green leaved.
to paint or stain green, to make green.
Տալ կանաչանալ. դալարացուցանել. բողբոջեցուցանել. կանանչցընել.
green, green colour;
verdure.
female, feminine, womanly, womanish;
effeminate;
— սեր, ազգ —, womankind, the fair sex;
— ձայն, womanish voice;
— զգեստ, woman's garments;
— զարդ, female attire or ornaments;
զգենուլ —, to dress oneself in female attire;
մտանել զմուտ —, ննջել զգործ —, to lie with mankind;
—ք, women;
the menses.
γυναικαῖος, γυναικώδης muliebris ἁνδρόγυνος effeminatus. Յանկաւոր կանանց կամ կնոջ. կանանցական. կնոջական. եւ Կնատ. կնամարդի. իգացեալ. կնկան յարմար, կնիկներու բան՝ կերպ՝ պէս.
to raise, to lift up, to re-instate, to re-establish;
to raise up, to erect, to set up, to found, to build, to rebuild, to construct.
(Արեգակն եւ լուսին ի կատարածի) պայծառանան ըստ մարգարէութեանն, եւ կանգնին. (Երզն. մտթ.։ որպէս ռմկ. կանկ առնուլ։)
provident, wary, cautious, prudent.
to rise or get up early;
to arrive early, before daybreak;
to hasten, to hurry, to make haste, to arrive beforehand, to anticipate, to go or get before, to precede, to get the start of, to outstrip;
— ըստ առաւօտն, to rise with the dawn, to get up at day-break;
— ունել, to preoccupy — ի կատարումն ըզձից ուրուք, to anticipate one's desires or wishes.
Կանխեալ անագանեալ արձանանայր աւուրս ՟Խ. այսինքն ՟Ը առաւօտս, եւ ՟Ը երեկոյս. (՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Է. 17։)
act of bribing or corrupting.
piece of linen or of cloth;
— հնոտի, tatter, rag.
Կապերտս հինս։ Կապերտ անթափ։ Պատառեաց զնա յերկոտասան կապերտս։ Կապերտ այծեայ։ Որպէս ի կապերտէ՝ որ լինի ըստ օրինի կանանց. (Երեմ. ՟Լ՟Ը. 11։ Մտթ. ՟Թ. 16։ ՟Գ. Թագ.)
lovage.
ԿԱՊՆԴԵՂ որ եւ կոչի ՔԵՂՈՅ ՍԵՐՄՆ. ՔԱՇՄ. Խոտ եւ արմատ կծու ախորժ՝ օգտակար ստամոքաց, իբր համազօր պղպեղի մանանխոյ. ... ըստ Մենինսքեայ որպէս լտ. ligusticum, siler montanum, կամ cunilago եւ այլն. (Բժշկարան.։)
to construct, to build, to found, to erect, to set up, to raise, to edify;
to establish, to fix;
to place, to put;
to fasten, to attach;
to thicken;
— զաչս յիմն, to fix eyes on, to gaze at, to stare at.
Այսպիսիքս զդատապարտութիւն խօթանան, եւ բազում ժահահոտութիւն կառուցեալ ի նոսա. (Մեկն. ղեւտ.։)
establishment, construction, edifice, erection;
elevation.
Ի վերայ ոչնչի (այս ինքն ոչինչ) կառուցման կառուցեալ, կայիւք թռչին, եւ կառուցմամբ ընթանան. (Պիսիդ.։)
facetiousness, merry conceit, pleasantry, jocoseness, humour.
Կատակաբանութիւն, եւ խօսակցութիւն կանանց. (Տօնակ.։)
to become furious, to be enraged, to fly into a passion, to put oneself in a fury, to break into a fit of rage, to fall into a violent passion.
λυσσάω, λυττάω (որպես գայլանալ). in rabiem actus furo μαίνομαι insanio ἁγριαίνομαι efferor, ferocio, saevio. Գազանանալ. վայրենանալ. մոլիլ. մոլեգնել. ցնորիլ. վառիլ բորբոքիլ. կատղիլ.
to finish;
to improve, to perfect.
spoliation, robbery, deprivation, depredation.
heap, mass, pile;
great crowd, throng;
flock, herd, drove;
meadows, grazing grounds;
— ձիոց, paddock.
Ամենեցուն խմբեալ կուտիցն արանց եւ կանանց՝ զբանն (վարդապետութեան քրիստոս). (Խոսր. պտրգ.։)
to beat, to strike, to bemaul, to beat to death, to torture, to put to the rack, to murder, to slay, to massacre, to butcher, to kill in a violent cruel manner.
τυμπανίζω fustibus ad necem caedo συγκόπτω verbero. Չարչար գտնել կոճիւք փայտի կամ թմբչաւ. թոպել. բրածեծ առնել. խոշտանգել. քարկոծել, յօշատել, կտտամահ սպանանել. թակել, ծեծել փետել, ջարդել.
cf. Կոպք.
Ի յաչքըն ճպուռ լինի, եւ կոպքն թուլանան. (Մխ. բժիշկ.։)
to break, to break in pieces, to shatter, to smash;
to out, to cut down, to fell;
to destroy, to break, to rout, to defeat, to overthrow;
to massacre, to kill;
to cut, to pull to pieces or tatters;
to divide, to share, to part;
մեծամեծս —, to hector, to brag, to boast, to swagger, to pretend to be of importance, to take much upon oneself, to be impertinent;
— ի սայր սուսերի, to put to the sword
κόπτω, κατακόπτω, συγκόπτω , ἑκκόπτω, καταφράζω, ἁποκτείνω եւ այլն. caedo, caesus;
concido, decido, exscindo, contero, dependo, occido եւ այլն. Կոտոր կոտոր առնել սրով, տապարաւ, եւ այլն. հարկանել կոփելով, եւ խորտակել. հատանել. ջարդել. ջախջախել. սպանանել եւ սատակել զբազմութիւն. կոտրել, կոտրտել, կտրել, ջարդուբուրդ ընել, ջարդել.
անհնարին ցաւովք հաշելոյ կոտորեալ լինէր նա. կոտրտուիլ, ջարդել. ջախջախել. սպանանել եւ սատակել զբազմութիւն. կոտրել, կոտրտել, կտրել, ջարդուբուրդ ընել, ջարդել.
to lie fallow.
ԿՈՐԴԱՆԱԼ. Կորդ լինել. խոպանանալ.
stoutly, vigorously, valiantly;
dexterously, cleverly;
valiant, able, skilful, clever.
dung, manure, muck.
Կոյն ձգէ որսորդաց։ Որ զկոյն ձգէ, եւ սպանանէ զորսորդսն. (Եպիփ. բարոյ.։ եւ Վրդն. ՟Ի՟Զ։)
beaver, castor.
Մեղադիր եղեն ոմանք կղբու, եթէ զիա՛րդ ի ջուր յաճախ դեգերիս. եւ ասաց, զի ոչ շատանան զերկուորիս առ կենօք առնուլ, այլեւ մահուամբ մերկ ի մորթոյ առնեն. (Մխ. առակ. ՟Ղ՟Զ։)
back;
մերձ առ կռան կայ, it is not far distant.
Թէ ոք յամբոխին միջի ձիով ընդ կուռն հարկանէ, եւ սպանանէ զմարդ. (Կանոն.։)
virginal, maiden, maidenly.
կոյս կուսական ծննդեամբ զկանանց ելոյծ զդատակնիք. (Շ. տաղ.։)
to be pure as a virgin;
to lead a life of chastity, to keep one's maidenhood;
to take the veil.
Թամար եւ հռութ, եւ նմանք նոցա, որք կուսացան հաւատովք եւ գործովք (այս ինքն ողջախոհացան), Սրբին, կուսանան. (Վրդն. երգ. եւ Վրդն. սղ.։)
Ոյք կուսանան, եւ պահեն զանձինս իւրեանց. (Կանոն.։)
Ասաց զներքինեացն, ապա եւ զնոցանէն՝ որ վասն երկնից կուսանան. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 9։)
maiden's apartment;
gynecasum;
girls boarding-school;
nunnery, convent.
παρθενῶν conclave virginum γυναικαῖον gynaecaeum, conclave mulierum. Կուսաստան. վանք կուսանաց. եւ Բնակարան օրիորդաց. եւ Կանանոց.
Ածել ի սուսին քաղաք ի կուսանոց մի. յն. կանանոց. (Եսթ. ՟Բ. 3։)
cf. Կուսանոց.
որ եւ ԿՈՒՍԱՆԱՑ, ԿՈՒՍԱՐԱՆ. Բնակարան կուսից. որպէս փակարան եւ կրթարան աղջկանց. եւ Կողմն կանանց ի տան. եւ Վանք միանձնուհեաց, եւս եւ միանձանց.
the Virgin's Son.
accumulation, heap;
swelling, heaving;
exaggeration.
beaten with the hammer.
hammer-stroke.
Ի ձայնէ կռանարկութեան դարբնաց զօրանան ասեն կապանքն. (Խոր. ՟Բ. 58։)
idolatrous;
idolater;
heathen.
fisticuff, blow with a fist;
blame, reproach;
կռուփս հանել, to pommel, to cuff, to box, to beat with the fist.
Կաղին ծամէր (պիւթագորաս) ի կռուփս ծանանելեաց. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 19.) որպէս թէ ի թշնամանս ծնողաց. այլ ի յն. գրի. Հաւասար ասէր՝ բակլայ ուտել, եւ զծանանելեաց զգլուխս (կամ զկառափունս)։
who strikes with the fist;
who uses harshly.
to smart, to make smart, to cause pain;
to peck at, to bite, to taunt, to scoff;
— զսիրտ, to break a persons heart, to grieve most deeply, to wound, to rend, to harrow;
— զոք բանիւք, to nettle, to sting, to pique one with taunting or satirical words.
Որպէս մանանիխ լեալ կսկծեցուսցէ. (Եփր. աւետար.։)
putting to death cruelly, barbarously;
torturing, excruciating;
— սպանանել՝ սատակել, to kill in a cruel manner, to kill with tortures.
knife;
scissors;
— դահեկանաց, clippings, shearings of coins, sizel.
Զկիսոց կտրոցօք առ սակաւ սակաւ քարշէին զմարմինսն, եւ ըսպանանէին. տբր աքցանօք. (Եփր. վկ. արեւ.։)
fire, flames;
fire, heat, flame, spirit, ardour;
— լուցանել՝ վառել, to kindle, to light, to make a fire;
արծարծել զ—, to stir, to poke the fire.
Զկրակ ո՞ կարէ սպանանել։ Զի՞նչ իմանայք զբնութիւն կրակիդ։ Ետու զկրակն ի ջուր ընկնուլ. (Եղիշ. ՟Ը։)
fire-place, hearth, heart-stone;
brazier, chafing-dish or chafing-pan;
stove, furnace;
chimney;
fire-temple.
to exercise, to train up, to inure, to form;
to instruct, to discipline, to accustom, to civilize;
to educate, to polish;
— զմիտս, to inform the mind;
ի զարմանս or յապուշ —, to astonish, to surprize.
pectoral, breast-plate;
— քահանայապետին, —, — of the high-priest;
— կանանց, stays.
to fish with a hook or line, to angle;
to allure, to entice;
to decoy, to inveigle;
to change one's direction, to turn out of one's way, to deviate, to swerve.
Զսա կարթեալ չարին ի ձեռն կանանցս այսոցիկ. (Լաստ. ՟Ի՟Գ։)
—իմն, յոյժ, քաջ, enough, sufficient;
a great deal, too much, to excess, to distraction, to the utmost, beyond all measure, excessively, unboundedly, supremely;
եւ — քաջ, եւ — իսկ քաջ, certainly, surely, to be sure, assuredly, undoubtedly;
— յոյժ ձանձբացուցիչ, excessively annoying, tiresome beyond description;
— քաջ սիրել, to love to distraction.
Կարի յաճախել, կամ ծանրանալ, ճմլել, տագնապել, ամպարշտել։ Կարի իսկ ծերանալ։ Կարի շատ ստիպել։ Կարի զօրաւորոգոյն քան զմեզ եղեր։ Կարի զօրաւորք են յոյժ։ Կարի բարւոք իմաստութեամբ։ Կարի չար առնէ։ Մի՛ կարի արդար լինիր։ Էր տեղին կարի բացարձակ ի նոցանէ։ Բազում էր կարի յոյժ։ Եւ էր հեխելազօրն կարի յոյժ։ Կարի իսկ տագնապ է ինձ. եւ այլն։ Կարի իմն զարհուրեալ եմ։ Թէեւ կարի շատ կէի։ Կարի յոյժ սաստկանան։ Կարի յոյժ ուրախ եղէ. (Եղիշ. թղմ.։ Փարպ.։ Իգն.։ Մագ.։)
cf. Կարծական;
— զօրութիւն, imaginative faculty, power of thought.
indissoluble.
to hold out, to stretch forth, to tender, to offer, to present;
to heap up, to accumulate;
— զձեռն, to stretch forth the hand;
ձեռն, ձեռն օգնականութեան — ումեք, to offer a helping hand, to lend assistance, to help, to succour;
— զմիտս, զխօրհուրդսի, to fix one's mind on, to contemplate intently.
Ձեռն յաղքատն եւ ի անանկնոչ կարկառէին (առ ունելոյ). (Եզեկ. ՟Ժ՟Զ. 49։)
Զյորձանսն յորդանանու ի վեր կարկառեսցես. (Մագ. ՟Ծ՟Դ։)
impatient, intolerant;
pusillanimous;
short-witted, silly, simple, foolish, ignorant, dull, stupid, stolid.
Մարդիկ կարճամիտք եւ տկարք այնպիսի առաքինութիւնս եւ երկայնամտութիւնս ստանան. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ղ։)
to shorten, to cut short, to abridge, to abbreviate;
to lessen, to make short, to render shorter;
to mutilate, to lop;
to retrench, to curtail;
to leave out, to suppress;
to hold back, to withhold;
to hinder, to prevent, to impede, to debar;
to interrupt;
to stop;
to exhaust, to tire or wear out;
— ի կենաց, to put to death, to kill;
— զանձն ի կենաց, to kill oneself, to make away with oneself, to commit suicide;
— զբարբառ ուրուք, to interrupt, to break in upon.
Կարճել կամ կարճիլ ի կենաց. սպանանել. մեռանիլ. (՟Բ. Մակ. ՟Է. 9։ եւ ՟Թ. 28։)
Կարճես զձեռնդ ի սպանանելոյ։ Կարճեաց զբազում վարդապետն լինել. (Սարգ. յկ. ՟Ղ. եւ ՟Ը։)