much extended.
Բանս մեծաձիգս երկայնատարածս առցուք ի պատմութիւն ճառիս. (Վեցօր. ՟Ա։)
long life, long days;
—րս or —րց, long lived;
—րս լինել, cf. Երկայնօրեայ՞՞՞լինիմ.
to lengthen, to extend, to stretch, to draw, to draw out;
to prolong;
— զոտս or զսրունս, to stride, to straddle.
παρατείνω, ἑκτείνω, μακρύνω եւ այլն. extendo եւ այլն. Երկայնացուցանել. երկայն առնել. ձգել. ձգտել. եւ Երկար առնել. յերկարել. երկընցընել.
Երկայնել զապաւանդակս, զքղանցս, կամ զճառս մատեանին, զբանն. (Ես. ՟Ծ՟Դ. 2։ Մտթ. ՟Ի՟Դ. 5։ ՟Բ. Մակ. ՟Բ. 33։ Գծ. ՟Ի. 7։)
Տէրն մահու եւ կենաց ե՛ւ կարճել իշխէ զհրամանն իւր, եւ երկայնել. (Եզնիկ.։)
Ժամավաճառ բանիւք երկայնէր զասացեալսն. (Փարպ.։)
that lives or lasts long;
of a long while or time.
ԵՐԿԱՅՆԺԱՄԱՆԱԿԵԱՅ ԵՐԿԱՅՆԺԱՄԱՆԱԿԵԱՆ. μακροχρόνιος longaevus χρόνιος diuturnus Երկայնակեաց. եւ Երկարատեւ.
Թէպէտ եւ ան զփիղ երկայնաժամանակեայ իցէ. (Լծ. կոչ.։)
cf. Երկայնժամանակեայ.
ԵՐԿԱՅՆԺԱՄԱՆԱԿԵԱՅ ԵՐԿԱՅՆԺԱՄԱՆԱԿԵԱՆ. μακροχρόνιος longaevus χρόνιος diuturnus Երկայնակեաց. եւ Երկարատեւ.
Թէպէտ եւ ան զփիղ երկայնաժամանակեայ իցէ. (Լծ. կոչ.։)
longsuffering, patience.
Զներելովն եւ զերկայնմտութեամբն արհամարհիցես։ Որ համբերն բազում երկայնմտութեամբ. (Հռ. ՟Բ. 4։ ՟Թ. 22։)
Երկոլքումբք տեսանեմբ վարեցեալ զաստուած, երկայնմտութեամբն եւ վրէժխնդրութեամբն. (Յհ. իմ. պաւլ.։)
Ցուցանէ զբազում ժամանակաց զերկայնմտութեամբ իւր. (Մխ. երեմ.։)
to live long.
Երկայնօրեայք լինիցիք յերկրին, կամ ի վերայ երկրին, զոր ժառանգիցէ. (Օրին. ՟Ե. ՟Զ. ՟Ժ՟Ա. ՟Լ՟Բ։)
mill;
mill-stone;
grindstone;
— իշոյ, mill-stone turned by an ass;
վերին —, upper mill-stone;
ներքին —, lower mill-stone;
cf. Երկանաքար.
μύλος, μύλον mola, molendinum Աղօրիք. եւ քարինք աղալոյ. որպէս երկանաքար կրկին՝ վերին եւ ներքին. ջաղացք, երկանք, երկանի քարը.
Ա՛ռ երկան, աղա՛ ալիւր։ Բեկոր երկանի։ Ձայն երկանի։ Քար մի իբրեւ զերկան մեծ։ Մինչեւ ցանդրանիկ աղախնոյն՝ որ կայցէ յերկանս։ Եթէ երկու աղայցեն ի մի երկանս. (Ես. ՟Խ՟Է. 2։ Դատ. ՟Թ. 53։ Յայտ. ՟Ժ՟Ը. 21. 22։ Ել. ՟Ժ՟Ա. 5։ Մտթ. ՟Ի՟Դ. 41։)
Իբրեւ հատ հաճարոյ ի մէջ երկուց երկանաց. (Արշ.։)
Զերկանիցն օրինակ ի մէջ բերէ. (Երզն. մտթ.։)
Եթէ ոչ ծածկեն զաչս եզին յերկանս, ուտէ զալիւրն՝ զոր աղայ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Զ։)
Ես կին մի առ երկանս գտանիցիմ ... եթէ ի հարկէ ընդ երկանս կապեալ իցես. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե։)
Մի՛ գրաւեսցես զվերին եւ զներքի՛ն երկան. (Օրին. ՟Ի՟Դ. 6։)
mill-stone;
mill-stone quarry;
of millstone;
— հաստատուն, bedstone, bed mill-stone, lower mill-stone;
— շարժական, runner, upper mill-stone, top mill-stone.
Երկանաքարիւն իշոյ ի պարանօց օրինակէ զվարս աշխարհիս. (Բրսղ. մրկ.։)
Զնիզակն իւր զբոլորատէգ ... նստոյց յերկանաքար արձանին. (Խոր. ՟Բ. 8։)
binominous, having two names.
διώνυμος binominis, duo habens nomina Ունակ երկուց անուանց. երկու անուն ունեցօղ.
Յիսուս քրիստոս կոչեցաւ երկանո՛ւն». այսինքն կրկին անուամբք. (Կոչ. ՟Ժ։)
parasitic.
Որ պաշտօն տանի երկուց, անձին եւ օտարի, շնթելով մեծատանց, եւ պարարելով զորովայն իւր. զի դնի որպէս յն. παράσιτος parasitus, որ է պատառաբոյծ.
Երկապաշտիցն է այն արուեստ, գուսանացն եւ կաքաւչացն. (Ոսկ. եփես. ՟Ժ՟Է։)
Տեսանիցես զմեղաւոր ոք երկապաշտիւք (կամ երկապաշտեօք) մեծարեալ ... որ զողոքսն եւեթ խօսեսցին. (Ոսկ. ես.։)
cf. Աշխատասիրեմ.
Անձանձրոյթ երկասիրելովն արդարեւ գերազանցեալ զամենեքումբք. (Պիտ.։)
cf. Աշխատասիրութիւն.
Պատիւ ընծայեցուցանէ ըստ գործոյն՝ նորա երկասիրութեանն. (Փիլ. լին.։)
Յերկոցունց յայսցանէ երկասիրութեանց ... ի գործնական եւ ի տեսական ընթացիցն. (Սարգ. յռջբ.։)
Հայեա՛ց ... ի մեղութիւն երկասիրութիւն. (Լմբ. առակ.։)
dissyllabic.
ԵՐԿԱՎԱՆԳ ԵՐԿԱՎԱՆԿ. δισσύλλαβος disyllaba, duabus constans syllabis որ եւ ԵՐԿՎԱՆԳ, ԵՐԿՇԱՐԱՎԱՆԿ. Բաղկացեալն յերկուց վանկից կամ ի փաղառութեանց.
Երկավանգք են այս մաշտոց, դաւիթ. (Թրակ. քեր.։)
Փոխանակ երկավանգի (աբրամ՝) լիցի եռավանգ (աբրաամ)։ Երկավանգ անուն աբրամ՝ մեկնեալ է, հայր վերամբարձ. (Փիլ. լին.։)
of two kinds.
Երկատեսակ իմն սոցայն կարծեսցի գոլ տրամադրութիւն։ Երկատեսակ բնութիւնս է մարդկային. (Յհ. իմ. երեւ. եւ Յհ. իմ. պաւլ.։)
Մահու եւ կենաց՝ երկատեսակ բուրումն բարդեաց. (Նար. մծբ.։)
Եւ διειδής, διειδέστερος, διειδέστατος conspicuus, clarus. Ըստ հայումս, որպէս Կրկին տեսութեամբ երեւեցուցիչ. ըստ իմաստից յն. Յոյժ պայծառ, յստակ, ջինջ, պարզ.
Հայելիս երկատեսակս եւ անաղտս։ Երկատեսակս իմացութիւնս։ Երկատեսակն վերահայեցութիւն. (Դիոն. երկն. ՟Գ. եւ ՟Ժ՟Ե։)
Երկատեսակ ունելով զհայելի մտացն. (Վրդն. ծն.։ (լաւ եւս էր թարգմանել՝ Լուսատեսակ, կամ յստակ. յորմէ եւ յաջորդ ածանցքն։))
to divide into two kinds, to divide.
Զիմաստասիրութիւնն ի տեսականն եւ ի գործականն երկատեցաք ... երկաքանչիւր ոք յերկատելոցս մասանցս ստորաբաժանի. (Սահմ. ՟Ժ՟Զ։)
Երկակդ՝ զի երկատեցաւ ... զմիակն դարձեալ յերկատելն գործէ. (Մագ. ՟Ձ՟Դ։)
division into two parts;
— լուսնոյ, dichotomy.
Ո՞ւր ունիցի տեղի երկատութեանն բան. (Սարկ. հանգ.։)
long, extended, ample;
prolix;
slow, tardy;
length;
—, ընդ —, long, a long while;
at length.
Երկայն՝ ըստ տեւողութեան ժամանակի, եւ շարունակութեան տեղւոյ, բանից, եւ այլն.
Երկար ամանակաւ պահեն զվատախառնութեանցն բերս. (Անյաղթ ստորոգ.։)
Ի խորհուրդ երկար։ Երկար տեսողութիւն։ Երկարս շարագրեցից բանաստեղծութիւնս. (Նար.։)
Վիհս երկարս (ցխորութիւն)։ Լեառն մի երկար յերկրէ բարձրութեամբ։ Այր սրտեայ էր, եւ անդամօք երկար. (Խոր. ՟Ա. 15. 25. ՟Բ. 5։)
Զի մի՛ թողուցուն զյաղթութիւն եւ զարմասցին ընդ երկարս հասակաց. (Եփր. ել.։)
Երկար մովաբացւոյն գոչէ». պիտի երանք, կամ մէջք, ըստ յն։
ԵՐԿԱՐ. ըստ քերականաց եւ քերթողաց՝ Ձայնաւոր տառ եւ վանկ երկայն ամանակաւ. որպէս եւ երկայն ամանակն, եւ նշանակ նորին՝ ոլորակն (՜). որ է ըստ յն. ( = ). որոյ հակառակն է սուղ).
ԵՐԿԱՐ. ԵՐԿԱՐՍ. մ. իբր Ընդ յերկար. երկար. զորս տեսցես ի կարգի տառիցս Ը, Յ.
Մեծութիւն ձայնի երկար գոչելոյ։ Մի՛ երկարս ծածկեսցես. (Նար.։)
cf. Երկայնաբան.
Գուցէ կարծիս առտուեցից ձեզ՝ երկարաբան (լինել). (Պղատ. օրին. ՟Ա։)
cf. Երկայնաբանեմ.
Աւելորդ է մեզ վասն նոցա երկարաբանել. (Շիր.։)
to lengthen, to prolong, to drag, to delay;
to draw back;
to continue.
Զկնի եկելոցն երկարաձգէր տեսութիւն». իմա՛, ի հեռի ձգիւր, կամ յամենայր. (Մագ. ՟Ի՟Ե։)
elongation, prolonging;
duration, length, prolongation;
act of going back.
Խարխալեալ յերկարաձգութենէ ամացն. (Խոսր.։)
Ոչ աւուրց երկարաձգութեամբ. (Նար. ՟Խ՟Գ։ Մի՛ մնար ժամանակաց եւ ամաց երկարաձգութեամբ ի չարիսն. Լմբ. ժղ.։)
long, extended, that lasts a long time, durable.
Հաստումն է առանց բերման երկարաձիգ տարածումն. (Արիստ. աշխ.։)
Երկարաձիգ լեառն։ Լերինք երկարաձիգք։ Երկարաձիգ երկայնութիւնք վայրաց. (Փիլ.։ Վեցօր.։)
long, prolix, diffuse.
Զոր եւ երկարապատում է զիւրաքանչիւրոցն դնել բանս. (Շ. թղթ.։)
duration, length.
Յերկար տեւողութիւն. շատ դիմացկունութիւն.
Ո՛չ ըստ ինքեան ունել զերկարատեւութիւն զօրէն այլոց տնկոց. (Պիտ.։)
to lengthen, to prolong, to stretch, to extend;
to suspend;
to delay, to temporize.
Զանմիջոցն եւ զերկարիլն յայտ առնելով. (Վրդն. ել.։)
length, elongation, extent, reach;
prolixity.
μακρότης, μῆκος longitudo, prolongatio Երկայնութիւն ժամանակի կամ տեւողութեան, եւ կենաց, եւ բանից.
Երկարութիւն խօսից. (Խոսր.։)
cf. Երկարութիւն.
Զերկարումն իրացն խռովութեան. (Եղիշ. ՟Ա։)
Զմին յերկամանակաց ըստ երկարման (առոգանութեան) առեալ. (Թր. քեր.։)
cf. Երկուորեակ;
cf. Երկուորի.
ԵՐԿԱՒՈՐ ԵՐԿԱՒՈՐԵԱԿ ԵՐԿԱՒՈՐԻՔ. δίδυμος, -μοι, Διόσκουροι, -κοροι geminus, gemelli Երկուորեակ եղբարք. մանաւանդ՝ կաստոր եւ պողիկեւտիս՝ անցեալք ի համար կենդանակերպից. որ եւ Դիոսկուրացիք. իբր դիոսի տղայք. ջուխտ.
Երկաւորին ... եւ խեցգետնի. (Երզն. ոտ. երկն.։)
Խոյ, ցուլ, երկաւորեակք. (Փիլ. ել. ՟Բ. 76։)
Նախ խոյն, եւ ապա ցուլն, եւ ապա երկաւորեակ. (Շիր.։)
Մերթ իբր Երկաւորիք կենդանւոյ. եւ Զոյգ ջլաց. ամոլաջիլք.
Կողովս երիս ոսկեղէնս, եւ մի արծաթի. իսկ արծաթին կից էր ընդ միում յոսկեղինացն իբրեւ զերկաւորի ... իսկ զերկուորիսն բարձրագոյն եցոյց ի վերոյ կողմանէ հիւսիսային կողովոյն. (Ճ. ՟Զ.։)
Զզեւս (այսինքն զարամազգ) խոստովանին՝ զհայրն իւր կապել (զկռոնոս), զի զուստերսն կլանէր ոչ իրաւամբք. զնա իսկ՝ զհօրն իւր զերկաւորիսն հատուցանել (այսինքն հատանել). (Պղատ. եւթիփռոն.։)
Որ կոտորեցին կամօք իւրեանց զերկաւորիս անդամոց. (Կանոն.։)
cf. Երկուորեակ;
cf. Երկուորի.
ԵՐԿԱՒՈՐ ԵՐԿԱՒՈՐԵԱԿ ԵՐԿԱՒՈՐԻՔ. δίδυμος, -μοι , Διόσκουροι, -κοροι geminus, gemelli Երկուորեակ եղբարք. մանաւանդ՝ կաստոր եւ պողիկեւտիս՝ անցեալք ի համար կենդանակերպից. որ եւ Դիոսկուրացիք. իբր դիոսի տղայք. ջուխտ.
Երկաւորին ... եւ խեցգետնի. (Երզն. ոտ. երկն.։)
Խոյ, ցուլ, երկաւորեակք. (Փիլ. ել. ՟Բ. 76։)
Նախ խոյն, եւ ապա ցուլն, եւ ապա երկաւորեակ. (Շիր.։)
Մերթ իբր Երկաւորիք կենդանւոյ. եւ Զոյգ ջլաց. ամոլաջիլք.
Կողովս երիս ոսկեղէնս, եւ մի արծաթի. իսկ արծաթին կից էր ընդ միում յոսկեղինացն իբրեւ զերկաւորի ... իսկ զերկուորիսն բարձրագոյն եցոյց ի վերոյ կողմանէ հիւսիսային կողովոյն. (Ճ. ՟Զ.։)
Զզեւս (այսինքն զարամազգ) խոստովանին՝ զհայրն իւր կապել (զկռոնոս), զի զուստերսն կլանէր ոչ իրաւամբք. զնա իսկ՝ զհօրն իւր զերկաւորիսն հատուցանել (այսինքն հատանել). (Պղատ. եւթիփռոն.։)
Որ կոտորեցին կամօք իւրեանց զերկաւորիս անդամոց. (Կանոն.։)
cf. Երկուորեակ;
cf. Երկուորի.
ԵՐԿԱՒՈՐ ԵՐԿԱՒՈՐԵԱԿ ԵՐԿԱՒՈՐԻՔ. δίδυμος, -μοι , Διόσκουροι, -κοροι geminus, gemelli Երկուորեակ եղբարք. մանաւանդ՝ կաստոր եւ պողիկեւտիս՝ անցեալք ի համար կենդանակերպից. որ եւ Դիոսկուրացիք. իբր դիոսի տղայք. ջուխտ.
Երկաւորին ... եւ խեցգետնի. (Երզն. ոտ. երկն.։)
Խոյ, ցուլ, երկաւորեակք. (Փիլ. ել. ՟Բ. 76։)
Նախ խոյն, եւ ապա ցուլն, եւ ապա երկաւորեակ. (Շիր.։)
Մերթ իբր Երկաւորիք կենդանւոյ. եւ Զոյգ ջլաց. ամոլաջիլք.
Կողովս երիս ոսկեղէնս, եւ մի արծաթի. իսկ արծաթին կից էր ընդ միում յոսկեղինացն իբրեւ զերկաւորի ... իսկ զերկուորիսն բարձրագոյն եցոյց ի վերոյ կողմանէ հիւսիսային կողովոյն. (Ճ. ՟Զ.։)
Զզեւս (այսինքն զարամազգ) խոստովանին՝ զհայրն իւր կապել (զկռոնոս), զի զուստերսն կլանէր ոչ իրաւամբք. զնա իսկ՝ զհօրն իւր զերկաւորիսն հատուցանել (այսինքն հատանել). (Պղատ. եւթիփռոն.։)
Որ կոտորեցին կամօք իւրեանց զերկաւորիս անդամոց. (Կանոն.։)
of, or for two days.
ԵՐԿԱՒՈՒՐԲ ԵՐԿԱՒՈՒՐՑ ԶԵՐԿԱՒՈՒՐՍ. Երկօրեայ. զերկուս կամ ցերկուս աւուրս. երկու օր. երկու օրով.
Ընդէ՞ր պահէիր երկաւուրբ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։)
Երկաւուրց է հանգիստ աշխարհիս, եւ յաւիտենական են տանջանք եւ ամօթ. (Մանդ. ՟Ժ՟Ը։)
Պահեմ զերկաւուրս։ Մի՛ ինչ ուտիցես զերկաւուրս. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա. ՟Ժ՟Ե։)
both, each, every.
ἐκάτερος, ἁμφότερος, -ρα, -ρον uterque, utraque, utrumque, ambo Իւրաքանչիւրն յերկուց. այսինքն երկոքեանն իսկ. երկուքնալ.
Տղայ մանկանն անձն անկցորդ է եւ անընդունական երկաքանչիւրոյ, բարւոյ եւ չարի։ Որ զմիմեանց կախեալ են, ոչ առանց երկաքանչիւր (այսինքն երկաքանչիւրոյ) շարժմանց զներգործութիւնն առնու։ Է մէջ զգայութիւնն, եւ ծայրք երկաքանչիւրքն՝ միտքն եւ զգալին. (Փիլ.։)
Ի խառնմանէ երկաքանչիւրիցն ... եւ ի յերկաքանչիւրոցն. (Նիւս. բն. ՟Ի՟Դ։)
Մի իր ի ձեռն երկաքանչիւրիցն տպացեալ. (Մեկն. ղեւտ.։)
Երկաքանչիւրոց գոյութեանց։ Յերկաքանչիւր բնութեանցս մերոց. (Նար.։)
Երբեմն զմարդոյ վայելուչսն թողոյր ձայնս, եւ երբեմն ցուցանէ իրս՝ աստուածութեանն միայն եղեալ պարտ. զի իմասցի երկաքանչիւր ինչ». այսինքն ծանիցի միանգամայն աստուած եւ մարդ. որ յայլոց յումպէտս թարգմանեալ է Երկախումբ։
Երկաքանչիւրովքն խրատէ. բարեաւն յորգորէ, եւ ահիւն զկծեցուցանէ. (Յճխ. ՟Զ։)
Երկաքանչիւր ումեք ի նոցանէ։ Յերկաքանչիւր ումեքէ այնոցիկ, յերկրէ եւ ի ջրոյ. (Փիլ.։)
doubtful, uncertain, undetermined, perplexed;
յերկբայս լինել, to doubt, to have doubts;
to scruple, to demur;
յերկբայս արկանել, to call into question;
յերկբայս առնել, to bring into suspicion, to make suspicions.
Զամենայն զօրսն յունաց յերկբայս արար ի սուրբ ուխտէն. (Եղիշ. ՟Դ։)
Ոչ մարթ գոյ ներանիւթել զերկբայն յերկբայէ։ Ոչ կամէր զերկբայսն յերկբայիցն սահմանել. (Անյաղթ պորփ.։)
Երդումն առ մեզ վասն այնորիկ լինի, զի զերկբայ եւ զկեղակարծելի իրս հաւատարմացուցանեմք. (Ոսկիփոր.։)
ՅԵՐԿԲԱՅՍ ԼԻՆԵԼ, եւ ԱՌՆԵԼ. որպէս Երկբայիլ, եւ Երկբայեցուցանել.
Յերկբայս եմք վասն այսոցիկ, եթէ ե՞ն, եւ եթէ ոչ. (Սահմ. ՟Ա։)
Որ այսպիսեաց եւ այսքան պատգամաց յերկբայս լինէր. (Իգն.։)
Միաբա՞նք իցեն ի սէր միմեանց, եթէ երկբայք. (Ղեւոնդ.։)
cf. Երկբայիմ.
Եթէ միայն կամեսցիս, փրկութեան հանդիպել ոչ երկբայանամ. (Սարկ. աղ.։)
Ոչ երկբայանամ ես իմոց վիրացս բժշկութեան։ Յաղօթելն երկբայացաւ. (Ճ. ՟Գ.։)
Մի՛ ոք ընդ այս երկբայացեալ տարակուսեսցի. (Խոր. ՟Ա. 13։)
Այսպիսի ծփանօքս միշտ երկբայացեալ իմ մերձ ի թողուլ զգործս. (Արշ.։)
Առ ի մէնջ ոչ երկբայանի. բայց յոմանց յայլոց երկբայանի (գոյութիւն իմաստասիրութեան). (Սահմ. ՟Ա։)
Երկբայանային առ ի մէնջ։ Բացատրեաց զերկբայացեալն ի մէնջ. (Անյաղթ պորփ.։)
cf. Երկբայութիւն.
Ոչ ի կարծիս կոչէին, եւ ոչ երկբայանօք հաւատացին ի յարուցիչն ամենեցուն. (Մամբր.։)
to doubt, to suspect, to hesitate, to mistrust.
Ոչ երկբայեցան ինչ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 17։)
Մի՛ երկբայեսցուք խոստմանցն. (Խոսր.։)
doubt, hesitation, perplexity, irresolution;
suspicion;
incertitude, ambiguity.
ἁπορία, ἁμφισβήτησις dubitatio, dubium Երկմտութիւն. տարակուսանք. կասկած. թերահաւատութիւն. վարանք անձին կամ մտաց. եւ Անստուգութիւն իրաց.
Երկբայութիւն մտաց անկատար եւ կաղ է միշտ, եւ կոյր. (Փիլ.։)
Առանց ամենայն երկբայութեան. (Փարպ.։)
Մի՛ ի հարկէ, եւ երկբայութեամբ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։)
Ծառայական երկիւղիւ երկբայութիւն արկեալ ծառային, թէ ոչ կամիցի կինն գալ. (Վրդն. ծն.։)
Ամենադժոխ է եւ մանկացն երկբայութիւն». իմա՛, երկբայելին լինել ի խառնակ ծնօղս. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
Ուր եւ յեբրայեցիսն յիմ սիրելիսն՝ երկբայութիւնս գտանի (ընթեցուածոց). (Եւս. քր. ՟Ա։)
Ոչ գտաւ երկբայութիւն ի սոսա (ի թարգ. եօթանասնից). (Վրդն. սղ.։)
amphibological, double, ambiguous;
double-dealing, double-tongued.
Զերկբանսն եւ զերկխօսսն իբրեւ զհրապարականէծս ի բաց ընկեսցուք. (Համամ առակ.։)
Երկբան իցէ, երկխորհուրդ իցէ. (Եւագր. ՟Ժ՟Ը։)
Մի՛ երկբան ինչ վասն փութանակի եւ լուսաւորագոյն յարութեանն ի նենգաւորացն համարիցի ... եդին ի գերեզմանի. (Ագաթ.։)
Երկբա՛ն է յեօթանասնիցն թարգմանութենէ ամօք հինգ հարիւր ութսուն եւ վեցիւք։ Երկբան են առ հրէից եբրայականն՝ ամօք վեց հարիւր յիսունիւք։ Երկբանի՛ ի հրէական եբրայեցւոցն ամօք երեք հարիւր քառասուն եւ իննուք. (Եւս. քր. ՟Ա։)
Պարտ է մեզ զերկբանալ խորհրդոցս իմոց պատմել ձեզ». (Շիր.) ընթերցի՛ր կամ իմա՛, երկբանիլ, երկուանալ։
amphibology, ambiguous discourse, ambiguity.
Բազում երկբանութիւն է ի մէջ հնոցն (ժամանակագրաց)։ Ո՛րպէս զհոմերոսէ առ ի բազմաց եղեւ երկբանութիւն. (Եւս. քր. ՟Ա. եւ ՟Բ։)
Ղուկաս մի դիւահար ասէ, եւ սա երկուս. եւ ո՛չ այն երկբանութիւն ինչ ցուցանէ. (Ոսկ. մտթ. ՟Բ. 3։)
diphthong.
δίφθογγος diphtongus Ունօղ զկրկին ձայն ի մի վանկ յօդեալ յերկուց ձայնաւորաց, կամ ի մի եւ եթ ձայնաւոր ունակ զօրութեան կրկին տառից. զոր օրինակ ու, իբր լտ. u. աւ, իբր օ. ե՛ւ, իբր իւ, այսինքն եու. եւ ւ, իբր իւ կամ ի. ե, իբր եէ. ա՛յ, իբր աե. եւ այլն. որք ասին եւ Երկձայն.
born or produced doubly, double;
having two qualities.
διφυής duplicis naturae, vel indolis;
bipartitus Որոյ կրկին են բոյսք բարուց, կամ յատկութիւնք.
Կեկրոփս դիփիէս ... կոչի երկբոյս, կա՛մ վասն հասակին երկայնութեան, կամ զի եգիպտացի էր, եւ զերկոսին լեզուս գիտէր. (Եւս. քր. ՟Բ։)
to assemble in two troops or regiments.
Երկու գունդ լինել. յերկուս թեւս բաժանիլ զօրաց.
Երկգնդեցան ... իբրեւ երկու երամակք այծից. (՟Գ. Թագ. ՟Ի. 27։)
of two colours.
Որպէս ասր սպիտակ ներկանիցի ծիրանի, եւ ո՛չ է երկգոյն. (Սարկ. հանգ.։)
of two faces;
of two sorts, diverse;
deceitful, counterfeit;
doubtful, equivocal, ambiguous, amphibological.
Ի վերայ երկդիմեան յանցուցելոցն. ((այսինքն երկոքումբք յանցուցելոցն). Եփր. մնաց.։)
cf. Երկդիմեան.
Գազանք անծանօթք ... երկդիմիք, վեցձեռնիք. (Խոր. աշխարհ.։)
Մրջնառիւծս ասեն՝ թէ երկդիմի է, զմի ինչ ունելով ի մրջմանց, եւ մի ինչ դարձեալ յառիւծուց. (Իսիւք.։)
ԵՐԿԴԻՄԻ. διπρόσωπος ըստ քերականաց է դերանուն, որ ընդ դիմի անձին ի մէջ բերէ եւ զդէմն իրին. զոր օրինակ իմ, մեր, իմոյ, մերոյ.
Ոմանք ածանցականք որպէս եւ ամենայն ստացականքն, որք եւ երկդիմիքն կոչին. (Թր. քեր.։)
Յերկդիմի վշտացն ... մարդկան եւ դիւաց. (Ոսկ. լուս.։)
Զձորձս երկդիմիս գարշելիս մի՛ արկանիցես զքեւ». իբր յայլ եւ այլ նիւթոց, կամ խառն ի ձեւոյ արանց եւ կանանց. (Ղեւտ. ՟Ժ՟Թ. 19։)
Մի՛ զգենուցուս ձորձս երկդիմիս անկեալ. (Կիւրղ. ղեւտ.։)
Էր ասեն երկդիմի (սանդուխք երուանդայ). որպէս զի մինն լիցի սպասաւորաց ... իսկ միւսն գիշերոյ եւ մարդադաւաց. (Խոր. ՟Բ. 36։)
Դարձեալ՝ Անորոշ, ունակ կրկին հայեցուածոց հակառակաց. ներհական. խարդախ.
Անմեղութեամբ ոչ գիտացեալ զերկդիմի միտս թագաւորին։ Գելոյր եւ տապալէր երկդիմի մտօք։ Զիա՞րդ լուիցուք երկդիմի հրամանացդ քոց. (Եղիշ. ՟Ա. ՟Բ. ՟Ը։)
didrachm, two drachms or pence.
Քսան դանգ է երկդրամեանն, եւ կէս երկդրամենին եղիցի հաս տեառն։ Երեք երկդրամեանք արծաթոյ. (Ել. ՟Լ. 13։ Ղեւտ. ՟Ի՟Է. 3=25։ Թուոց. ՟Գ. 47։ Յես. ՟Է. 21։ Մտթ. ՟Ժ՟Է. 24։)
Մովսէս զոյգս յերկոցունց զերկդրամենին պահանջէր վարկ. (Պիտ.։)
binary.
Հեռութեան սկիզբն է երկեակ։ Զերկեակն բաժանեաց ի միակ։ Զերկեակն եբարձ եթող անբաժանելի։ Քանզի բաժանեալ լինի ի հինգ երկեակս. (Փիլ.։)
Երկեակս ի նմին մահուն մի ըստ միոջէ զօգտութեանն ծածկեաց զսերմանս. (Յհ. իմ. երեւ.։)
Թիւ խորհրդական երկեակ տասնեկի։ Երկեակ ճանապարհաւ։ Երկեակ որոմանց։ Երկեակ բնութիւն ի նոյն արձանի։ Երկեակ մարմնով, եւ միով սրտիւ. (Նար.։)
ԵՐԿԵԱԿ. որպէս Երկիցս ամուսնացեալ, երկրորդ անգամ պսակեալ.
of two years;
biennial;
զ—, lasting two years.
Յետ երկեամ մի ամաց. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ. 3։ Յհ. կթ.։)
Եւ զայն ոչ թէ զերկեամ եւ զերեամ մի էին կրելոց, յայլ զաւուրս կենաց իւրեանց. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 8։)
fear;
—ս արկանել, to terrify, to frighten.
ԵՐԿԵՂՈՒԿՍ ԱՐԿԱՆԵԼ. Ահ արկանել. երկեցուցանել. վախ ձգել, վախցընել.