Definitions containing the research կարան : 754 results

Խուց, խցի

s.

chamber;
cell.

· Calfa

NBHL (1)

ար. խուսս. ταμιείδιον cellula. Սենեակ փոքր. խուղ. խրճիթ. հիւղ. բնակարան. օթեւան.


Խռնդատ

s. bot. Mullein, cow's lungwort.

· Calfa

NBHL (1)

ԽՌՆԴԱՏ որ եւ գրի ԽՌՋՏԱԿ. φλόμος verbascum. իտ. tassobarbasso Անուն խոտոյ, որ կոչի եւ Ձկան մահարար. ... ըստ Մենինսքեայ, պէվսիւր, աղանիւտտիւպպ։ (Բժշկարան.։)


Խռջտակ, ի

cf. Խռնդատ.

· Calfa

NBHL (1)

որ եւ գրի ԽՌՋՏԱԿ. Անուն խոտոյ, որ կոչի եւ Ձկան մահարար. ըստ Մենինսքեայ, (Բժշկարան.։)


Խռնջայլ, ի

s. zool. snail;
periwinkle.

· Calfa

NBHL (1)

ԽՌՆՋԱՅԼ կամ ԽՌՆՉՈՂ. κοχλίας cochlea, limax. Նոյն ընդ Խղունջն, խխնջուն. ժժմակ ցամաքային եւ ծովային. կոխլանճ. ... (Գաղիան.։ Բժշկարան.։)


Խռնչող

cf. Խռնջայլ.

· Calfa

NBHL (1)

ԽՌՆՋԱՅԼ կամ ԽՌՆՉՈՂ. κοχλίας cochlea, limax. Նոյն ընդ Խղունջն, խխնջուն. ժժմակ ցամաքային եւ ծովային. կոխլանճ. ... (Գաղիան.։ Բժշկարան.)


Խռչակ

cf. Խռչափող.

· Calfa

NBHL (1)

ԵՒ են ձայնի գործարանք, թոքն, եւ խռչակն. (Բժշկարան.։)


Թեւ, ոց

s. fig.

wing;
arm;
pinion;
flight, rush, dash;
թեւ աղօրեաց, sails of a wind-mill;
sweep, fan;
թեւ զօրաց, wings of an army;
թեւ ձկանց, fins of fish;
թեւ հանդերձից, sleeve of a coat;
թեւ նաւու, rudder, car, or sail of a ship;
թեւք հողմոց, the wings of the wind;
թեւ դրանց, leaf, fold of door;
թեւ տաճարի, towers of the temple;
pyramids;
թեւ գառագղի, portcullis, greatest door of menagery;
թեւք երկրի, the ends of the earth;
թեւս առնուլ, to have wings, feathers;
թեւս ածել, to flutter, to take wing;
to fly away;
թեւ արկանել, cf. Թեւարկեմ;
— ի —, — ի — խառնեալ / յեռեալ, arm in arm;
թեւ տալ ումէք, to give one's arm to;
բանալ, պարզել, հատանել զթեւս, to spread the wings;
հատանել զթեւս, to clip or crop (a birds wings);
to fetter or paralize a person. wing, protection.

· Calfa

NBHL (1)

Խորանօքս (բնակարանք վանականաց) խիտ առ խիտ թեւ ի թեւ հարեալ, ճիգն ի ճիգն զապարմանցն թեւակս խառնեալ. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 16։)


Թթռկիչ

s. bot. sorrel.

· Calfa

NBHL (1)

Բանջար թթու ախորժական. (որ եւ ռմկ. թրթռիչ, թթուարաղ) Ըստ Բժշկարան. գառնադմակիկ. .... եւ ըստ Ստեփ. լեհ. իբր ի Գաղիանոսէ, խոտ թթուագին եւ դառն, բայց հոտաւէտ։


Թի, ոց

s.

shovel;
blade of an oar, oar;
rudder, helm;
bagnio, hulks;
թի պարտիզի, spade, shovel;
թի փռան, a baker's shovel;
թիակ կրակարանի, fire-shovel;
— փայտեայ, wooden shovel.

· Calfa


Թիւ, Թուոց

s. gr.

number;
enumeration;
list, order, rank;
quantity;
era, epoch;
number of chapters (in a book);
—ք, arithmetic;
վերացեալ —, abstract number;
—ք or Գիրք Թուոց, Book of Numbers;
ոչ էր or ոչ գոյ նոցա —, բազում էին քան զ—, their multitude was innumerable;
թուով ամք, մարդիկ, few years;
few men, persons;
թուով են առաքինիք, virtuous people are rare;
ի թուոյ փախչել, to be innumerable, numberless;
անցուցանել ընդ —, ի — արկանել or — համարոյ առնել, to number, to count, to calculate;
to range, to set in order;
ի — արկանել զզօրս, — համարոյ առնել զօրաց, to review the troops;
ի — or ընդ — մտանել, ի — անկանել, to be of, or among the number;
կարգել ի — այլոց, to reckon or rank among;
կարգել զոք ի — սրբոց, to canonize, to number among the saints;
ի — ասել, to recite;
ի — գիտեմ, ուսեալ եմ, I know by heart, memory or rote;
— համարուց, — համարոյ ամենայնի, the detail;
the sum total;
cf. Ոսկեթիւ. number.

· Calfa

NBHL (1)

Զհին եւ զնոր կտակարանաց գիրս ուսեալ եմ ի թիւ։ Գիրս չորեքտասան գիտեմ ի թիւ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։)


Թողարան, աց

s.

starting-post, barrier.

· Calfa


Թորթ

s. bot. scammony.

· Calfa

NBHL (1)

ԹՈՐԹ կամ ԹՈՐԹՆ. Անուն խոտոյ կամ բանջարոյ. որ մեկնի Զուիրակ, Մարեմայ խոտ, կամ Եզնալեզու. որ է ըստ յն. βουγλώσσα buglossa եւ σκαμμώνιον, -ια scammonium, -ia եւ ἁνδράχυη portacula. (Գաղիան.։ Բժշկարան.։ Լծ. փիլ.։)


Թուզ, թզոյ

s.

fig.

· Calfa

NBHL (1)

ԹՈՒԶ ասի նմանութեամբ եւ Թզաձեւ պալարն։ (Բժշկարան.։)


Թութի աչաց

sn.

collyrium.

· Calfa

NBHL (1)

եւ (Բժշկարան.) ուր կոչի եւ


Թունադեղ

cf. Դեղթափ.

· Calfa

NBHL (1)

Դեղ ընդդէմ թունից. դեղաթափ. lapis bezaar, bezoor, pazahar, venenum tollens. պատիժահ քար. ... (Բժշկարան.։ Հին բռ.։)


Թուրինջ, ընջի

s. bot.

bitter orange, Seville orange;
— խոտ, balm-mint;
ծառ թուրնջոյ, cf. Թրնջի.

· Calfa

NBHL (1)

ԹՈՒՐԻՆՋ ԽՈՏ. melissa, citrago Բոյսն՝ ուստի կազմի ոգելից եւ առողջարար ջուրն՝ մելիսսա կոչեցեալ. թուրունճան. (Բժշկարան.։)


Թրթնջուկ, ջկի

s. bot. sorrel;
lurk.

· Calfa

NBHL (1)

ὁξαλίς acetola, lapathi species Բանջար թթուաշ եւ ախորժահամ՝ ի ձեւ ունկան գառին. թրթնճուկ, թթռկիչ, թըրթըկիչ, թթըռինճ. ... Բժշկարան.։ Կայ եւ ի բառս Գաղիան. Արմատ Թրթըճի կամ թրթնջուկի. որպէս եւ ի գիրս Վստկ. թըրթըկչի տակ։


Թրմուս

s. bot. lupine.

· Calfa

NBHL (1)

ԹՐՄՈՒՍ կամ ԹՐՄՈՒԶ. (վրիպակաւ գրի եւ Թրմուղ, Թրամուղ) Ազգ բակլայի. որ եւ Վայրի բակլայ. Ղփտի բակլայ. մըսըր փագլասը, թըրմուս, թէրմէս. (Բժշկարան.։ Վստկ.) իտ. fava d'Egitto. լտ. frumentum torcicum, lupinus։


Կարգեմ, եցի

va.

to put in order, to arrange, to dispose, to distribute, to put, to place, to plant;
to destine, to prescribe, to fix, to assign, to enjoin;
to establish, to institute, to found;
to constitute, to charge with;
to number or place among;
to range in battle, to put in order of battle or in battle-array;
*to marry, to give in marriage;
կարգեալ ընդ իշխանութեամբ, subaltern, inferior;
խաղային յառաջ՝ կարգեալք եւ կազմեալք, they cautiously advanced in good order.

· Calfa

NBHL (1)

Լուսաճեմ բնակարան կարգեաց՝ խորան դասուց հրեշտակաց. (Շար.։)


Կարծրակեղեւ

adj.

having a tough rind, thick-skinned.

· Calfa

NBHL (1)

Զգուշասցի ախտացեալն ի կարծրակեղեւ պտղոց. (Բժշկարան.։)


Կարճահար

adj.

bitten or stung by a scorpion.

· Calfa

NBHL (1)

(ի Կրիճբառեն) Ի կարճէ հարեալ. կարիճէն զարնուած, կամ խածած։ (Բժշկարան. ստէպ։)


Կարմրաքար, ի

s.

blood-stone, hematite.

· Calfa

NBHL (1)

Կարմրաքարն լոսեալ՝ զարեան հոսումն արգելու. (Բժշկարան.։)


Կարոս, ի

s.

celery;
վայրի —, parsley.

· Calfa

NBHL (2)

ԿԱՐՈՍ կամ ԿԱՐՕՍ. (եւ կարաւս, Քարաւս) այն է ռմկ. քէրէվիզ. յն. սէլի՛նօն. cf. ԼԱԽՈՒՐ։ Բժշկարան.։

Իսկ ՎԱՅՐԻ ԿԱՐՈՍ՝ այն է, զոր յոնք կոչեն բեդռասէլինօն, որպէս թէ վիմակարոս։ (Բժշկարան.։ եւ Հին բռ.։)


Կարօտանք

s.

cf. Կարօտութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Բարձրագոյն խոստմունք զիրողականի նոցա ճշմարտութեան անուանակոչութիւնն կարօտանօք ունին. այսինքն տկարանան յայտնել զիրն. (Դիոն. եկեղ.։)


Կաւ, ոյ, ով

s.

clay, argil, potter's earth;
mud, mire, dirt.

· Calfa

NBHL (1)

ՀՈՌՈՄ ԿԱՒ ասի ըստ Բժշկարան. հանքայինն, որ վարի ի պէտս որպէս օճառ, եւ որպէս դեղ, իբր երկնագոյն կամ մոխրագոյն, որ եւ կոչի անդ՝ Մատնեհարած կաւ, Նշաւոր, կամ նշաւորին կաւ, Ուտելու կաւ. ար. թինի մախթում. լտ. թէ՛ռռա սիճիլլա՛դա։


Կաւիճ, ւճաց

s.

chalk.

· Calfa

NBHL (1)

ἅργιλος argilla, creta. ռմկ. կաղինջ. Կաւ չոր եւ ընտիր՝ նման գաճի, սպիտակ, եւ կապուտակ. (որպէս տէպէչիր, քիլ, քիլ էրմէնի ). (Բժշկարան.։)


Կափուլ, ից

s. fig.

snare, trap;
pit-fall, foot-trap;
cloister.

· Calfa

NBHL (1)

Տեղի՝ ուր լինի կափուցանել ուլամբ կամ փակիլ, խփիլ, որպէս հաղբ. ծողակ. որոգայթ. թակարդ. եւ Արգելոց. փակարան. (լծ. թ. գափան, գափանճա. լտ. գա՛փիօ, ըմբռնել).


Հաճար, ոյ, ով

s.

rye;
cf. Հայքար.

· Calfa

NBHL (1)

Հաճար էրմանի, ազգ քարի ելեալ յաշխարհէն հայոց։ (Բժշկարան.։)


Համաբնութիւն, ութեան

s.

homogeneousness, connaturality, consubstantiality.

· Calfa

NBHL (1)

Համաբնութեամբ ընդ հօր դաւանեմք զէութիւնն միածնին։ Տկարանայ բանն մեր զհամաբնութիւն հոգւոյն յայտնել. (Լմբ. հանգ. եւ Լմբ. իմ.։)


Համասփիւռ

adj.

spread, diffused, propagated throughout;
— ծաւալիլ, to be -.

· Calfa

NBHL (1)

Համասփիւռ ծաղիկ։ Այս է մեկնութիւն դիոնեսիոսի իմաստասիրի, որ ականատես եղեւ համասփիւռ ծաղկին. (Բժշկարան. (երկար առասպելք վասն ամենածաւալ ներգործութեանց անգիւտ ծաղկանս։))


Կրճատեմ, եցի

va.

to castrate;
to circumcise;
to cut off, to amputate, to mutilate, to crop, to dock, to curtail, to maim;
— զձայնաւոր, to make an elision, to elide, to cut out.

· Calfa

NBHL (1)

Մարկիոնացիքն շուրջ կրճատեցին զպատգամս հնոյ կտակարանաց ի նորոց կտակարանաց աստի. (Կոչ. ՟Ժ՟Դ. յն. պարաբարձին։)


Կրօնաստան

cf. Մենաստան.

· Calfa

NBHL (1)

ἁσκητήριον, μοναστήριον, κοινόβιον domus religiosa, monasterium, conventus. Բնակարան կրօնաւորաց. վանք. մենաստան.


Հազ, ի, ոյ

s.

cough;
անընդհատ, չոր —, — հիւծիչ, a continual, dry, churchyard cough;
շնչարգել — մանկանց, hooping or chin cough;
—ի դեղ, tussilago, colt's foot, horse-foot;
նեղիլ ի —ոյ, to suffer from a -;
դառն — կալաւ զիս, I caught a violent -.

· Calfa

NBHL (2)

Խաշխաշի շարաբ, որ օգտէ հազի եւ նազլայի. (Բժշկարան.։)

ՀԱԶԻ ԴԵՂ. βήξιον tussilago. Անուն խոտոյ։ ... (Բժշկարան.։)


Հազար, աց

adj. adv.

thousand;
immense, innumerable;
—, —ս, thousand times;
—ք —աց, million;
—ս հինգ արանց, five thousand men;
զօրութեամբ —օք, with an army a million strong;
քոյր մեր, եղիցես ի —ս եւ ի բիւրս, o sister! may your posterity be as the sand of the sea-shore;
— եւ բիւր դէպ եթէ գտցի ոք, if by chance, it happens;
ամն արժանի յիշատակաց — ութ հարիւր եօթանասուն եւ ութ, the memorable year one thousand eight hundred and seventy eight.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԱԶԱՐ 2 (ոյ.) գ. θρίδαξ lactuca. Եղէգ ուտելի. բանջար զովացուցիչ, կամ խաւարտ բազմաթերթ. (Գաղիան.։ Բժշկարան.։ Վստկ.։)


Հազար, ոյ

s. bot. cos lettuce;
վայրի —, lettuce.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԱԶԱՐ 2 (ոյ.) գ. θρίδαξ lactuca. Եղէգ ուտելի. բանջար զովացուցիչ, կամ խաւարտ բազմաթերթ. (Գաղիան.։ Բժշկարան.։ Վստկ.։)


Հազարտերեւուկ

s. bot. milfoil, yarrow.

· Calfa

NBHL (1)

χιλιόφυλλον millefolium. Խոտ բազմատերեւ կամ բազմաթերթ։ Բժշկարան.։ Ա՛յլ է եւ ՀԱԶԱՐ. գ։


Հալուած, ոց

s.

smelting, melting;
fusion.

· Calfa

NBHL (1)

Հալուած կերակրոցն դիւրաւ ընդ ամենայն մարմինն սփռի. (Բժշկարան.։)


Կենարար, աց

adj. s. bot.

vivifying, vivifical;
Saviour, Redeemer;
chamœdrys

· Calfa

NBHL (1)

ԿԵՆԱՐԱՐ, Ըստ Բժշկարան. անուն խոտոյ. cf. ԼԵՐԴԱԽՏ։


Կենդանացուցիչ, չի, չաց

adj.

vivifying, reviving.

· Calfa

NBHL (1)

Կտակարանս կենդանացուցիչ. (Ճ. ՟Ա.։)


Պասքիմ, եցայ

vn. fig.

to be athirst, very thirsty, to be dying with thirst;
to pant or eagerly long for, to hunger and thirst after.

· Calfa

NBHL (1)

Առ սակաւ մի պասքին ի ցրտոյ, եւ կամ ի տօթոյ տկարանան. (Իսիւք.։)


Պատատուկ, տկի, տկաց

s. bot. American bindweed, liane;
— կարմրածաղիկ, quamoclit, scarlet convolvulus, red jasmine.

· Calfa

NBHL (1)

Պատատուկ. բաղեղն, լապլապ, սարմաշուխն. (Բժշկարան.։)


Պատերազմական, ի, աց

adj.

warlike, martial;
— հրահանգք, martial exercises.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ պատերազմական կարգին զքաջաց արանց զյիշատակարանս երկրորդէր. (Եղիշ. ՟Ե։)


Պատինճան, ի

cf. Պատնջան.

· Calfa

NBHL (1)

Անապ. ( էնէպ ). ինքն պատինճանն է. (Բժշկարան.։)


Պատկերագործ, աց

s.

painter;
sculptor.

· Calfa

NBHL (1)

Ի կարծր ինչ նիւթոց՝ պատկերծագործաց զստեղծուածս պատկերաց թողլով յիշատակարանս. (Պիտ.։)


Պատմարան

s.

memoirs, annals.

· Calfa

NBHL (1)

Յիշատակարան պատմութեանց. պատմագիրք.


Պատմուճան, աց

s.

stole, long vest, garment, tunic, cassock;
գեղեցիկ —ք, fine clothes;
թխատեսակ —, dress coat;
— հանդարձից or փոխանակաւ, a suit of new clothes.

· Calfa

NBHL (1)

Արար նմա պատմուճան ծաղկեայ։ Որդւոցն ահարոնի արասցե՜ս պատմուճանս, եւ կամարս։ Զգեցոյց նոցա զպատմուճանսն, եւ ած ընդ մէջ նոցա զկամարսն։ Պատառեալ զպատմուճան իւր։ Ի վերայ պատմուճանի իմոյ վիճակս արկանէին։ Իսկ զպատմուճանն՝ քանզի էր առանց կարանի, ասեն ցմիմեանս, մի՜ պատառեսցուք զայդ։ Երկիւղիւդ՝ ատել եւ զպատմուճանն՝ որ ի մարմնոյն իցէ աղտեղեալ։ Պատմուճանն ազնիւ որդւոյ իւրոյ երիցու։ Սրբեցարո՜ւք եւ փոխեցէ՜ք զպատմուճանս ձեր։ Ամենեցուն ետ կրկին պատմուճանս։ Հինգ պատմուճանս փոխանակաւ.եւ այլն։


Պատուասիրաբար

adv.

ambitiously;
vainly;
honourably, generously, obligingly.

· Calfa

NBHL (1)

Պատուասիրաբար ընդունէր անդ յիւր բնակարանն. (Վրք. սեղբ.։)


Պատուիրանապահ, աց

s. adj.

observer of precepts;
fulfilling what is prescribed.

· Calfa

NBHL (1)

Պատուիրանապահք էին սուրբ կտակարանացն։ Պատրաստել կայ պատուիրանապահ (մի ձ. պատուիրապան) համբերողացն. (Եղիշ. ՟Ա ՟Բ։)


Պատսպարեմ, եցի

va.

to surround, to encircle, to enclose, to shut in;
to protect, to prop, to defend, to sustain;
to shelter, to screen, to cover;
to fortify, to restore;
to return, to restore, to give back.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ աղքատ. նայցէ եղբայր քո եւ տկարանայցէ ձեռօք, առ քեզ պատսպարեսցես զնա. (Ղեւտ. ՟Ի՟Է. 35։)


Պարապնդեմ, եցի

va.

to bind in every part, to pinion, to garrott.

· Calfa

NBHL (1)

Պարապնդեցաւ կարանօք եօթանդիսակ վարս գլխոյ նորա. (Եղիշ. դտ.։)