without salt, unsalted;
insipid, tasteless.
Բանք ձեր ոչ լինիցին անհամ եւ անաղ՝ որպէս զռամկաց անմտաց. (Շ. ընդհ.։)
miller.
cf. Անաղ.
Անհամ եւ անաղի համարեցան (զբանսն). (Վեցօր. ՟Ա։)
incorruptible, unalterable;
incontestable.
Պատկեր մաքուր եւ անաղարտելի. (Նար. ՀԱ։)
Հաւաստեա՛ զճշմարիտն եւ անաղարտելի վասն Քրիստոսի բան։ Սրբազանից աւանդութեանց անաղարտելի գիտութիւն. (Պրպմ. ԼԷ։)
Եղեւ մեզ օրինակ, յորժամ եւ անաղարտելին էր մարդկութեանս չափուք վարել նմա. (Պրպմ. ԼԹ։)
not ground or pounded.
not salted.
Համբակս անլուայ եւ անաղելի. (Նար. ԾԴ։)
unspotted, unstained, unsullied, pure.
Գայ ի մկրտութիւն անաղտն ի մեղաց. (Եղիշ. մկրտ.։)
Հայելիս անաղտս. (Դիոն. երկն. ՟Գ։)
Ընդ անաղտ մաքրութեանդ եւ անբիծ բարի։ Զատեալ ի խղճէ անաղտ ամբծութեամբ. (Նար. Ձ. ՂԱ։)
cleanliness, purity, neatness.
Եթէ միով իւիք աղտեղեսցի, ոչ եւս կարէ ունել այնուհետեւ զանաղտութիւնն. (Նիւս. կուս.։)
Ի հոգւոյն ունի զմաքրութիւնն եւ զանաղտութիւնն. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Բ։)
Մնայ յանաղտութեան ճանապարհն. (Լմբ. սղ.։)
shining, clear, bright.
Ոչ աղօտացեալ. պայծառ. յիստակ. րուշէն. այտընլը. նուրլու. եւ անաղօտաբար. առանց մթութեան.
Անաղօտ ծագումն։ Այրիլ անաղօտ. (Նար.։)
Յայտնի եւ անաղօտ ունին զհետս Քրիստոսի պողոտային։ Անաղօտ միշտ պահել զմահու նորա յիշատակ։ Զհեղումն արեանն կամեցաւ նշանակօքն մարմնականօք անաղօտ արձանացուցանել ի սիրտս մեր։ Յորժամ յիշատակ նորա սիրոյն եւ երախտեացն անաղօտ լինի ի մտաց մերոց։ Եւ զոր ի տէր ցնծութիւնն՝ անաղօտ կալան. (Լմբ.։)
cf. Աղտեղացուցանեմ.
Եթէ միով իւիք աղտեղեսցի, ոչ կարասցէ ունել զանաղտութիւնն. (Նիւս. կուս.։)
cleanliness, purity, integrity, honesty, probity.
spot, stain, blemish;
vice, fault, defect;
sign, natural mark;
blot, disgrace;
յ— հայել, to regard amorously or indecently.
without deformity, without defect, perfect.
without veil;
without pretext, plain.
Ուր չիք քօղ կամ պատրունակ. անաղօտ. պայծառ.
unshadowed, unclouded, clear, light.
ἅσκιος. umbra carens, inopacus, lucidus, clarus. Ուր չիք ստուեր, կամ մթութիւն. անաղօտ. լուսաւոր. պայծառ. ուր որ շուք չկայ. քէօրկէսիզ, նուրանի, րուշէն.
exact, precise, perfect;
exactly, precisely.
(լծ. յն. ա՛ֆթօրօս. եւ հյ. անվթարելի. թ. ֆէթհ օլմազ. ἅπτωτος, ἁδιάπτωτος, ἁκέραιος, ἁνέπαφος. illaesus, inconcussus, integer, intactus. Անեղծ. անվնասելի. անաղարտելի. անխախուտ. անքոյթ. աներկեւան. անվտանգ. անարատ. անվրէպ. անսայթաք. անփորձ. անսասան. պօզուլմազ, քետէրսիզ, եմին գարարլը, խադասըզ.
barbarous, fierce, ferocious, savage;
rude, rough, harsh, coarse.
Անուանեաց նոցա մարգարես բանաղս եւ բարկափ, եւ այլ անուանս խըժդուժս, եւ ոչգտանեն ի նոսա պատգամս խժդուժս, կամ աստանդեալս. (Եւս. պտմ. ՟Դ. 7։ ՟Է. 24։)
light-bearing;
candlestick;
acolyte.
Խաչն աշտանակ լուսակալ անաղօտ գնդին վառելեցոյ. (Տօնակ.։)
brilliant, bright, luminous, resplendent.
Պայծառ որպէս զլոյս, կամպայծառացեալ լուսով. լուսափայլ. պայծառափայլ. լուսաւոր, մաքուր, փայլուն, յստակ, եւ յայտնի. անաղօտ.
clear, bright, brilliant;
luminaries, stars;
apostles, prophets, doctors;
— առնել, cf. Լուսաւորեմ.
φωτεινός lucidus λαμπρός splendidus. Ունակ լուսոյ յիւրմէ. եւ Հաջորդ լուսոյ. (որ զգալի եւ որ իմանալի) պայծառ. լուսափայլ անաղօտ. Մաքուր. ջինջ. յստակ. փայլուն. եւ Լուսատու.
cf. Լայնասփիւռ.
եդեմականաղբերնբղխիչ լայնածաւալ ընթացիւք. (Երզն. լուս.։)
collyrium.
of two kinds.
Հայելիս երկատեսակս եւ անաղտս։ Երկատեսակս իմացութիւնս։ Երկատեսակն վերահայեցութիւն. (Դիոն. երկն. ՟Գ. եւ ՟Ժ՟Ե։)
pang, work, labour in child-birth;
pains, labour, trouble, fatigue;
երկունք ծննդականի, throes;
յերկունս լինել, ունել երկանց, պատիլ զումամբ երկանց, to be in labour, in the pangs of child-birth, to labour.
Ի կուսէ նա միայն ծնաւ, անաղտ ծնունդն, եւ առանց ցաւոց երկունքն. (Նիւս. երգ.։)
cf. Գանկ.
ԳԱՆԳ կամ ԳԱՆԿ. κρανίον Cranium, galvaria Սկաւառակ գլխոյ. cf. ԳԱԳԱԹՆ. չանագ, պաշ չանաղը՝ թասը, գաֆա.
top of the head, skull, head;
height, summit, top, ridge, pinnacle, extremity, ond, brow.
Կամ κρανίον cranium, calvaria Սկաւառակ գլխոյ. գանկ. կառափն. պաշ լանաղը՝ թասը, գաքա քէլլէ. եբր. կուլկօլէթ. յորմէ գողգոթա, տեղի գագաթան, կամ կառափման.
inextinguishable.
ԱՆՆՈՒԱՂ ԱՆՆՈՒԱՂԵԼԻ. Որ ոչ նուաղի. անշէջ. անաղօտ. աննուազ.
without offering;
implacable, inexorable, cruel.
Անողոքելի ի ձեռն նուիրաց կամ աղաչանաց. անհամբոյր. անաղք. անամոք. անգութ. անհաշտ. ἅσπονδος. implacabilis.
free from dirt, clean;
not contaminated, pure, clear.
ὀ, ἠ ἁμόλυντος, ἁμίαντος, ἅχραντος. immaculatus, -ta;
incontaminatus, intacta. Ոչ շաղախեալ. աններկ. անաղտ. ամբիծ. անարատ. անփորձ. անապական. չի պլըշտըկած, մաքուր, սուրբ. քիրսիզ, փաք, փաքիզէ.
unclouded, clear.
Ուր չիք շամանդաղ. անմռայլ. պայծառ. անաղօտ.
clear, luminous, bright.
Ուր չգուցէ խաւար. միշտ լուսաւոր. անաղօտ.
not scrupulous;
unexceptionable.
Ծնցի մարմին անխիղճ (կամ անխեղճ), անաղտ. (Նար. երգ.։)
insipid, unsavoury;
nauseous, disgustful.
ἅναλος. insulsus եւ μωρός. insipidus. որ եւ մորոս, եւ անհամեստ. Անբաժ ի համոյ. անհամեմ. անախորժ. անաղի. անլի. տադսըզ. լեզզէթսիզ.
to burn, to enflame, to fire;
to torrefy, to scorch, to parch, to dry.
Այրիլ անաղօտ ի մեծախորհուրդ սրբումն սեղանիս. (Նար. ՁԱ։)
cf. Ընձուղտ.
antimony black;
ամալ — յաչս, to blacken with antimony, to paint the eyebrows;
ի— եւ ի սնգոյր շպարել, to put on rouge, to paint one's face;
— քար, ծարուր, ծարրաքար, antimony, stibium;
ծարատ, antimoniate.
control.
Գիտեմ եւ զոր վախճանին, եւ զհամարահատին զժամանակ, եւ զանաղերսելի զդատաւորն. (Ոսկ. ՟ժ. կուս.։)
little child, boy;
lad;
apprentice, novice, beginner;
scholar, disciple;
new, raw, inexperienced;
ignorant;
— կրպակաց, shop-boy;
— կապեղացի, pot-boy;
— նաւաստւոյ, cabin-boy.
Համբակս անլուաց եւ անաղելի՝ խակակութ պորտոյն խակութեան. (Նար. ՟Ծ՟Դ։)
dressed splendidly, wearing brilliant garments;
luminous, glorious.
Ի ներքս մտէք յանարատ հարսնարանն, պայծառազգեաց լեալք մաքուր եւ անաղտ իմաստիւք. (Նիւս. երգ.։)
cf. Պայծառազգեստիմ.
Ի ներքս մտէք յանարատ հարսնարանն, պայծառազգեաց լեալք մաքուր եւ անաղտ իմաստիւք. (Նիւս. երգ.։)
springing, gushing or spouting out water, watery.
Աղբիւր ջրաբուղխ։ ի ջրաբուխ եւ ի տղմալից եւ ի խոնաւուտ անդաստան։ Դարանաղեաց գաւառ՝ լերամբք ծաղկաւէտ, եւ ձորովք ջրաբուղխ. (Սեբեր. ՟Ժ՟Գ։ Կանոն.։ Երզն. լս.։)
clear, clean, pure, limpid;
pure, sincere, candid;
manifest, evident, distinct;
clearly, cleanly, purely;
distinctly, evidently, manifestly.
καθαρός purus, nitidus, limpidus ἁπηλλάγμενος purgatus καθεστηκός insidens εἱλικρινός distintus, sincerus. (որպէս թէ՝ ցտակ կամ ցյատակ զնստեալ պարզեալ. գրի եւ ՅԻՍՏԱԿ. ռմկ. իստակ, իստակ ). Պարզ եւ անպղտոր, զուա. անխառն. անաղտ. ջինջ. մաքուր. վճիտ. սուրբ. պայծառ. ականակիտ. զիւլալ, թէմիզ, փաք, ըսլահ. (ա՛յլ է եւ հյ. Սատակ. թ. սատէ ).
very bright, without obscurity.
εἱλικρινής, ἁκραιφνής distinctus, sincerus, purus, in summo suo vigore apparens. Որոյ սպասք եւ հանդերձանք կամ հանգամանք են յստակ ամենայնիւ. ամենապայծառ. անաղօտ.
perpetually bright;
inextinguishable.
Որոց լոյսն է յաւերժական. անաղօտ. անշէջ.
perpetually burning;
inextinguishable.
Այս նիւթ ջահաւորական մշտաբորբոք անաղօտելի։ Հրափայլ եւ մշտաբորբոք եւ ահաւոր աստուածութեանն. (Նար. ՟Ղ՟Գ. եւ Նար. յովէդ.։)
always bright or luminous.
ἁείφωτος semper lucens. Միշտ լուսաւոր. եւ միշտ անաղօտ.
permanently shining, clear or luminous.
ἁειλαμπής semper lucens, splendens, perpetuo fulgore rutilans. Միշտ պայծառ. մշտափայլ. անաղօտ.
pure, neat, clean, unstained, unsullied;
refined, purified;
limpid, clear;
pure, modest, chaste;
գրել զ—ն, to make a fair copy of.
καθαρός purus, mundus, immaculus. Յստակ. ջինջ, պարզ. անաղտ. սուրբ. անբիծ. անարատ.
to clean, to cleanse;
to purify;
to refine;
to purge;
to expiate, to sanctify;
— զոճ, to refine the style;
— զարիւն, to depurate or cleanse the blood;
— զխաւարտս, զընդեղէնս, to pick or cleanse vegetables, pulse;
— զանօթս խոհակերոցի, to scour, brighten or polish kitchen utensils.
καθαρίζω, ἁνακαθάρω, καθαρεύω , καθαίρω purgo, purifico, mundo ἑκμάσσω expurgo, abstergo σαρόω verro, scopis purgo. Մաքուր եւ սուրբ առնել. սրբել. յստակել. անաղտ եւ պայծառ կամ ջինջ կացուցանել. (ըստ մարմնոյ կամ ըստ հոգւոյ)
farfamed, very renowned, celebrated, of great repute;
aloud, loudly.
Արուեստիւք եւ նշանօք, եւ անաղտ վարուք, որ մեծահռչակ աղաղակէր քան զամենայն բարբառ. (Լմբ. առակ.։)
continuation, sequel.
Ի բազմաբաժին օտարութեանցն մերոց ի ճանաղմանէն ի շարայարութիւն ժողովել. (Մաքս. ի դիոն.։)
to raise, to lift on high, to set up;
— մտօք, to abstract.
Կամիմ առագաստ վերացուցանել։ Ի մշտնջենաւոր երանութիւնսն վերացուսցուք զմիտս հանաղ։ Վերացուցանէ զգովութիւն սամարացւոցն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։ Յճխ. ՟Ի։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 34։)
reader;
lecturer.
ἁναγνώστης lector. Ընթերցօղ. դպիր. գրակարդաց. որ եւ գիտէ թարգմանել կամ մեկնել՝ զոր ընթեռնու. անագանոս. (ի յն. անաղնօ՛սդիս ).
clear, pure, clean;
— ջուր, limpid, crystal, pellucid water.
καθαρός purus, nitidus, serenus, clarus, merus, sincerior. (Իբրու վիժեալ եւ հոսեալ անխառն. պ. վիժ, վիյժէ, վէճէգ, վազըգ ). այսինքն Ականակիտ. մաքուր. զուտ. պարզ. յստակ. սատակ. պայծառ. ջինջ. սուրբ. անաղօտ.
to turn to or become stone, to be changed into stone, to be petrified;
to be stoned, hardened, obdurate.
Արձանաղի մածեալ քարանայր։ Կարծրացեալ քարանայ։ Քարացեալ ամենայն զգայարանօք։ Քարացեալ կռապաշտութեանց սառնամանիքին։ Յամուլ եւ ի քարացեալ յարգանդէ յառաջ եկն միտմօր. (Ճ. ՟Ա.։ Իգն.։ Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։ Խոր. հռիփս.։ Շ. բարձր.։)
Համբակս անլուայ եւ անաղելի խակակութ պորտոյն խակութեան. (Նար. ՟Ծ՟Դ։)
free, loose, untied;
open, unsealed;
vast, spacious;
ample;
licentious, rash, dissolute, debauched, unbridled;
prosaic;
— բան, prose;
— համարձակ, boldly, frankly;
— —, freely.
= Հիւս. պհլ. *harzak հոմանիշ ձևից, ո-րի մէջ h ընկել է (հմմտ. համբառնալ-ամ-բառնալ) և z դարձել է ըստ սովորականին ձ (հմմտ. անդարձ, դերձակ, հանդերձ, բարձ, մարձել). կան սակայն մի քանի գաւառա-կաններ՝ որոնց մէջ թէ՛ հ և թէ զ անաղարտ
sect, false doctrine;
school, doctrine;
magic, charm, enchantment, sorcery.
, ո, ի-ա, յետնաբար նաև նաև ի հլ. «սուտ կրօն» ՍԳր. Սեբեր. Եզն. Ագաթ. «2. աղանդաւորների խումբը» Գծ. Ագաթ. Եզն. «Զկախարդանք» Նար. Վրք. հց. «4. մաքուր և ճշմարիտ կրօն» Տիմոթ. կուզ, էջ 255 (Ար-համարհեցան հարանցն աղանդք, առաքելա-կան աւանդութիւնք անարգեցան)։ Որից աղանդաւոր Եզն. աղանդագործ Ոսկ. ա-ղանդամիտ Եզն. չարաղանդ Յհ. իմ. քաղ-դէաղանդ Փիլ. իմաստ. այլաղանդ Ոսկ. եբր. 477. Եփր. համաբ. 27. անաղանդ հաւատք «մաքուր կրօն» Երզն. մտթ. 373. աղանդու-թիւն Ոսկ. Բուզ. աղանդել «աղանդ հնարել, կախարդել» Պիտ. Կանոն. «պատմել, քարո-զել» Տիմոթ. կուզ 164 (Երանելին Կիւրիղղոս ամենայն ուրեք մի որդի, մի Տէր աղանդէ). աղանդինք «կախարդական բաներ» Յայսմ. Ճառընտ. աղանդասար Երզն. մտ. (ինչպէս կախարդասար՝ կազմուած սար բառով, որ Հիւբշ. 236 համարում է պրս. [arabic word] sar «գը-լուխ», իբր «աղանդապետ»)։