the act of appropriation;
property, substance.
Ոչ այնպէս զմարմնոյն նկարագրութիւն, որչափ զիւրութիւն զառ ի նոցանէ ուղղելոց առաքինութեանցն բացայայտէ. (Բրս. ծն.։)
Զիւրութիւն հօր էութեանն անվրէպ նմանութեամբ ունելով որդի։ Որ ինչ ենն աստուծոյ եւ հօր բնութեամբ ըստ էութեանն ասելով իւրութիւնս. (Կիւրղ. գանձ.։)
Բնութեանցն իւրութիւնս խոստանալով. (Գերմ.։)
obliquity, crookedness, contortion;
grimace, wry face, mouth;
perversity, depravity.
sprain, twist;
distortion, crookedness;
depravation, perversion.
Ոչ գոյ ի նոսա ծռութիւն, եւ ոչ թիւրութիւն. (Առակ. ՟Ը. 8։)
Զանհարթութիւնն, զթերութիւնն, զթիւրութիւնն. (Նար. ՟Խ՟Ե։)
Վէրս եւ թիւրութիւնս ծերոյն մատուցանէին. (Սոկր. ՟Բ. 31։)
facility, means;
ease, comfort, convenience, well-being, leisure, utterance, liberty;
alleviation, relief.
ԴԻՒՐՈՒԹԻՒՆ. ἁνάψυξις, εὑφροσύνη, ῤαστώνη respiratio, commoditas Անդորրութիւն. հանգիստ. անձնդիւրութիւն. ազատութիւն. զուարճութիւն.
Ետես փարաւոն, թէ եղեւ դիւրութիւն։ Եթէ զանձն դիւրութեան տացես. (Ել. ՟Ը. 15։ Առակ. ՟Լ. 32։)
Զշունչն եւ զըմպելին ընդունելով՝ հովացուցանէ, եւ շնչաբերութիւն եւ դիւրութիւն ի տապումն առտուիցէ. (Պղատ. տիմ.։)
Հեշտականութիւն եւ դիւրութիւն։ Անիղձք իցեն առ դիւրութիւնսն։ Ըստ կամս դիւրութեան անձանց. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 16։ Արիստ. առաք.։ Ագաթ.։)
Արար դիւրութիւն (քրիստոնէից). (Եւս. քր. ՟Բ։)
Վասն դիւրութեանս՝ զոր դու հրամայեցեր մեզ առնել։ Որչափ ի ձեռս իւրեանց էր, դիւրութիւն առնէին նոցա. (Եղիշ. ՟Ը։)
Ըմբերանել զոմանց զդիւրութիւնն եւ զյանդգնութիւն. (Փիլ. քհ. ՟Ժ՟Ա.) իմա՛ որպէս յն. դիւրաձեռնութիւն։
dissipation;
egotism, selfishness;
comfortableness;
անձնդիւրութեամբ շրջել, to live delicately.
ԱՆՁՆԴԻՒՐ գ. ԱՆՁՆԴԻՒՐՈՒԹԻՒՆ. Դիւրութիւն անձին. փափկասիրութիւն. դատարկակեցութիւն.
debility, extenuation, decay, decline, consumption.
Ծիւրիլն. յետին տկարութիւն. կամ Թիւրութիւն. Տեւութիւն. յն. անկերպարանութիւն. ἁμορφία.
այնչափ յախտի կամք, եւ չիմանամք զոգւոցն ծիւրութիւն, եւ չդնեմք միտ տկարութեան նորա. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4։)
quality of a guest or stranger;
pilgrimage.
eagerness, diligence, goodwill, cheerfulness;
մտադիւրութեամբ, cf. Մտադիւր.
Դիւրութիւն մտաց եւ կամաց. յօժարութիւն.
Յուսացեալ եւս իցեմք յուղղոց ունկնդրաց ի կամացն մտադիւրութիւն. (Եզնիկ.։)
plain;
ease;
contentment;
convenience;
easy, convenient;
flat, bare;
ի դիւրի՝ ի դիւրոջ լինել, to live comfortably;
— առնել, to facilitate;
to relieve;
to give convenience;
ըստ անձին or ըստ մտաց —ի, at his ease, as he likes;
ի —ի, ի —ոջ, in a plain.
, ի հլ. «հարթ տեղ» Գ. թագ. ի 23, 25, «հարթ» (ած.) Մաշկ. Լմբ. Վստկ., «դիւրին, հեշտ» Ոսկ. մ. ա. 23. Եւազր., «հաճելի, ա-խորժելի» Եփր. գ. կոր., «անդորրութիւն, հան-դիստ» Ա. թագ. ժզ. 16. Փիլիպ. բ. 19. Բուզ. Ոսկ. տիտ. և ես. Եփր. ա. կոր., «դիւրին կեր-պով» (մկ.) Ոսկ. մ. ա. 11 (նշանակութեանց զարգացման համար հմմտ. հեշտանք, գւռ. հեշտ «դիւրին», հեշտրան «հարթ տեղ. 2. հան-գիստ)։ Այս արմատից են՝ դիւրանալ «ախոր-ժելի թուիլ, դիւր գալ» Ա. թագ. ժո. 23 Սե-բեր., դիւրաւ Իմ. զ. 13. Առակ. ժդ. 6, ղիւ-րեաւ Ագաթ., դիւրով Եփր. Ոսկ. հռովմ. 77, 90, 92. Փարպ., դիւրել «հանգիստ տալ, հանգուցանել» ՍԳր, «ճամբան հարթել» Ես. իզ. 7, դիւրացուցանել Ոսկ. բ. կոր., դիւրիչ Եզեկ. է. 26, ղիւրութիւն Ել. ը. 15. Առակ. լ. 32. Ոսկ. մ. ա. 16. Ագաթ. Եւս. քր., դիւրին «ո՛չ-դժուար, հեշտ» ՍԳր. Եփր. ա. կոր. Ոսկ. մ. ա. I, «ախորժելի» Եփր. համաբ. Մխ. երեմ., «յօժար, դիւրապատրաստ» Ոսկ. կոր., «հարթ, ողորկ» Առակ. Բ. 20. Ես. խ. 4։ Բազ-մաթիւ բարդութեանց մէջ, ինչ. դիւրաբեկ Իմ. ժե. 13. Ոսկ. Բ. տիմ., դիւրագին «էժան» Մանդ., դիւրագործութիւն (նորագիւտ բառ) Եփր. մատ. Դ. 202, դիւրապատում Կորիւն. դիւրաթափ Ոսկ. բ. կոր., ղիւրասնուեղ «փափկակեաց» Վեցօր., դիւրայոյս Կոչ., սրտիդիւր (մէկ բառ) Եփր. փիլիպ. 159, ընդ-ղիւրութիւն Պիտ. կրկնադիւրութիւն Եփր. աւետ., մտաղիւր ՍԳր. Եւս. քր. Ոսկ. մ. ա. 2 անձնդիւր Ոսկ. փիլիպ. ևն ևն (սրանց թիւր բառասկզբում ԱԲ-ի մէջ 292 հատ է)։ Գրուած է դևր Վեցօր. էջ 158. Եփր. փիլիպ. 159, դոյր Ուռհ., դուր Սարգ. յկ. ե։ Արդի գրականում ռնռունուած է դիւր ձևը, բայց արևելեան գրականը ընդունում է նաև դուր, ինչ. դիւր գալ կամ դուր գալ, դիւրեկան, բայց աւելի դուրեկան. սակայն դիւրին, դիւրաւ ևն և ո՛չ բնաւ դուրին ևն։ Նոր բառեր են՝ դիւրաբոր-բոք, դիւրագրգիռ, դիւրազգած, դիւրաթեք, դիւրահնչիւն, դիւրամատչելի, դիւրամարս, դիւրափշուր, դիւրընթեռնելի։-Արմատը ու-նինք նաև դորր կամ դոյր ձևով, որ պահուած է միայն անդորր, անդոյր (ընդոյր, անդոյրր) ոսկեդարեան բառի մէջ (տե՛ս առանձին)։
ՓՈԽ (borrowing) Մառի յաջող քննութեան համաձայն (ЗВo, 17, 302-3) հայերէնից փոխառեալ է վրաց. მდოვრე մդովրե «հանդարտ», მომ-დოვრება մոմդովրեբա «մեղմել». վրացի բառը մի տեսակ շղթայ է հանդիսանում հյ. ղիւր և դոյր ձևերի միջև, հաստատելով նրանց նոյ-նութիւնը. միևնոյն ժամանակ ցոյց է տալիս, որ հայերէնի հետ կապ չունին վրաց.ადვილი ադվիլի «թեթև, դիւրին», ადვილიდ ադվիլիղ «դիւրութիւն», ადვილება ադվիլեբա «դիւ-րացնել», საადვილი սաադվիլի «դիւրին», გაადვილება գաադվիլեբա «օգնել, դիւրաց-նել, սփոփել»։-(Սրանց բոլորի արմատն է dvil, որ առանձին գործածուած չէ և որ հա-յերէն դիւր բառին է կցում Brosset, JAs. 14(1834), էջ 383 ևն.)։
ԴԻՒՐ. գ. τὸ ἁγαθόν commodum Դիւրութիւն. անդորրութիւն. հանգիստ.
ease, convenience, comfort, pleasure;
facility;
easy, commodious;
voluptuous;
— պաշտօն, volunteer service;
— ցանկութիւն, voluptuousness, concupiscence, lust;
ըստ —ի, at will, at pleasure, at one's ease;
— եւ համբոյր մտօք, affably, benignly, kindly, condescendingly;
զ— ցանկութեան զհետ անցանել, to give oneself up to pleasures;
ըստ իւրեանց —ի գնալ, to go one's own way, at one's leisure, at one's ease;
to live as one likes, to follow the bent of one's own inclinations.
, ի, ի-ա հլ. «ախորժելի, հաճոյա-կան» Ոսկ. մ. բ. 15, յհ. բ. 14, 16. Եղիշ. Մանդ. «հաճոյք» Ոսկ. մ. ա. 6. որից հեշտ ցանկութիւն «վաւաշոտութիւն» Փիլ. Պիտ. հեշտ պաշտօն «կամաւոր ծառայութիւն» Ա-գաթ. (նոր տպ. էջ 25). հեշտանալ Ոսկ. բ. տիմ. հեշտացուցանել Սիր. խ. 21. հեշտու-թիւն Առակ. ժէ. 1. Ոսկ. յհ. ա. 38, 39. հեշ-տիւ Պիտ. հեշտեաւ Ոսկ. յհ. բ. 16. հեշտաւ Պիտ. հեշտագոյն Կորիւն. հեշտական Ոսկ. մ. ա. 13, 16. ես. կող. Ագաթ. Կորիւն. հեշ-տային Ոսկ. եբր. հեշտապաշտօնեալ «հաւա-տարիմ կարծուած ծառայ» Եւս. քր. ա. 347. հեշտընկալ Ագաթ. Կորիւն. հեշտին Ոսկ. յհ. բ. 39. բոլորահեշտ Պիտ. ամենահեշտ Ագաթ դիւրահեշտի Պիտ. նոր գրականում հեշտա-մոլ, հեշտոց, գաւառականներում և արևե-լեան գրականում հեշտ «դիւրին», որից հեշ-տութիւն «դիւրութիւն», հեշտաեռ «սամա-վար», հեշտադարան «commode», այս վեր-ջին առումը գտնում ենք նաև հների մէջ. ինչ. Լմբ. մատ. 228 «զգդակդ ի գլխոյդ հեշտ է առնուլ... բանն է հեշտ ... զայդ հաւատ սահ-մանեաց մեզ հեշտ և զայս օրէնս հեշտս». բարդութեանց մէջ էլ ունինք՝ հեշտազերծ Տօ-նակ. հեշտալոյծ Թէոփ. խ. մկ. հեշտածին Նար. հեշտանալ «դիւրանալ» Մանդ. ևն։
ՀԵՇՏ. գ. τὸ ἠδύ quod jucundum est, placitum, commoditas. Դիւրութիւն. հաճութիւն. հաճոյք. քէֆ
bow;
arc of a circle, arch;
— երկնից, rainbow;
այր աղեղան, archer.
Յայս աղեղնէ առաքինութեան ձգեալ նետք գործոց։ Ըստ նմանութեան աղեղան, որ թէ եւ ձգի յուղղել, ի թողուլն՝ յիւր թիւրութիւնն դառնայ. (Լմբ. սղ.։)
miserable, wretched, sorrowful;
raging, violent.
Աղցաւոր պիտոյից կարօտեալ։ Զաղցաւոր չափաւորացն դիւրութիւն։ Վասն չքաւորութեան աղցաւորացն. (Պիտ.։)
all, total, whole;
each, every;
all, every thing;
— ոք, every one;
who ever, whosoever, whatever, whatsoever;
— ինչ, every thing, whatever;
ամենայնիւ, յամենայնի, altogether, entirely, quite;
— ուստեք, from all sides, from all parts;
— ուրեք, ընդ — տեղիս, every where, in all places;
զգիշերն —, all the night;
զ— աւուրս, every day;
յառաջ քան զ—, before all;
յետ —ի after all;
պատրաստ լինել —ի, to be ready for every thing;
ի վեր քան զ—, above all or every thing.
Յամենայնցն դադարել չարեաց։ Ընդ ամենայնսն էր անցեալ թիւրութիւնս։ Ամենայնց լինել մարդկան. (Պիտ.։)
manners, custom, disposition, inclination, conduct, manner of acting;
բոյս բարուց, nature, character, natural, disposition, inclination;
— քաղցունք, good manners, morals;
անբիծ, անարատ —, pure morals;
խրոխտ —, proud character;
խանգարել՝ եղծանել զբարս, to corrupt the morals;
ամոքել զբարս, to soften the morals;
յիւրոց բարուցն, ի կամաց բարուցն, կամաւոր բարուք, բարուք, յօժարութեան, willingly, spontaneously.
Եւ προαίρεσις praeelectio, arbitrium Յօժարութիւն կամաւոր. անձնիշխան կամք. կամակար ընտրութիւն. մտադիւրութիւն.
cf. Խոտորութիւն.
διαστροφή perversio ἁποστροφή, ἁποστασία defectio. Խոտորիլն մոլորիլն, դարձ յուղզութենէ ի թիւրութիւն. հեստութիւն. ապստամբութիւն յաստուծոյ. մեղք. մոլորութիւն.
perversity, caprice;
insolence, impertinence.
Խեղություն կամ թիւրութիւն բարուց եւ վարուց։ (Կանոն.։)
cf. Լուծուած.
Ետես զմեղկութիւն նորա, եւ զլուծութիւն։ Զթիւրութիւնն, զլուծութեանս ի բաց ընկեցեալ. (Եւս. պտմ. ՟Ե. 11։ Նար. ՟Խ՟Ե։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Գ։)
to cause to slip;
to slip;
to slide, to glide.
ընչեղութեան դիւրութիւն սրագոյն ունի եւ լպրծող զմերձաւորութիւնն՝ զայլս յայլոց փոփոխել բնաւորեալ. (Բրս. սղ.։)
haruspex, augur, diviner, soothsayer;
— լինիմ, to examine or consult the entrails, to prognosticate like an augur.
Լերդահմայութիւն, եւ մտադիւրութիւն։ Զլերդահմայութիւն ի ձեռն առեալ. (Նչ. եզեկ.։)
soothsaying, (divination by the entrails of victims);
augury, omen.
Լերդահմայութիւն, եւ մտադիւրութիւն։ Զլերդահմայութիւն ի ձեռն առեալ. (Նչ. եզեկ.։)
cf. Ըղձալի;
optative (mood);
— դիւթութիւն, witchcraft, sorcery, spell, charm.
Ըղձական դիւրութիւն, կամ ճառ, նուագերգութիւն, երգ, նուէր ձայնի, խորհուրդք։ Ըղձականք եւ ախորժելիք. (Նար.։)
light;
active, nimble;
slender;
venial;
frivolous;
ease, leisure;
— ոտիւք, light-foot;
light-footed, nimble;
— ձեռն՝ վէրք՝ քուն, light hand;
slight wound;
light sleep;
— սուրճ՝ չայ՝ գինի, կերակուր, light wine;
weak tea;
slight repast;
weak coffee;
—ս յանցանել, to commit slight faults;
—ս կացուցանել, to lighten, to facilitate;
— լինել առ երդումն, to take an oath lightly or inconsiderately;
— ինչ թուիցի ձեզ ? — ինչ իցէ յաչս ձեր ? does that seem to you a light thing ? — եղեւ նմա յաշխատութենէ, he rested from his labours;
—, —ս, —ով, quickly, lightly, easily
Եւ նմա թեթեւ լիցի յաշխատութենէ. իմա՛ թեթեւութիւն, դիւրութիւն։
lightness;
activity, agility;
alleviation, exoneration, relief;
frivolousness, futility;
inconsideration, thoughtlessness, folly;
levity;
ignominy, scorn, dishonour;
relief, sollevation.
κούφισις, ἑλαφρία levitas, levatio, allevatio Թեթեւն գոլ. թեթեւանալն. պակասութիւն ծանրութեան. անօսրութիւն. նրբութիւն. եւ Արագութիւն. դիւրութիւն. մեղմացումն. թուլութիւն. եւ Վերացումն. Թեթեւութիւն յարդի, եղեգան, թեւոց, խորհրդոց, կամ հոգոց, տանջանաց. (Նար.։ Լմբ.։)
Զթեթեւութիւն եւ զդիւրութիւն իրացն ծանուցանէ. (Երզն. մտթ.։)
means, resources, remedy;
hold, crack, opening;
time, retaking;
ոչ կարել —ս գտանել, not to know where to put the hands or feet, to be without remedely;
—ս եւ հնարս գտանել, to find the way to do a thing;
ոչ կարացին — եւ մուտ գտանել, they could not do more;
— մի, once;
—ու, —ու, many times, successively, always;
— քան զ—, little at a time, more and more.
πόρος Transitus, exitus, emolumentum, adjumentum Անցք (աջող), կամ Դէպ ինչ (եկեալ). դիւրութիւն. ելք. հայթայթանք. հնարք. ճար. կռուան ոտից. տեղի. վագա, չարէ, իլիշիկ, վէսիլէ.
cf. Յօժարամտութիւն.
Մտադիւրութիւն. յօժարամտութիւն.
to make one's self easy;
to accomodate one's self;
to be at one's ease, to make one's self at home.
Գտանել զդիւրութիւն, զհանգիստ. սփոփիլ.
դիմազ. ԴԻՒՐԱՆԱՅ. դիմազ. ἁγαθόν εἱ commodum fit Դիւր կամ դիւրութիւն լինի.
delicate, brought up delicately.
Սնեալ ի դիւրութիւնս. փափկասուն. գիրդ.
to facilitate;
to lighten, to relieve;
to give repose;
to soften, to alleviate.
ἑξευμαρίζω facile reddo Դիւրին եւ հեշտին կացուցանել. հեշտալի առնել. մեղմել. դիւրել. դիւրութիւն տալ. սփոփել. թեթեւացուցանել. քաղցրացուցանել.
to facilitate, to make easy;
to accommodate;
to allay, to solace, to relax, to soften;
to unravel;
to level;
to defer;
to untie;
to abate.
ἁγαθοποιέω, εὑεργετέω, εὑλογέω prosum, benignus sum Դիւրութիւն առնել. անդորրութիւն տալ. հանգուցանել. եւ Դիւրացուցանել. բարեգործել, օգտել.
easy, light, gentle, commodious;
flat.
ἑχερής, ῤᾴδιος, εὕκολος, κοῦφος facilis, levis եւ այլն. Ուր գոյ դիւրութիւն, կամ չիք դժուարութիւն. դիւր. անաշխատ. անարգել. անխափան. հեշտ. հեշտին. թեթեւ.
illness, disease, indisposition;
affection, passion;
vice, bad habit;
menses;
seed of man;
— ցաւոց՝ դառնութեան, calamity, plague, disaster, any thing troublesome;
— արտասուաց, tears;
— քնոյ, sleep;
— մահու՝ մահացու, mortal malady;
զ—ս մահու ջերանիլ, to be seriously, mortally ill;
— մարդահաճութեան, adulation, flattery;
ապաս ունել ախտի, մեծարել զախտ, to give one's self up to vice, pleasure.
Այնչափ յախտի կամք, եւ չիմանամք զոգւոցն ծիւրութիւն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4։)
impregnable;
invincible.
Զքո խորհուրդսդ, եւ զանկռուելի (կարծեցեալ) թիւրութիւնսդ ծանեաք։ Զի՞նչ իցէ ի մեծագունացն նոցա եւ անկռուելեաց. (Առ որս. ՟Գ. ՟Ե։)
quiet, still, tranquil, calm, mild, peaceable;
easy, convenient, comfortable;
— or յանդորրու, peaceably, in tranquillity;
comfortably, at ease;
— առնել, յ— հանել, to calm, to quiet, to soften, to appease, to comfort.
tranquillity, calm, repose;
ease, comfort.
ԱՆԴՈՐՐՈՒԹԻՒՆ որ եւ ԱՆԴՈՐՐ, գ. (լծ. հյ. համայն դիւր. կամ թ. տարսըզ, տարլըգսըզ.). εὑρυχωρία dilatatio եւ εὑδία. tranquillitas. Ընդարձակութիւն տեղւոյ, եւ ոգւոյ. դիւրութիւն սրտի. հանդարտութիւն. խաղաղութիւն. կենիշլիք, ասուտելիք, կեօնիւլ խօշլուզու, րահաթլըգ.
given to pleasure, to one's own comforts, lazy, dissipated;
selfish;
comfortable.
ԱՆՁՆԴԻՒՐ որ եւ ԱՆՁՆԱԴԻՒՐ. Խնդրող զանձին դիւրութիւն. փափկակեաց. բարեկեցիկ. դատարկասէր. թուլամորթ. քէնտի րահաթընա պագան.
crookedness, tortuosity, winding;
perversity, depravation;
cf. Յամառութիւն.
στρεβλότης, σκολιότης perversitas, tortuositas, obliquitas. իսկ Կամակորութեամբ, σκολιῶς perverse. Ծամածռութիւն. խեղաթիւրութիւն. խոտորնակութիւն. (որ վրիպակաւ դրի եւ Կամակարութիւն)
shallow, fordable;
low ground, flat;
shallows, banks;
ի — ելանել, to be disembarrassed, to get rid of, to extrieate oneself from, to eseape from danger;
ի — հանել, to liberate, to disembarrass, to relieve.
Ի ԾԱՆԾԱՂ ՀԱՆԵԼ կամ ԵԼԱՆԵԼ. ἁνάγω educo ἁνιμάω eruo, sursum traho, extraho -or;
emergo եւ այլն. Վերածել, իլ. ի խորոց ի դուրս, ի չդժուարութենէ ի դիւրութիւն.
exactness, punctuality, accuracy, precision, regularity;
rigour, austerity;
thrift, economy, parsimony, stinginess;
հատուցանել բազում ճշդութեամբ, to pay exactly, strictly, rigorously, to a farthing, with rigorous exactness.
Զթերութիւնն, զթիւրութիւնն, զլուծութիւնն, զճշդութիւնն, զանկապ արձակումնն. (Նար. ՟Խ՟Ե։)
convenience, ease, leisure;
pleasure, amusement, sport;
voluptuousness.
ἠδονή voluptas. Դիւրութիւն. անդորրութիւն. զուարճութիւն. փափկութիւն. հեշտութիւն.
ease, convenience, facility, commodity, comfort;
delights, joys, pleasure, voluptuousness;
հեշտութեամբ, cf. Հեշտաբար.
ἠδονή voluptas, suavitas, jucunditas. Դիւրութիւն բնութեան սրտի, ոգւոյ. փափկութիւն եւ զուարճութիւն. ախորժ. հաճութիւն. բարեկրութիւն. բերկրութիւն.
fluctuation, undulation, wave, billow, surge;
agitation, trouble, vacillation, wavering;
care, anxiety, torment;
examination, question;
ընդ ծուփս մկանանց, on the surface of the waves;
ի ծուփս լինել, to be agitated;
ծուփ ի մտի դնել, to care, to be concerned, thoughtful;
ի ծուփս տարակուսանաց ընկղմել, to be in great perplexity, to be uncertain or undetermined what course to take, to remain in suspense.
Զի եւ մարմնոյն ոչինչ դիւրութիւն է ոխակալ լինել, այլ բազում ծուփք, եւ բազում դժնդակութիւն, եւ բազում տրտմութիւն. (Հ. կիլիկ.։)
inclination, curve, bent;
— դիմաց, grimace.
ո՛չ գոյ ի նոսա ծռութիւն, եւ ոչ թիւրութիւն. (Առակ. ՟Ը. 8։)
softness, tenderness, delicacy;
flessibility, pliability;
mildness;
effeminacy.
Կամ ὀμαλία planities. Հարթութիւն. դիւրութիւն.
curving, bending, flexion;
falling in;
humiliation.
Կքելն, իլն. թեքումն. կորացումն. կրկամութիւն. ըակճումն. թիւրութիւն.
comforting, restoring, refreshing, recreating, reviving;
Therapeutae.
Որ առնէ ումեք հանգիստ կամ դիւրութիւն. հանգուցիչ. դիւրիչ.
to defend, to protect, to sustain, to favour, to support;
to save, to preserve, to keep;
to care, to take care;
— եւեթ անձին, to do nothing but defend oneself, to remain on the defensive.
Ի գաւառէ հալածական՝ յամենալից բարութեամբ պաշտպանեցելոյ։ Ոչ ի հիւանդութեանն ի սիրելի սպասաւորաց պաշտպանի։ Մեծատունք եւ աղքատք՝ ի յայսմ կենդանւոյ (յարջառոյ) պաշտպանին ի կենացն դիւրութիւն. (Պիտ.։)
of a just measure, measured, right, meet, proper, decorous, suitable;
middling, moderate, tolerable, so so;
moderate, sober, frugal;
modest, discreet.
Կշռակի եւ չափաւոր գոյութեամբն։ Ոչ գիտացին թշուառականքն զաղցաւոր չափաւորացն դիւրութիւն։ Զհարկաւոր կերակրանացն պէտս չափաւորաւն սահմանել ժառանգութիւն. (Պիտ.։)
heart's ease.
Դիւրութիւն սրտի. սրտի դիւր. անդորրութիւն ոգւոյ.
relief, alleviation, solace, ease, consolation, soothing, comfort, balm;
diversion, recreation.
Ճանապարհացն դիւրութիւն, եւ սփոփանս օթեվանացն խրախութեան։ Սփոփանաց ուստեք ի յառաւել տրտմութենէս. (Պիտ.։)
fore-runner, precursor;
preliminary, introduction.
Յառաջագոյն անդստին ուրեմն ի տղայականն զարգացեալ ի հասակէն՝ նախաշաւիղ կրթութեամբ ընդ ամենայնս էր անցեալ թիւրութիւնս չարեաց. (Պիտ.։)
success, prosperity, good luck or fortune, thriving, happy state of affairs;
efficacy, virtue;
convenience, leisure, ease;
opportunity, occasion;
—ք, achievements, exploits, heroic acts;
յաջողութեամբ, successfully, with success;
— ի դէպ գալ ումեք, to be favoured, befriended;
— ըստ բաղդի լեալ նմա, fortune befriended him, he had the fortune to;
cf. Ըմպեմ.
εὑοδία prosperitas, prosper successus εὑθυνία commoditas. որ եւ ԱՋՈՂՈՒԹԻՒՆ. Բարեբախտութիւն. բարեդէպ առիթ եւ իրք. յարմարութիւն. դիպողութիւն անխափան. դիւրութիւն.
Յերկայնմտութենէ յաջողութիւն թագաւորի։ Խնդրել դիւրութիւն եւ յաջողութիւն մեզ եւ որդւոց մերոց։ Եկեսցէ յաջողութեամբ։ Յաջողութեամբ բազում աշխարհօք եկեսցէ.եւ այլն։
eagerness, good-will, cheerfulness.
προθυμία, ἑπιθύμησις promptitudo, desiderium, alacritas. Նախայօժարութիւն. զուարթամտութիւն. մտադիւրութիւն. փափաք.
wandering, straying, aberration;
error, heresy;
seduction, perversion, subornation, corruption;
fury, mania, folly, frenzy, madness;
— մտաց, mental aberration;
ծայրայեղ —, sad extremity, excess;
բազում դպրութիունք զքեզ ի — դարձուցանեն, much learning doth make thee mad.
πλάνη, πλάνησις error, erratio, seductio, vagatio. Մոլորիլն. խոտորումն. թիւրութիւն. մոլար ընթացք կամ վարդապետութիւն, խաբէութիւն. պատրանք. եւ Թափառումն. ելք արտաքոյ ուղւոյ՝ իրօք կամ նմանութեամբ.
fury, rage, mania, frenzy, madness, folly;
violent passion;
transport, enthusiasm;
*vice, bad habit.
Ի յետին դարս՝ մանաւանդ յետ գրոցն առաքինութեանց եւ մոլութեանց՝ սովորութիւն կալաւ Մոլութիւն ասլ իբր Ունակութիւն ախտաւոր, կամ աղտ եւ ախտ հոգւոյ. ըստ լտ. վի՛քիում vitium. որ ըստ յն. եւ հյ. ասի առաւել, չարութիւն, թերութիւն, թիւրութիւն, եւ այլն
diligent, prompt, ready;
—, — իմն, — սիրով or կամօք, willingly, voluntarily, with good will, heartily, cheerfully, with pleasure;
candidly, frankly, sincerely.
ἠδύς suavis, lubens եւ այլն. Ուր իցէ դիւրութիւն կամ անդորրութիւն մտաց եւ սրտի. անդորր. քաղցր. եւ Դիւրալուր. յօժարակամ. որ ինչ լինի սրտի մտօք եւ ամենայն ոգւով.
ՄՏԱԴԻՒՐ. մ. ἠδέως, ἤδιστα, ἵδιον suaviter, libenter εὗ bene ἑκτενῶς, ἑκτενέστερον extense, vehementer εὑγνωμόνως ingenue, ex aequo bonoque animo եւ այլն. Դիւրութիւն մտաց եւ սրտի. յօժարութեամբ. սիրով. կամաւ. սրտի մտօք. ամենայն ոգւով. սերտիւ. հեշտեաւ. լաւ. քա՛ջ.
charms, attractions, allurements;
lure, bait, wheedling, cajolery, flattery, enticement, solicitation, seduction;
instigation, suggestion, impulse, incitement;
— գեղոյ, charms of beauty;
— հաճոյից, հեշտութեան, the allurements of pleasure, of voluptuousness;
պատիր —, deceitful baits;
ի —րս ուրուք ըմբռնիլ, ելանել, հարկանիլ, to be seduced, misled, tempted, led astray, allured, enticed, decoyed;
ի —րս ցոփութեան դարձուցանել զոք, to entice to gluttony;
to allure one to debauchery;
արբուցանել ումեք —րս պղտորս, դժնեայս, to administer poison, to poison;
to seduce, to mislead, to pervert, to corrupt, to debauch, to lead astray, to bring into an error.
πεισμονή persuasio ἁνατροπή eversio. որ եւ ՀՐԱՊՈՒՐԱՆՔ, նաց, նօք. Պատիր հրաւէր կամ հրաւիրումն. չար խրատ. յորդոր. համոզակերութիւն. թելադրութիւն, շողոքորթութիւն. եւ Խեղաթիւրութիւն.
profit, interest, fruit, gain, lucre;
advantage, good, benefit, utility, emolument;
interest, usury;
— օգտի or օգտութեան, utility;
սէր —ու, love of lucre;
ի — օգտի իւրեանց, for their advantage;
for the benefit of them;
ոչ առ ի — ինչ օգտի բարբառիմ, be sure I speak disinterestedly;
ի —ս հարկանիլ, —ու զհետ լինել, կրթիլ, մտանել, to become avaricious, to be greedy of gain;
— բերել, to be profitable, to profit, to produce gains;
բառնալ զ— ուրուք, to clip a person's profits or gains;
ի — ածել, to invest, to put out at interest, cf. Շահեցուցանեմ;
some dance;
—ս առնել, to dance;
shah;
— պարսից, Shah or king of Persia.
κέρδος (լծ. թ. քեար ). ἑπικερδές lucrum πορεία, πορισμός, εὑπορία quaestus ἑγασία opus, et opes եւ այլն. Օգուտ. արդիւնք վաստակոց. արգասիք. պտուղ քաղեալ. յաւելուած ստացուածոյ. օգտակարութիւն. պիտանութիւն. դարման. դիւրութիւն. շահ, վաստակ սուտ. (իբր ստացումն)
to twine, to twist;
to implicate, to involve.
Զդիւրութիւնն դժուարութեամբ շաղապատեաց։ Զայն՝ որ որսայրն, յիւրումն շաղապատեաց թակարդս։ Բազում աղտիւք շաղապատեալ։ Իբրեւ ի հարկէ եւ ի կապոյ իմեմնէ, աղապատեալք. (Փիլ.։)