս կարն է արգելուլ։ Հնարաւոր՝ այսօր անձրեւն լինել. (Նիւս. կազմ.։)


Հոգեբարձու

cf. Հոգաբարձու.

· Calfa

NBHL (1)

Ղեկավար, հոգեբարձու, հարկաւոր իրաց մատակարար. (Եփր. աւետար.։)