Entries' title containing ա : 10000 Results

Թեթեւանք

s. pl.

levity;
inconstancy, volubility;
adulation.

NBHL (3)

Թեթեւութիւն բարուց. եւ Շոգմոգութիւն. քծնութիւն. խենեշութիւն. թեթեւսօլիկութիւն, խենդմշտըկիլը.

Զի՞նչ ի պիղծ խաղոյն ընկալար. քրքրանս եւ ցոփանս եւ թեթեւանս. եւ օգուտ եւ ոչինչ. անդ. ՟Ժ՟Է։)

Զի մի՛ կարծիցի, թէ թեթեւանս ինչ առնէ նմա. (Ոսկ. փիլեմ.։)


Թեթեւաշարժ

adj.

agile, lithesome, dexterous;
quick, swift.

NBHL (3)

Դիւրաշարժ, արագաշարժ.

Թեթեւաշարժ երագութիւն, կամ ընթացք. (Պիտ.։)

Յո՛րս թեթեւաշարժ եւ նախասպանք. արպ.։)


Թեթեւացուցանեմ, ուցի

va. fig.

to lighten, to disburden;
to relieve, to ease;
to relieve, to alleviate, to assuage, to lighten, to allay;
— զձեռն յումեքէ, to withdraw one's hand, to cease to afflict;
ապաշաւ թեթեւացուցանէ զյանցանս, repentance extenuates a fault.

NBHL (10)

κουφίζω, ἑλαφρίζω levo, allevo Տալ թեթեւանալ. ի բաց բառնալ զծանրութիւնն. թօթափել. փարատել. դիւրացուցանել. թուլացուցանել. սակաւացուցանել. թեթեւցընել, թուլցընել, վերցընել, քիչցընել.

Թեթեւացուցանել զբեռն, զանուրն, զձեռն։ Թեթեւացո՛ ի խիստ ծառայութենէ հօր քոյ։ Հայր քո ծանրացոյց զանուր մեր, եւ դու թեթեւացո՛ ի մէնջ։ Ընկեցին զկարասին, զի թեթեւացուսցեն յինքեանց։ Թեթեւացուցին զնաւն՝ թափեալ զցորեանն ի ծով.եւ այլն։

Տապանակն որ թեթեւացոյց զինքն ի ձեռս այլազգեացն, ծանրացաւ եւ շքեղացաւ ի բագնի նոցա. (Եփր. թագ.։)

Թեթեւացո՛ տէր զքաղցր լուծ քո։ Թեթեւացո՛ ի ծանրութեանց մեղաց զանձինս. (Ժմ.։)

Զիրերաց թեթեւացուցանել զբեռն մեղաց. (Խոսր.։)

Թեթեւացո՛ զսաստկութիւն տանջանացն. ար. ՟Հ՟Թ։)

Զձանձրութիւն արիութեամբ աղօթից թեթեւասցուք. արգ. ՟ա. պետ. ՟Ժ։)

Յորժամ զայսպիսի քունս թեթեւացուցանեմք ի մէնջ. (Լմբ. պտրգ.։)

Թեթեւացո՛ զկողմն արդարութեան քո։ Թեթեւացոյց զինքն, եւ թոյլ ետ տանել զկտաւն՝ որ ի ներքոյ իւր էր. (Վրք. հց. ՟Բ։)

Զայրուձին եւս զարքունի թեթեւացոյց առ ժամանակ մի. (Եղիշ. ՟Է։)


Թեթեւաքայլ

adj.

of a light step.


Թեթեւընթաց

adj. adv.

light in the race, rapid, swiftly-rushing, wing-footed, light of foot, light-footed, nimble;
swiftly, rapidly.

NBHL (6)

Թեթեւ յընթացս. արագ, եւ առանց ծանրութեան.

Սլացեալ յարեւմտից յարեւելս թեթեւընթաց ամպով իմոյ կուսութեանս. (Խոր. հռիփս.։)

(Հրեշտակք) թեթեւընթացք, եւ քան զմիտս երագունք. (Յհ. գառն.։)

Թեթեւընթաց եւ ողո՛րկ բանիւն ունայնացեալ գնայ. (Արշ.։)

Թեթեւ ընթացիւք. երագ.

Զի թեթեւընթաց հասցէ ի բանակն հեբրայեցւոց. (Եփր. թագ.։)


Թելագիր

cf. Հեռագիր.


Թելադիր

adj.

that instigates, that advises;
— լինիմ, cf. Թելադրեմ.

NBHL (7)

(գուցէ Հիւսիչ թելոց բանից. կամ տեղեկացուցիչ, իբր տեղադիր. կամ լծ. յն. թէլիդի՛ր, θελητήρ մեղմիչ. ամոքիչ). Յուշարար. խրատտու. ազդ արարող. հրապուրիչ. յորդորիչ. խորհրդակից.

Բան նորա թելադիր բարգաւաճութեան ամենայն հասակի. ար. ՟Խ՟Ը։)

Ետես (Ստեփանոս) զտէրն՝ ունելով զպսակն, զի կայր թելադիր ընդ աջմէ նորա՝ յաղթել մահու. (Տօնակ.։)

Որպէս եւ մարգարէն լինէր թելադիր յառաջագոյն, եթէ մոռա՛ զժողովուրդ քո։ Չտամ հրաման, այլ խրատեմ եւ թելադիր լինիմ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 3. 10։)

Խորհրդակիցքն՝ անպատշաճ իրաց թելադիր լինէին. (Ոսկ. յհ. ՟Բ։)

Մի՛ դու նմա թելադիր լինիցիս. (Սեբեր. ՟Բ։)

Թելադիր մեզ եղեն աստուածային ճանապարհին. արգ. ՟բ. պետ. ՟Զ։)


Թելադրեմ, եցի

va.

to instigate, to prompt, to incite, to suggest, to inspire, to advise, to counsel, to dictate.

NBHL (8)

συμβουλεύω, παραινέω, ὐποτίθημι , θέλγω suggero, dicto, hortor, demulceo որ եւ ԹԵԼԱԴԻՐ ԼԻՆԵԼ. Յուշ առնել. խրատ տալ. յորդորել. ազդել. քաջալերել. ամոքել. հրապուրել. զեկուցանել. ի միտս արկանել. տուն տալ, միտքը բան ձգել, անկկաճը կամ բերանը դնել.

Սկիզբն արասցուք պատմել ձեզ, դիպողագոյն բանիւք զփոխանորդն թելադրել։ Առակեաց սակս մեծատանն թելադրեալ, թէ Մովսէսի ոչ լւիցեն. եւ այլն. (Ագաթ.։)

Զօգտակարսն՝ նմա վնասակարս թելադրեալ կարծեցուցանիցէ. (Եզնիկ.։)

Ըստ թելադրելոյն Պօղոսի։ Ազդեցմամբ այսու թելադրեալ, եւ այլն. ար. կ. եւ Նար. մծբ.։)

Թելադրել զբան խորհրդեան ձերոյ։ Թելադրեալ զօրասցի անձն քո. (Զքր. կթ.։)

Որքան ինչ միանգամ գրեցին, հոգին էր՝ որ թելադրէր ի շրթունս նոցա. արգ. ՟ա. պետ. ՟Բ։)

Զանձինս նոցա թելադրեալ՝ ասէ ցնոսա, ուրա՛խ լերուք։ Թելադրէր զանձն իւր, միայն աղօթից եւ ընթերցմանց Սուրբ Գրոց պարապելով. (Ճ. ՟Ա. եւ Ճ. ՟Բ.։)

Դոյզն ինչ բանիւք պատմութեանս թելադրել առի գիտութիւն լսողացդ. անայ.։)


Թելադրութիւն, ութեան

s.

suggestion, instigation, persuasion, incitement, counsel, advice, dictate.

NBHL (7)

συμβουλή consilium, consultatio, sssuasio παραίνεσις monitum, suggestio Յուշարարութիւն. ազդումն. յորդոր. խրատ բարի կամ չար.

Թելադրութեամբ սատանայի։ Զթելադրութիւնս վարդապետին ի մտի եդեալ. (Եզնիկ.։)

Իմով թելադրութեամբ, կամ հայրապետին. (Յհ. կթ.։)

Արարչականն թելադրութիւն։ Ի վնասակարին թելադրութենէ։ Թելադրութեան օձին հետեւիմ. ար.։)

Առ եկեղեցւոյ մանկունս թելադրութիւն եւ խրատ. (Լծ. կոչ.։)

Զի՞նչ թելադրութիւն մատուցանես ցաւագնեալ անձին իմոյ. (Ճ. ՟Ա.) իբր յորդոր քաջալերութեան։

Արտաքոյ այսց գրոց, ուր ի սկզբանն հրաւիրեցաք առնել թելադրութիւն. (Խոր. ՟Գ. 67.) իբր պատմական տեղեկութիւն։


Թելակ, աց

s.

oar;
rudder.

Etymologies (2)

• «թի» Ոսկ. եբր. 34 (տպ. Վիեննա, 1855, էջ 12) կամ թերևս «ղեկ» Ոսկ. մ. բ. 1 (էջ 421)։

• -Թերևս պէտք է կարդալ թևակ՝ ըստ ՆՀԲ։

NBHL (2)

Իբր Թիակ. թեւակ.

Զթելակս ուղղիչ նաւին ի ձեռն առեալ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 1։)


Թելակալ, աց

s.

agent, bailiff, proctor, manager, saving man.

Etymologies (3)

• «գործակալ, հոգաբարձու» Եփր. ծն. էջ 126, ել. էջ 160. Բուզ. 273։

• = Բարդուած է *թել «գործ, պաշտօն» ան-ծանօթ բառից-+ կալ։

• ՆՀԲ յն. թէլիդի՛ս կամ թէլիսդի՛ս, հյ. տեղետէս։

NBHL (3)

Գործակալ. պաշտօնեայ կատարիչ կամ կամարար. cf. ՏԵՂԵՏԷՍ. ըստ յն. թէլիդի՛ս կամ թէլիսդի՛ս.

Էր ի տան նորին իբրեւ թելակալ. (Բուզ. ՟Զ. 5։)

Հերովդէս թելակալ պահպան էր տեղւոյն։ Ուրախ եղեն թելակալք ընդ լիութիւնն. (Եփր. ծն.։)


Թելահան, ի

s.

wire drawing-plate.


Թեղեայ ծառ

cf. Թեղի.

NBHL (3)

ԹԵՂԵԱՅ ԾԱՌ. ԹԵՂԻ. πτελέα bdellium, ulmus Անուն ծառոյ. որ եւ ՊՏՂԻ. ըստ ոմանց եւ ԿՆՁՆԻ. աղիան.։ եւ Բժշկարան.։)

Մոլորեալ պաշտէին զթեղեայ ծառն. (Հ=Յ. մայ. ՟Ժ՟Թ.։)

(Իսկ ԹԵՂԵՆԱՒՈՐ՝ տե՛ս ի բառն ԹԵԶԱՆԱՒՈՐ)։


Թեմակալ

adj.

diocesan, of the diocese


Թեմական

cf. Թեմակալ.


Թերաբաց

adj.

half open, half shut, a-jar, on the jar.

NBHL (2)

Կիսատ բացեալ. մասամբ իւիք կամ ըստ միոյ կողման երեւեալ.

Ի թերաբաց աստուածային փայլմանէն անշշունչ կային. (Ճշ.։)


Թերագիծ

s. geom.

ellipsis.


Թերագոյն

adj.

most imperfect, very defective.

NBHL (5)

ἕλαττος, -ον minor, minus Պակասագոյն. նուազագոյն.

Այլ եւ ո՛չ մանունքն թերագոյն գտանին. (Վեցօր. ՟Թ։)

Եթէ այլ ինչ թերագոյն յայսմանէ՝ զոր հրամայեցերս, ծանուսցես մեզ. անայ.։)

Որ առաւել, եւ որ թերագոյն՝ ուղղութիւնս ցուցցէ. (Բրս. հց.։)

Ո՛չ եւ այնպէս կատարեալ ետ զգովութիւնն, այլ թերագոյն իմն. (Երզն. մտթ.։)


Թերագրեմ, եցի

va.

to write imperfectly or erroneously, to wrest a book (from its proper sense).

NBHL (3)

παραχαράττω, -σσω perperam signo παραγράφω proscribo, rejicio Թերի եւ թիւր գրել. խարդախել, կամակորել զգիրս. եւ Ի բաց տարագրել.

Ոչ եթէ դուք պարագրեցէք զայդ, այլ թերագրեցէ՛ք. (Աթ. ՟Ը։)

Տէրն իբրեւ զհարկաւորս մեզ հրամայեաց, եւ դու որպէս անկարելի թերագրես. (Բրս. ընչեղ.։)


Թերաթափ լինել ի գինւոյ

sv.

to be still half drunk.

NBHL (2)

ԹԵՐԱԹԱՓ ԼԻՆԵԼ. Կէս մի թափիլ. փոքր մի թափել զգինին. անկատարապէս սթափիլ ի գինւոյ.

Յորժամ թերաթափ լինի գինին ի գլխոյն, կրկնեալ անդրէն ի նոյն դառնայցեն. անդ. ՟Ժ՟Է։)


Թերալից

adj.

imperfect, defective, half formed, incomplete, unfinished.

NBHL (2)

Անկատար ի լրմանէ. անլրացեալ. թերակատար.

Իսկ որ արդ եւս նորոգ ամուսնութիւնք ի միմեանս հասեալ թերալից ուրախութեամբ. (՟Գ. Մակ. ՟Դ. 5։)


Թերակատար

cf. Թերալից.

NBHL (7)

ἁτελής, ἁτέλεστος imperfectus, inconsummatus Թերի ի կատարմանէ. կիսակատար. անկատար. տհաս. պակասաւոր. կիսկատար.

Որդիք շնացելոց թերակատարք եղիցին։ Շառաւիղք թերակատարք. (Իմ. գ. 16։ ՟Դ. 5։)

Որմըզդն մինչչեւ ծնեալ էր, թերակատար էր. եւ զիա՞րդ թերակատարն զխորհուրդն հայրենի իմացաւ. (Եզնիկ.։)

Թերակատար յօժարութիւն, կամ կամք, կամ միտք, կամ պարծանք. (Բրս. հց.։ Իգն.։ Տօնակ.։)

Դեռ տխմար էր եւ թերակատար։ Յառաջ քան զխաչն, կամ առանց հոգւոյն ընդունելութեան՝ թերակատարք էին. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 6։ Բրսղ. մրկ.։ Տօնակ.։)

ἁτέλως non perfecte Անկատարապէս.

Այսպէս հռչակեալ, թէ թերակատար ուսուցանեն առաքեալքն, եւ մեք մեծամեծս ինչ խորհուրդս ի ներքս բերեմք. (Ոսկ. ՟բ. կոր. ՟Ի՟Գ։)


Թերածին

adj.

abortive.

NBHL (2)

Անկատար եւ պակասաւոր ի ծննդեան. որպէս վիժածն.

Զորս կարծէրն ի դուրս բերել եւ ծնանել, վիժածք եւ թերածինք եւ անցք են. (Փիլ. այլաբ.։)


Թերակատարութիւն, ութեան

s.

imperfection, defect, blemish.

NBHL (3)

τὸ ἁτελές imperfectio, opus imperfectum Անկատարութիւն. թերութիւն. պակասաւորութիւն.

Էր ոմն ի վեր քան զնա, որ զնորա թերակատարութիւնն լնուլ կարէր. (Եզնիկ.։)

Չի՛ք ինչ թերակատարութիւն ի գործս Աստուծոյ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 5։)


Թերակէ

cf. Թիւրակէ.

NBHL (2)

cf. ԹԻՒՐԱԿԷ. θεριακή. թիրեաք.

Յօձիցն ասէ զթերակէն. (Յճխ. ՟Դ։)


Թերակղզի

s.

peninsula.


Թերահաւատ, ից

adj.

whose belief is imperfect, distrustful, unbelieving, incredulous.

NBHL (7)

Մի՛ ոք ի թերահաւատից. (Պտրգ.։)

ὁλιγόπιστος exiguae vel modicae fidei, parum fidens seu credens, incredulus Թերի ի հաւատս. սակաւահաւատ. երկմիտ. անհաւատացօղ. անհաւան. տե՛ս (Մտթ. ՟Զ. 30։ ՟Ը. 26։ ՟Ժ՟Զ. 8։ Ղկ. ՟Ժ՟Բ. 28։ Մաղ. ՟Կ՟Է. 19։ Իմ. ՟Ժ՟Բ. 17։)

Ի կշտամբանս յանդիմանութեան թերահաւատիցն. ար. մծբ.։)

Առաջի թերահաւատիցն նշանս սուտ ցուցանեն. (Ճ. ՟Թ.։)

Թերահաւատ լինին բազումք. (Կոչ. ՟Ժ՟Զ։)

Մի՛ լինիր թերահաւատ. (Լմբ. սղ.։)

Մարդկանս՝ որ թերահաւատ են ի մերոց օրինացս. (Եղիշ. ՟Բ։)


Թերահաւատամ, ացի

vn.

cf. Թերահաւատեմ.

NBHL (13)

ԹԵՐԱՀԱՒԱՏԱՄ ԹԵՐԱՀԱՒԱՏԵՄ ԹԵՐԱՀԱՒԱՏԻՄ. ἁπιστέω non credo, diffido Առ յետինս գրի առաւել՝ Թերեհաւատել. Թերահաւատ լինել. անհաւատանալ. չհաւատալ. եւ Դժուարիլ ի հաւատալ. յերկմիտս լինել. պակասիլ ի հաւատարմութենէ կամ ի միամտութենէ. չաւտալ, չուզել հաւտալ.

Վասն այնոցիկ՝ որ հաւատայինն, եւ թերահաւատային. անահն.։)

Երեւի որոց ոչ թերահաւատտեն ի նմանէ. (Իմ. ՟Ա. 2։)

Ոչ թերահաւատեաց սիրտ նորա. (Իգն.։)

Յանդգնին ոմանք, թէ թերահաւատեաց. (Վրդն. ծն.։)

Ոչինչ թերահաւատէին յառաջին խրատու սուրբ վարդապետացն. (Եղիշ. ՟Բ։)

Մի՛ թերահաւատիր ի բանից այտի։ Մեռելոց յարութեանն մի՛ թերահաւատեսցիս։ Թերահաւատին գրոյն։ Մի՛ թերահաւատեսցուք մեք իրացս եղելոց. (Կոչ. ՟Ժ՟Զ։)

Ես յորժամ զառաջինն լսէի, թերեհաւատէի. (Փիլ. լիւս.։)

Ոչ երբէք խտրութեամբ թերեհաւատեմք յիրերաց. (Լմբ. ատ.։)

Մի՛ թերեհաւատիր ի բանս (այսինքն ընդ բանս) սոցա։ Թերեհաւատեցեր ասէ ի դիցն. (ՃՃ.։)

Յաղագս գեհենին բազումք թերեհաւատին. (Մխ. երեմ.։)

Խորհուրդ մեծ եւ սքանչելի ի մէջ մատուցանէր, զոր թերահաւատէին. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)

Մինն զհզօրին ձեռն իբր ապիկար թերահաւատէ. ար. ՟Ժ։)


Թերահաւատեմ, եցի

vn.

to be distrustful, mistrustful, to distrust, to suspect.


Թերահաւատիմ, եցայ

vn.

cf. Թերահաւատեմ.


Թերահաւատութիւն, ութեան

s.

distrust, mistrust, unbelief, incredulity.

NBHL (4)

ἁπιστία increduliats, diffidentia Պակասութիւն հաւատոյ, անհաւատութիւն. իբր չհաւատալն, եւ չհաւանելն. երկմտութիւն, կասկած. (Մտթ. ՟Ժ՟Է. 39։ Եղիշ. ՟Բ. եւ ՟Ե։)

Թերահաւատութիւն Թումասու՝ մայր եղեւ մերոց հաւատոց. (Ոսկ. նոր կիր.։)

Տեսանե՞ս զդարձուածս նոցա ի թերահաւատութենէ ի թերահաւատութիւն. (Լմբ. սղ.։)

Թերահաւատութիւն լեալ Տիգրանայ ի պատանին Միհրդատ. (Խոր. ՟Բ. 17։)


Թերահոգ

adj.

negligent, careless.

NBHL (2)

Անհոգ. անփոյթ.

Արտաքոյ իրաւանց է՝ թերահոգ առ դնիլ յոր հաւատացաւն հոգաբարձութիւն նմա. արկ. քհ.։)


Թերաձեւ

s. geom.

ellipsoid.


Թերամիտ

adj.

mistrustful, irresolute.

NBHL (2)

Պակասամիտ. անմիտ, կամ թերահաւատ.

Զոր յաստուածային բնութիւնն վերաբերեն թերամիտքն։ Լծ. (ածաբ.։)


Թերամտեմ, եցի

vn.

to be mistrustful, irresolute, to doubt.

NBHL (2)

Թերահաւատել, երկմտել.

Ո՞վ թերամտեսցէ կամ երկբայեսցի. ար. առաք.։)


Թերամտութիւն, ութեան

s.

distrust, mistrust, doubt.

NBHL (2)

Պակասամտութիւն. եւ թերահաւատութիւն.

Զարբեցութիւնն ընդ յիմարութեանցն, զթերամտութիւնն ընդ խելագարութեանցն. ար. ՟Ղ՟Ա։)


Թերանամ, ացայ

vn.

to want, to be deficient, imperfect, defective;
to distrust, to doubt, to suspect;
— ի հաւատս, to deny the faith, to become a renegade;
— ի յուսոյն, to lose hope;
— ի պարտուց, to fail in one's duty.

NBHL (8)

ἁπολείπω, -ομαι destituo, -or, desisto, deficio Թերի գտանիլ. պակասիլ. նուազիլ. յետնիլ. կասիլ. վերջանալ. եւ Թերահաւատել.

Զամենայն յամենայնի լնու, եւ ինքն ոչ թերանայ. (Յճխ. ՟Ա։)

Լիանան եւ թերանան (ջուրք ծովու). (Երզն. ոտ. երկն.։)

Ի լնուլն լուսնի՝ լնուն կենդանիք ուղղով, եւ ծառք կեղեւով, եւ ի թերանալն՝ թերանան. (Վրդն. ծն. եւ Տօմար.։)

Որոյ ոչ եւ առ սակաւ մի թերացեալ էր ի սիրոյն Քրիստոսի։ Ոչ ինչ երկմտութեամբ թերանայ յառնէն. (Եղիշ. ՟Գ. ՟Ը։)

Ինքն ոչ թերանայ ի զօրացուցիչ զօրութենէն. (Եզնիկ.։)

Մի՛ թերասցին, որպէս եւ Թովմաս. (Իգն.։)

Ոչ թերացան ի հաւատս. (Վրդն. սղ.։)


Թերառողջ

adj.

convalesoent, recovering.


Թերառողջութիւն, ութեան

s.

convalescence, recovery.


Թերաստուեր, ի

s.

penumbra, dim light.


Թերավարժ, ից

adj.

unpractised, young, unexercised, new, unversed.

NBHL (4)

Ոյր թերի է վարժութիւնն. անվարժ. անկիրթ. դեռակիրթ. համբակ. անմուղ. տրմուղ.

Ո՞րքան տմարդութիւն էր թերավարժ աշակերտի առ ի յաստուածային խորհրդոյս ձեռնարկել քննութիւն. (Լմբ. պտրգ.։)

Իբրեւ ձի թերավարժ՝ խիստ բերանով. (Եւս. պտմ. ՟Գ. 23։)

Տրմուղ եւ ի թերավարժ ձիոյ (վերայ) հեծեալ էին երկոքին. (Բուզ. ՟Ե. 43։)


Թերատ

s. geom.

ellipsis.


Թերատեան

adj.

elliptical.


Թերատես

adj.

shortsighted;
obscure, not distinct.

NBHL (5)

Ոչ բարւոք տեսօղ՝ աչօք կամ մտօք.

Մի՛ թերատես լիցի վարձուցն հատուցման։ Զթերատեսն լինել նշանակէ ի գիրս, եւ զսուտն խօսել. արգ. յկ. ՟Է. եւ ՟Ը։)

Կամ Ոչ բարւոք տեսեալ, անկատարապէս իմացեալ.

Պա՛րտ է զթարգմանութիւնն մերձ կարգել, զի մի՛ ինչ թերատես լիցի. (Իգն.։)

Զի մի՛ կարգ մտաց բանիս թերատես լիցի։ Զի ձեր ուրախութիւնդ մի՛ արդեօք թերատես ձեզ երեւեսցի. արգ. ՟ա. պ. ՟Դ։ եւ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Բ։)


Թերացուցանեմ, ուցի

va.

to diminish, to render imperfect.

NBHL (5)

ἑλλείπω relinquo, praetermitto, omitto Պակասեցուցանել. նուազ առնել. թերի թողուլ. եւ Անտես առնել.

Ոչ թերացուցանել նոցա զսրբութիւնն. (Կանոն.։)

Ոչ թերացոյց, քան թէ լիացոյց. ար. խչ.։)

Թերացուցանէ զբարբառ լեզուին, յիմարացուցանէ զիմաստութիւն մտացն. ար. խրատ.։)

Կամ գործեսցէ յարգելլեացն, եւ կամ թերացուսցէ զհրամայեալն. (Բրս. հց.։)


Թերափ

s.

household gods, the penates.

Etymologies (2)

• «տան մէջ պահե-լու կուռք» ՍԳր. -սխալմամբ մեկնուած է հետևեալ ձևերով. «Թերափն տօն է... կարծե-ցեալ տօնդ ուրախութեան, զոր թերափն կո-չեն» Կիւրղ. թգ. «Թերափն է բոլորակ հան-դերձ ծածկոյթ տապանակին. և զայս գործի հմայութեան առնէին և քաւութիւն թարգմա-նի. այլ և թերափն՝ իղձք ասէ և թերափիմք տօնահմայք» Տաթև. հարց. էջ 425. «Թերափ, փրկեալ կամ իղձ. ըստ եբրայեցւոց գործ *ի նմայից. (սրանից էլ յառաջացել է թերաթ «գործի» անգոյ բառը, որ տե՛ս վերըյ. և ծածկիչ հանդերձ տապանակին. կամ տիպ. կամ կուռ. կամ բժկութիւն.-թերափիմս. տո-նահմայս. -թերափիս. տօնատեղի. -թերափ. հաճութիւն.-տէրաֆիմ. բագին». Բառ. ե-րեմ. էջ 118 և 310։

• = Եբր. [hebrew word] tərāfim «մարղանման կերպարանքով տնային կուռք, որ տան բախ-տաւորութիւն էր բերում և որից պատգամ էին հարցնում». գործածւում է թէ՛ յոգնակի և թէ եզակի. բայց ձևով յոգնակի լինելով, հայե-րեն ենթադրել են եզ. թերափ. մեր բառը ան-շուշտ ուղղակի եբրայականից չէ, այլ մի օ-տար տառադարձութիւնից յառաջացած.-ա-սորին ունի [syriac word] tarafīm (Brock. Lex. syr. 404 ա), յոյնը ϑεραφίν (Sophocles 580 ա), որոնք չունին մեր բառի ճիշտ պաա-կերը։ Ենթադրել պէտք է՝ որ մեր թարգմանիչ-ները իրենց առաջ ունէին յն. *ϑεραφίμ վա-րիանտը (Ս. Գրքի արդի օրինակներում այս-պիսի ձև չի գտնւում. Tischendorf-ի հրա-տարակութեան մէջ կայ միայն ϑεραφειν մարիանտը)։

NBHL (2)

ԹԵՐԱՓ եւ ԹԵՐԱՓԻՄ. θεραφεῖν կամ θεραφίν idola, dii penates Բառ եբր. թէրաֆիմ. Կուռք, մանաւանդ առ տնին. տան կուռքը։ ատ. ՟Ժ՟Է. 5։ ՟Ժ՟Ը. 14. 17. 20։ ՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Ե. 23։ ՟Դ. Թագ. ՟Ի՟Գ. 24։)

Թերափն տօն է ... Կարծեցեալ տօնդ ուրախութեան, զոր թերափն կոչեն։


Թերափիմ

s.

cf. Թերափ.

Etymologies (2)

• «տան մէջ պահե-լու կուռք» ՍԳր. -սխալմամբ մեկնուած է հետևեալ ձևերով. «Թերափն տօն է... կարծե-ցեալ տօնդ ուրախութեան, զոր թերափն կո-չեն» Կիւրղ. թգ. «Թերափն է բոլորակ հան-դերձ ծածկոյթ տապանակին. և զայս գործի հմայութեան առնէին և քաւութիւն թարգմա-նի. այլ և թերափն՝ իղձք ասէ և թերափիմք տօնահմայք» Տաթև. հարց. էջ 425. «Թերափ, փրկեալ կամ իղձ. ըստ եբրայեցւոց գործ *ի նմայից. (սրանից էլ յառաջացել է թերաթ «գործի» անգոյ բառը, որ տե՛ս վերըյ. և ծածկիչ հանդերձ տապանակին. կամ տիպ. կամ կուռ. կամ բժկութիւն.-թերափիմս. տո-նահմայս. -թերափիս. տօնատեղի. -թերափ. հաճութիւն.-տէրաֆիմ. բագին». Բառ. ե-րեմ. էջ 118 և 310։

• = Եբր. [hebrew word] tərāfim «մարղանման կերպարանքով տնային կուռք, որ տան բախ-տաւորութիւն էր բերում և որից պատգամ էին հարցնում». գործածւում է թէ՛ յոգնակի և թէ եզակի. բայց ձևով յոգնակի լինելով, հայե-րեն ենթադրել են եզ. թերափ. մեր բառը ան-շուշտ ուղղակի եբրայականից չէ, այլ մի օ-տար տառադարձութիւնից յառաջացած.-ա-սորին ունի [syriac word] tarafīm (Brock. Lex. syr. 404 ա), յոյնը ϑεραφίν (Sophocles 580 ա), որոնք չունին մեր բառի ճիշտ պաա-կերը։ Ենթադրել պէտք է՝ որ մեր թարգմանիչ-ները իրենց առաջ ունէին յն. *ϑεραφίμ վա-րիանտը (Ս. Գրքի արդի օրինակներում այս-պիսի ձև չի գտնւում. Tischendorf-ի հրա-տարակութեան մէջ կայ միայն ϑεραφειν մարիանտը)։

NBHL (2)

ԹԵՐԱՓ եւ ԹԵՐԱՓԻՄ. θεραφεῖν կամ θεραφίν idola, dii penates Բառ եբր. թէրաֆիմ. Կուռք, մանաւանդ առ տնին. տան կուռքը։ ատ. ՟Ժ՟Է. 5։ ՟Ժ՟Ը. 14. 17. 20։ ՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Ե. 23։ ՟Դ. Թագ. ՟Ի՟Գ. 24։)

Թերափն տօն է ... Կարծեցեալ տօնդ ուրախութեան, զոր թերափն կոչեն։


Թերաքամ

adj. adv.

imperfect;
half opened;
half shut;
scarce, obscure, dark;
superficially, obscurely, darkly.

NBHL (6)

Թերի թողեալ. թերաբաց. անկատար. նուազ. էյրէթի. (իսկ քէմ, պրս. է պակաս).

Զի եւ ի ստուերէն զճշմարտութեան դուռն թերաքամս բանայցէ։ Թերաքամ եւ կիսաբաց եւեթ արար զլուսաւորութիւնն, կամ զպայծառութիւնն. (Ոսկ. եւ Երզն. մտթ.։ եւ Վանակ. յուրախացիրն.։)

Թերաքամ ստուեր։ Թերաքամ տեսլեամբ. (Երզն. մտթ.։)

Որ սակաւ մի թերաքամ ցուցեր (կամ թերաքամեցուցեր՝ ի Թաբոր) զփառս քո. արաթ.։)

Թեւօքն պարածածկութիւ ի թնդմանէ առ նոսայն թերաքամ գիտնականութեամբն եղեալ. (Ոսկ. յհ. յիշատ.։)

Թերաքամ յայտնեցաւ. (Ոսկիփոր.։)


Թերաքամեալ

adj.

not well placed in the scabbard.

NBHL (2)

Թերաքամ եղեալ. ոչ քաջ անցուցեալ (սուրն ի պատեան). պակաս կամ թուլ խօթած.

Սուսեր ընդ մէջ ծպնեալ առ միջովն պատենիւք հանդերձ. եւ այն էր թերաքամեալ. (՟Բ. Թագ. ՟Ի. 8։ (յն. այլազգ։))


Թերըմպեալ

s.

remaining in a glass after drinking.

NBHL (2)

ԹԵՐԸՄՊԵԱԼ որ եւ ԹԵՐՈՒՄԲ. Կիսատ ըմպեալ. մնացուածն բաժակի. գաւթին տըկուքը.

Այլազգւոյ զթերըմպեալ գինի եւ ջուր մի՛ ըմպեսցեն. (Կանոն.։)