to become hollow or deep;
to dive into, to go to the bottom of.
· Calfa
Որ գերագոյն յագին ի մէջ խորացելոյ փայտին. (Անյաղթ բարձր.։)
thought;
design, intention, resolution;
imagination, fancy, inspiration;
sentiment, disposition;
idea, fantasy, revery;
advice, counsel;
deliberation, consultation;
secret;
mystery;
symbol;
sacrament;
designedly, intentionally, on purpose, purposely;
փրկական —, the Holy Sacrament;
տուն, տաճար խորհդոյ, council-hall;
խորհրդեան դպիր, secretary;
— չար, pernicious advice;
— առնել՝ ի մէջ առնուլ՝ ունել, to consult, to determine, to decide on, to resolve on;
to deliberate, to confer together, to take counsel, to advise with;
— տալ, to counsel, to give advice, to advise;
— հարցանել, to ask advice, to consult, to take counsel;
ի մի — միաբանել, to think together, to deliberate unanimously;
շրջել ի խոհրդոց, to change or alter one's mind;
շրջել զոք ի խորհրդոց, to dissuade from, to advise against;
— ի մտի եդի գիտել, I had conceived the idea of knowing;
— արարի ընդ միտս իմ, I deliberated with myself;
— կալաւ, he conceived the idea to;
զյանդուգն զայն խորհեցաւ —, he formed the hardy design to;
մինչդեռ յայսմ խորհրդի էր, in the midst of these thoughts, while thus deliberating.
· Calfa
Ոչ ծանեան խորհրդովք, թէ զկէս փայտին այրեցին եւ այլն։ Միթէ իմստութեամբ քով կամ խորհրդո՞վ արարեր քեզ զօրութիւն։ Խորհրդով մղի պատերազմ.եւ այլն։
Գաւազանն յօձ խորհրդիւ դառնայր ... օրինակ մեծի փրկութեան խաչափայտին. (Կիւրղ. ել.։)
shovel;
blade of an oar, oar;
rudder, helm;
bagnio, hulks;
թի պարտիզի, spade, shovel;
թի փռան, a baker's shovel;
թիակ կրակարանի, fire-shovel;
— փայտեայ, wooden shovel.
· Calfa
sabre;
sword;
հարուած թրոյ, sabre-cut, sword-cut;
— ի ձեռին, sword in hand;
յիւր ապարանսն — շողացուցանել, to boast one's prowess hiding at home;
sword-fish;
weaver's shuttle;
an Armenian note.
· Calfa
Ոստայնանկն փայտեայ թրովն կնքէ զգործն, կամ կցէ ասէ զթելն. (Լծ. նար.։)
mended, repaired, pieced, patched;
botched;
ragged, tattered;
invented, fictitious, false.
· Calfa
Կարկատուն անօթ. այսինքն փայտակերտ նաւ. (Մագ. ՟Լ՟Գ։)
potter;
brick-maker;
bricklaying, brickwork, masonry;
ի —ի կալ, to make bricks.
· Calfa
՟հռ փայտակոփ, եւ ՟Ձռ քարակոփ ... զթիւ կաւագործին բաւանդակեաց. (Եփր. թագ.։)
made of clay, of brick or terracotta.
· Calfa
Զփայտակերտն հրով դատել, եւ զկաւակերտն ջուրբ լուանալ. (՟Գ. Մակ. ՟Ե. 23. (յն. ըստ իմաստից)։ Կաւակերտ զանգմամբ խմորեալ. Մագ. ՟Կ՟Ա։)
bark;
peel;
rind;
husk;
shell;
outside.
· Calfa
Զփայտ. ինչ գեղեցիկ սղոցեալ՝ քերեաց ճարտարութեամբ զամենայն կեղեւ նորա. (Իմ. ՟Ժ՟Գ. 11։)
pyx, box, sacred vase, ciborium.
· Calfa
Եթէ մուկն զհաղորդատուփն կտրէ (զփայտեղէն), եւ զհաղորդն ուտէ, քահանայն վասն անհոգութեանն տարի մի ապաշխարեսցէ. (Կանոն.։)
cf. Համագոյակից.
· Calfa
Բուսանի յանտառի խնձորն, որ փայտն լինելով՝ մարդկային նիւթոյս (այսինքն հողեղէն մարմնոյս՝ է) համագոյական. (Նիւս. երգ.։)
vn. va. to gather or put together, to muster, to collect, to convoke.
· Calfa
Համախմբելով ընդ փայտին անշնչապէս՝ զառ ի փայտէն բառնայր զպատուհաս մեղացն ադամայ. (Յհ. իմ. եկեղ. այսինքն բեւեռմամբ միանալով։)
constructed with twigs.
· Calfa
տատրակն զկրկտակերտ զդուզնաքեայ փայտակերտիկն ապաւէն ծննդոցն պատրաստէ. (Ագաթ.։)
rhapsody;
passage or extract from, part of a poem, canto;
book, chapter.
· Calfa
Հագներգութիւն ըստ հոռոմին լսի գաւազաներգութիւն. կամ ի հագնելոյ կարկատուն սանս. կամ է հագներգութիւն՝ ելք շնչոյ հագագին, զոր երաժշտականութեամբ նուագեն ի տաղս պարանցիկ երգոցն. կամ ի հագուցանելոյ ընդ միմեանս, եւ կարկատելով բանս՝ յիրեարս յեռել. կամ հագնին փայտ է անուշահոտ, որպէս սարդենին՝ որով երգէին. (Երզն. քեր. (ի զանազանից յայլ եւ այլ օրինակս)։)
apt to be melted, fusible;
dissoluble.
· Calfa
Առնել քերածոյս ի փայտից, եւ կոփածոյս ի քարանց, եւ կռածոյս ի հալական նիւթոց, կամ ձուլածոյս. (Անթիպատր։)
life-bringing, vital, vivifying;
zodiac.
· Calfa
Կենացն փայտ կենդանաբեր պտղաբերութեամբն. (Պիտ.։)
Զկենդանաբեր տապանին զփայտն. (Թէոդոր. խչ.։)
animal-plant;
cf. Կառաբոյս.
· Calfa
ԿԵՆԴԱՆԱԲՈՅՍ. ա.գ. Կենդանի կամ առոյգ բոյս՝ տունկ. փայտ խաչի.
life containing.
· Calfa
Մարմնով կամաւ բեւեռեալ ի կենսունակ փայտին. (Շ. տաղ խչ.։)
Ի վերայ կենսունակն փայտի։ Ի կենսունակն լրոյ աստուածային պատուիրանին. (Սկեւռ. ես. եւ Սկեւռ. աղ.։ Լմբ.։)
meat, eatables, nourishment, aliment, subsistence, food, victuals;
repast;
bait, food, provender, pasture;
prey;
fuel;
ունի՞ք ինչ —, have you any thing to eat ? — եւ ըմպելի, eating & drinking;
քաղցր ի —, sweet to eat;
— վատառողջ, misdiet;
առողջարար —, wholesome food;
ազնիւ՝ քաղցրանամ՝ փափուկ —ք, exquisite, delicious, dainty meats;
թշնամիք մեր՝ — մեր են, we can eat up our enemies like bread;
մատնելոց են նոքա ի — ձեզ, they shall be your prey;
— տալ՝ արկանել, to give to eat, to feed;
առնուլ ի —, to take for nourishment;
— առնուլ, to eat, to feed, to take food;
— լինել, to be the prey of;
— սրոյ առնել, to put to the sword;
— լինել հրոյ, to be for fuel to the flames;
—ք որովայնի եւ որովայն — կրոց, meats for the belly the belly for meats;
cf. Զուգեմ.
· Calfa
Ցողուն եւ փայտ ի կարակուր հրոյ ժողովեն. (Սարկ. հանգ.։ անսովոր է հոլովս քերթողական.)
to tear, to tear to bits or pieces, to lacerate, to rend;
to cleave, to cut, to divide, to slash;
to break, to crack, to split, to burst;
յօշ յօշ —, to cut to pieces, to dilaniate, to rend;
զմիմեանս —, to tear each other;
— զթագաւորութիւնն, to break up the kingdom;
— զեզինս, to slaughter oxen;
— զոք, to kill;
ակօս —, to furrow, to plough;
— զբանտն, to break out of prison;
— զօրէնս, to transgress, to violate.
· Calfa
Պատառել զհանդերձս, զպատմուճան, զօձիս։ Պատառեաց փայտ յողջակէզ։ Պատառեցից զթագաւորութիւնն ի ձեռաց Սողոմոնի։ Տիկքս պատառեցան։ Պատառիլ աղբերց, ծովու, վիմաց, լերանց.եւ այլն։
sacrifice;
celebration of mass.
· Calfa
Որդին զամենայն տեսանելով՝ որ ինչ առ ի պատարագագործութիւնն՝ կազմ եւ պատրաստ, ասէ. ահա հուր եւ փայտ՝ հա՜յր, ո՞ւր է զենլին։ Ի պասքային՝ առ հասարակ ամենայն ժողովուրդն քահանայութեամբ է պատուեալ. քանզի ամենեքին ինքնագործ լինին ի պատարագագործութեանն. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. ել. ՟Ա. 10։)
to surround, to environ, to encompass, to enclose, to fence, to gird;
to besiege, to invest, to beset;
to surround, to beset, to hem in;
to envelop, to pack up;
to spread abroad, to circulate, to take or lead about;
to veneer, to plate, to cover, to overlay;
պատեալ պաշարել զոք, to make a ring round, to hem round;
to beset;
— զվէրս, to dress a wound;
անդ խոր լռութիուն պատէ զամենայն, great silence prevails there;
ահ պատեաց զնա, he was struck by fear;
cf. Շուրջ.
· Calfa
Սուսերն գողիաթու պատեալ կայ ձորձով։ Որթս այս պատեալ է զնովաւ։ Պատեալ ի ներքուստ կամ արտաքուստ փայտիւ, պղնձով, ոսկւով. եւ այլն։
place or instrument of punishment.
· Calfa
Չարագործաց (էր խաչն) պատժարան։ Ի պատժարանի փայտին մածուցէր (զոտսդ). (Խոսր.։ Նար. ՟Լ՟Զ։)
deceiving, captious, false, deceitful, fallacious, delusive, sophistical, feigned, dissembled, concealed, artificial, illusory, vain;
seducing, untrue, lying;
—ք, deception, deceit, fraud, cheat, illusion, delusion, vanity, sophistry, feint, error, falsehood, lie;
cunning, craft, wile;
ի —ս արկանել, to deceive, to gull, to dupe, to lead into error.
· Calfa
Առաջին փայտն՝ գեղեցիկ եւ քաղցր պտղովն՝ մահու եղեւ առիթ, պատիր եղեալ ադամածին կուսին. (Անյաղթ բարձր.։)
cf. Պատկանաւորութիւն.
· Calfa
Ընդ նմին պատկանութեամբ գեղազարդեցին (այսինքն զայլ մասունս սրբոց խաչափայտին). (Նար. խչ.։)
painted;
— նկարագիր, portrait, likeness.
· Calfa
Արձանս պատկերակերպս ի քարանց եւ ի փայտից ի ձեռն արուեստից նիւթեն. (Վրք. ոսկ.։)
transgression, infraction, prevarication;
disobedience, sinning.
· Calfa
Ի պատուիրանազանցութեան գտեալ առաջինն ի մարդկանէ։ Զնախաստեղծին պատուիրանազանցութիւն՝ պտղոյն ճաշակման։ Յորմէ վրիպեցաւ բնութիւնս պատուիրանազանցութեամբն։ Կթեաց զփայտն մահու, եւ զպտուղ պատուիրանազանցութեանն. (Խոր. ՟Ա. 3։ Ժմ.։ Խոսր.։ Իսիւք.։)
asylum, refuge, retreat, shelter, cover;
protection, patronage, defence, prop, support;
resources;
— լինել, to be the refuge of to protect, to defend, to take under one's protection.
· Calfa
ողնափայտին պատսպարան իսկոյն բեկաւ։ պատսպարանդ սահեցելոց. (Նար. ՟Լ՟Բ։)
to be enclosed, surrounded;
to take refuge, to seek shelter, to retire, to be under cover, to shelter or defend oneself;
to recover oneself, to get up;
to get heart, to regain courage;
to return, to reinhabit, to dwell in, to remain, to repose.
· Calfa
comprehension, containing, embracing;
syllepsis;
party, assembly;
— առաքինութեանց, the union of all the virtues.
· Calfa
Ըստ շրջագայութեան ճախարակեալ փայտի ... այստէս եւ ինձ իմասցին տօնք տարեկանք՝ պարառութիւնք տարւոյ։ Պսակըս քաղցրութեան՝ ամիս (այսինքն տարւոյս) եկեալ պարառութեան. (Մագ. ՟Թ. եւ Մագ. ոտ. խչ.։)
bridge;
պսակ կամրջի, parapet —.
· Calfa
Արկից կամուրջ։ Նիզակ՝ իբրեւ զփայտ կամրջի (յն. անցից). (Ես ՟Լ՟Է. 25։ ՟Բ. Թագ. ՟Ի՟Գ. 21։)
mast;
sail;
weaver's beam;
— դրօչու, flag-staff;
կանգնել զ—ն, to raise a —;
խոնարհեցուցանել զ—ն, to unmast;
to dismast.
· Calfa
Առնել քեզ կայմս եղեւնափայտեայս. (Եզեկ. ՟Ի՟Է. 5։)
Կայմն, որ է փայտ առագաստի նաւին. (Գէ. ես.։)
(ի կալոյ կամ ի կայուն գոլոյ, որպէս եւ ի յն. իսդօս) ἰστός malus, arbor navis եւ ἰστίον velum. Ստուար ձող նաւու իբրեւ բուն ծառոյ կամ սիւն փայտեղէն, յորոյ վերայ պարզի առագաստն. լայնաբար նշանակէ եւ զառագաստն,
· Calfa
Արասցես զսիւնակս խորանին յանփուտ փայտից՝ կանգնաւորս. ի տասն կանգնոյ զերկարութիւն միոյ սիւնակին առնիցես։ Նոյնպէս արասցես երկոցունց անկեացն կանգնաւորս. այսինքն որոշեալ կանգնօք չափեալս. (Ել. ՟Ի՟Զ. 16. 24։ ՟Լ՟Զ. 20։)
s. bot. celandine, tetter-wort.
· Calfa
որ է հողմափայտն. եւ մամիրան ասեն։ Իսկ պրս. թուրքերէն ասի, որպէս ծիծառնախոտ։
premature, preco-cious, ripe before the season;
prior, anterior;
old, ancient;
before the time, prematurely, very early;
պտուղ — եւ անագան, early or first, late or backward fruits;
անձրեւ — եւ անագան, the former the latter rain, vernal autumnal rain.
· Calfa
leaden, made of lead.
· Calfa
Բիւր բեռն փայտեայ կամ կապարեայ գտանել. (Ոսկ. ես.։)
to bind, to tie, to fasten;
to bind or tie up;
to bind fast, to pinion;
to cord, to bind with cords;
to bind, to connect or link with;
to chain, to put in irons, to imprison;
to bind by friendship, by contract;
to spell.
· Calfa
fore-runner, precursor;
out-rider;
guide;
precursory.
· Calfa
Օրհնեալ ես փայտ սուրբգ կարապետ յառաջագոյնս երկնայնոյն ընթացեալ. (Անյաղթ բարձր.։)
այսօր ցնծա՛ նշան յաղթօղ՝ փայտ փրկութեան, սատուածընկալ եւ ահարկու՝ մեծ կարապետ. (Սիւն. տաղ խչ.։)
large jar for wine, cask, barrel;
tun;
cf. Ծակ.
· Calfa
πίθος dolium. Անօթ խոր եւ մեծափոր. կավեղեն թրծեալ, կամ փայտեղէն, ընդունարան քաղցուոյ եւ գինւոյ.
squared;
quadrate.
· Calfa
Տապան ի չորեքկուսի փայտից (որ ի Փիլ. չորեքանկիւնի)։ Չորեքկուսի լինիցի սեղանն։ Չորեքկուսի եւ կրկին գործեաց զտախտակն։ Պարիսպ ի չորեքկուսի վիմաց։ Ամենայն անջրպետք չորեքկուսի պատուարաւորք. (Ծն. ՟Զ. 14։ Ել. ՟Ի՟Է. 1։ ՟Լ՟Թ. 9։ Երեմ. ՟Ժ՟Բ. 4։ ՟Գ. Թագ. ՟Է. 5։)
fastened, tied with a tie-piece;
sustained by a buttress;
cf. Պահանգ.
· Calfa
Պահանգակապ փայտեղէն կապեալ ի շինածի, եւ ի շարժման ոչ խախտեսցի. (Սիր. հին. ՟Ի՟Բ. 19. որպէս եւ յն. պահանգ փայտեղէն կապեալ։)
water-carrier.
· Calfa
Ի փայտակոտորէ ձերմէ մինչեւ ցջրբեր ձեր. (Օր. ՟Ի՟Թ. 11։)
Զի մի անձամբ ջրբեր լինիցին, եւ փայտակոտոր, եւ հրավառ. (Սարգ. յուդ. ՟Բ։)
shell, bomb, grenade;
—ս արձակել, to shell, to fire shells, to shoot bombs.
· Calfa
Եդեալ լիցի այն ի փայտ ըռմբի ... Նշանակն դնի ի կողմանէ կապեալ կամ ագուցեալ ի յըռմբի։ Զոր բառնան ըռմբօք ի չորից բարձր ի վերայ նորա առագաստ. (Մաշտ. ջահկ.։)