drachm, penny.
δραχμαῖος, δραχμιαῖος drachmae pretium seu pondus aequans Փող՝ կամ ինչ մի, որ կշռէ տրամ մի, եւ արժէ մի դրամ. որ, եւ երկու ունկի, մի դրաքմայ ըստ ատտիկեցւոց, եւ ըստ աղեքսանդրացւոց երկու, եւ ըստ այլոց այլազգ.
Դրագմէն երկու դրամակշիռ է. դիդրաքմայն չորս դրամակշիռ է. (Անան. չափ եւ կշռ.։)
Ունծայն (կամ ունկի) ՟Ժ՟Բ մթխալ է, որ է ՟Ժ՟Ը դրամակշիռ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Զ։)
այլ ըստ Ճ. ՟Զ.
Դրամակշիռս տասն։
Եւ էր կերակուր նորա դրամակշիռս երկոտասան. (Ճ. ՟Ժ.։)
forger, counterfeiter
Որ յանձնէ կոփէ զդրամ, այսինքն հարկանէ կամ հատանէ զապախտ դրամ, նման արքունի դրամոյ կնքելոյ. ստակ կոխօղ իր գլխէն.
Իսկ դահեկանահատիցն, եւ դրամակոփիցն զձեռսն հատանել հրամանաւ իշխանաց. (Մխ. դտ.։)
minter, coiner, moneyer
coining, minting of money.
money-box or money-case;
bank.
agio.
capitalist.
money-changer.
change;
exchange.
assayer.
to buy or farm for money.
Պատրաստել կամ վճարել զդրամս.
Եւ ոչ զծախս նաւու ուղղութեամբ դրամեալ է քո. (Վրք. հց. ՟Թ։)
jamb, threshold;
door-posts;
portal, entry.
• տե՛ս Անօ։
• Հիւնք. յն ϑύρετρον «դուռ» բառից։ Pictet, բ. տպ. հտ. Բ. էջ 327 ևիմո. trot-hwy, արմոր. treuzоu բառերի հետ։
ԴՐԱՆԴ ԴՐԱՆԴԻ. πρόθυρον, θύρα vestibulum, limen, postis, ostium Առաջք դրան. նախադուռն. արտաքին դուրք. եւ Դուռն. անցք կամ մուտ դրան, բարաւորք, սեամք.
Վերացաւ դրանդն. (Ես. ՟Զ. 4։)
Զդրանդսն սեղմեցին վիմօք. (՟Ա. Մակ. ՟Ե. 47։)
Ի դնել ինձ զդրանդս իմ ի մէջ դրանդեաց (կամ դրանդից) նոցա, եւ զսեամս իմ առ սեամս նոցա. (Եզեկ. ՟Խ՟Գ. 8։)
Անկաւ առ դրանդւոյ դրան տան առնն. եւ ձեռն իւր ի վերայ դրանդւոյն. (Դատ. ՟Ժ՟Թ. 26։)
Կացին առաջի դրանդեաց դրան տանն տեառն. (Եզեկ. ՟Ժ. 19։)
Շարժեսցին դրանդիք. (Ամովս. ՟Թ. 1։)
Յետոյ դրանդեաց դրանց քոց. (Ես. ՟Ծ՟Է. 8։)
cf. Դրանդ.
ԴՐԱՆԴ ԴՐԱՆԴԻ. Առաջք դրան. նախադուռն. արտաքին դուրք. եւ Դուռն. անցք կամ մուտ դրան, բարաւորք, սեամք.
Վերացաւ դրանդն. (Ես. ՟Զ. 4։)
Զդրանդսն սեղմեցին վիմօք. (՟Ա. Մակ. ՟Ե. 47։)
Ի դնել ինձ զդրանդս իմ ի մէջ դրանդեաց (կամ դրանդից) նոցա, եւ զսեամս իմ առ սեամս նոցա. (Եզեկ. ՟Խ՟Գ. 8։)
Անկաւ առ դրանդւոյ դրան տան առնն. եւ ձեռն իւր ի վերայ դրանդւոյն. (Դատ. ՟Ժ՟Թ. 26։)
Կացին առաջի դրանդեաց դրան տանն տեառն. (Եզեկ. ՟Ժ. 19։)
Շարժեսցին դրանդիք. (Ամովս. ՟Թ. 1։)
Յետոյ դրանդեաց դրանց քոց. (Ես. ՟Ծ՟Է. 8։)
courtier.
ԴՐԱՆԻԿ կամ ԴՐԱՆԿ. Որ կայ ի դրան արքունի. կամ Անկեալ առ դուրս.
Ամենայն զօրացն հրամայեաց ելանել ի վերայ մեր, բաց ի դրանկացն. (Խոր. ՟Գ. 37։)
beggar, that begs from door to door.
ԴՐԱՆԻԿ կամ ԴՐԱՆԿ. Որ կայ ի դրան արքունի. կամ Անկեալ առ դուրս.
Ամենայն զօրացն հրամայեաց ելանել ի վերայ մեր, բաց ի դրանկացն. (Խոր. ՟Գ. 37։)
festoon
• , ի-ա հլ. «տօնի օր դռան վրայ կախուած ծաղկեայ զարդ» Լծ. ածաբ. ուրիշ վկայութիւն չկայ։
• Պատահական է քրդ. [arabic word] derazink կամ [arabic word] terazink «դռան սեմը, դռան փայտեայ զարդերը», որի հևտ lusti, Dict. kurde, էջ 177 համեմա-տաւմ է պրս. dārabzin, darafzīn «յե-նարան, որ լինի յեզերս սօֆայի, փոքր պատուհան, որ լինի ի վերայ դրան», թրք. [arabic word] derabzin, [arabic word] tarab-zan «վանդակորմ, ճաղեր», իբր յն. τρα-τէζιον ձևից։
Անկուած ոստոց եւ ծաղկանց ի վերայ դրաց՝ կախեալ յաւուրս տօնից. իտ. ֆէսդօ՛ն.
Փարթամքն ի ձեռն դրասանգացն ձգելոց զառաջին դրանցն պսակեն զմուտս առ ի պայծառութիւն աշխարհապէս տօնիցն. (Լծ. ածաբ.։)
to festoon;
to work in festoons.
• տե՛ս Դրախտ։
παράδεισος cf. Դրախտ, եւ Դարաստան.
Փափկասուն եւ երանալից տնկագործիւր դրաստ. (Պիտ.։)
Ի ձեռն դրաստին տնկագործութեան։ Դրաստն յեղանակաբար ասացեալ է առաքինութիւն. եւ տեղի բուն եւ ընտանի դրաստին՝ եդեմ։ Յամենայնէ ուտել պատուիրէ ի դրաստոջացն. այսինքն յորոց ի դրաստին. (Փիլ. այլաբ.։)
neighbour.
γείτων vicinus, conterminus Դրակից. եւ Մերձաբնակ. ընտանի. սահմանակից, եւ մերձաւոր՝ իրօք կամ նմանութեամբ.
Ի դրացւոյ եւ յերդակցէ։ Զդրացի իւր եւ զընկեր իւր։ Դրացեաց քոց, կամ իմոց։ Դրացիք տան իմոյ եւ աղախնայք իմ։ Ի ներքուստ ջրոյ, եւ ի դրացեաց նորա.եւ այլն։
Զդրացի ազգսն կոչէ ատելիս. (Մխ. երեմ.։)
Ի դրացին երթայր ի մակեդոնիա. (Եւս. քր. ՟Ա։)
Իբրեւ ի դիտանոց ինչ ծովու դրացի. (Բրս. յուդիտ.։)
Ի հեբրայեցւոց լեզուն, եւ ի նորին դրացւոյն յասորին. (Կիւրղ. ծն.։)
Նոքա մերոց դրացեաց արարածոց անուամբքս անուանին. (Եզնիկ.։)
Կորստեան որդիս, եւ մահու դրացիս. (Նար. ՟Կ՟Ը։)
Չորեքտասանն դրացի է հնդետասանին. (Վրդն. ել.։)
Ամենայն ամք՝ իւրեանց արմտեօք չափին եւ լցեալ են. եւ չեն կարօտ փոխ առնուլ ի դրացւոյ. (Իգն.։)
Ուտել եւ ըմպել, եւ ննջել, եւ քուն դրացի մահու. (Վրք. հց. ՟Բ։)
neighbourhood.
cf. դրակցութիւն.
Վասն դրացութեանն հպելով որոց ոչ է արժան։ Դրացութեանն միանգամայն եւ ազգակցութեան. (Փիլ. քհ. ՟Ժ՟Ա։ Փիլ. լին. ՟Դ. 47։)
cf. Դրագմէ.
• (որուած նաև դրաքմէ, դրագ-մէ) «դրամ կշիռը և փողը» Անան. շիր. հրտր. Պատկ. էջ 27, 33. հմմտ. դիդրաքմայ «երկ, դրամեան», որից հայաձև երկադրաքմայ կամ երկադրաքմեան (նորագիւտ բառ) Տի-մոթ. կուղ. 289։
• = Յն. δραχμή «կշիռ և դրամի անուն», որի ծագումը տե՛ս դրամ բառի տակ. սրանից են փոխառեալ նաև լտ. drachma, եբր. [hebrew word] darkemon, պհլ. dram, պրս. diram, արաբ. [arabic word] ︎ dirham, վրաց. დრაკმა դրաք-մա կամ დრახმა դրախմա ևն. տառռես աա-ռադարձութեան արդիւնք է նտև հյ. տրխանայ 125 դրամ (կշիռ)» Վստկ. 14։-Հիւբշ. 342
• Ուղիղ մեկնեց նախ Աւգերեան, Բցտր. չփ. էջ 81, նոյնը յետոյ ՆՀԲ ևն։
cf. Դրագմէ, եւ Դրամ։
spoon;
— մի, spoonful;
խորոփիք —ի, bowl of a spoon.
ԴՐԳԱԼ կամ ԴԳԱԼ կամ ԴՔԱԼ կամ ՏԱՐԳԱԼ. Մի ի սպասուց ի վերայ սեղանոյ առ ըմպելոյ զթան կամ զօշարակ. գործի գոգեալ կիսաբոլոր կամ կէս ձուաձեւ, մեծ կամ փոքր.
Ի տախտէ եւ յաթոռոյ՝ մինչեւ ցպնակ եւ ցդրգալ (կամ ցդգալ). (Կանոն.։)
Երեւէր այրն սկաւառակովն, եւ տայր նմա երիցս անգամ դքալով. (Հ=Յ. մայ. ՟Ի՟Զ.։)
Տարգալ ունել ոսկի, եւ պատառաքաղ. (Խոր. ՟Բ. 44։)
cf. Դրդեմ.
Դրդեցոյց զդաւիթ թուել զիսրայէլ. (՟Ա. Մնաց. ՟Ի՟Ա. 1։)
to stammer, to lisp.
ԴՐԴՈՒԱՂԵԱԼ. cf. Գրգուաղել.
Ամենայն մարմինն (աղքատի) դրդուաղեալ եւ երիճացեալ թափառի. (Մանդ. ՟Ը։)
cf. Դրդուեմ.
Որ զկայան շարժեալ դրդուեցուցանէ. (Փիլ. այլաբ.։)
Դրդուեցոյց զբազումս ի սուրբ ուխտէն։ Եւ ոչ վերինք դրդուեցուցանեն. (Եղիշ. ՟Ա. եւ ՟Բ։)
infringment, contravention, faithlessness.
ԴՐԺԱՆՔ ἑπιβολή insidiae որ եւ ԴԺՐԱՆՔ. Դաւ. նենգ. պատրանք. զրկանք. վնաս. վնասակարութիւն. խարդախանք. անիրաւութիւն.
Մի՛ այլոց դրժանք զմեզ վնասեսցեն. (Խոսր.։)
Դժրանօք չարին, կամ աւազակաց. (Լմբ.։ Տօնակ.։ Շ. ՟ա. յհ.։)
Դրժանք տերեւաթափ լինելոյ. (Լմբ. սղ.։)
Հալածակա՛ն լինի վասն կարծեաց ինչ դրժանաց. (Վրդն. պտմ.։)
ԴԺՐԱՆՔ որ եւ ԴՐԺԱՆՔ. նաց. գ. Նենգ. պատրանք, դաւ, դաւաճանութիւն. անիրաւութիւն.
Ընդ աղտեղագոյն նիւթոյ ըստ դժրանաց խառնեսցի (ոսկին). (Նիւս. երգ.։)
Բնութիւնս մեր ոսկեղէն ոմն էր. ապա ի դժրանաց չարին աղտեղեցաւ. (Իգն.։)
Եւ ոչ նուազ ի դժրանաց, ի սուտանուն քրիստոնէաց. (Յիսուս որդի.։)
Զայս ամենայն դժրանս դաւաճանութեան ոչ ծանեաւ արկադէոս։ Զդժրանս եւդոքսիայ. (Վրք. ոսկ.։)
Անկասկած ի դժրանաց. (Լծ. ածաբ.։)
medal.
Դրոշմեալ ինչ. նկարագիր. պատկեր.
Զի՞նչ է գեղեցկութիւն. նկար բարութեան, ծաղիկ՝ որ թարշամի, դրոշմած շնչաւոր, տեսիլ ցանկալի. (Պիտառ.։)
marked.
Ունօղ զդրոշմ, զկնիք, զնշան, զխարան.
Ի հովուաց, որ զիւրեանցն արածեն զհօտս դրոշմաւորս, եւ ո՛չ զօտարաց եւ աննշանս. (Իգն.։)
Ունկն դրոշմաւոր. (Ի գիրս խոսր. եւ ի Տօնակ.)
դնի իբր այն որ ի սուրբ ասի,
Բլթակ մի ունկան։
incrustation;
sculp-ture;
ceiling, wainscoting;
thin plate of metal;
emblem;
well finished work.
ԴՐՈՒԱԳ կամ ԴՐՈՒԱԿ. ψαλίς, ἁγκύλη, λεπίς fornix, laquear, cochlea, lamina Դիր, կամ դրութիւն առ ի զարդ. եդեալ ագոյցք. ոլորք. յօրինուած պէսպէս՝ ի գլուխ սեանց, եւ ի պէտս.
Զարդք սեանցն, եւ դրուագք նոցա արծաթիք։ Դրուագք սեանցն, եւ խոյօղք նոցա։ Դրուագս կռածոյս՝ նուարտանս սեղանոյն. (Ել. ՟Լ՟Ը. 11. 12. 17։ Թուոց. ՟Ժ՟Զ. 38։)
ԴՐՈՒԱԿ կամ ԴՐՈՒԱԳ. Հիւսուած, կամ գլուխ բանի. հատուած. պարբերութիւն. վարդապետութիւն. աւանդութիւն. իբր θέσις, περιοχή thesis, periocha եւ այլն.
Այս դրուակ՝ մեծ եւ հաւաստի պատմութեամբ լինի. (Խոր. ՟Բ. 7։)
Դարձեալք անդրէն յառաջին դրուակն. (Փարպ.։)
Յառաջին դրուագին գոհացաւ, կամ այսպէս դնէ զսկիզբն. (Խոսր. ժմ.։)
Խաղաղութեամբ քո քրիստոս փրկիչ մեր ... այս դրուակ է, զոր ասէ երանելի յոհան, թէ վասն այսահարացն կարգեալ է. (Խոսր. պտրգ.։)
Յոյժ դիւրին է ժողովել ի գրոց դրուագս բանից. (Սարկ. հանգ.։)
Դրուակօք խանդաղատականօք։ Դրուագս դրութեան այսմ սոփերի։ Դրուագս բղխման բանիս. (Նար.։)
Դրուակ մի ի կարգէն կարդա՛. (Ոսկիփոր.։)
Ընդ աւետարանի, եւ հարցն դրուակի։ Ընդ դրուակի կաթուղիկէ եկեղեցւոյ։ Ընդ հարցն դրուագի. (Դամասկ.։)
emblematic.
to incrust;
to sculpture;
to ceil;
to wainscot;
to ornament, to embellish, to plaster.
περιέχω, κοιλοσταθμέω, ξυλόω cingo, circumdo, circumcamero, contingo Պատել. շուրջ դնել. յօրինել՝ տախտակամած կամ կամարաձեւ.
Դրուագել զտունն ոսկւով, կամ մայրիւք. (եւ այլն. ՟Գ. Թագ. ՟Զ. 9. 13. 21. 30։ ՟Բ. Մնաց. ՟Գ. 5։)
Սպիտակ կտաւովք ի ներքոյ դրուագեալք զհանգստարան սրբոցն. (Ճ. ՟Ա.։)
Պարծեսցուք ի դրուագել աղքատութիւնս. այսինքն շուրջ պատել. (Լմբ. սղ.։)
Աջ եւ ահեակ՝ պարագրելոցն դրուագի. (Դամասկ.։)
veneerer;
plater.
eulogy, praise.
• , ի-ա հլ. (յետնաբար ի հլ.) «գո-վեստ, գովասանք» Ոսկ. ա. թես. գ. (գրծ. դրուատօք). Խոր., որից՝ դրուատիք (-եաց, -եօք) Ագաթ. Ոսկ. մ. ա. 15. Փրպ., դրուատել Պիտ. Նանայ., դրուատանք Կիւրղ. ղկ., նա-խադրուատ Թէոդ. մայրագ., շնորհադրուատ Թէօդ. խչ., յոգնադրուատ Կիր., բազմադը-բուատ Նար. խչ.։
• -Հպրս. *druwata-ձևից (Marouart Յա-շարձան, 292), որի հետ հմմտ. զնղ. drva-tat-(< druvatāt) «առողջութիւն». նոյն բառը պարսկականում դարձել է drut կամ drōt նշանակութեան նոր փոփոխութիւննե-րով, այսպէս՝ պհլ. drut, drōt «առողջու-թիւն, բարօրութիւն, բարև», drútīk «քա-ղաքավար», pa-drūt «օրհնութիւն», պազենդ. drūδ «ողջոյն, խաղաղութիւն, բարօբու-թիւն», պրս. [arabic word] durōd «օրհնութիւն, բա-րեմաղթութիւն, աղօթք» (Horn, էջ 123) «առողջութիւն, բարօրութիւն, բարև, ա-ղօթք, գովեստ. դրուատիք» (Zenker), «ող-ջոյն կամ խաղաղութիւն» (ԳԴ), [arabic word] du-rōdan «գովել, ներբողել», padrud «ողջոյն, մնաք բարով, հրաժեշտ».-բոլորի արմատն է զնդ. drva, հպրս. duruva-«առողջ» = սանս. dhruvá-«ամուր, հաստատ, մնայուն» (Bartholomae, էջ 782)։-Հիւբշ. 146։
• Ուղիղ մեկնեց նախ Պատկ. Maтep. I. 9, որից յետոյ Müller, WZKM, 5, 352 և Հիւնք.։
• ՓՈԽ.-Վրաց. დროატიդրոատի (տե՛ս Մառ, Հայ.-վրաց. յարաբերութ. էջ 41)։
cf. Դրուատիք։
to praise, to give praises, to celebrate.
ἑπαινέω laudo Գովել. ներբողել. բարեբանել. գովութիւն ընծայել.
Յօտարազգեացն դրուատեցաւ. (Պիտ.։)
Դրուատեցին զշաւիղ խորհրդոյ մտաց խնդրողին։ Դրուատեալ ես սուրբ պանծալի նշան։ Ծով դրուատի ունակ մարգարտի. (Նար.։)
Դոյզն ինչ դրուատել զշնորհս կաթողիկէ եկեղեցւոյ. (Նանայ.։)
Դրուատեսցուք աստուածային նշանիս։ Դրուատել աստուածածնին բարեբանեալ ծննդեանն. (Ճ. ՟Գ.։)
cf. Դրուատ.
ԴՐՈՒԱՏԻՔ ԴՐՈՒԱՏՈՒՄՆ. ἕπαινος laus որ եւ ԴՐՈՒԱՏ, ԴՐՈՒԱՏԱՆՔ. Գովեստ. ներբողանի. յաւէժական բարեբանութիւն.
Մահ ընկալեալ փոխանակ ընդ դրուատեացն։ Բան դրուատեաց։ Դրուատիս գովութեան։ Բազում դրուատիս։ Մեծի դրուատեաց արժանաւոր։ Մեծաւ դրուատօք (կամ դրուատեօք). (Ագաթ.։ Կանոն.։ Փարպ.։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ։ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Զ։)
Ազգի ազգի դրուատիս տայցեն։ Յաստուծոյ գտանես դրուատիս։ Դրուատօքն պարարէ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 15։ Ոսկ. ՟ա. թես. ՟Գ։)
Ըստ արժանի հօրն դրուատից։ Ուրախութիւնք եւ դրուատք։ Համառօտագիծ դրուատից։ Զնկար անկուածի ճառիս դրուատի (կամ դրուագի). (Խոր. ՟Գ. 67։ Արիստակ. նաւակատ.։ Նար. խչ. եւ Նար. առաք.։)
Ասէ պարսաւանօք զդրուատումնն, սեաւ եմ ես, եւ գեղեցիկ. (Բրս. ապաշխ.։)
cf. Դրուատ.
ԴՐՈՒԱՏԻՔ ԴՐՈՒԱՏՈՒՄՆ. ἕπαινος laus որ եւ ԴՐՈՒԱՏ, ԴՐՈՒԱՏԱՆՔ. Գովեստ. ներբողանի. յաւէժական բարեբանութիւն.
Մահ ընկալեալ փոխանակ ընդ դրուատեացն։ Բան դրուատեաց։ Դրուատիս գովութեան։ Բազում դրուատիս։ Մեծի դրուատեաց արժանաւոր։ Մեծաւ դրուատօք (կամ դրուատեօք). (Ագաթ.։ Կանոն.։ Փարպ.։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ։ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Զ։)
Ազգի ազգի դրուատիս տայցեն։ Յաստուծոյ գտանես դրուատիս։ Դրուատօքն պարարէ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 15։ Ոսկ. ՟ա. թես. ՟Գ։)
Ըստ արժանի հօրն դրուատից։ Ուրախութիւնք եւ դրուատք։ Համառօտագիծ դրուատից։ Զնկար անկուածի ճառիս դրուատի (կամ դրուագի). (Խոր. ՟Գ. 67։ Արիստակ. նաւակատ.։ Նար. խչ. եւ Նար. առաք.։)
Ասէ պարսաւանօք զդրուատումնն, սեաւ եմ ես, եւ գեղեցիկ. (Բրս. ապաշխ.։)
cf. Դրժող.
• «խաբեբայ, նենգաւոր, խար-դախ» Ճառընտ. (երկու անգամ)=Վրք. և վկ Ա. 536. ուրիշ վկայութիւն ւկայ։
• = Հպրս. draužana-, draujana-«ստա-խօս» (Bartholomae, 769), պհլ. [other alphabet] ︎ drōžan «ստախօս», drōžanān «չարք, ան-արդարք», պազենդ. drōžan «ապօրինի», drožangar «կեղծութիւն, խարդախութիւն», drōžani նոյն նշ. բոլորն էլ ծագում են իրանեան druj արմատից, որի վրալ տե՛ս նախորդը։ Ածանցումը տեղի է ունեցած ի-րանեանների մօտ և հայերը նոյն բառը պատրաստ ձևի տակ նրանցից փոխ են ա-ռել։-Հիւրշ. 146։
• Ուղիղ մեկնեց նախ Եւրոպա, 1849, էջ 200, իբր հպրս. դարուժանա «չարա-գործ»։
• ԳՒՌ.-Ասլ. դ'րիւժա, Սվ. դրռջան «շատ անհանդարտ (տղայ)», Եւդ. դռջան, Ննխ. ըո-ջան (գիւղերում կայ և ըռժանգ, Չալթը գիւ-ղում՝ դոջան) «դաժանաբարոյ, անհամբու--կռուասէր», Մն. Պլ. Ռ. Սեբ. դըռջան՝ անյայտ նշանակութեամբ անարգական ածական, որ տրւում է մի՛միայն յոյներին (առևմտեան տառադարձութեամբ՝ տռճա՛ն հոռոմ, տրո-հա՛ն շուն)։ Նոյն բառը՝ ըստ Ս. Մխիթարեան. Բիւր. 1898, 865 ունին նաև Անգորայի թրքա-խօս հայերը՝ «խոշոր» նշանակութեամբ օր. dərǰan gibi kedi «տռճանի պէս կատու». Մխիթարեան աւելացնում է թէ «այս բառի աւանռութիւնը պակասում է»։
Դրժօղ. խարդախ. չար. դժնեայ.
Ո՛վ չարագործ եւ դրուժան։ Ո՛վ չարադեւ դրուժան այր՝ թշնամի արդարութեանն. (Ճ. ՟Ա.։)
ԴՐՈՒԺԱՆ ա.գ.
Երկագլուխ դրուժանս այս՝ չար ցանկութիւն, եւ ագահութիւն. զայս գազան առաջինքն մամոնայ անուանեցին. (Անյաղթ հց. իմ.։)
statuary, sculpture.
Իբր Արձանագործութիւն. գործելն զարձանս կռոց.
Անտի հասեալ կարգէր ի փիւնիկեցիս գործ դրոշագործութեան. (Եզնիկ.։)
cf. Դրօշեալ.
hem, skirt, streamer, pennant;
flag;
banner, ensign, standard, colour;
cf. Դրօշ.
• , ի-ա հլ. «զգեստի ծայրը, քը-ղանցք» ՍԳր. Եփր. թգ. 352. գրուած է նաև դրովշակ Ճառընտ. (տարբեր է դրօշակ «դրօշ», որի վրայ տե՛ս վերը դրօշ)։
• = Ջնդ. *drafšaka-, որ գործածուած է միայն drafšakavaiti բառի մէջ. այս րառը գործածուած է իբրև վերադիր՝ pusā-«պր-սակ, թագ» բառի. ըստ Darmesteter նշանա-կում է «avec des bandelettes rulsselan-tes», ըստ Bartlolomae, 772՝ «mit Bándern geschmuckt», որ համապատասխանում է «ի վերջաւորս փողփողեալս» դարձուածին։ Ծագում է զնդ. drafša-«դրօշակ» բառից։
• ՆՀԲ արաբ. պրս. թըրազ «կերպ, ձև», րիզէ «կտո՞ր», տիրազ «երկար» բառերի հետ։ Ուղիղ մեկնութիւնը տուաւ Lag. Ges. Abhd. 62, որ Հիւբշ. 147 հաստա-տապէս ընդունած չէ։ Հիւնք. դրօշ բա-ռից։
• ԳՒՌ.-Մրշ. դուրուշօգ «փոքրիկ լաթ, որ մանևեևների տակն են դնում, միզաշոր»։
Մերթ՝ մանաւանդ առ յետինս, որպէս Դրօշ. պայրագ.
Տե՛ս (Մտթ. Թ. 20։ Զաք. Ը. 23։ Ա. Մնաց. ԺԹ. 4։ Անգ. Բ. 13։ Իսկ Ճ. Գ.) գրի.
ար. պ. թըրազ, րիզէ, տիրազ. Քղանցք հանդերձի. երկայնեալ մասն զգեստուց, վերջաւորք, ծոպք. փէշ.
Տեռատեսն մերձեցաւ ի դրովշակս նորա։
Զի զնպատակ դրօշակաց ղեկավարացն տեսցեն (ի միգի). (Մագ. ԻԸ։)
ensign, standard-bearer;
gonfalon-bearer;
banneret.
σημειοφόρος signifer, vexillifer Որ բարձեալ կրէ զդրօշ. նշանակիր. պայրագտար.
Գունդ զօրացն յառաջանան դրօշակիրքն եւ նշանաւորքն. (Ոսկ. ի խաչել.։)
Վիրօք պարծիցի, որպէս դրօշակիրքն դրօշօքն. (Ոսկ. գաղ.։)
Դրօշակիրքն ունէին զդրօշքն։ Առաւել աղաղակէին զդրօշակրացն. (Ճ. ՟Ժ.։)
Դրօշակիր, որ է նշանատար. (Մարթին.։)
banneret;
ensign.
sculpture, image, idol, statue;
— գիրք նուիրականք, hieroglyphics.
sculpture, image.
ἑγκολάπτον celatum, celatura Քանդակ. փորուած. եւ Քանդակումն. փորագրութիւն.
Զկամարսն եւ զկոզակս, եւ զդրօշուածս զամենայն։ Քերոբս եւ արմաւենիս եւ դրօշուածս. (՟Գ. Թագ. ՟Զ. 18. 19։)
Այս դրօշուած իւղեալ. (Նար. ՟Ղ՟Բ։)
Շինեալ եւ տուն հովանոց մահարձանօք սքանչելի դրօշուածովք. (Խոր. ՟Բ. 87։)
ducal.
cf. Եօթն.
ԵԱՒԹՆ կամ ԵԱՒԹՆԵՐԵԱԿ. cf. Եօթն, եւ Եօթներեակ։
cabinet-maker.
cabinet-work.
ebon.
Գիր անուանեալ Եչ, ունակ զօրութեան կրկին ձայնաւորացս ի մի յարելոց սղելով, իէ՛. որպէս ձայնաւոր կիսաձայն, կամ երկբարբառ անկատար, յար եւ նման յ տառի անկելոյ ի մէջ բառի. եւ Օ ե տառի դաղմ. ըստ ձեւոյն եւ ըստ հնչման. նման է եւ արաբ. եէ՛. եւ լտ. j, որ ասի ի՛ երկայն, եւ ընդ բաղաձայնս գրի։ Սորին վասն առ նախնիս մեր անխտիր գրեալ տեսանեմք՝ լեալ, կամ լիեալ. եւ եթէ՝ ըստ յն. գրի էիթէ, եւ վերծանի ի՛թէ։
Իսկ յասել (Խոր. ՟Ա. 1.)
Փոխեցին զկենն առ եչ». իմա՛ ըստ յարմարութեան փափուկ տառիս յն. γ . զոր օրինակ ἄγιος որ է սուրբ, բացատրի յայլ լեզուս հնչմամբս՝ ա՛յիօս, ա՛ղիօս, ա՛կիօս, հա՛ճիօս. յորմէ եւ ἄγια σοφία , այա սօֆիա։ Որպէս եւ յայլազգականն գրեալ բառքդ էկէր, էկրի, կիւվէկիւ, առաւել հնչին էյէր, էյրի, կիւվէյի։
ե. Լծորդ է եւ ընդ է. որպէս երէ, էրէ. գեթ, գէթ. եթէ, եթե (որ նոյնպէս հնչի. ապա թէ ոչ՝ չի՛ք բառ յանգեալ ի ե) տէր, տեառն, տեարք։ Եւս եւ ընդ ա, ը, ի. զոր օրինակ ապարասան, ապերասան. դիեցիկ, դիացիկ. ենթ, ընդ. եթ, ըեթ, ըթ. իւղ, եւղ. աղբեւր, աղբիւր. մեւս, միւս. հարեւր, հարիւր. (որք միօրինակ հնչեն). շաւիղ, շաւեղ. պիղծ, պեղծ. նստիլ, նստել. եւ այլն։
ե. Ի տառադարձութեան դնի փոխանակ յն. --, եւ ո՛չ --, որ լինի է. իսկ յն. --, ի մեզ լինի ի։
ե. -ե. Իբրու նշանակ թուոյ, է Հինգ, կամ հինգերորդ։
Խորհրդաբար ասի ի քերթուածս.
Եչն, Երրեակ անձամբ թիւ կատարեալ, զերրորդութիւնըն ծանուցեալ։ Երկնաւորացըն տայ ցանկալ, ի յերկրայնոցս ի բաց դառնալ։ Եչն՝ Երդէ զայս միշտ յականջըս քո, տալ ըզհամար պարտուցըն քո. (Շ. այբուբ.։)
ԵԲԵՆԵԱՅ ԵԲԵՆՆԵԱՅ. ἑβενίνος, ἑβελίνος ebeneus Ոյր նիւթն է եբենոս. կազմեալ յեբենոս փայտէ.
Եբենեայ (կամ եբեննեայ) գաւազան ունելով ի ձեռինն. (Պտմ. աղեքս.։)
hooded cloak
• «վերարկու կամ պարեգօտ մռնո-ոնի» Վրք. հց. Ա, 250. ուրիշ վկայութիւն չկայ։
• ՆՀԲ լծ. աղաբողոն, ՋԲ համարում է «բառ այլազգական» և անշուշտ ուզում է հասկանալ թրք. [arabic word] yapunǰa, արևել. թրք. [arabic word] yapunǰi «անձրևի և ցուրտի դէմ պաշտպանուելու յատուկ մազեղէն մի տեսակ հաստ վերարկու»։ Այս բառը շատ տարածուած է Արևելքի ժողովուրդների մէջ, բայց ո՛չ ձևով բո-լորովին նոյն է մեր եբիճաղի հետ և ոչ էլ յարմարում է «կրօնաւորի վերարկու» նշանակութեան։ Թիրեաքեան, Բազմ. 1913, 340 դնում է թրք. եաբընճաք ձե-ւով, որ աւելի յարմար է, բայց բառա-րաններում չի գտնւում. չգիտէ նաև Будaговъ, II, էջ 320։
(լծ. ընդ աղաբողոն) ἑπιβόλιον amictus Վերարկու. եափուճա.
Զգեցոյց նմա զեբիճաղ մի. (Վրք. հց. ՟Ի։)