Entries' title containing ա : 10000 results

Երեշխաւոր

cf. Երաշխաւոր.

· Calfa

NBHL (1)

ԵՐԵՇԽԱՒՈՐ կամ ԵՐԵՇԽԵՒՈՐ, ՐԵԼ. ՐՈՒԹԻՒՆ. cf. Երաշխաւոր. րել. րութիւն։ Հ=Յ. ստէպ։


Երեսագիր, գրոյ

s.

address, direction, superscription.

· Calfa

NBHL (2)

Հասցէն գրեալ յերեսս նամակի. երես.

Են եւ ի գիրս վերագիրք, եւ ի թուղթս երեսագիրք. (Վրդն. օրին.։)


Երեսան

cf. Երասան.

· Calfa


Երեսանակ

cf. Երասանակ.

· Calfa

NBHL (2)

cf. Երասանակ.

Կառավար ի ձեռն առնելով զերեսանակ կառացն ... ոչ թողու զերեսանակն. (Խոսրովիկ. (ա՛յլ ձ. լաւ եւս, երասանակ)։)


Երեսանամ, ացայ

vn.

cf. Երեսեմ.

· Calfa

NBHL (3)

Երեսօք կամ դէմ յանդիման երեւիլ.

Ասուդ դիւցազնաբար ի դիմի հարեալ, մինչ հանդէպ երեսանալ աղեքսանդրու. (Արծր. ՟Ա. 7։)

Երեսասցի. յանդիմանեսցի, կամ հայեսցի. (Հին բռ.։)


Երեսաւոր

adj.

bold, courageous.

· Calfa

NBHL (3)

Դիմագրաւ. յառաջամարտիկ քաջասիրտ եւ աչալուրջ երեսօք.

Երեսաւորք ի սիրտ եւ ի պատրաստութիւն պատերազմի։ Ի մարտն երեսաւոր. (Խոր. ՟Ա. 12. 20։)

Զանձնագեղս եւ երեսաւորս. (Յհ. կթ.։)


Երեսնամեայ

adj.

of thirty years;
thirty years old.

· Calfa

NBHL (10)

եւ մ. ԵՐԵՍՆԱՄԵԱՅ որ եւ ԵՐԵՍՆԱՄԵԱՆ ԵՐԵՍՆԱՄԵՆԻ ԵՐԵՍՆԱՄԻ. Երեսուն ամաց. իբր ռմկ. երեսուն տարու, կամ երեսուն տարուան, կամ տարին.

Զերեսնամեայ մկրտութիւնն ի բարիոք պէտս լուծին. (Լմբ. պտրգ.։)

Երեսնամեայ մկրտիլ. (Յհ. իմ. ատ.։)

Երեսնամենիւ (ա՛յլ ձ. երեսնեմենիւ) հազիւ երեւին զիւրեանց շրջանակն գալ (ոմանք ի մոլորակաց). (Փիլ. նխ. ՟ա.։)

Հերակղիտոս՝ ազգ կոչէ զնա (զերեսուն թիւն), ասելով, յերեսնամենի մարդոյ կարել պապ լինել. (Փիլ. լին.։)

Պապ կարէ լինել երեսնամենի. (Վրդն. ծն.։)

Երեսնամի էր յովսէփ ի ժամանակի՝ իբրեւ կաց առաջի փարաւոնի. նաեւ դաւիթ երեսնամի օծաւ. սոյնպէս եւ տէր մեր երեսնամի էր ի ժամանակի՝ իբրեւ մկրտեցաւ ի յորդանան գետ. (Եփր. ծն.։)

Քահանայս երեսնամիս. (Կանոն.։)

Պարտ է երեսնամին անթերի մնալ. (Շ. թղթ.։)

Այլ հաւատս յերեսնամին, ի չափ յառնեն նախաստեղծին. (Յիսուս որդի.։)


Երեսնամեան

adj.

cf. Երեսնամեայ.

· Calfa

NBHL (10)

եւ մ. ԵՐԵՍՆԱՄԵԱՅ որ եւ ԵՐԵՍՆԱՄԵԱՆ ԵՐԵՍՆԱՄԵՆԻ ԵՐԵՍՆԱՄԻ. Երեսուն ամաց. իբր ռմկ. երեսուն տարու, կամ երեսուն տարուան, կամ տարին.

Զերեսնամեայ մկրտութիւնն ի բարիոք պէտս լուծին. (Լմբ. պտրգ.։)

Երեսնամեայ մկրտիլ. (Յհ. իմ. ատ.։)

Երեսնամենիւ (ա՛յլ ձ. երեսնեմենիւ) հազիւ երեւին զիւրեանց շրջանակն գալ (ոմանք ի մոլորակաց). (Փիլ. նխ. ՟ա.։)

Հերակղիտոս՝ ազգ կոչէ զնա (զերեսուն թիւն), ասելով, յերեսնամենի մարդոյ կարել պապ լինել. (Փիլ. լին.։)

Պապ կարէ լինել երեսնամենի. (Վրդն. ծն.։)

Երեսնամի էր յովսէփ ի ժամանակի՝ իբրեւ կաց առաջի փարաւոնի. նաեւ դաւիթ երեսնամի օծաւ. սոյնպէս եւ տէր մեր երեսնամի էր ի ժամանակի՝ իբրեւ մկրտեցաւ ի յորդանան գետ. (Եփր. ծն.։)

Քահանայս երեսնամիս. (Կանոն.։)

Պարտ է երեսնամին անթերի մնալ. (Շ. թղթ.։)

Այլ հաւատս յերեսնամին, ի չափ յառնեն նախաստեղծին. (Յիսուս որդի.։)


Երեսնամենի

adj.

cf. Երեսնամեայ.

· Calfa

NBHL (10)

եւ մ. ԵՐԵՍՆԱՄԵԱՅ որ եւ ԵՐԵՍՆԱՄԵԱՆ ԵՐԵՍՆԱՄԵՆԻ ԵՐԵՍՆԱՄԻ. Երեսուն ամաց. իբր ռմկ. երեսուն տարու, կամ երեսուն տարուան, կամ տարին.

Զերեսնամեայ մկրտութիւնն ի բարիոք պէտս լուծին. (Լմբ. պտրգ.։)

Երեսնամեայ մկրտիլ. (Յհ. իմ. ատ.։)

Երեսնամենիւ (ա՛յլ ձ. երեսնեմենիւ) հազիւ երեւին զիւրեանց շրջանակն գալ (ոմանք ի մոլորակաց). (Փիլ. նխ. ՟ա.։)

Հերակղիտոս՝ ազգ կոչէ զնա (զերեսուն թիւն), ասելով, յերեսնամենի մարդոյ կարել պապ լինել. (Փիլ. լին.։)

Պապ կարէ լինել երեսնամենի. (Վրդն. ծն.։)

Երեսնամի էր յովսէփ ի ժամանակի՝ իբրեւ կաց առաջի փարաւոնի. նաեւ դաւիթ երեսնամի օծաւ. սոյնպէս եւ տէր մեր երեսնամի էր ի ժամանակի՝ իբրեւ մկրտեցաւ ի յորդանան գետ. (Եփր. ծն.։)

Քահանայս երեսնամիս. (Կանոն.։)

Պարտ է երեսնամին անթերի մնալ. (Շ. թղթ.։)

Այլ հաւատս յերեսնամին, ի չափ յառնեն նախաստեղծին. (Յիսուս որդի.։)


Երեսնամի

adj.

cf. Երեսնամեայ.

· Calfa

NBHL (10)

եւ մ. ԵՐԵՍՆԱՄԵԱՅ որ եւ ԵՐԵՍՆԱՄԵԱՆ ԵՐԵՍՆԱՄԵՆԻ ԵՐԵՍՆԱՄԻ. Երեսուն ամաց. իբր ռմկ. երեսուն տարու, կամ երեսուն տարուան, կամ տարին.

Զերեսնամեայ մկրտութիւնն ի բարիոք պէտս լուծին. (Լմբ. պտրգ.։)

Երեսնամեայ մկրտիլ. (Յհ. իմ. ատ.։)

Երեսնամենիւ (ա՛յլ ձ. երեսնեմենիւ) հազիւ երեւին զիւրեանց շրջանակն գալ (ոմանք ի մոլորակաց). (Փիլ. նխ. ՟ա.։)

Հերակղիտոս՝ ազգ կոչէ զնա (զերեսուն թիւն), ասելով, յերեսնամենի մարդոյ կարել պապ լինել. (Փիլ. լին.։)

Պապ կարէ լինել երեսնամենի. (Վրդն. ծն.։)

Երեսնամի էր յովսէփ ի ժամանակի՝ իբրեւ կաց առաջի փարաւոնի. նաեւ դաւիթ երեսնամի օծաւ. սոյնպէս եւ տէր մեր երեսնամի էր ի ժամանակի՝ իբրեւ մկրտեցաւ ի յորդանան գետ. (Եփր. ծն.։)

Քահանայս երեսնամիս. (Կանոն.։)

Պարտ է երեսնամին անթերի մնալ. (Շ. թղթ.։)

Այլ հաւատս յերեսնամին, ի չափ յառնեն նախաստեղծին. (Յիսուս որդի.։)


Երեսնաւոր, աց

adj.

that contains thirty units.

· Calfa

NBHL (3)

Որ բերէ յինքեան զերեսուն թիւ, կամ երեսնապատիկ. (յն. երեսուն. լտ. երեսներորդ).

Տայր պտուղ ... էր՝ որ երեսնաւոր. (Մտթ. ՟Ժ՟Գ. 8։)

Ցանմամբ սերմանն բազմացուցանէ յերեսնաւոր. (Պիտ.։)


Երեսնեակ, եկի

adj.

thirty.

· Calfa

NBHL (2)

Երեսուն մի. եւ Երեսներեակ.

Սուրբ խոստովանողն թէովփիլէ՝ երեսնակ զինուորօք հանդերձ. (Կաղանկտ.։)


Երեսնեմեան

cf. Երեսնամեայ.

· Calfa

NBHL (4)

ԵՐԵՍՆԵՄԵԱՆ ԵՐԵՍՆԵՄԻ. Նոյն ընդ Երեսնամեան.

Յերեսնեմեանսն գրելոյ յառաջ քան զաբրահամ յորդէծնութիւնսն գալ. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Երեսնեմի էր յիսուս. (Եփր. համաբ.։)

Սկիզբն արար երեսնեմոյն կատարեալ հասակի եւ վարդապետութեան. (Սանահն.։)


Երեսնօրեակ

cf. Երեսնօրեայ.

· Calfa

NBHL (2)

Ասեմք զամիսն երեսնօրեակ, խառնելով ընդ նմա եւ վարկանելով զգիշերոյն ժամանակ. (Փիլ. լին. ՟Բ. 17։)

Ըստ լուսնական տարեաց, զերեսնօրեայ աւուրցն թուոյ ասեմ. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Երեսնօրեայ

adj.

of thirty days.

· Calfa

NBHL (2)

Ասեմք զամիսն երեսնօրեակ, խառնելով ընդ նմա եւ վարկանելով զգիշերոյն ժամանակ. (Փիլ. լին. ՟Բ. 17։)

Ըստ լուսնական տարեաց, զերեսնօրեայ աւուրցն թուոյ ասեմ. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Երեսպաշտութիւն, ութեան

s.

cf. Մարդահաճութիւն.

· Calfa

NBHL (2)

Առաւել ռմկ. իբր Մարդահաճութիւն. ակնառութիւն.

Վասն կաշառաց եւ երեսպաշտութեան. (Մխ. ապար.։)


Երեսփոխան, աց

s.

vicegerent;
deputy.

· Calfa

NBHL (4)

Եպիտրոպոսն, այսինքն է երեսփոխանն, յոր հաւատացին զորբսն. (Մխ. դտ.։)

Պետրոս վէմն հաւատոյ՝ եւ մեծն ամենայնի՝ երեսփոխանն քրիստոսի. (Հ. հոկտ. ՟Ի՟Գ. եւ այլն։)

Աղքատն՝ քրիստոսի երեսփոխան է. (Ոսկիփոր.։)

ἑπίτροπος vicarius, procurator Փոխանորդ երեսի՝ այսինքն անձին այլոյ. տեղակալ. գաւառապետ.


Երերածուփ

adj.

much agitated, stormy.

· Calfa


Երերանք, նաց

cf. Երեր.

· Calfa

NBHL (2)

Հեծութեամբ եւ երերանօք շրջեսցիս ի վերայ երկրի. (Ոսկ. ապաշխ. ՟Բ։)

Ոչ եթէ ղամէք սպան զկային, այլ հեծեծութեամբ եւ երերանօք մեռաւ. (Եփր. աւետար.։)


Երեւակ, ի

s.

Saturn (planet);
cf. Երեւոյթ;
cf. Տեսիլ.

· Calfa

NBHL (10)

ԵՐԵՒԱԿ. Տեսիլ. երեւոյթ. երեւեցուցիչ. պատկեր. նշանակ. օրինակ.

Երեւակ կենացդ փայտի ձեւասցի ի պատկեր այտիս։ Ճշգրիտ տեսակ կերպի երեւակիս բանականի։ Իբրեւ զերեւակ նմին եւ տեսակ կոչի։ Երկրի երեւակ, ծագմանն դիտակ. (Նար. ՟Կ՟Է. ՟Հ՟Ե. եւ Նար. խչ.։)

Ոչ եւս կարօտանայ ծածկեալ հրամանացն յառակացն երեւակացն». յն. մի բառ, է՛նիղմա. (Նիւս. երգ.։)

Բլուր երեւակ բազում վայրուց». իբր երեւեցուցիչ. (Զենոբ.։)

ԵՐԵՒԱԿ. Երազ. ցնորք.

Երեւակ է խաբէութիւն մտաց ի ննջեալ մարմինս։ Երեւակ է զարմացումն մտաց ի ննջել մարմնոյն։ Երեւակ է անէութեան տեսութիւն. (Կլիմաք.։)

Գովեստ զայնոսիկ՝ որ առ օտար եր արտաքին պատերազմն լինին երեւակք, բայց մեք ասասցուք զայնոսիկ՝ որ ի մեծագոյն պատերազմին (առաքինութեան) լինիցին արիագոյնք եւ յոյժ երեւակք. (Պղատ. օրին. ՟Ա.)

Յառաջնումն եւ ոչ մի ոք յերեւակացն եւ մեծամեծացն եղեւ վարդապետ (յանտիոք). (Ոսկ. գծ.։)

ԵՐԵՒԱԿ, ի, աց. ա. Երեւելի. նշանաւոր. անուանի. ἑπιφανής clarus, illustris

φαίνων phaenon κρόνος saturnus Բարձրագոյնն ի մոլորակս։ (Արիստ. աշխ.։ Շիր.։ Շ. բարձր.։)


Երեւակայական, ի, աց

adj.

imaginary, fantastical;
imaginative.

· Calfa


Երեւակայեմ, եցի

va.

to imagine, to fancy, to dream.

· Calfa

NBHL (6)

Երեւակայէ ոք զձեւս ի տրամախոհութեան։ Տրամախոհութիւն երեւակայելով (կամ երեւակելով) յինքեան ձեւս։ Զնոյն ինքն զձեւս երեւակայէ, եւ տրամատպաւորէ յինքեան. (Սահմ. ՟Ժ՟Զ։)

Շինօղն զչափ եւ զձեւ տանն նախ ի միտքն երեւակայէ, եւ ապա սկսանի. (Լծ. սահմ.։)

Մերթ իբրեւ Երեւակայացուցանել, երեւեցուցանել.

Զնիսեան նշանակեալ ցուցակութիւն երեւակայէր. (Մագ. ՟Խ՟Թ։)

Ի պտուտելն (ալեաց ջրոյ) սպիտակափառ երեւակայեալ». այսինքն երեւեցուցեալ, երեւեալ. (Մագ. ՟Խ։)

φαντάζω, -ομαι imaginor, concupio speciem Ձեւացուցանել կամ նկարել ի ներքին զգայութեան. ըմբռնել զգալի մտածութեամբ.


Երեւակայոտ

adj.

fraught with imagination.

· Calfa


Երեւակայութիւն, ութեան

s.

imagination, fancy, whim, idea;
վառ —, lively imagination.

· Calfa

NBHL (6)

Զոր ինչ առնու ի զգայութեանց, զայն պահէ. վասն որոյ եւ երեւակայութիւն յորջորջի, այսինքն երեւեցուցելոցն կացումն. (ուստի գտանի գրեալ եւ երեւակացութիւն) (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)

Երեւակայութիւն է բացագոյնիցն մասնական գիտութիւն։ Արուեստ է ունակութիւն ճանապարհորդել՝ հանդերձ երեւակայութեամբ. (Սահմ. ՟Ժ՟Բ. ՟Ժ՟Գ։)

Է եւ ի դժոխս անդ երեւակայութիւն չարակարծիք. (Մխ. ապար.։)

Մերթ Յայտյանդիմանութիւն. ցուցակութիւն. եւ Տեսութիւն մտաց.

Զքառիցն ի նա տոգորս՝ երեւակայութեամբ ցուցից։ (Միանձունք) ըստ օրինի պարառեալ են վսեմական եւ մաքուր երեւակայութեամբ. (Մագ. ՟Կ՟Բ. ՟Կ՟Դ։)

φαντασία, φάντασμα phantasia, imaginatio Զգայութիւն ներքին, յորում զկայ առնու երեւեալն, կամ նկարեալ յանդիման լինի պատկեր երեւելոց եւ ըոբռնելոց զգայարանօք.


Երեւակերպք

s. pl. phantom, gost;
shadow.

· Calfa


Երեւակի

adv.

visibly, openly, manifestly.

· Calfa

NBHL (5)

Երեւելի օրինակաւ. յայտնապէս.

Թէեւ երեւակի ոչ հանդիպեցան, այլ կանխագէտ մարգարէութեամբն կատարեցան. (Եղիշ. ննջ.։)

Ոչ հատուցանէ երեւակի. (Վանակ. յոբ.։)

Իսկ յասելն (Եղիշ. դտ.) թէ սամփսոն ի պատառել զառիւծն

Հեղձուցանէր զերեւակի տրտմութիւնն». իմա՛ կամ զերեւելի սրտմտութիւն (դիւին), եւ կամ զերեւակի, այսինքն զերեւեցուցչի (դիւին)։


Երեւակութիւն, ութեան

s.

imagination;
pomp, show.

· Calfa

NBHL (6)

Զգայութիւն կոչեն, զոր տեսանէ ակն կամ լսէ ականջն. եւ երեւակութիւն՝ զայն, որ երեւումնն զինչ տեսաւ եւ կամ լուաւ զկայ առնու. (Տօնակ.։)

Եւ իբրեւ Արտաքին ցուցակութիւն, երեւոյթ, շքեղութիւն. յն. ֆանդասի՛ա.

Սահմանեաց սողոն ո՛չ զճոխութիւն եւ զերեւակութիւն լինել բարեբախտութիւն. (Նոննոս.։)

Արեգակն եւ լուսին ... անցանեն յիւրեանց երեւակութենէն. (Բրսղ. մրկ.։)

(Տեսութիւն լուսոյ ի տկար աչս՝) ըստ կարին յօժարաբար ցուցցէ զերեւակութիւն». ա՛յլ ձ. զերեւակայութիւն. (Մագ. ՟Կ՟Ե։)

φαντασία phantasia եւ splendor, dignitas Իբր Երեւակայութիւն. ներքին զգայութիւն.


Երեւան

s. adj.

apparition;
remarkable, notable;
յ— հանել, ածել, to show, to make evident, to develop;
յ— գալ, to be evident;
to show one's self, to appear.

· Calfa

NBHL (7)

Երեւումն, եւ Երեւելի. յայտ. յայտնի. զոր օրինակ ՅԵՐԵՒԱՆ ԳԱԼ, ՀԱՆԵԼ, իբր Ի յայտ գալ, երեւիլ. յայտնել.

Բժիշկն առաւօտուն տայ զդեղն, եւ յինքն գնայ. այլ ճաշոյն յերեւան գայ տեսանել. (Տօնակ.։ եւ Ճ. ՟Թ.։)

Թոյլ տալովն տեառն յերեւան ել նմա դեւն։ Գտաւ (այսինքն եդիտ) կարաս մի լի ոսկւով, եւ ոչ իշխեաց ի տեղւոջն յերեւան հանել. (Վրք. հց. ձ։)

Յայտնեաց յերեւան եհան. (Գէ. ես.։)

Յերեւան եհան զքեզ. (Վրդն. ծն.։)

ՅԵՐԵՒԱՆԻ. այսինքն Երեւելի.

Ի քաղաքի ասէ, որ է յերեւանի։ Զաքարէ յերեւանի եւ ծանօթ ամենեցուն։ Այրն անուանի, եւ յերեւանի՝ աշխարհի։ Յերեւանի աշխարհէ. (Վրդն. սղ. եւ Վրդն. պտմ.։)


Երեւելաբար

adv.

cf. Երեւելապէս.

· Calfa

NBHL (3)

ԵՐԵՒԱՊԷՍ եւ ԵՐԵՒԵԼԱԲԱՐ. cf. երեւելապէս.

Ըստ կարգի երեւապէս ցուցանեմք լուցմամբ կանթեղաց. (Տօնակ.։)

Զզօրութիւն փրկութեանն երեւելաբար ի հանդերձեալ աշխարհն իմանամք. (Լմբ. պտրգ.։)


Երեւելագոյն

adj.

more illustrious, famous.

· Calfa

NBHL (9)

Երեւելագոյնք են այսք (բանք)։ Երեւելագունիւն եւ լուսաւորագունիւ բանիւ իւրով. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. այլաբ.։)

Երեւելագոյնք եւ բարեձեւք գեղեցկութեամբ։ Երեւելագոյն գեղեցկութիւն. (Պիտ.։)

Յոբ յաղագս անարատութեանն ... երեւելագոյն. (Ոսկ. լուս.։)

Որք էին երեւելագոյնք. (Փարպ.։)

Երեւելագոյն գոյիցն. (Արծր.։)

Իբր մ. Յայտնագոյնս.

Քաջ երեւելագո՛յն արտայայտեաց սուրբ առաքեալն. (Ճ. ՟Գ.։)

Զայս ի վերայ այլոցն երեւելագոյնս յանդիման կացուցանէ։ Երեւելագոյնս զեկուցանի ի ձեռն զկնիցս. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. իմաստն.։)

φανερώτατος, περιφανέστατος, ἑμφαντικώτατος manifestissimus, illustrissimus, significans cum emphasi Առաւել կամ յոյժ երեւելի. պայծառ. յայտնագոյն. քաջայայտ. նշանաւոր, նշանական.


Երեւելապէս

adv.

evidently, visibly.

· Calfa

NBHL (11)

φανερῶς, ἑμφανῶς visibiliter, manifeste, clare, palam, aperte Երեւելաբար. երեւապէս. երեւակի. բացերեւակի. յայտնապէս. պայծառ կամ զգալի օրինակաւ. ափ յայտնի.

Ոչինչ զօրանայ երեւելապէս։ Երեւելապէս արհամարհել. (Ածաբ. մկրտ.։)

Երեւելապէս արդարն (անուն ճշմարտեալ ի նոյ). (Փիլ. իմաստն.։)

Ոչ ցուցանէ զնոսա երեւելապէս, զի մի՛ խոտեսցին. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)

Յաջողէր նոցա յաղթութիւն երեւելապէս. (Փարպ.։)

Ցո՛յց ինձ երեւելապէս զդէմս քո. (Նար. երգ.։)

Զանյայտս սրտին երեւելապէս պատմէ (բան բերանոյ). (Սարգ. յկ. ՟Ժ՟Ա։)

Երեւելապէս սկիզբն առնէ ստուերագրել զփրկչին խորհուրդ. (Արշ.։)

Այս ձեւացեալ խաչս է ի վերա լանջաց մերոց երեւելապէս։ Խորհրդականապէս լինի սա մարմին եւ արիւն քրիստոսի, եւ ոչ երեւելապէս (արտաքին տեսութեամբ զգայութեան). (Լմբ. պտրգ.։)

Քարոզէր երեւելապէս ի հնումն զհայր, եւ զորդի աղօտաբար յայտնէր. (Տօնակ.։)

Որ երեւելապէս իսկ շնորհս զայս (հոգւոյն՝) աշակերտաց քոց եւ առաքելոց առաքեցեր. (Ճշ. ձ։)


Երեւեցուցանեմ, ուցի

va.

to make appear, to represent, to show, to make, to figure;
to feign;
to produce, to bud, to sprout;
— զերեսս, to visit.

· Calfa

NBHL (9)

Յետ այսորիկ երեւեցոյց տէր եւ այլ եւս եօթանասուն եւ երկուս. (Ղկ. ՟Ժ. 1։)

Իբրեւ արեգակն մտանէ, աստեղք զիւրեանցն երեւեցուցանեն փայլումն։ Երեւեցուցանելով տեսականացն (ի մեզ) եւ այլ գեղեցկութիւնս. (Փիլ. բագն. եւ Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Զծածկեալսն երեւեցուցանեն։ Ոչ երեւեցուցանէ ինչ նշոյլ։ Դէմս քսամնելիս երեւեցուցանեն։ Ի բիւրուցն չափ մի երեւեցուցի. (Նար.։)

ԵՐԵՒԵՑՈՒՑԱՆԵԼ. Ի դուրս տալ, բղխել, բուսուցանել.

Ծաղկեաց զծաղիկ, եւ երեւեցոյց ընկոյզ. (Թուոց. ՟Ժ՟Է. 8։)

ԵՐԵՒԵՑՈՒՑԱՆԵԼ. Տալ կարծել կամ համարել. երեւցնել.

Հաւատալի երեւեցուցանեմ. (Նար. եւ այլն։)

ԵՐԵՒԵՑՈՒՑԱՆԵԼ ԶԵՐԵՍՍ. որպէս Այց առնել։ (Թուոց. ՟զ. 25։ Սղ. ՟Լ. 17։ ՟Կ՟Զ. 1։ ՟Հ՟Թ. 4. 8. 20. եւ այլն։)

ἑπιφαίνω, ἁναφαίνω, ἁναδείκνυμι apparere facio, illumino, ostendo, designo Տալ երեւիլ կամ տեսանիլ. ցուցանել. յայտնի կամ յայտ առնել.


Երեւութական, ի, աց

adj.

fantastic, ideal.

· Calfa

NBHL (2)

Առ երեւոյթս եղեալն. երեւեալն ի տեսլեան նմանութեամբ իւիք. եւ Որ առաչօք համարի զճշմարիտ մարդեղութիւնն.

Զնոյն զնախահարց ներպահեալ զերեւութական տեսութիւն։ Եթէ զերեւութական միայն զձեւն զինքեամբ արկաւ։ (եւ ի վերնագրի) Ընդդէմ երեւութականաց. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Երեւութանամ, ացայ

vn.

to appear, to present itself, to be represented.

· Calfa

NBHL (14)

Բազումս եւ զհակառակս երեւութանան։ Զհանդերձեալսն յառաջագոյն երեւութանալ եւ ընդ միտ ածել։ Որ եկն ի ծնունդ լինելութեան, ի հարկէ երեւութանայ զարարօղն պատճառ։ Երեւութասցէ զչորս թիւն, յորոց ի խնդիրն է. (Փիլ.։)

Որք յանուրջս երեւութանան թագաւորութիւնս եւ բազում ինչ ախորժելիս. (Մխ. դտ.։)

Մի՛ այլայլեալ երեւութասցիս զաստուածութիւնն ... քանզի անյեղլի է։ Ուր ոչ յաւիտեան եւ ոչ ժամանակ միջնորդեաց, զիա՞րդ երեւութասցին միտք. (Բրս. ի ծն.։)

Անձն (կամ ակն) ձանձրացօղ միայնակեցի՝ մտօք երեւութանայ յիրս ինչ. (Նեղոս.։)

Առ աչս կարծեօք երեւութանաս. (Ճ. ՟Ա.։)

Այլովք (երազովք) տրասէրն, եւ այլովք երեւութանայ անյագն։ Յարտաքուստ ոմանք երեւութացան (ասել եւ այլն) Նիւս. (կազմ. ՟Ժ՟Ե. ՟Ժ՟Ը։)

Զիա՞րդ երեւութասցին միտք, զի հայր էր, եւ որդի ծնաւ. մի՛ այլայլեալ երեւութասցի զաստուածութիւնն. (Բրս. ի ծն.։)

Մի՛ ինքեան ինչ բնութեան չարին լեալ երեւութասցիս. (Բրս. չար.։)

Առաջի ջրհորոյն երեւութանալ ասէ զհրեշտակն իբր զաստուած. (Փիլ. լին.։)

Միշտ յաւելուած առաքինութեանն երեւութանայր (յանձին նորա). (Ճ. ՟Զ.։)

Երեւութանայ աստուածային տէրութեանցն մեծութիւնք։ Տգեղութիւն եւ խանգարումն երեւութանայ. (Յճխ. ՟Գ. եւ ՟Ե։)

Երեւութացաւ նմա ի քուն խաչ աստեղեայ։ Ի սրտին գործարանի երեւութացեալ հոգւոյն աչաց՝ թաթ աջոյ ձեռին։ Եւ ոչ միայն երեւութացաւ, այլ եւ ... ի միտս նորա հաւաքեցան։ Երեւութացաւ նմա ի քուն ապագայիցն յայտնութիւնն. (Խոր. ՟Բ. 80։ ՟Գ. 53. 66։)

ըստ յն. ոճոյ, φαντάζομαι imaginor, fingo, percipio Իբր երեւոյթ տեսանել. երեւակայել. ըմբռնել կամ ձեւացուցանել ի միտս. կարծել. յերազել.

ԵՐԵՒՈՒԹԱՆԱԼ. չ. φαίνομαι appareo Երեւիլ իրօք կամ տեսլեամբ. ձեւանալ յերեւակայութեան կամ առաջի աչաց. տեսանիլ. ի վեր երեւիլ.


Երեքալեան

adj.

much agitated, stormy.

· Calfa

NBHL (7)

Որ ի խորս աշխարհիս ձմեռնայնին մրրկօքն զամենապատիկ երեքալեան ի յինքեանս զնստուցանիցէ. (Նիւս. երգ.։)

Զփախուցեալ ծառայն ըմբռնեալ ծովուն ծառայակցին՝ երեքալեան հնչմամբն գոչէր զբռնութիւն. (Գեննանդ.։)

Երեքալեանս կենցաղոյս. (Անան. եկեղ։)

Կոհակօք բազմօք ... երեքալեանն դիմակցութեամբ. (Նար. ՟Ի՟Ե։)

Երեքալեանն խռովութեամբ։ Որպէս յերեքալեան ծովու. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)

Զերեքալեան զամեհի ծովուս սաստկութիւն. (Մաշկ.։)

τρικυμία fluctus magnus, decumanus Ասի եւ Երեքնակի ալիք, ըստ յն. Ուր են ալիք կամ կոհակք մեծամեծք՝ իբր երեքպատիկ կամ բազմապատիկ.


Երեքամեայ

adj.

cf. Եռամեայ.

· Calfa

NBHL (3)

Երեքամեայ ժամանակ. (Եւս. քր. ՟Ա. եւ ՟Բ։)

Երեքամեան ժամանակ. (Ճ. ՟Բ.։)

ԵՐԵՔԱՄԵԱՅ ԵՐԵՔԱՄԵԱՆ. τριετής triennis Եռամեայ. երից ամաց. երեմեան. իրեք տարու կամ տարւան.


Երեքամեան

adj.

cf. Եռամեայ.

· Calfa

NBHL (3)

Երեքամեայ ժամանակ. (Եւս. քր. ՟Ա. եւ ՟Բ։)

Երեքամեան ժամանակ. (Ճ. ՟Բ.։)

ԵՐԵՔԱՄԵԱՅ ԵՐԵՔԱՄԵԱՆ. τριετής triennis Եռամեայ. երից ամաց. երեմեան. իրեք տարու կամ տարւան.


Երեքամսեայ

adj.

cf. Եռամսեայ.

· Calfa

NBHL (3)

Զերեքամսեայ ժամանակսն։ Զերեքամսեայ փոփոխմունս ի տարի համարէին. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Երեքամսեայ, կամ երեքամսեան աւուրք. (Պիտ.։)

ԵՐԵՔԱՄՍԵԱՅ ԵՐԵՔԱՄՍԵԱՆ. τρίμηνος trimestris Երից ամսոց. իրեք ամսու կամ ամսըւան.


Երեքամսեան

cf. Եռամսեայ.

· Calfa

NBHL (3)

Զերեքամսեայ ժամանակսն։ Զերեքամսեայ փոփոխմունս ի տարի համարէին. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Երեքամսեայ, կամ երեքամսեան աւուրք. (Պիտ.։)

ԵՐԵՔԱՄՍԵԱՅ ԵՐԵՔԱՄՍԵԱՆ. τρίμηνος trimestris Երից ամսոց. իրեք ամսու կամ ամսըւան.


Երեքանկիւն

cf. Եռանկիւն.

· Calfa

NBHL (5)

Ձեւք՝ որ երիս ունի կողս, կայ ի նոցանէ երեքանկիւն. (Եւկղիդ.։)

Ունի յինքեան տասնեակն զերեկանկիւնիցն յատուկ առանձնաւորութիւնն։ Երկերիւրդ բաղկացաւ ի չորից երեքանկիւնեաց։ Երեքանկիւնք են չորք այսոքիկ. (՟Ա. ՟Գ. ՟Զ. ՟Ժ. որ լինին ՟Ի. Փիլ.։)

Գտանել զհասարակ երեքանկեան իմն երեքբոլորաձեւ դրոշմիւքն՝ զոր նկարեն. (Վեցօր. ՟Թ։)

Երեքանկիւնի իմն կարգեաց ձեւով. (Խոր. ՟Ա. 10։)

ԵՐԵՔԱՆԿԻՒՆ ԵՐԵՔԱՆԿԻՒՆԻ. τριγώνος, -ον triangulum, triangularis cf. Եռանկիւն, cf. Եռանկիւնի.


Երեքանկիւնի

cf. Եռանկիւնի.

· Calfa

NBHL (5)

Ձեւք՝ որ երիս ունի կողս, կայ ի նոցանէ երեքանկիւն. (Եւկղիդ.։)

Ունի յինքեան տասնեակն զերեկանկիւնիցն յատուկ առանձնաւորութիւնն։ Երկերիւրդ բաղկացաւ ի չորից երեքանկիւնեաց։ Երեքանկիւնք են չորք այսոքիկ. (՟Ա. ՟Գ. ՟Զ. ՟Ժ. որ լինին ՟Ի. Փիլ.։)

Գտանել զհասարակ երեքանկեան իմն երեքբոլորաձեւ դրոշմիւքն՝ զոր նկարեն. (Վեցօր. ՟Թ։)

Երեքանկիւնի իմն կարգեաց ձեւով. (Խոր. ՟Ա. 10։)

ԵՐԵՔԱՆԿԻՒՆ ԵՐԵՔԱՆԿԻՒՆԻ. τριγώνος, -ον triangulum, triangularis cf. Եռանկիւն, cf. Եռանկիւնի.


Երեքանձնական, ի, աց

adj.

cf. Երեքանձնեայ.

· Calfa

NBHL (9)

ԵՐԵՔԱՆՁՆԱԿԱՆ ԵՐԵՔԱՆՁՆԱՒՈՐԱԿԱՆ ԵՐԵՔԱՆՁՆԵԱՅ ԵՐԵՔԱՆՁՆԵԱՆ. cf. Եռանձնական. որ եւ Եռանձնեայ, Եռանձնեան.

Միութիւն երեքանձնական։ Որպէս զերրորդութիւն վասն երեքանձնական երեւմանն (այսինքն դիմաց). (Դիոն.։)

Առանձնաւորութիւն երեքանձնական զօրութեանն. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Զերեքանձնական տէրութիւնն. (Զքր. կթ.։)

Երեքանձնաւորական աստուածութիւնն. (Մաքս. ի դիոն.։)

Երեքանձնեայ (կամ երեքանձնեան) տէրութիւնն. (Իգն.։)

Երեքանձնեան երրորդութիւն. (Զքր. կթ.։)

Սրբաբանել զերեքանձնեան մի աստուածութիւն. (Մաքս. եկեղ.։)

Երեքանձնեան աստուածութիւն. (Ճ. ՟Ա.։ Հ=Յ. յուլ. ՟Ժ՟Դ.։)


Երեքանձնաւորական, ի, աց

adj.

cf. Երեքանձնեայ.

· Calfa

NBHL (9)

ԵՐԵՔԱՆՁՆԱԿԱՆ ԵՐԵՔԱՆՁՆԱՒՈՐԱԿԱՆ ԵՐԵՔԱՆՁՆԵԱՅ ԵՐԵՔԱՆՁՆԵԱՆ. cf. Եռանձնական. որ եւ Եռանձնեայ, Եռանձնեան.

Միութիւն երեքանձնական։ Որպէս զերրորդութիւն վասն երեքանձնական երեւմանն (այսինքն դիմաց). (Դիոն.։)

Առանձնաւորութիւն երեքանձնական զօրութեանն. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Զերեքանձնական տէրութիւնն. (Զքր. կթ.։)

Երեքանձնաւորական աստուածութիւնն. (Մաքս. ի դիոն.։)

Երեքանձնեայ (կամ երեքանձնեան) տէրութիւնն. (Իգն.։)

Երեքանձնեան երրորդութիւն. (Զքր. կթ.։)

Սրբաբանել զերեքանձնեան մի աստուածութիւն. (Մաքս. եկեղ.։)

Երեքանձնեան աստուածութիւն. (Ճ. ՟Ա.։ Հ=Յ. յուլ. ՟Ժ՟Դ.։)


Երեքանձնեայ

adj.

of three persons.

· Calfa

NBHL (9)

ԵՐԵՔԱՆՁՆԱԿԱՆ ԵՐԵՔԱՆՁՆԱՒՈՐԱԿԱՆ ԵՐԵՔԱՆՁՆԵԱՅ ԵՐԵՔԱՆՁՆԵԱՆ. cf. Եռանձնական. որ եւ Եռանձնեայ, Եռանձնեան.

Միութիւն երեքանձնական։ Որպէս զերրորդութիւն վասն երեքանձնական երեւմանն (այսինքն դիմաց). (Դիոն.։)

Առանձնաւորութիւն երեքանձնական զօրութեանն. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Զերեքանձնական տէրութիւնն. (Զքր. կթ.։)

Երեքանձնաւորական աստուածութիւնն. (Մաքս. ի դիոն.։)

Երեքանձնեայ (կամ երեքանձնեան) տէրութիւնն. (Իգն.։)

Երեքանձնեան երրորդութիւն. (Զքր. կթ.։)

Սրբաբանել զերեքանձնեան մի աստուածութիւն. (Մաքս. եկեղ.։)

Երեքանձնեան աստուածութիւն. (Ճ. ՟Ա.։ Հ=Յ. յուլ. ՟Ժ՟Դ.։)


Երեքանձնեան

adj.

cf. Երեքանձնեայ.

· Calfa

NBHL (9)

Առանձնաւորութիւն երեքանձնական զօրութեանն. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Զերեքանձնական տէրութիւնն. (Զքր. կթ.։)

ԵՐԵՔԱՆՁՆԱԿԱՆ ԵՐԵՔԱՆՁՆԱՒՈՐԱԿԱՆ ԵՐԵՔԱՆՁՆԵԱՅ ԵՐԵՔԱՆՁՆԵԱՆ. cf. Եռանձնական. որ եւ Եռանձնեայ, Եռանձնեան.

Միութիւն երեքանձնական։ Որպէս զերրորդութիւն վասն երեքանձնական երեւմանն (այսինքն դիմաց). (Դիոն.։)

Երեքանձնաւորական աստուածութիւնն. (Մաքս. ի դիոն.։)

Երեքանձնեայ (կամ երեքանձնեան) տէրութիւնն. (Իգն.։)

Երեքանձնեան երրորդութիւն. (Զքր. կթ.։)

Սրբաբանել զերեքանձնեան մի աստուածութիւն. (Մաքս. եկեղ.։)

Երեքանձնեան աստուածութիւն. (Ճ. ՟Ա.։ Հ=Յ. յուլ. ՟Ժ՟Դ.։)


Երեքարիւր, ոց

cf. Երեքհարիւր.

· Calfa

NBHL (3)

ԵՐԵՔԱՐԻՒՐ cf. երեքհարիւր.

Ի վերայ երեքարիւրոց վիրաւորաց. (՟Բ. Թագ. ՟Ի՟Դ. 18։)

Քան զժամանակ ամացն երեքարիւրոց։ Յառաջ քան զերեքարիւր զիննսուն եւ զերիս ամս. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Երեքարձէն, ձենի

s.

trident, fork with three prongs.

· Calfa

NBHL (3)

Ունէին տէգս հրեղէնս երեքսայրիս, եւ երեքարձիս հրավառեալս (ա՛յլ ձ. երեքարձինս)։ Եհար զերեքարձէնն զայն հրեղէն տէգ ի սիրտ նորա. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)

(Արձին՝ թուի ատամն կամ ժանիք, որ ըստ ար. սինն, էսիւնն. եբր. շէն. պրս. տէնտան։)

ԵՐԵՔԱՐՁԷՆ կամ ԵՐԵՔԱՐՁԻՆ կամ ԵՐԵՔԱՐՁԻ. τρίαινα tridens, fuscina Երեքժանի. գործի երկաթի երիւք ատամամբք.


Երեքարձի

cf. Երեքարձէն.

· Calfa

NBHL (3)

Ունէին տէգս հրեղէնս երեքսայրիս, եւ երեքարձիս հրավառեալս (ա՛յլ ձ. երեքարձինս)։ Եհար զերեքարձէնն զայն հրեղէն տէգ ի սիրտ նորա. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)

(Արձին՝ թուի ատամն կամ ժանիք, որ ըստ ար. սինն, էսիւնն. եբր. շէն. պրս. տէնտան։)

ԵՐԵՔԱՐՁԷՆ կամ ԵՐԵՔԱՐՁԻՆ կամ ԵՐԵՔԱՐՁԻ. τρίαινα tridens, fuscina Երեքժանի. գործի երկաթի երիւք ատամամբք.


Երեքարձին

cf. Երեքարձէն.

· Calfa

NBHL (3)

Ունէին տէգս հրեղէնս երեքսայրիս, եւ երեքարձիս հրավառեալս (ա՛յլ ձ. երեքարձինս)։ Եհար զերեքարձէնն զայն հրեղէն տէգ ի սիրտ նորա. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)

(Արձին՝ թուի ատամն կամ ժանիք, որ ըստ ար. սինն, էսիւնն. եբր. շէն. պրս. տէնտան։)

ԵՐԵՔԱՐՁԷՆ կամ ԵՐԵՔԱՐՁԻՆ կամ ԵՐԵՔԱՐՁԻ. τρίαινα tridens, fuscina Երեքժանի. գործի երկաթի երիւք ատամամբք.


Երեքդանգեան

adj.

that is worth three pence;
vile, despicable.

· Calfa

NBHL (3)

Որ երիս դանկս արժէ. ցածագին. խոտան. երկու իրեք ստըկնոց.

Իբրեւ զարհամարհ եւ զքամահանաց եւ զերեքդանգեան ի մէջ արկեալ կտտէին զյիսուս. (Ոսկ. մտթ.։ եւ ՃՃ.)

Իբրեւ զայր ոք արհամարհեալ եւ երեքդանգեան»։