cf. Քարձ.
Վայրի քօշ մի կայր քարձուկ, անուշահոտ եւ սըպըրկուկ (եփրեմ)։ Քարձուկ մի այլ նըման սըմին, զերդ աղաւնի բարի բնութիւն (յհ. ոսկեբ) (Շ. առակք.։)
cf. Քարշումն;
ի —, ընդ —, trailingly, creepingly;
ըստ or ի — ածել, արկանել, ձգել, to train, to trail, to draggle, to drag or draw along;
ի — գնալ, to crawl, to creep in the belly.
Զխորհուրդսն բռնութեամբ յարձակմանն ի վայր արկեալ՝ ի քարշ արկցէ։ Որ ի քարշ արկեալ՝ ընդ վայրս զբանսն յածէ. (Փիլ. այլաբ.։ Եզնիկ.։)
to draw, to drag, to pull or haul about, to drag along, to lead away;
— յինքն, to attract, to win, to gain or bring over;
— ընդ գետին, to drag on the ground;
— առ դատաւորն, to lead or drag before the judge, to bring to justice;
յարտասուս —, to stir to pity, to affect, to move;
— զոք, to defame, to slander, to bite.
σύρω, κατασύρω traho, extraho, detraho ἔλκω, καθέλκω deduco եւ այլն. Ի քարշ արկանել. ձգել զկնի իւր, կամ յինքն. ձգձգել. բռնի վարել. իջուցանել. քաշել, քաշքշել, քըսքըսել. պ. քէշիյտէն, քէլիտէն. թ.
Քարշել զնոս ընդ երկիր։ Քարշեսցո՛ւք զնոսա (պարանօք) մինչեւ ցհեղեատս։ Ի գնացս իւրեանց քարշէին զստորոտս նւրեանց։ Քարշէին զգործիսն հանդերձ ձկամբքն։ Քարշեալ զարս եւ զկանայս մատնէր ի բանտ։ Քարշել առ քաղաքապետսն, կամ առ դատաւորն, կամ ի դատաստան, կամ ի տեղւոջէ իւրմէ. կամ ի վայր. կամ ի ներքուստ արտաքս, կամ արտաքս քան զքաղաքն. կամ զմարմինս փշովք։ Տուտն նորա քարշէր զերրորդ մասն աստեղաց։ Քարշեա՛ զալիս քո. եւ այլն։
attractive.
Կերակրականին բնութեան զօրութիւնք են չորք. քարշողական, ունակական, այլայլական, արտաքս վտարական։ միով արեամբ կերակրին. քանզի իւրաքանչիւր ոք զիւր նմանապէս քարշողական զօրութեամբն խնդրէ. (Նիւս. ՟Ի՟Բ։ Մագ. ՟Ծ՟Ե։)
herald, crier;
preacher;
musician;
preach, sermon;
— լինել կարդալ, to announce, to publish, to herald, to proclaim;
— տալ, to preach, to make or to preach a sermon.
Քարոզ մեծին բարսղի (ի յայտնութիւն, եւ այլն). (Ճշ. հին.։)
Քարոզ կարդայր առաջի նորա։ Քարոզն աղաղակէր, եւ ասէր։ Եկաց քարոզ զօրուն ի բանակին։ Անցցեն քարոզքս ընդ ամենայն իսրայէլ։ Լսէին զձայն բարբառոյ քարոզին։ Զութերորդն զնոյ՝ զարդարութեանն քարոզ։ Յոր եդայ ես քարոզ եւ առաքեալ.եւ այլն։
Զի նա քարոզ եւ առաքեալ.եւ այլն։
Ըստ իւրաքանչիւր տանց քարոզին։ Հրամայէ եւ քարոզս։ Խորհրդածութիւն քարոզացն։ Զանազանութիւնք քարոզաց եւ աղօթից. (եւ այլն. Խոսր. ժմ. եւ Խոսր. պտրգ.։)
Եփրեմի քարոզ։ Քարոզ վարդանայ. (եւ այլն. Տօնակ.։)
Քարոզ կարդաց ահարոն, եւ ասէ, տօն տեառն առ վաղիւ։ Հրամայեաց մովսէս քարոզ կարդալ ի բանակին։ Քարո՛զ կարդացէք (կամ քարոզեցէ՛ք) պաղատանս։ Ընդ ամենայն քաղաքս քարոզ տաջիք կարդալ։ Քարոզ կարդասցի ընդ հրապարակս քաղաքիս.եւ այլն։
to herald, to proclaim by heralds, to announce publicly, to publish loudly, to cry;
to preach;
թագաւոր —, to proclaim king;
— յանապատի, to preach in the desert;
— օրինակաւ անձին, to practise what one preaches, to be the first to set an example to others.
Յովսափատ քարոզեաց պահս յամենայն յուգայ։ Արի՛ եւ գնա՛ ի նինուէ քաղաք մեծ, եւ քարոզեսջի՛ծ անդ Քարոցել գերեաց զթողութիւն։ Քարոզեա դո՛ւստր երուսաղէմի։ Դու զիմաստութիւն քարոզեսցես։ Ի գլուխս պարսպաց քարոզի Սկսաւ քարոզել Յիսուս։ Քարոզէր զաւետարանն արքայութեան.եւ այլն։
act of proclaiming, of publishing by means of heralds, promulgation;
preaching;
mission.
Կոչել բարձր քարոզութեամբ ի խառնելիս իւր։ Քարոզեսջի՛ր նմա ըստ առաջին քարոզութեանն։ Ըստ քարոզութեանն Յիսուսի Քրիստոսի։ Հաճեցաւ Աստուած յիմարութեամբ քարոզութեանն ապրեցուցանել զհաւատացեալս.եւ այլն։
cf. Քարուականք.
Մի՛ զայլսն ի քարուականսն կոչիցես։ Ըզմատնիչն այսպիսի քարուականք (բամբասանք) արին ի խեղդն կախաղանի։ Զգործ շնացողացն ծածկել կամէին, եւ չախորժէին ձազել զայլոց քարուականս. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 15։ ՟Բ. 23։)
ill treatment, outrage, dishonour, brand or stigma, infamy, disgrace, opprobrium, turpitude, crime.
Մի՛ զայլսն ի քարուականսն կոչիցես։ Ըզմատնիչն այսպիսի քարուականք (բամբասանք) արին ի խեղդն կախաղանի։ Զգործ շնացողացն ծածկել կամէին, եւ չախորժէին ձազել զայլոց քարուականս. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 15։ ՟Բ. 23։)
cf. Քարտէս.
Չնայիս ի քարտն եւ յերէգն, այլ ի պարգեւն ձեռին թագաւորին՝ որ գրեաց. (Սեբեր. ՟Գ։)
Ի տարածումն լայնութեան քարտենի չափեցից։ Սպիտակափայլ լուսափառ դաշտի քարտենդ. (Նար.։)
Քարտէս (կամ քարտէզ) զչար գրեալ եւ զբարի՝ միապէս ընդւոնի. այլ պա՛րտ է մեզ, զի զբարին գրեսցուք ի նա, եւ ոչ զչարն. (Վրք. հց. ՟Զ։)
cf. Քարտէս.
Չնայիս ի քարտն եւ յերէգն, այլ ի պարգեւն ձեռին թագաւորին՝ որ գրեաց. (Սեբեր. ՟Գ։)
Ի տարածումն լայնութեան քարտենի չափեցից։ Սպիտակափայլ լուսափառ դաշտի քարտենդ. (Նար.։)
Քարտէս (կամ քարտէզ) զչար գրեալ եւ զբարի՝ միապէս ընդւոնի. այլ պա՛րտ է մեզ, զի զբարին գրեսցուք ի նա, եւ ոչ զչարն. (Վրք. հց. ՟Զ։)
card, paper, parchment;
cartoon, pasteboard;
letter;
book.
Չնայիս ի քարտն եւ յերէգն, այլ ի պարգեւն ձեռին թագաւորին՝ որ գրեաց. (Սեբեր. ՟Գ։)
Ի տարածումն լայնութեան քարտենի չափեցից։ Սպիտակափայլ լուսափառ դաշտի քարտենդ. (Նար.։)
Քարտէս (կամ քարտէզ) զչար գրեալ եւ զբարի՝ միապէս ընդւոնի. այլ պա՛րտ է մեզ, զի զբարին գրեսցուք ի նա, եւ ոչ զչարն. (Վրք. հց. ՟Զ։)
vinegar;
acid;
համեմաւոր —, aromatic vinegar.
ὅξος, ὁξείδιον acetum ὁξύ aciditas. Կծու եւ բարկ ըմպելի՝ ի թթուոթենէ գինւոյ եւ այլոց հիւթոց կազմեալ, համեժիչ, զովացուցիչ, զօրացուցիչ.
Զքացախ ցքւոյ մի՛ արբցէ։ Թացցես զպատառ քո ի քացախիդ։ Ի ծարաւ իմ արբուցին ինձ քացախ։ Որպէս քացախն վիրի անօգուտ է։ Առ սպունգ լի քացախով.եւ այլն։
not, no, never, not at all;
away with! go along ! fye! for shame!
without, besides, except;
— յինէն, far be it from me, God save me!
— լիցի ինձ ի տեառնէ, God preserve me!
— քեզ, — լիցի, — մի լիցի, no! God forbid !
— լիցի քեզ, tar be such thoughts from thee;
— լիցի մեզ, we will not, we don't like;
— ի մէնջ, God preserve us, God save us;
օն անդր, — լիցի, oh! never fye! fye upon it!.
Քա՛ւ, մի՛ երբէք դիցէ արքայ ի վերայ ծառայի իւրոյ այդպիսի բան։ Քա՛ւ քեզ, ո՛չ մեռանիցիս։ Քա՛ւ քեզ տէր, մի՛ այդպէս խիստ եւ խժաբար կատարեր զկամս քո։ Քա՛ւ լիցի քեզ առնել զայն բան։ Քա՛ւ լիցի ինձ ի տեառնէ, թէ արարից զբանդ զայգ։ Քա՛ւ լիցի ինձ յԱստուածոյ իմմէ՝ տալ քեզ զժառանգութիւն հարց իմոց։ Քա՛ւ լիցի տէր։ Քա՛ւ, մի՛ լիցի։ Քա՛ւ լիցի ինձ, քա՛ւ լիցի, թէընկղմեցից.եւ այլն։
place or instrument of expiation;
purgatory;
*catafalco.
ՔԱՒԱՐԱՆ. Միջնորդ կամ առիթ քաւութեան. որպէս Տիրամայրն, քահանայն, սուրբք, աղքատք, ապաշխարութիւն, եւ այլն.
to expiate, to atone for;
to justify;
to propitiate, to satisfy, to conciliate, to render favorable or propitious;
աստուած, քաւեա զիս զմեղա ւորս, God, be merciful to me, a sinner;
քաւեալ եմ ես, I am innocent.
Զամպարշտութիւնս մեր դու քաւեսցես։ Գթած էր, քաւէր զմեղս նոցա, եւ ապականէր։ Վասն անուան քո տէր քաւեա՛ զմեղս իմ։ Առ ի քաւելոյ զմեղս ժողովրդեանն.եւ այլն։
Քաւեսցէ տէր զծառայ քո վասն բանին այնորիկ։ Աստուած քաւեա՛ զիս զմեղաւորս։ Լո՛ւր տէր, քաւեա՛ տէր, անսա՛ տէր, եւ այլն։
Քաւեսցէ ահարոն։ Քաւեսցէ վասն նոցա քահանայն, եւ թողցին նոցա մեղքն։ Քաւեսցէ վասն նորա քահանայն ի մեղացն իւրոց, եւ թողցի նմա։ Ոչ քաւիցի երկիրն յարենէն հեղհւյ ի վերայ նորա։ Ոչ քաւեսցի տնօրէնութիւն տանն հեղեայ խնկովք եւ զոհիւք. եւ այլն։
Իսկ ՔԱՒԵԱԼ ԵՄ, ՔԱՒԵԱԼ ԼԻՋԻՐ, եւ այլն. ըստ յն. ասի, անպարտ. ἁθώος . կամ սուրբ. մաքուր. καθαρός . Տե՛ս (Ծն. ՟Ի՟Դ. 8. 41։ Թուոց. ՟Ե. 19=32։ Յես. ՟Բ. 17։ Մտթ. ՟Ի՟Է. 24. եւ այլն։)
expiatory, propitiatory;
— լինել, to expiate.
Քաւի՛չ լեր ժառանգութեան քում։ Աստուած դու քաւիչ լինէիր։ Լուիցես, եւ քաւիչ լիցիս։ Տէ՛ր բարերար, քաւիչ լեր ամենայն սրտից ուղղոց։ Քաւիչ եղէց անօրէնութեանց նոցա եւ մեղաց նոցա.եւ այլն։
expiation, atonement, pardon, propitiation;
— or, սեղան, քաւութեան, libation;
propitiatory;
զոհ քաւութեան, offering.
ἰλασμός, -σις, -σμα propitiatio, expiatio. Քաւելն. գործ քաւելոյ. թողութիւն. սրբութիւն. եբր. յոքն. եւ այլն. եւ Զոհ քաւութեան. եբր. քօգէր. յոքն. քոֆէրիմ. եւ սէլիխա եւ այլն. եւ Զոհ քաւութեան. եբր. խաթիաթ, աշամ եւ այլն.
Արասցե՛ս զքաւութիւնն խնկակալ յոսկւոյ սրբոյ։ Լինիցին քրոբէքն՝ մի ի միոջէ կողմանէ, եւ մի ի միւսմէ կողմանէ քաւութեանն։ Արարին զքաւութիւնն ի վերայ տապանակին։ Յանդիման քաւութեանն՝ որ է ի վերայ տապանակի վկայութեանն։ Ամպով երեւեցայց ի վերայ քաւութեանն. (եւ այլն։ Իսկ Եզեկ. ՟Խ՟Գ. մեծ եւ փոքր քաւութիւն կոչին գաւիթք տաճարին։)
cf. Քեզոյն.
ՔԵԶԷՆ, դու քեզէն, քեզէն զքեզ. ՔԵԶՈՅՆ. քեզ քեզոյն, քեզոյն զքեզ. σύ tu σεαυτῷ, σαύτῳ, ταυτόν, ἐαυτόν tibi ipsi, ex te, te ipsum ἑν σεαυτῴ in te ipse եւ այլն. Ի քէն. դու ինքնին. յանձնէ քումմէ. անձամբանձին. անձամբ զանձն. քեզնէ, դու քեզմէ, դուն քեզի, դուն քեզ.
Արա՛ քեզոյն օձ, եւ գի՛ծ զնա ի բաց հատանելով զցանկութիւնս։ Որ ոչինչ յաշխարհ, այլ եւ ո՛չ քեզոյն իսկ զքեզ բերե մուծեր. (Փիլ.։)
of or by thyself;
thou alone.
ՔԵԶԷՆ, դու քեզէն, քեզէն զքեզ. ՔԵԶՈՅՆ. քեզ քեզոյն, քեզոյն զքեզ. σύ tu σεαυτῷ, σαύτῳ, ταυτόν, ἐαυτόν tibi ipsi, ex te, te ipsum ἑν σεαυτῴ in te ipse եւ այլն. Ի քէն. դու ինքնին. յանձնէ քումմէ. անձամբանձին. անձամբ զանձն. քեզնէ, դու քեզմէ, դուն քեզի, դուն քեզ.
Արա՛ քեզոյն օձ, եւ գի՛ծ զնա ի բաց հատանելով զցանկութիւնս։ Որ ոչինչ յաշխարհ, այլ եւ ո՛չ քեզոյն իսկ զքեզ բերե մուծեր. (Փիլ.։)
steered;
steersman, helmsman.
Թեւ ասի մարդոյ, այլ ո՛չ որպէս օդավար թեւ, կամ քեղավար նաւ. (Ոսկիփոր.։)
nephew.
Որդի կամ զաւակ քեռ ուրուք. քրոջորդի, քրոջը զաւակը (ի յն. ասի կրկին բառիւք, որդի քեռ. այլ ի դնիլն մի բառ, շփոթի ընդ Եղբօրորդի. զոր տեսցես. որպէս եւ ի լտ. nepos է երկդիմի. վասն որոյ բացատրելի՝ nepos ex sorore. որպէս թէ թոռն ի քեռէ իւրմէ. լաւ եւս՝ sororis filius)
scratched out, scraped, polished.
Ո՛չ է Աստուած, այլ՝ կռածոյ եւ քերածոյ։ Քերածոյ է այն՝ որ զօրութեամբն աստուած լեալ է։ Զկուռս խուլս եւ զքերածոյս. (Ճ. ՟Ա.։)
grammarian;
grammar;
*spelling-book, primer.
γραμματικός grammaticus, litterator, litteratus. որպէս Գրական. գիտակ արուեստի քերականութեան. ԳՐԱՄԱՏԻԿՈՍ. որ ասի եւ ՔԵՐԹՈՂ՝ ո՛չ որպէս բանաստեղծ (որ է բուն քերթողն), այլ որպէս գրագէտ. դպիր քաջուս.
Քերական ո՛չ զամենայն մարդ սահմանէ, այլ միայն զքերականսն. (Դամասկ.։)
Կատարելում քերականի եւ երաժշտականի ոչ ինչ պէտք են պատուիրանի յարուեստս ... Որպէս քերականութիւն՝ քերականին, եւ երաժշտականութիւն՝ երաժշտին. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. լին.։)
Ամենեւին բառական քերական (ոճով) ոչ գրեաց, այլ զամենայն պարզ եւ յստակ խօսէր. (Վրք. սոսկ ըստ Հ=Յ.։)
cf. Քերթած.
cf. ՔԵՐԹԱԾ. ՔԵՐԹՈՂ եւ այլն։ (Արմատն է Կերտ։)
to erase, to scratch out;
to scrape, to scratch, to grate, to graze, to rasp, to plane, to polish;
to rub the skin off, to excoriate, to flay, to lacerate, to torture;
to take away, to remove, to annul;
to engrave, to inscribe, to write;
— առ, to graze, to touch slightly;
— առ ափամբք, to skirt, to coast along, to keep close to the shore;
— զափամբք, to go terra a terra, to sail along the coast;
— զամօթն ի բաց —, to lay aside all sense of shame, cf. Ունչք.
ξύω, ἁποξύω, περιξύω rado, erado, abrado ἑκθρίβω contero, defrico. Շփել եւ մաշել զիմն եղնգամբք կամ սրածայր գործեօք. քորել. գերծուլ. ի բաց քանցել զվերին երեսս իրաց՝ զմորթ, զկեղեւ եւ այլն. քերել, քեղրթել.
Առել խեցի՝ քերէր զթարախն։ Մաշեցի զկոշտս երկրի՝ առ ի զթարախս քերելոյ։ Քերեսցէ զտունն ի ներքոյ շուրջանակի։ Քերեաց ճարտարութեամբ զամենայն կեղեւ նորա։ Եթէ ի պղնձի անօթ եփեսցի, քերեսցէ զնա, եւ այլն։
Գծել եւ քերել ի քարտին կամ ի մոմի եւ կամ յայլ ինչ յայսպիսեացս գրեալ է. (Եփր. երաշտ.։)
to flay, to strip, to excoriate, to peel off;
to make, to compose, to write;
to versify, to poetize.
Քերթեալ է, որ ըստ հնչման յատկութեան նմանակի ասացեալ է. (Թր. քեր.) ուր օրինակ դնի ի հյ. անյարմար. ո՛րդոն, խաղմ, վրդով, յոյզ. այլ ի յն. ասի, ո՛րդոն, խոխոջ, կրճտումն, շչիւն, շաչիւն, շառաչիւն։
poetical;
grammatical;
— ազատութիւն, poetical license.
Պղատոն ոչ կարծէ զուսմնականն մասն գոլ իմաստասիրութեան, այլ նախակրթութիւն ինչ, որպէս եւ քերթողականն։ Քան զայլ արհեստ ասեմ եւ զմակացութիւն, քան զքերթողականն ամես, եւ զճարտասանականն. (Սահմ. ՟Ա։)
prince or father of poets, of grammarians.
Մովսէս խորենացի, որ կոչեցաւ քերթողահայր։ Մեծ վարդապետին մովսէսի քերթօղահօրն։ Մովսէսի քերթողահօրն՝ յաղագս կարգեաց եկեղեցւոյ. (Ճ. ՟Զ.։ Ասող.։ ՟Բ. 1։ Ի գիրս խոսր.։ եւ Արշ. եւ այլն։)
cf. Քերթուած.
Ներ առմանն, եթէ հոմերոս քերթո՛ղ է, եւ ոչ եւս ճշմարիտ՝ ասել, եթէ է հոմերոս. քանզի սակս քերթողութեան՝ ըստ պատահման, այլ ոչ ըստ ինքեան՝ զհոմերսնէն էն ստորոգի. (Անյաղթ պերիարմ.։)
Քերդողութիւն (կամ քերողութիւն) է ըստ մասանց բանի. եւ են մասունք բանի՝ անուն, բայ, եւ այլն. (Երզն. Անյաղթ։ Տօնակ.։)
poetry, poem, verse;
grammar.
Քերըութիւն յայտնէ վասն բարւոյն, թէ Աստուածք տուիչք բարեաց են։ Զոր առակելով քերթութիւնն, եւ այլն. (Սահմ. ՟Դ. ՟Ժ. ՟Ժ՟Զ։)
cf. Կողով.
space between the tips of the thumb and forefinger;
or.
Ի քիլս ձեռին, եւ ի քայլս հոտին. (Նար. խչ.։)
Քիլք ոմանք ի նոյն տանէ երեւեալ ստայօգ բանիւ։ Զքիլսն չարաբանս եւ այլն։
chemistry;
alchymy;
cf. Տարրաբանութիւն.
Բառ յն. χυμική chymica. կամ արաբ. ալքիմիա. Փորձ ի քուրայս վասն խառնելոյ եւ վերլուծանելոյ կամ ելուզանելոյ զհոյզս բնական իրաց. որ է պիտանի ի բժշկականս. իսկ փորձ փոխելոյ զայլնիւթս յոսկի է յիմարական՝ մերժեալ յամենայն դարս յամենայն իմաստնոց։ (Ոսկիփոր.։)
cf. Քինանամ.
ՔԻՆԱՄ կամ ՔԻՆԱՆԱՄ. μηνίω, μηνιάω, γνωσιμάχομαι odium concipio sive foveo, irascor, contendo եւ այլն. Քէն ունել՝ պահել. ոխալ. ոխակալել. մախալ. խոխալ, հինհինալ.
kind of chalk or whiting.
Ա՛ռ որձ քիս, եւ իշու զաջ սմբակն, եւ այլն։
perspiration, sweat;
fatigue, labour, hard work, toil, hardship;
— մահու, death-sweat, perspiration preceding death;
առատ, կծու, գարշահոտ, թթու —, copious, acrid, fetid, sour or unpleasant perspiration;
ընդ — մտանել or հարկանել ի քրտան լինել, to sweat, to perspire, to transpire, to be all in a perspiration;
ի քրտունս համակիլ, ողողիլ յաւի, քրտան, to be all over in a sweat, to be bathed in perspiration;
քրտամբք երեսաց հայթայթել զկեանս, to earn one's bread or livelihood by the sweat of one's brow;
հարայ ընդ — ցուրտ, I fell into a cold sweat;
— ցուրտ ընդ անդամսն իջանէր, a cold sweat ran from all his members;
cf. Ապաժոյժ;
cf. Թաթաւիմ.
ἰδρώς sudor. Խոնաւութիւն կայլակեալ ընդ ծակտիս մարմնոյ ջերմացելոյ կամ խոնջելոյ. քրտինք. թէր. եւ նմանութեամբ՝ Ճիգն քրտնեցուցիչ. ծանր աշխատութիւն. երկք.
Քրտամբք երեսաց քոց կերիցես զհաց քո։ Հոսէին ի նմանէ քրտունք իբրեւ զկայլակս արեան։ Մինչեւ ի հիւանդս տանել ի քրտանէ նորա թաշկինակս։ Իբրեւ զձի ընդ քիրտն մտեալ։ Մի՛ դիւրին ինչ ջան համարիջիք, կամ սակաւ քրտանց եւ տքնութեանց արժանի.եւ այլն։
Վաստակ եւ քիրտն աշխատութեան։ Առաջինաջան երկօք, եւ բազմաշխատ քրտամբք փայլէր։ Ոչ մոռացաւ զբարի գործ նորա, եւ զքթտունս. (Վրք. ածաբ.։ Յհ. կբ։ Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։)
caressing, affectionate, coaxing, flattering;
wooing, courting.
Քծնի՛դ աղուէս, յափշտակօ՛ղդ գայլ. (Մագ. ՟Ծ՟Ե։)
to endeavour to please, to affect, to caress, to flatter, to fondle;
to court, to woo, to pay one's court to.
Ոչ շունք, ոյք ախտասէրք են քծնելով յայլս ի չար. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)
chlamys, mantle, cloak.
Ապականեաց զթագաւորական քղամիդն։ Զգեցոյց նմա զթագաւորական քղամիդն։ Պատառեաց զքղամիթն, եւ զծածկոյթ գլխոյ նորա ընկէց յերկիր. (Հ=Յ. յնվր.։ եւ Հ=Յ. սեպտ. եւ այլն։)
sleep-begetting, somniferous, soporific;
— դեղ, narcotic, opiate.
Մանրագոր ... խառնեալ ընդ այլ արմատս՝ քնածու լինի քնահաաաց. (Եզնիկ.։)
lyre;
viol, harp;
Lyra;
— հարկանել, to play on or sound the lyre.
Ջնար. կիթառ. տաւիղ. սաղմոսարան. փանդիռն. բարբուտ. նուագարան բախողական՝ աղեօք կամ լարիւք եւ թիլիւք կազմեալ յայլեւայլ ձեւս. սանթուռ, քեմանչէ, թամպուռա, պէրպուտ, հարբա. եբր. քիննօռ, նէպէլ. յն. քինի՛ռա, քիթա՛ռա, նա՛վլի. լտ. ջինիռա, ջիթա՛ռա. լիռա. նապլա . κινύρα ginyra κιθάρα λύρα lyra νάβλα, ναύλη nabla βάρβιτον, -ος barbiton ὅργανον organum.
Սրինգ եւ թմբուկ եւ փող եւ քնար։ Երգեսցէ քնարաւն, եւ դիւր լիցի քեզ։ Առնոյր դաւիթ զքնարն, եւ նուարգէր ձեռամբ իւրով։ Արուեստականօք թըմբկաց եւ քնարաց։ Նա է հայր՝ որ եցոյց զերգս եւ զքնարս։ Երգովք սաղմոսաց, տաւղօք եւ քնարօք, եւ թմբկօք եւ ծնծղայիւք եւ փողովք.եւ այլն։
lyrist.
Ի ձեռն քնարահար երգչին ձայն ... Զգեղեցկաձայնութիւն քնարահարաց։ լաւագոյն է, որպէս եւ քան զքնար՝ երգիչ քնարահար. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. յովն.։)
Գովի քնար, այլ ի ձեռն քնարահարին. ապա թէ ոչ իցէ ի քնարէն, եթէ քնարահարն եղծանիցի. (Ոսկ. ես.։)
folds of serpents;
rings or wrinkles in the elephant's trunk.
(որպէս թէ կնճռնոց) այսինքն Գալարք մարմնոյ օձից, կնճթի փղաց, եւ այլն. կռինճ կռինճ՝ ղանղալ ըլլալը.
examination;
ի — առնուլ, to examine, to consider, to ponder;
to argue, to discuss;
ի — գալ, to be examined, criticized;
ի — արկանել, մտանել, լինել, to examine, to study, to criticize.
Չարար իսկ զնոսա յայտնիս, այլ զմեզ արկ ի քնին։ Զայս ամենայն ի քնին արկանիցես։ Զիրսն ի քնին արկեալ։ Զհանգամանս պատճառաց ի քնին (կամ ի քննին) անկեալ՝ խնդրիցէ։ Խօսքն՝ որ արտաքս ելանեն, ի քնին գան. (Ոսկ.։)
to examine, to study, to investigate, to discuss;
to censure, to control;
to meditate, to consider, to think;
cf. Տեղեկագոյն.
Զիա՛րդ զԱստուած քննել մարթիցէք։ Քննեցէ՛ք զգիրս։ Քննեա՛ եւ տե՛ս։ Քննեցին զանօրէնութիւն, պարտասեցան ի քննել զքննութիւն։ Իբրեւ զգանձս քննեսցես զնա։ Քննեսցէ զխորհուրդս։ Արտեւանունք նորա քննեն զորդիս մարդկան։ Զչաւեղս իմ եւ զվիճակս իմ դու քննեցեր. Միտք ղբանս քննեն։ Ունկն քննէ զզարդ առակաց։ Իսկ որ ինչ յերկինս է՝ ո՞վ քննեսցէ։ Իբրեւ զոսկի ի բովս քննեաց զնոսա։ Ի վերայ դատաստանի արեան նորա կացցեն քննել։ Զի եթէ զանձինս քննէաք, ապա ոչ դատապարտէաք։ Առ ի քննել ձեզ զլաւն. եւ այլն։
Զայլսն մեծապէս քննեաց, բայց նոքա համբերէին. (Եւս. պտմ. ՟Զ. 41։)
examiner;
inquisitor;
controller;
fault-finder;
critic;
— գրոց, censor.
ἑκζητιτής, στοχαστής եւ այլն. exquisitor, conjector. Այն որ քննէ, խուզարկու.
examination;
research, discussion;
inquiry, inquest, inquisition;
control;
thorough investigation;
— խղճի, self-examination;
ի — մտանիլ, to examine;
ընդ քննութեամբ անցանել, to pass the censorship;
ընդ քննութեամբ արկանել, to examine, to control;
to criticize, to censure.
Ի քննել զքննութիւն։ Չիք քննութիւն իմաստութեան նորա։ Ի վերայ զօրաւորաց զօրաւոր քննութիւն հասանէ.եւ այլն։
pretty ways, mincing manner, smirking, prettiness, nicety, daintiness;
caress, endearment, fondling.
Քնքշանօք իմիք պչրեալ (կին՝ զաւակ մեծատան), այլ իմն լեալ ասիցէ (զանձնէ). (Ոսկ. եփես. ՟Ի։)
Թէպէտ եւ կան մարմնով, այլ ոչ վարին ըստ մարմնոյ քնքշանա։ Յաղերս դառնայ այնուհետեւ, այսինքն յողոքել իմն քնքշանօք։ Առ ծնօղսն քնքշանօք է. (Եղիշ. երէց.։ Գէ. ես.։ Վրդն. ես.։)
to render delicate, to pamper, to pet, to fondle, to coddle, to make much of.
Քնքշեցուեցի զմանկութիւն ձեր մանանայիւն եւ լորամարգաւն, եւ սեամբ հրոյն եւ այլն. (Գէ. ես.։)