Entries' title containing ա : 10000 results

Երեքեան, եբեցունց

adj.

all three.

· Calfa

NBHL (4)

ԵՐԵՔԵԱՆ կամ ԵՐԵՔԻՆ. Երեք ոմանք կամ իրք միանգամայն. իրեքն ալ .... յն. լտ. երեք ասի.

Երեքեան որդիք նորա։ Արքն այն երեքեան, կամ երեքին։ Դուք երեքին։ Սոքա երեքին, կամ երեքեան։ Ո՞ յերեցունց ի նոցանէ.եւ այլն։

Զերեցունցն (կամ զերիցունցն) զայնոցիկ հատին զգլուխս։ Զերեքեանս զայսոսիկ պահեսջի՛ր։ Զերեքինս զայսոսիկ պահանջէ. (Վրք. հց.։)

Եթէ զայդ երեքեան կարես առնել։ Նախարարացն երեցուն. (Եղիշ. ՟Է։)


Երեքերանեան

adj.

very happy, blessed

· Calfa

NBHL (3)

cf. երիցս երանելի.

Զոր երեքերանեան մեր հարք ... սահմանեցին. (Պրպմ. ՟Խ՟Բ։)

Զերեքերանեանն զգեցեալ զօրութիւն. (Համամ առակ.։)


Երեքթեւեան

adj.

of three wings.

· Calfa

NBHL (3)

Որոյ են երեք ծայրք կամ սայրք իբր թեւք.

Դիպեցուցանէ զերեքթեւեանն կրծից տախտակին, եւ շեշտ ընդ մէջ թիկանցն թափանցիկ լեալ՝ յերկիր անկանի սլաքն. (Խոր. ՟Ա. 16։)

Զերեքթեւեանն նետ դիպեցուցեալ երկաթագամ տախտակի կրծիցն. (Յհ. կթ.։)


Երեքթզեան

adj.

of three spans.

· Calfa

NBHL (2)

Երեք թզաչափ. որ եւ երեքաթզեան. յն. երից թզաց.

Լայնութեամբ երեքթզեան. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Երեքթշուառեան

adj.

very unfortunate.

· Calfa

NBHL (5)

Երիցս թշուառ. եղկելի յոյժ. հէք եւ ողորմելի.

Երեքթշուառեանն որոգինէս, եւ որք զնորայն խորհին. (Մաքս. ի դիոն.։ Լմբ. յայտն.։)

Նոր ոմն նաբուզարդան, երեքթշուառեան վատշուէր. (Արծր. ՟Դ. 9։)

Երեքթշուառետն եւ անիծեալ ծեր։ Երե՛ք թշուառեան, գոնեա խոստացի՛ր զոհել. (Ճ. ՟Ա.։)

Եղկելիս եւ երեքթշուառեանս. (Սկեւռ. աղ.։)


Երեքժանի

adj. s.

of three prongs;
fork, trident.

· Calfa

NBHL (4)

ԵՐԵՔԺԱՆԵԱՅ ԵՐԵՔԺԱՆԻ. Որ ունի երիս ժանիս, այսինքն ատամունս, կամ սայրս եւ սլաքս. երեքարձէն.

Եւ ոմն սուսերաւ երեքժանեայ հար զնա. (Հ=Յ. սեպտ. ՟Բ.։)

Երեքժանի մսահան ի ձեռին իւրում. (՟Ա. Թագ. ՟Բ. 13։)

Երեքժանի մսահանաւն ի մեծամեծ կատսայիցն հանէին. (Եփր. թագ.։)


Երեքկանգնեան

adj.

of three cubits.

· Calfa


Երեքկարգեան

adj.

of three orders, or degrees.

· Calfa

NBHL (3)

τρεῖς στίχου tres ordines, vel series Ունօղ զերիս կարգս. իրեք կարգ.

Շինեաց զսրահն ներքին երեքկարգեանս յանտաշից։ Զսրահն մեծ շուրջանակի երեքկարգեանս յանտաշից. (՟Գ. Թագ. ՟Զ. 36։ ՟Է. 12։)

Յօրինեցին զռազմն հանդիսին երեքկարգեան գնդօք. (Օրբել.։)


Երեքկնարօր առնեմ

sv. fig.

to till three times;
to examine thoroughly.

· Calfa

NBHL (2)

ԵՐԵՔԿՆԱՐՕՐ ԱՌՆԵԼ. Որպէս երեքկին արօրադրելով խուզարկել. պրպտել, քրքրել։

Պարտ է կրկնարօր եւ երեքկնարօր առնել զբանն. (Սեբեր. ՟Թ։)


Երեքհազարեան

adj.

of three thousand.

· Calfa

NBHL (2)

Ուր գոյ թիւ երից հազարաց.

Երեքհազարեան եւ հինգ հազարեան ժողոդք (հաւատացելոց). (Ոսկ. մ. ՟Ա. 21. յն. երեք հազարքն եւ հինգ հազարքն։)


Երեքհարիւր, ոց

adj. s. three hundred.

· Calfa

NBHL (3)

ԵՐԵՔՀԱՐԻՒՐ τριακόσιος trecenti որ եւ ԵՐԵՔԱՐԻՒՐ. Երիցս հարիւր. իրեք հարուր.

Յերեքհարիւր կանգնոյ։ Ետ երեքհարիւր դահեկան։ Երեքհարիւր այր, կամ արամբքդ։ Կանգնեաց զնիզակ իւր ի վերայ երեքարիւրոց վիրաւորացն, կամ ի վերայ երեքհարիւր վիրաւորացն. (Ծն. ՟Զ. 15։ ՟Խ՟Ե. 22։ Դտ. ՟Է. 6. եւ 7։ ՟Բ. Թագ. ՟Ի՟Գ. 18։ ՟Ա. Մնաց. ՟Ժ՟Ա. 11։)

արդ զայս շա՛տ է յաղագս երեքարիւրոցն (ա՛յլ ձ. երեքհարիւրոցն) ասել. (Փիլ. լին. ՟Բ. 5։)


Երեքհարիւրեքին, եցունց

adj. s. every three hundred.

· Calfa

NBHL (2)

cf. ԵՐԵՔՀԱՐԻՒՐ. ըստ յն. եւ լտ. իսկ ի մեզ, Երեքհարիւրքն միանգամայն, կամ մի առ մի. իրեք հարուրն ալ.

Գոչեցին երեքհարիւրեքին փողքն եղջերեայք. (Դտ. ՟Է. 22։)


Երեքհեգեան

adj.

trisyllabical.

· Calfa

NBHL (2)

Եթէ երեքհեգեան իցէ բառն, այսպէս, ինքնակալ, ըմբըռնօղ. (Երզն. քեր.։)

Ունօղ զերիս հեգս. եռավանկ.


Երեքձեղուանեայ

adj.

of three stories.

· Calfa

NBHL (2)

τριώροφος trium tabulatorum Որոյ են ձեղունք երեք ի վերայ իրերաց. եռայարկ. իրեք խաթով.

Որք երեքձեղուանեայսն, չորքձեղուանեայսն շինեն, եւ զքաղցեալս անտես առնեն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։)


Երեքմասնեայ

adj.

composed of three parts, tripartite;
of three sorts, triple.

· Calfa

NBHL (3)

Զի է մեր երեքմասնեայ հոգիս. եւ ունի մասն, է ինչ՝ որ բանական, եւ է որ սրտմտական, եւ է որ ցանկական։ Երեքմասնեայ ոգւոցս մերոց եղելոց, եւ այլն. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. ել.։)

Զերեքմասնեան հարուածն առաջի եդեալ, ընտրեաց զդատակնիք մահուն. (Նար. ՟Հ։)

ԵՐԵՔՄԱՍՆԵԱՅ ԵՐԵՔՄԱՍՆԵԱՆ. τριμερής tripartitus Եռամասն. եռամասնեայ.


Երեքմասնեան

cf. Երեքմասնեայ.

· Calfa

NBHL (3)

ԵՐԵՔՄԱՍՆԵԱՅ ԵՐԵՔՄԱՍՆԵԱՆ. τριμερής tripartitus Եռամասն. եռամասնեայ.

Զի է մեր երեքմասնեայ հոգիս. եւ ունի մասն, է ինչ՝ որ բանական, եւ է որ սրտմտական, եւ է որ ցանկական։ Երեքմասնեայ ոգւոցս մերոց եղելոց, եւ այլն. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. ել.։)

Զերեքմասնեան հարուածն առաջի եդեալ, ընտրեաց զդատակնիք մահուն. (Նար. ՟Հ։)


Երեքմատնի

adj.

of three fingers or branches.

· Calfa

NBHL (2)

τρκλήματος trium palmitum Ունօղ զերիս ոստս իբրեւ զմատունս.

Մնացեալ միայն ի վերայ խաչին որպէս զայգի (այսինքն որթ այգւոյ) երկմատնի կամ երեքմատնի, բացատարածեալ աստի եւ անտի զձեռսն. (Աթ. ՟Ը։)


Երեքշաբաթի, թու

s.

tuesday;
գէր —, shrove -;
աւագ, մեծ —, — before Easter.

· Calfa

NBHL (1)

ռմկ. իրեքշաբթի. սալը. Երրորդ օր եօթնեկի։ (Տօնաց.։)


Երեքպատիկ

adj. adv. triple;
trebly.

· Calfa

NBHL (4)

Եռապատիկ. երեքկին. եւ Երեքսայրի.

Երեքպատիկ վայելչութիւն, կամ տարերք, կամ ամք, եւ այլն. (Պիտ.։ Փիլ.։)

Աստուածային խրատն երեքպատիկ է. (Վանակ. յոբ.։)

Զերեքպատիկ զսլաքին սայր շուրջ օծանելով. (Նիւս. երգ.։)


Երեքսայրի

adj.

having three edges.

· Calfa

NBHL (3)

τρίστομος cui triplex est acies Որոյ են երեք սայրք. կամ երեքբերանեան՝ որպէս եռանկիւն սո՛ւր.

Ունէին տէգս հրեղէնս երեքսայրիս. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)

Երեքսայրի սրով վիրաւորեաց զնա. (Ոսկ. աւետար.։)


Երեքսրահեան

adj.

having three porches or vestibules.

· Calfa

NBHL (2)

Ունօղ զերիս սրահս կամ գաւիթս. իրեք բակով

Դէմ ընդդէմ կարգեալ երեքսրահեան (յն. սրահք երեքկին) ... քանզի երեքսրահեանք էին». յն. երեքպատիկ, կամ եռայարկք էին. (Եզեկ. ՟Խ՟Բ. 3. եւ 6։)


Երեքսրբեան

adj. s. composed of thiee holies;
praised with the Trisagion;
— երգ, օրհնութիւն, Trisagion.

· Calfa

NBHL (8)

τρισάγιος ter sanctus, sanctissimus Երիցս սուրբ, եւ ամենասուրբ. նա ինքն աստուած, կամ երրորդութիւն, եւ տէրութիւն նորա.

Երեքսրբեան մի տէրութիւն։ Գոհութիւն երեքսրբենին։ Քեզ երեքսրբենիդ կան յանդադար փառաբանութիւն. (Շար.։)

Երեքսրբեան՝ անմահ թագաւոր։ Զայս կնգրուկ բանի երեքսրբենիդ մատուցեալ. (Նար. գանձ խչ. եւ Նար. ՟Հ՟Ե։)

Զօրութիւն երեքսրբենիցդ։ Զուրախութիւն աննկատելի՝ որ ի մէջ երեքսրբենիցդ. (Բենիկ.։)

Եւ Ուր կայցէ երիցս սուրբ ասութիւն.

Երեքսրբեան ձայն, կամ օրհնութիւն, կամ փառատրութիւն. (Շար.։ Գանձ. եւ այլն։)

Բնութիւնս մեր երեքսրբենիւն գովեցաւ փառատրութեամբ, միաւորութեամբ առ աստուած բանն. (Գանձ.։)

Երեքսրբեանդ սրովբէից. (Շար.։)


Երեքվասկեան

adj.

of three brooks (river).

· Calfa


Երեքտակեան

adj.

triple, of three strings (of pearls).

· Calfa

NBHL (2)

ԵՐԵՔՏԱԿԵԱՆ ԵՐԵՔՏԱԿԷՆ. Ունօղ երիս տակս կամ շարս.

Զկրտսեր մարգարիտն երեքտակեան (կամ երեքտակէն) վարսակալ ածել. (Խոր. ՟Բ. 7։ յորմէ եւ Ասողիկ. ՟Ա. 6. ունի Երեքտակեան։)


Երեքտակէն

cf. Երեքտակեան.

· Calfa

NBHL (2)

ԵՐԵՔՏԱԿԵԱՆ ԵՐԵՔՏԱԿԷՆ. Ունօղ երիս տակս կամ շարս.

Զկրտսեր մարգարիտն երեքտակեան (կամ երեքտակէն) վարսակալ ածել. (Խոր. ՟Բ. 7։ յորմէ եւ Ասողիկ. ՟Ա. 6. ունի Երեքտակեան։)


Երեքտասան, ից

adj.

thirteen.

· Calfa

NBHL (6)

δεκατρεῖς, τρισκαίδεκα tredecim Տասն եւ երեք. տասնուիրեք.

Քաղաքք երեքտասան. (Յես. ՟Ի՟Ա. 4=33։)

Եւ զիւր տունն շինեաց սողոմոն զերեքտասան ամ. (՟Գ. Թագ. ՟Է. 1։)

Զերկերիւրոց եւ զերեքտասանից. (Եղիշ. ՟Ը։)

Մերթ՝ որպէս Երեքտասաներորդ.

Երեքտասան սուրբ առաքեալ պօղոս. (Շար.։)


Երեքտասանամեայ

adj.

thirteen years.

· Calfa

NBHL (4)

Երեքտասան ամաց. կամ ըստ յն. ամաց երեքտասանից. տասուիրեք տարու, կամ տարուան.

Եւ իսմայէլ որդի նորա երեքտասանամեայ էր. (Ծն. ՟Ժ՟Է. 25։)

Զամս երեքտասան. տասուիրեք տարի.

Երեքտասանամեայ ի խորագոյն վիրապին կելով. (Մագ. ՟Ե։)


Երեքտասանամեան, մենից

adj.

cf. Երեքտասանամեայ.

· Calfa

NBHL (2)

Ունակ երեքտասան ամաց, (անձն, կամ հասակ).

Յերեքտասանամենից ի վեր առաքինանայր». այսինքն յերեքտասաներորդ ամէ հետէ. (ՃՃ.։)


Երեքտասաներորդ, աց

adj.

thirteenth.

· Calfa

NBHL (4)

τρισκαιδέκατος decimus tertius Վերջինն յերեքտասան թիւս. տասուիրեքերորդ.

Յերեքտասաներորդում ամին ապստամբեցին. (Ծն. ՟Ժ՟Դ. 14։)

Յերեքտասաներորդէ ամէ. (Երեմ. ՟Ա. 2։ ՟Ի՟Ե. 3։)

Յերեքտասաներորդի (աւուր) ամսոյն ադարայ. (Եսթ. ՟Թ. 19։)


Երեքտասանեքեան, նեցունց

s. adj. every thirteen.

· Calfa

NBHL (2)

ԵՐԵՔՏԱՍԱՆԵՔԵԱՆ կամ ԵՐԵՔՏԱՍԱՆԵՔԻՆ. Երեքտասան անձինք կամ իրք միահաղոյն.

Երեքտասանեցունց զուարակացն. (Թուոց. ՟Ի՟Թ. 14։)


Երեքփառատրեան

adv.

much glorified, very holy;
glorified with the Trisagion.

· Calfa

NBHL (2)

Երիցս փառատրելի. սեպհական սուրբ երրորդութեան.

Երեքփառատրեան դաւանութիւն. (Նար. ՟Ժ՟Գ։)


Երեքփափաքեան

adj.

much to be wished, very desirable.

· Calfa


Երեքքաղաքեան

adj.

that belongs to Tripoli, or to the three towns.

· Calfa

NBHL (2)

τρίπολις triplex urbs, regio tribus urbibus constans Ուր իցեն երեք քաղաքք միացեալք. որ եւ է յատուկ անուն Տրիպօլիս. դառապօլուս.

Դիմել ... ի վերայ հեբրայեցւոց ընդ երեքքաղաքեան նաւահանգիստ». յն. ընդ նաւահանգիստն որ առ տրիպօլսոյ. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Դ. 1։)


Երեքքարեան

adj.

built or furnished with three stones.

· Calfa

NBHL (3)

τρίλιθος trigemmis, vel tribus lapidibus Ունօղ կամ ունելով զերիս քարինս պատուականս, կամ ողորկս.

Քակեաց եւ զտաճարն ... զհռչակաւոր զերեքքարեանն. (Խոր. ՟Գ. 33։)

Որդի դաւթեայ ... հարցէ ըզքեզ այդր ի ճակատ, երեքքարեան՝ առանձնաբեր». այսինքն հաւատով երեքսրբեան մի տէրութեան. (Շ. եդես.։)


Երեքօրեայ, էի, ից

adj. adv.

of three days;
the third day.

· Calfa

NBHL (12)

τριήμερος, τριημερία triduum τριταῖος tertianus, triduanus Եռօրեայ. երից աւուրց. որ ինչ լինի յերից աւուրց միջոցի, կամ յերրորդ աւուր.

ԵՐԵՔՕՐԵԱՅ. մ. τὸ τριήμερον tertio vel tertia die Յերիր աւուր. երրորդ օրը.

Երթիցուք երեքօրեայ ճանապարհ յանապատ. (Ել. ՟Ը. 27։)

Երեքօրեայ մի գնաց ճանապարհ երթիցուք. (Եփր. ել.։)

Լոյսն՝ որ յառաջ քան զարեգակն՝ երեքօրեայ ժամանակաւ, ոչ էր անփոփ եւ ժողով. (Եփր. ծն.։)

Վասն երեքօրեայ ապաշխարութեանն (նինուէացւոց) զսաստ հրամանաց իմոց դարձուցի. (Եփր. զղջ.։)

Երեքօրեայ յարութիւն. (Շար.։ Պտրգ. եւ այլն։)

Այս ջերմանս՝ որ երեքօրեայ ասեն։ Զօր ընդ մեջ ջերմն երեքօրեայ անուանեն. (Մխ. բժիշկ.։)

Եւ այն իսկ որ ի յօդոյ՝ միջօրեայ եւ երեքօրեայ գործեն ի ձեռն ջրոյ. (Պղատ. տիմ.։)

Երեքօրէիւ ... շրջապատեալ ճանապարհաւ. (Խոր. ՟Ա. 11։)

Վասն իշոցն երեքօրէից կորուսելոց». այսինքն յերից աւուրց հետէ, կամ ըստ յն. այս օր երրորդ. (՟Ա. Թագ. ՟Թ. 20։)

Որ թաղեցաւ յիսուս, յարեաւ երեքօրեայ ճշմարիտ։ Յունան երեքօրեայ ի պորտոյ ձկանն եկն ել ի վեր, եւ քրիստոս երեքօրեայ ո՞չ կարէր յառնել յերկրէ. (Կոչ. ՟Դ։)


Երէցաւուրց

adj.

elder.

· Calfa


Երէցեղբայր

s.

a priest's brother.

· Calfa

NBHL (2)

Երիցու եղբայր. եղբայրն քահանայի.

Երէցեղբարք ընդ ժողովուրդս կամ ընդ զինուորս կայցեն։ Տգէտ երէցեղբարք ժողովուրդ մի՛ իշխեսցեն ունել. (Կանոն.։)


Երթամ, չոգայ, ե՛րթ

vn.

to go, to march, to repair, to follow a road;
— առ հարս՝ զճանապարհ ամենայն երկրի, to sleep with one's fathers, to die;
— զիւրովին, to kill ones self;
— զիւիք, to give ones self up to, to apply ones self;
— զջրոյ, to go to fetch water;
to make water;
— հետի or հետիտս, to go on foot, to walk;
— հետի յօչ կամս, նեղութեամբ or դժուարաւ, to trudge along;
— հեծեալ ի ձի, to go on horseback, to ride;
— կառօք, to go or ride in a carriage;
— սուրհանդակաւ, to travel post;
— չոգեմուղ կառօք, երկաթուղեաւ, to go or travel by rail;
— (ելանել) ի կարիս որովայնի, to go to the water-closet, to stool, to the privy;
երթայ (դիմէ) ի կոտուստ իւր, he hastens to his ruin;
այս ճանապարհ երթայ ի ..., this road leads to ...;
զհետ, զկնի —, to follow;
փախստեայ —, to flee, to take to flight;
յագարի —, to be sacked or plundered;
ի գլուխ —, to finish, to come to an end;
յերդումն —, to swear, to take oath;
զուլամբ — ձիոյ, to trip, to fall headlong as a horse;
երթ ի բաց, ե՛րթ յետս իմ, begone, go away, get you gone, get away, or off with you, be off;
ե՛րթ խաղաղութեամբ, part in peace! Adieu! ողջ երթ, երթ ողջամբ, adieu! God be with you! luck be with you!

· Calfa

NBHL (19)

πορεύομαι , ἁπέρχομαι, βαδίζω, ἁγόμαι, ἁποτρέχω eo, vado, proficiscor, abeo, adeo, pergo եւ այլն. Գնալ. ճանապարհ առնել. մեկնիլ. չուել. շարժիլ տեղւոջէ ի տեղի. շրջիլ. ընթանալ.

Տ. չոքայ կամ չոգայ, ար, աւ

Ասեմ սմա, ե՛րթ, եւ երթայ։ Ուստի՞ գաս, կամ յո՞ երթաս։ երթային քաղաք ի քաղաքէ։ Երթայր ընդ կողմն վերնագաւառացն։ Ի տուն հօր իմոյ երթիցես։ Ե՛րթ ա՛ծ ինձ։ Երթայց առ տէրն իմ։ Երթիցես առ հարս քո խաղաղութեամբ։ Ո՛ղջ երթ։ Ե՛րթ ողջամբ ի տուն քո։ Ե՛րթ առ մրջիւն ո՛վ վատ։ Արի՛ք երթիցո՛ւք աստի։ Եկա՛յք երթիցուք։ Առ կուռս անմռունչս ո՛րպէս երթայիք եւ գայիք.եւ այլն։

Զոր ինչ ուսուցին մեզ մարգարէքն, զայնու փութասցո՛ւք երթալ». այսինքն պարապել. (Եղիշ. հայր մեր.։)

Զգաստութեամբ երթայ ի կեանս իւր». այսինքն քաղաքավարի. (Ոսկ. յհ. ՟Ա։)

Երթայց յանապատաւորսն, եւ պատմեցից նոցա. (Վրք. հց. ՟Դ։)

Անդր երթողաց։ Երթողացն առ ինքն։ Երթողացն ի գաբատ բենիամենի։ Երթելոց ի պատերազմ.եւ այլն։

ԵՐԹԱԼ. Ասի եւ զշարժմանէ կամ զընթացից գետոց, ջուրց, եւ այլն.

Նա է՝ որ երթայ յանդիման ասորեստանի։ Երթայր ջուրն, եւ թուլանայր յերկրէ։ Եւ ջուրն երթայր եւ նուազէր.եւ այլն։

Գանձն յարքունիս պարսկաց երթայր։ Հարկի՝ որ յարքունիսն երթայր. (Եղիշ. ՟Ա. եւ ՟Է։)

Եւ այլ աղխդ ձեր երթիցեն ընդ ձեզ. (Ել. ՟Ժ. 24։)

ԵՐԹԱԼ. հայցական խնդրով, իբր ընդ, ի, եւ այլն.

Երթիջիք զճանապարհ, կամ զճանապարհս ձեր. (Ծն. ՟Ժ՟Ը. 5։ եւ ՟Ժ՟Թ. 2։)

Եւ ես ահա երթամ այսօր զճանապարհ, որպէս ամենեքին՝ որ են յերկրի. (Յես. ՟Ի՟Գ. 14։)

Տրտմութեամբ երթային զերկայնութիւն ճանապարհին. (Եղիշ. ՟Ը։)

Խոտորմունք ի խոնարհմունս. cf. ԵՐԹ, իբր չոգաւ։

Եկա՛յք երթա՛մք անդր ... Օն եկա՛յք եւ մեք երթա՛մք անդր, զի մեռանիմք ընդ նմա». այսինքն երթիցո՛ւք, մեռցո՛ւք. (Մամբր.։)

Թո՛ղ երթա՛նք ասենք աշխարհի. (Վրդն. ծն.։)

Զի առ աստուած երթիցեմք». (Ածաբ. ծն.) ա՛յլ ձ. երթայցեմք, որ է սովորականն։


Երթանամ

vn.

cf. Երթամ.

· Calfa

NBHL (5)

Նոյն ընդ Երթամ.

Երթանաայցեմք անդր, ուր է նա. (Մծբ. ՟Զ։)

Զի՞նչ ասիցեմ ցհեթանոսսն՝ առ որս երթանայցեմ։ Երթանայցեմ զկնի դաւթի. (Եփր. ել. եւ Եփր. թագ. եւ Եփր. աւետար.։)

Եթէ երթանայցէ ոք օտարաշխարհիկ. (Եփր. աւետար.։)

Մի՛ գնասցես ընդ նոյն ճանապարհ, ընդ որ երթանայցես». ա՛յլ ձ. երթայցես. (՟Գ. Թագ. ՟Ժ՟Գ. 9։)


Երիզապատ

adj.

bound.

· Calfa

NBHL (4)

Բարակ կտաւով պատեալ.

Մի՛ փղոսկրեայ գահոյս, մի՛ երիզապատ բազրիս. (Ոսկ. եփես. ՟Ժ՟Գ։)

Գահոյք երիզապատք. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)

Երիզապատ պնդեցի զգահոյս իմ». յն. երիզովք. (Առակ. ՟Ե. 16։)


Երիզապինդ

cf. Երիզապատ.

· Calfa

NBHL (8)

ԵՐԻԶԱՊԻՆԴ ԵՐԻԶԱՊՆԴԵԱԼ ԵՐԻԶԱՊՆԴԵԱՅ. Պնդեալ զսպեալ փաթութանօք երկայն եւ բարակ կտաւոյ.

Եւ ել մեռեալն ոտիւք կապելովք, եւ ձեռօքն երիզապնդօք. (Յհ. ՟Ժ՟Ա. 44.) յն. կապեալ գոլով յոտս եւ ի ձեռս երիզովք։ Զղազարոս երիզապնդեալ ոտիւք ձայնէ արտաքս. (Մամբր.։)

Ունելով զոտսն երիզապնդեալ կտաւօքն. (Ճ. ՟Ա.։)

Ոտիւքն կապեալ ... երիզապնդեալ. (Գանձ.։)

Մերթ Պնդօղն փաթութանօք (կտաւ).

Ունի ընդ իւր զերիզապինդ կտաւն հաւատարիմ վկայ. (Մամբր.։)

Խզեսցե՛ս ... զերիզապնդեայ մահազգեստս պարփակութիւն դժոխազնեայ կապանացս. (Նար. ՟Ծ՟Ը։)

Լուծանէ յերիզապնդէ զձեռսն. (Մամբր.) իմա՛ կամ յերիզապինդ կտաւոյ, կամ յերիզապնդութենէ կտաւոյ։


Երիզապնդեմ, եցի

va.

to bind, to tie with a band.

· Calfa


Երիզուտ վայրք

s.

sandy plains.

· Calfa

NBHL (2)

Զանօգուտ եւ զատեցեալ յեմենեցունց երիզուտն վայրս. (Պիտ.։)

Իբրեւ զերիզուտ վայրս առապառաց յական թօթափեալ տեսանիւր. (Յհ. կթ.։)


Երիթամածեալ

adj.

driven in like a wedge.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

. անստոյգ բառ. մէկ ան-գամ ունի Գ. մակ. ե. 28 «Եւ մինչդեռ յայնմ յաղէտս տարակուսի և ի շտապ տագնապի երիթամածեալ կային»։ ՆՀԲ մեկնում է «կա՛մ է երիթացեալ, իբր չուառացեալ, չո-րացեալ և կամ պատեալ պաշարեալ ի ըս-պառ», ՋԲ մեկնում է «պնդեալ որպէս զերիթ կամ զսեպ». ԱԲ «հալած մաշած, աղտոտ, սևցած, խեղճ»։ (Յունարէնը այս ամբողջ կտորը չունի. համար 50.-Սանկտպետրբ. 1817 թուի հրատարակութեան մէջ յիշեալ բա-ռը կարդում ենք ի թաւ մածեալ)։

NBHL (2)

(ա՛յլ ձ. Ի թաւ մածեալ). Կա՛մ է Երիթացեալ. իբր չուառացեալ, չորացեալ. եւ կամ Պատեալ պաշարեալ ի սպառ.

Ի շտապ տագնապի երիթամածեալ (կամ ի թաւ մածեալ) կային. (՟Գ. Մակ. ՟Ե. 28. ի յն. չի՛ք այս տող՛)


Երիթացեալ

adj.

cf. Երիթամածեալ.

· Calfa

NBHL (7)

(ի բառիցս Երէթ, եւ Երիթ. ծ. թ. էրըթըգ, եւ էրիմիզ ). Թուի Նրբացեալ նիհարութեամբ որպէս զերիթ. ծիւրեալ, հալեալ մաշեալ. վտտեալ. եւ Աղտեղեալ. սեւացեալ. αὑχμῶν arescens, squalidus μέλας nigrescens

Տեսանիցէք փոշոտեալ, երիթացեալ զերեսս։ Ետես ծիւրեալ, ծնկեալ, երիթացեալ, ծարաւեալ։ Աղտեղեալ եւ երիթացեալ եւ որ ջլալից։ Յաղբիս անկեալ եմք ... երիթացեալք խառուեալք։ Որպէս բոզքն գունատք եւ երիթացեալք. (Ոսկ. ես.։ Ոսկ. մտթ.։ Ոսկ. փիլիպ.։ Ոսկ. եբր.։)

Դէմք (աղքատաց) դեղնեալ եւ երթացեալ ... ծիւրեալք, ծնեալք, երիթացեալք, պատկերի նմանեալք. (Փարպ.։)

Մարմնոյս իմոյ երիթացելոյ. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)

Երիթացեալ եւ բրդգզեալ. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)

Երիթացեալս եւ խռուեալս իբրեւ զստուեր շրջէաք. (Լաստ. յիշ.։)

Յակոբոս էր խռուացեալ եւ երիթացեալ գլխով եւ դիմօք. (Տօնակ.։)


Երիթանամ, ացայ

vn.

to sink down, to waste, to be consumed, to grow lean.

· Calfa


Երիկամնաժետութիւն, ութեան

s.

nephritis.

· Calfa


Երիկամնժէտ

adj.

nephritic.

· Calfa


Երիկամունք, մանց

s.

reins, kidney;
bowels, entrails;
խորտակել զ—նս, to break or sprain one's back.

· Calfa

NBHL (10)

Զերկու երիկամունսն ճարպովին. (Ել. ՟Ի՟Թ. 13. 22։ Ղեւտ. ՟Գ. 4։)

Լայնաբար վարի՝ որպէս Սիրտ, եւ գաղտնի շարժումն սրտի այլեւայլ զգածմամբք.

νεφρός renes Երկու մասունք ընդերաց առ երի ստորին միջաց թաղեալք ի ճարպս. երիկամ, պոլոճիկ.

Քննէ զսիրտս եւ զերիկամունս։ Խրատէին զիս երիկամունք իմ. (Սղ. ՟Է. 10։ ՟Ժ՟Ե. 8։)

Հեռի ես յերիկամաց նոցա. (Երեմ. ՟Ժ՟Բ. 2։)

Երիկամանց նորա է վկայ աստուած. (Իմ. ՟Ա. 6։)

Յանխնայ խոցոտեցին զերիկամունս իմ. (Յոբ. ՟Ժ՟Զ. 13։)

Երիկամունք իւր զդողանի հարան. (՟Ա. Մակ. ՟Բ. 24։)

Որպէս նշանակ պարարտութեան.

Ընդ ճարպոյ երիկամանց ցորենոյ. (Օրին. ՟Լ՟Բ. 14։)


Երիկեան

adj.

of yesterday;
— վարդապետ, ignorant doctor.

· Calfa

NBHL (6)

χθεσινός, χθέσιος hesternus գրի եւ իբր ռմկ. Երեկեան. Որ ինչ հայի յերէկն, յերեկի օրն. էրէկուան.

Զի՞նչ էր երիկեան պատմութիւնն. (Առ որս. ՟Դ։)

Յերիկեան եւ ի սերկեանս փութասցուք բացայայտութիւնս հրաշից. (Մամբր.։)

Յերիկեան աւուրն. (Զքր. կթ.։)

Յերեկեան տրամաբանութեան. (Մագ. ՟Կ՟Թ։)

Երիկեան վարդապետ, եւ առօրեայ իմաստասէր. (Ոսկիփոր.։)