cup-shaped;
— ornament.
ՍԿԱՀ ՍԿԱՀԱՁԵՒ. լծ. յն. σκύφος scyphus. այլ ի սուրբ գիրս ՝ κρατήρ crater. Սկիհ, եւ որ ինչ է ի ձեւ սկհոյ, սկաւառակի, բաժակի մեծի. խառնարան. խառնելիք. եւ թակոյկ. ... եբր. կապպիէ. թ. գապ. այսինքն անօթ. ընդունարան.
cf. Նախահայր.
Պատուիրանի սկզբնահօրն դաւանութեան։ Իսկ զբնահայրն սկսեալ մինչեւ ի սպառումն ծննդոց նորա։ Շիրմի սկզբնահօրն պաշտպան. (Նար. ՟Ժ՟Ա. ՟Ղ. ՟Ղ՟Գ։)
commenced, created, primitive, first.
Ունօղ զսկիզբն ինչ եւ զպատճառ. սկսեալ. եւ յառաջագայեալ. պատճառեալ, կամ անեղապէս ծագեալ. իբրու προσβαίνων, ἑκπορευόμενος proveniens, productus, procedens. Զարարածոց ասի,
Սկզբնաւոր ողբերգութիւն այսր աղերսանաց զհաւատոցն շինուած կառուցին։ Նայեցեալ ի սկզբնաւորն իմ եղելութիւն։ Լեր ընդ առաջ քո ողորմութեամբդ ի սկզբնաւորս ապաւինութեան։ Ի սկզբնաւորն նախաձայնեալ սաղմոսիս մինչեւ ի լրումն աւարտման բանիս։ Ձեռներէց սկզբնաւոր անհամբուրելի. (Նար.։)
cf. Սկսանիմ.
ἅρχομαι inchoo. Սկիզբ առնել. սկսանել. նախ զառաջինն առնել ինչ. կր. լինել.
beginning, outset, opening, initiative, first steps, first appearance;
priority.
Զինչ են սկզբմունք ծննդեանն, հոգին սուրբ, եւ զօրութիւն բարձրելոյն հովանաւորելով. (Բրս. ծն.։)
beginning, commencement, outset;
origin, principle;
cause, matter, author, mother, motive, birth, base, foundation;
principle, maxim;
prelude, proem, exordium;
սկզբունք անընդմիջականք, immediate principles;
սկզբունք արքիմեդեայ, Archimedes' principles;
ի սրզբանէ or սկզբանէ, ի սկզբնուստ, in the beginning, at first, originally, firstly, primitively;
անդուստ or անդստին ի սկզբանէ, from the very beginning or outset, from the first, ab ovo, ab antiquo;
ի սրզբանէ ցկատարածն, from beginning to end;
ի սկզբանէ աշխարհի, since the creation of the world;
ի սկզբանէ էր բանն, in the beginning was the Word;
— առնել or առնուլ, ունել, cf. Սկսանիմ;
ի սկզբանէ, from the beginning, at the beginning;
cf. Սկիզբն.
Ամենայն ուրեք սկիզբն եւ առաջքն դժուարինք են. եւ եթէ սկիզբն առնիցեմք, ամենայն ինչ հարթ եւ դիւրին լինիցին։ Ոչ եթէ սկիզբն միայն պիտոյ է պայծառագոյն, այլ եւ կատարածն եւս առաւել լուսւորագոյն։ Որ զառաքինութեան կատարումնն ընդ սկզբանն ոչ միաբանեն, եղծանեն եւ կորուսանեն զամենայն. (Ոսկ. եբր.։)
Յիսկզբանց անտի մինչեւ ցգալուստն քրիստոսի։ Յիսկզբանցն եւ այսր. (Յճխ. ՟Ժ՟Գ։ Խոր. ՟Բ. 89։)
begun or beginning.
Սկսեալ ինչ. սկզբնաւոր.
cf. Սկսնում.
Սկսաւ մարդիկն բազմանալ։ Յայնմհետէ սկսաւ քարոզել յիսուս։ Եւարդ սկսի՛ր օրհնել զտուն ծառայի քո։ Տու՛ր նոցա վարձս՝ սկսեալ ի յետնոցն մինչեւ ցառաջինսն։ Ուսուցանէ ընդ ամենայն հրէաստան՝ սկսեալ ի գալիլէէ մինչեւ ցայսր.եւ այլն։
to begin, to commence, to initiate, to set about, to enter upon, to start, to make one's outset;
to give the signal for or of, to fall to, to undertake, to propose, to put in train;
to be born, begun or commenced;
վերստին —, to begin again, anew, afresh or over again;
to recommence;
տալ —, to cause to commence.
Սկսնու, եւ կատարէ եւ կնքէ զաղօթս իւր, եւ սիրտ նորա ոչ զգայ՝ զոր ինչ ասացին շրթունք նորա. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)
cf. Սուղ.
Դուն ինչ սղական բանիւք արտայայտեալ հրատարակեցից. (Թէոդոր. խչ.։)
saw-like, saw-shaped, dentellated, toothed.
Թողոփա գազան եղջիւրս ունի երկայնս եւ սողաձեւս, մինչեւ զծառս բարձունս սղոցել եւ կտրել. (Եպիփ. բարոյ.։)
to saw, to cut with a saw.
Սղոցեաց սղոծօք։ զփայտ ինչ գեղեցիկ սղոցեալ։ Սուսեր մերկ ի ձեռին՝ սղոցել զքեզ ընդ մէջ։ քարկոծեցան, սղոցեցան. (՟Ա. Մնաց. ՟Ի. 3 ։ Իմ. ժգ. 11։ Դան. ժգ. 59։ Եբր. ՟Ժ՟Ա. 37։)
Եղջիւրքն երկայն եւ սղոցաձեւ, մինչեւ զծառս մեծամեծս սղոցել. եւ դու նահատակեալդ երկնաւոր սղոցեցեր զշատախօսութիւն, զցանկութիւն. (Եպիփ. բարոյ.։)
to become empty, to be emptied.
ի սաղմոսարանս ինչ գրի։
vanity, vaunting, boasting, rodomontade, ostentation, conceit, ambition.
Մի ինչ ըստ գրգռութեան, եւ մի ինչ ըստ սնապարծութեան. (Փիլիպ. ՟Բ. 3։)
working uselessly, loosing one's labour.
κενόσπουδος rebus inanibus studens եւ բայիւ κενοδοκέω laborem inutilem suscipio. Որ ի սնոտիս վաստակի. ի դերեւ ելեալ ի վաստացոց. եւ Յոր ինչ լինի ի զուր աշխատիլ. ընդունայնավաստակ. փուճ աշխատօղ կամ աշխատած.
Զրաջան եւ սնավաստակ։ Շատ սնավաստակք եղեն, եւ ոչինչ կարացին օգնել ինձ։ Որով եւ փարիսեցին սնավաստակ եղեւ։ Մի սնավաստակ լիցիս խուզելով զմեզ ի բլրին. (Եփր. պհ. կամ Մանդ. ՟Գ։ Ճ. ՟Բ.։ Խոսր.։ Ճ. ՟Գ.։)
avidity of vain or false glory, pride, ambition, vanity, self-conceitedness, foppishness.
Փախչել յամենայն ի սնափառութեան օրինակէ։ Մի ինչ ըստ գրգռութեան, եւ կամ սնափառութեան։ կարծեմ սնափառութիւն լինել, որ յընդունայն իրս խնդրէ զփառս. եւ փառասիրութիւն՝ որ առնէ իրս փութոյ. (Բրս. հց.։)
mercury, quick-silver.
Սնտիկդ (կամ սնդիկդ) ի մանր մանր գնդակս ոլոռնացեալ, առ ոչինչ յայնոսիկ որպատահեցին նմա՝ խառնեալ. (Նիւս. կազմ.։)
nutritive, nutritious, alimentary.
τρόφιμος, θρεπτικός nutritivus, altor, altrix. Որ ինչ օգնէ սննդեան. սնուցիչ. աճեցուցիչ. եւ Որ ինչ հայի ի սնունդ. տնկական.
useless, vain, futile, frivolous, worthless;
chimerical, idle.
Սնոտիք սնոտեաց, ամենայն ինչ սնոտի է. (Սեբեր. ՟Է. յորմէ եւ Բրսղ. մրկ.։)
nutrition, nourishment, alimentation;
nutriment, aliment, food, maintenance, subsistence;
feeding;
nurture, instruction, education;
տեղի սննդեան որբոց, orphan-house.
Ըստ գեղեցիկ ի մանկութենէ մինչեւ յաւագոյթ սննդեանն. (՟Գ. Մակ. ՟Զ. 26։)
cf. Սնուցող.
Ոչ է հաճոյ աստուծոյ ձեռն ձգել սնուցանողակացն յինչս որբոյն. (Մխ. դտ. յօրէնս թգ.։)
cf. Սնուցող.
Ոչ է հաճոյ աստուծոյ ձեռն ձգել սնուցանողակացն յինչս որբոյն. (Մխ. դտ. յօրէնս թգ.։)
nutritious, nutritive;
nurse, fosterer.
Ոչ է հաճոյ աստուծոյ ձեռն ձգել սնուցանողակացն յինչս որբոյն. (Մխ. դտ. յօրէնս թգ.։)
sodomite, pederast.
ՍՈԴՈՄԱԿԱՆ կամ ՍՈԴՈՄԱՅԱԿԱՆ. σοδομικός sodomicus. Որ ինչ հայի առ բնակիչս երկրին սոդոմայ եւ գոմորայ, եւ առ մեղս նոցա. արուագիտական. եւ Արուագիտութիւն.
firm, solid.
Զինչ է մարմին. գործի հոգւոյ առ ի կենցաղս հաղորդութեան, որով ոսկերքդ այսր անդր սոթք (լս. մազդ) եղեալ՝ պատկանեալ ջղակապ յօդիւք ... զի պատշաճ լիցի ի գործաւարութեան. (Անյաղթ հց. իմ.։)
crawling, creeping;
— ախտ, erysipelas.
ἐρπινώδης repens, serpens. Սողուն. ա. որ ինչ կարէ սողիլ որպէս զզեռունս եւ զճճիս.
cf. Սիղղոբայ.
Զայսգոյն օրինակի մինչեւ ի սողոբայս ապաստան վիպագրէ. (Եւս. քր. ՟Ա։)
Բառ ինչ փոխել յորոց անդն, եւ կամ անցանել զմիով սողոբայիւ. (Պրպմ.։)
cf. Սողոմոնեան.
ՍՈՂՈՄՈՆԱԿԱՆ ՍՈՂՈՄՈՆԵԱՆ. σολομωντείος solomonicus, solomoneus, Solomonis. Որ ինչ անկ է սողոմոնի.
Solomonic.
ՍՈՂՈՄՈՆԱԿԱՆ ՍՈՂՈՄՈՆԵԱՆ. σολομωντείος solomonicus, solomoneus, Solomonis. Որ ինչ անկ է սողոմոնի.
sliding, stumbling, fall.
Պարզադունիցն ոչինչ դժկամութեան սողոպումն արասցէ. (Բրս. հց.։)
to crawl often, to creep, to meander, to wind, to go trailing along;
to be introduced or brought in;
cf. Սողմիմ.
իբրեւ զմկունս ի ծակս որմոց սողոսկեալ մտանէին։ Սուղ ինչ աւանդութիւնս եկամուտ սպրդեալ իմն սողոսկեցաւ. (Լաստ. ՟Բ։ Մագ. ՟Ա.։)
cf. Ջրկիր.
Փայտակիր եւ ջրակիր. (Լմբ. առակ. ըստ օրինակաց ինչ Յես. ՟Թ. 21. 27։)
water-scorpion, scorpoena, father-lasher, cottus;
water-eft.
Ծովային եպենէսն, որ ի հուր շրջի. Բայց այլ կայ փոքր՝ զինչ կանաչ մողեզ, ջրակարիճ ասեն. ողջն ի վեր լուղայ ի վերայ ջրոց. (Վանակ. հց.։)
body, mass or puddle of water, plash, pool;
reach;
— ստորին, down or lower watercourse;
— վերին, upper water-course.
Եւ որ ինչ կուտեալ իցէ ի ջուրս.
reservoir, tank, cistern.
Ջրամբար արձանագործ քարեղինէն ճանապարհ աստիճանեալ ներքուստ ի վեր՝ մինչ ի կատար անձաւին. (Արծր. ՟Դ. 11։)
aquatic.
Սնեալ ի ջուրս. եւ Որ ինչ հայի ի սնունդն ջրով.
water-carrier.
Ի փայտակոտորէ ձերմէ մինչեւ ցջրբեր ձեր. (Օր. ՟Ի՟Թ. 11։)
fountain;
water-spout;
basin.
Կախեցին ի վերայ ջրբղխին ի քեբրոն։ Անցի ընդ դուռն աղբերն առ ջրբխօք թագաւորին։ Ի մէջ դրանն ջրբղխին (կամ ջրբըղխեացն)։ Մինչեւ ի դուռն ջրբղխացն. (՟Բ. Թագ. ՟Ղ. 12։ Նեեմ. ՟Բ. 14։ ՟Գ. 31։ ՟Ժ՟Բ. 39։)
aqueous, liquid;
insipid, tasteless.
Մի՛ ջրի (ինչ) բանն ունիցի, մի՛ լուծեալ. (Ածաբ. պասեք. ՟Բ։)
drop of water.
Սակաւիկ ինչ ջուր.
water-fall;
cf. Քարաւազ.
Մինչեւ ի լեռնակողմնն, զոր ջրվէժն կոչեն. (Փարպ.։)
vulgar, low, plebeian, popular, common, vile, trivial;
the vulgar, the common people, lower orders;
տգէտ —ն, the ignorant mob.
Ընդ ռամիկ մարդկան խօսէր։ Իսկ դու ռամիկդ, որ ոչ վարս ինչ պարկեշտականս ունիցիս. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 22. եւ Ոսկ. ես.։)
nostrils;
cf. Ընդաղոտ.
Ի ձեռն ռընգաց օդս (ձգի)։ Ռընգամբք ոչ շնչելով եւ ոչ հոտոտելով։ Ռընգամբքն որսալ եւ հետավարել (շան)։ Որ ինչ երեսք (այսինքն աչք) այլոց, ա՛յս ռընգունք շանց որսականաց եւ հետախուզից. (Փիլ.։)
penuriousness, niggardness, stinginess, avariciousness.
Ըռըշդութեամբ զինչսն։ Մի ռըշդութեամբ ի նմանէ վրիպել։ Բամբասեցան ի յռշտութէանն։ Այսպիսի ռժդութիւն ժողովրդեան. (Լմբ.։)
the twenty ninth letter of the alphabet and the twenty third of the consonants;
two thousand, two thousandth.
Չի՛ք ինչ հնարս։ Խորանն եւ սեղանն, պանսն, սպանդսն։ Որոյ ոչ տուն, ոչ հայրենիս, եւ ոչ ժառանգութիւն, ոչ ծառայս, եւ ոչ աղախնայս։ Աղօթք եւ պահս՝ երկնային քաղաքականութիւն. պահս՝ համարձակութիւն առ աստուած. պահք մաքրումն սրտի. (Ոսկ. մտթ. Մագ. ՟Լ՟Թ։ Սկեւռ. ես.։ Մաշկ.։)
this, that;
սոյն սա, this one, he himself;
սա է, it is he, that is to say;
սա աւասիկ, however, yet, still.
Քրիստոսն յորժամ գայցէ, միթէ աւելի ինչ նշա՞նս առնիցէ՝ քան զոր սայս առնէ. (Յհ. ՟Է. 31։)
Իւրաքանչիւր սայցն։ Սայց ոչինչ է քանակ։ Ի վերայ սայց ասացելոցն։ Զոմն ճշմարիտ, եւ զոմն սուտ սայց գոլ։ Ասացեալ է յաղագս սայց. (Արիստ. ստորոգ. եւ Արիստ. պերիարմ.։)
Սա՛ աւասիկ թէ մարմնաւոր ինչ ախտս ունէաք՝ զամենայն հնարս հնարէաք առ ի բժշկելոյ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 5։)
anvil;
slab, paving or flag stone;
sheet of metal, plate.
ἅκμων incus πλάξ tabula lata, planities, crusta lapidea. Հատոր կամ տախտակ կարծր նիւթոյ՝ երկաթի կամ քարեղէն, յորոյ վերայ կռանեն դարբինք. եւ որ ինչ նման է նմա ըստ ձեւոյ կամ կարծրութեան. Էօրս. (լծ. եւ լտ. սի՛լէքս. յն. խա՛լիքս. որ է գայլախազ. գայկան թաշը, որպէս եւ պրս. սըլայէ, քար՝ յորոյ վերայ լոսի ներկ. իսկ սալ, թ. է լաստ, լաստափայտ).
Բազումք ի դարբնաց բախեն զսալն։ Բազմութիւնք դարբնաց սալիւք եւ ուռումբք. եդեալ ի վերայ սալիցն, եւ ուռումբք ջարդեալ։ Որպէս կռանք՝ որ գան ի վերայ ոսկւոյ՝ մինչդեռ կայ ի վերայ սալի. (Խոր. ՟Բ. 58։ Փարպ.։ Իսիւք.։)
Ասեն (վասն շինողաց աշտարակի), թէ սալք ոսկւոյ եւ արծաթոյ ի հիմանէ մինչեւ ցաւարտն դնէին շուջանակի. (Վրդն. ծն.։)
to petrify, to become stone, to harden into stone.
Թագաւորն սալացեալ (կամաւ՝) ոչինչ լսէր. (Բուզ. ՟Դ. 15։)
pearl barley.
Բոյս ինչ կամ արմտիք։ (Վստկ. ՟Ի՟Է։)
laurus cassia.
Խոտ ինչ։ (Վստկ. ՟Ճ՟Խ՟Գ. ՟Ճ՟Ձ՟Է։ Բժշկարան.։)