Definitions containing the research տուն : 2518 results

Ճեմելի, լւոյ, լեաց

s.

walk, covered walk;
terrace, corridor, gallery;
walk, gait;
ծառատունկ —, avenue, broad walk or alley, vista, boulevard.

· Calfa


Ճեպեմ, եցի

va.

cf. Ճեպեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ճեպեալ էք յիւրաքանչիւր տուն իւր. (Անգ. ՟Ա. 9։)


Ճկոյթ, ութի

s.

the little finger;
կապել զոք ի —ն իւր, to conquer, to overcome.

· Calfa

NBHL (2)

Ծկոյթ. փոքրիկ ի մատունս. ճկութ.

ԾԿԻԿ ՄԱՏՆ, ԾԿՈՅԹ ութի, կամ թոյ. գ. որ եւ ՃԿՈՅԹ. ռմկ. ճկութ, ծկութ. (փոքրկութիւն) Փոքրիկն ի մատունս. փոքր մատն.


Ճոխ, աց, ից

adj. s.

wealthy, opulent, rich;
copious, rich, abundant, great, ample;
powerful, mighty, potent, grand, high;
master, lord, grand seigneur;
—ք քաղաքին, the first or most distinguished citizens of a town, the magnates, grandees, noblemen, nobility;
—ս ճեմել, to walk haughtily.

· Calfa

NBHL (1)

Այն որ մեծատուն է եւ ճոխ՝ բնութեամբ աստուածութեան իւրոյ. (Սարգ. յկ. ՟Զ։)


Ճորտ, ի

s.

boy, domestic, waiter.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն արձակումն առնելոյ ճորտուն. եւ դարձւցանելոյ. արձակումն ընդձեռամբ անկելոցն յիշխանէն. (Մխ. դտ. յօրէնս թգ.։)


Կերպակերպ

adj.

in many fashions, in various forms, diverse, varied.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծատունն լիախորտիկ, կերպակերպ լիաբուղխ սեղանասպաս սնեալ. (Ոսկ. ղկ.։)


Կթան, աց

adj.

milch

· Calfa

NBHL (1)

Տանիմ զգայլն ի տուն, որ կթեն. ասեն. դա զամէն աշխարհիս կթան է հատուցեալ. զայ դ որպէս կթա՞ն տանիս. (Ոսկիփոր.։)


Կիսակուժ

s.

half a jug or jarful.

· Calfa

NBHL (1)

Գոզն լաւ այգեացն քան զաղբն, որ յամէն տունկքն կիսակուժ մի լնես ի տակքն. (Վստկ.։)


Կիսահաւ

s.

harpy, monster half bird half human.

· Calfa

NBHL (1)

Գազանք անծանօթք, վիշապատունք, կիսահաւք. (Խոր. աշխարհ.։)


Կիրճ, կրճից, աց

s.

pass, defile, narrow passage;
straits, channel;
neck, isthmus;
առնուլ, ունել զ—ս, to hold or defend a pass, to be master of the communications, to hold the roads, to close the passage.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մէջ կրճին՝ ընդ որ խնդրէր անցանել։ Զկիրճս յորդանանու։ Նե՛ղ էին անցք կրճից (լեռնային կողմանն)։ Առ ծովեզերբ ծովուց, եւ ի կիրճս նորա։ կալարու՛ք զկիրճս ջրոյն։ Զկիրճս ամենայն գնացից։ Պատասխանի ետուն արք կրճացն. եւ այլն։ Կիրճք ինչ էին գետոց, ուր փախստականն դիմէր. (Ոսկ. ես.։)


Կից

adj. adv.

united, joined, conjoined, connected, annexed;
contiguous, adherent, adhesive, sticking;
adjoining, abutting, lying close to;
conjointly, together, at the same time;
— ընթանալ, to run together;
to concur with, to cooperate;
to compete;
— լինել, to be annexed;

· Calfa

NBHL (1)

Միայարկս եւ միամեղունս առ միմեանս կից շինէին զտունս իւրեանց ընդ տաճարն. (Նչ. եզեկ.։)


Կլիմ, ի

s.

clime, climate.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս ասեն իմաստունք. ՟Ժ՟Դ կլիմ անբնակ է մարդկան։ Յոթերորդ կլիմն, որ է երկրորդ բաժին երկրի. (Վրդն. պտմ. եւ Վրդն. ծն.։)


Կծանեմ, կծի

va.

to prick;
to sting;
to nip, to bite;
to pique.

· Calfa

NBHL (1)

Առաքեալքն ի վերնատունն գային, եւ կծանէին զհացն։ Ժողովէին ի ժամու՝ յորում կիծ տէր մեր զմարմին իւր ի վերնատան անդ. եւ իբրեւ ուտէին զմարմինն, եւ առնուին. (Եփր. ՟բ. թես.։ եւ Եփր. ՟ա. կոր.։)


Կծատեմ, եցի

va.

cf. Կծանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Առաքեալքն ի վերնատունն գային, եւ կծանէին զհացն։ Ժողովէին ի ժամու՝ յորում կիծ տէր մեր զմարմին իւր ի վերնատան անդ. եւ իբրեւ ուտէին զմարմինն, եւ առնուին. (Եփր. ՟բ. թես.։ եւ Եփր. ՟ա. կոր.։)


Կծեմ, եցի

va.

cf. Կծանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Առաքեալքն ի վերնատունն գային, եւ կծանէին զհացն։ Ժողովէին ի ժամու՝ յորում կիծ տէր մեր զմարմին իւր ի վերնատան անդ. եւ իբրեւ ուտէին զմարմինն, եւ առնուին. (Եփր. ՟բ. թես.։ եւ Եփր. ՟ա. կոր.։)


Կծեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Կծանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Առաքեալքն ի վերնատունն գային, եւ կծանէին զհացն։ Ժողովէին ի ժամու՝ յորում կիծ տէր մեր զմարմին իւր ի վերնատան անդ. եւ իբրեւ ուտէին զմարմինն, եւ առնուին. (Եփր. ՟բ. թես.։ եւ Եփր. ՟ա. կոր.։)


Կղկղամ

vn.

cf. Կղկաթեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Բնութիւն մարդկան զերեւելեացս իմն կղկղայ, թէ եւ սակաւոր եւ նուազագոյն է մտացն աչօք ըստունել զաստուածականսն. (Սեբեր. ՟Գ։)


Կճեայ

adj.

of marble, marble, marmorean.

· Calfa

NBHL (1)

Զհրապարակն յատակեալ սպիտակ կեճայ եւ ի պայծառ տուն. (Լմբ. սղ.։)


Կնճիռն, ճռան

s.

knot, tie;
pucker, wrinkle;
frowning, frown;
embarrassment, entanglement, complication, intrigue, scrape, difficulty, hinderance, hitch;
— ծնանել յերեսս, to contract or knit one's brows, to frown;
to look gruff, to put on a surly look;
to turn up one's nose, to make wry faces;
հատանել՝ բառնալ զ—, to decide a question, to solve or set at rest a disputed point;
— կտաւոյ, plaits, folds;
— խաղողոյ, husks of pressed grapes;
cf. Կոխած.

· Calfa

NBHL (1)

ԿՆՃԻՌՆ. ῤυτίς, ἁμαρύνη rugae. Խորշոմութիւն դիմաց կամ մորթոյ ճակատուն. խոժոռութիւն. խռնճմտիլը.


Կնքատու, աց

adj. s.

baptizing, confer-ing baptism;
the Institutor of the Sacrament, of Baptism.

· Calfa

NBHL (2)

Վկայեսցէ կնքատուն, եթէ ահաւասիկ գառն աստուծոյ։ Ո՞ տացէ քեզ յայնժամ մկրտութիւն. կնքատուն ոչ պատահիցէ, եւ մահ հասեալ է. (Սեբեր. ՟Թ. ՟Ժ։ եւ Կանոն.։)

Եկեալ կնքատուն առ յովհաննէս մկրտիլ ի նմանէ. (Ագաթ.։)


Կշտամբեմ, եցի

va.

to reproach, to reprove, to scold, to reprimand, to admonish, to chide, to reprehend, to rebuke, to censure;
to correct, to punish;
to raise an outcry against, to cry out, to inveigh against;
to adjure, to exorcise.

· Calfa

NBHL (1)

Չէ՛ պարտ կշտամբել կամ երդմնեցուցանել՝ որ ոչ յեպիսկոպոսաց համարձակութին ունին կամ աստիճան ինչ։ Ոչ յեկեղեցւոջ եւ ո՛չ ի տուն չեն իշխան կշտամբել. (Կանոն.։)


Կոխ

s. adj.

trampling or stamping upon;
trampled upon, trodden underfoot;
— ճանապարհ, beaten or frequented track, public road;
տալ ի —, to give to be trampled on, to cause to tread on;
երկինք չեւ էին —, no one had as yet entered heaven.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ոչ գիտուն մտօք, եւ ոչ բանաւորական արհեստիւ կոխ. (Նանայ. յռջբ։)


Կոխեմ, եցի

va. fig.

to tread under foot, to trample on;
to rack, to grind;
to press, to crush, to squeeze;
to trample upon, to grind down, to ride roughshod over, to set at nought;
to invade, to make an invasion;
առ ոտն —, to trample under foot, to stamp upon;
— մարդկան զմիմեանս, to crowd or crush one another;
— զբանակս, to surprise, to make oneself master of, to take possession of the enemy's camp;
— զտուն ուրուք, to make a descent on, to invade;
յիշխանութեան —, to attain to dignity or honour, to be invested with power.

· Calfa


Կոկանենի

s.

sloe-bush;
bullace-tree.

· Calfa

NBHL (1)

ռմկ. կոկանի ծառ. Փշուտ տունկ՝ վայրենի մանր եւ բոլորշի սալորոյ. լտ. սբի՛նուս. թ. քիւքէմ աղաճի.


Ճռաքաղ

s.

grape-gleaner.

· Calfa

NBHL (1)

ՃՌԱՔԱՂ ԱՌՆԵԼ, ԼԻՆԵԼ. ἑπιφαλλίζω, ἑπιφαλλίδα ποιέω, καλαμάομαι, συλλέγω racemo, revindemio, colligo, spolio, -or. Քաղել զճիռ խաղողոյ. իսպառ. իսպառ կծել զտունկս, նմանութեամբ՝ Չթողուլ մնացորդ. կոտորել. կտրել. եւ այլն.


Մազտաքէ, ի

s.

mastic;
— գիհոյ, sandarac, gum of the juniper-tree.

· Calfa

NBHL (1)

Են որ մազտաքոյն ցախովն ձիւթեն։ Մազտաքէի տունկ. (Վստկ.։)


Մալեմ, եցի

va.

to bruise, to mash, to crush;
to break to pieces;
to chew;
to castrate, to geld.

· Calfa

NBHL (1)

Ատամունս կոչէ զվարդապետս եկեղեցւոյ, որք զկարծր եւ զհաստատուն կերակուրն՝ զհոգեւոր բանս գրոցն՝ ծասքեն մալեն եւ մանրեն եւ պատրաստեն. (Նիւս. երգ.։)


Մածուցանեմ, ուցի

va.

to paste, to glue, to solder, to join, to cement, to conglutinate, to fasten;
to curdle, to coagulate, to clot, to congeal, to thicken.

· Calfa

NBHL (1)

Մածուցի զնա (զհող) իբրեւ զպանիր։ Մածոյց զնա սոսնձով։ Մածուցից զձկունս գետոյդ ի թեւս քո։ Քանդակս ի նոցանէ մածուցեալս։ Մածուցի զին եւ զամենայն տունդ իսրայէլի. եւ այլն։ Մեծամեծ վիմօք շինել՝ կրով եւ մանր աւազով մածուցեալս։ Երկաթագամ եւ կապարով մածուցեալ. (Խոր. ՟Ա. 15։ ՟Բ. 87։)


Մակացական, ի, աց

adj.

scientific.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ իբր Մակացու. գիտուն.


Մահադեղ, ոյ

s.

poison, venom, deadly potion.

· Calfa

NBHL (1)

Ետուն նմա մահադեղ, եւ լուծին զնա ի կենացս. (Կիր. պտմ.։)


Մահարձան, աց

s.

monument, tomb;
tower, turret;
castle-keep, keep, donjon;
bulwark, bastion.

· Calfa

NBHL (1)

Շինեալ եւ տուն հովանոց՝ մահարձանօք սքանչելի դրօշուածովք։ Շինեալ էր եկեղեցի ի մահարձանաց ինչ կրով ձուլածոյ։ Պաղպաջունք արփիանկարք մահարձանօք արծաթեղինօք. (Խոր. ՟Բ. 87։ Յհ. կթ.։ Նար. գանձ եկեղ.։)


Մահացու, աց

adj. s.

deadly, mortal, mortiferous, pestilential;
cf. Մահկանացու;
mortal;
—ք, mortals;
mankind;
— մեղք, հիւանդութիւն, վէրք, թշնամի, deadly sin;
mortal sickness;
fatal wound;
deadly enemy.

· Calfa

NBHL (1)

Ետուն նմա մահացու կերակուր երիցս անգամ, եւ ոչ վնասեցաւ. (Հ=Յ. մայ. ՟Լ՟Ա. որ եւ կոչի անդ Մահադեղ։)


Մահիկ, հկաց

s.

lunula, crescent, waxing or waning moon;
crescent shaped ornament, lunette;
meniscus;
— եղջիւրք, the horns of a crescent.

· Calfa

NBHL (1)

Ձիոցն մահիկս լուսնաձեւս ի մէջ ճակատուն կապեալ. (Արծր. ՟Գ. 2։)


Մահկանացու, աց

adj.

mortal, subject to death;
mortiferous, deadly;
հէք —քս, we, poor mortals.

· Calfa

NBHL (2)

Ո՞ ոք ի մահկանացուացս ունի կանս անտրտունջս (կամ անտրտումս). (Եղիշ. ՟Ը։)

Ո՞ ոք ի մահկանացուացս ունի կանս անտրտունջս (կամ անտրտումս). (Եղիշ. ՟Ը։)


Մահուչափ

adj. adv.

mortal, extreme;
mortally, to death;
— ատել, to hate mortally, to bear a deadly hatred, to abhor, to loath.

· Calfa

NBHL (1)

Ի սուրբ վերնատունն հրազինեցան, եւ առին շնորհս սրբութեան ի ներգործութենէ մահուչափ ախտից. (Մխ. ապար.։)


Մաղթեմ, եցի

va.

to pray, to supplicate, to implore, to beseech;
to wish, to desire;
բարիս — ումեք, to wish one well.

· Calfa

NBHL (1)

Զոր մեծատունն մաղթէր նահապետին. (Իգն.։)


Մաղկատիմ, եցայ

va.

to bite, to sting, to prick, to nettle, to pique;
to transpierce, to run through.

· Calfa

NBHL (1)

(Մեծատունն) մաղկատելով ի տարտարոսին, եւ հառաչմամբ հայցէր զօգնութիւն. (Գանձ.։)


Մայր, մօր, մարբ, մարք, մարց

s. fig.

mother, mamma;
matrix, mould;
mother, author, cause, source, spring, rise;
cf. Մայրագիր;
— անասնոց, dam, mother;
— թռչնոց, mother, ben;
մեծ —, grand-mother;
— հասարակաց, our common mother, earth;
— եկեղեցի, եկեղեցեաց, mother church;
cathedral, basilic;
— լեզու, mother tongue;
— քաղաքաց, metropolis, capital;
— արեւու, the west, sun-set;
— վանից, մարց պետ, abbess, prioress;
— գեղեցիկ, nurse, wet nurse;
foster-mother;
անգործութիւնն է — ամենային ախտից, idleness is the mother of all vice;
ազնիւ, գորովագութ —, good, tender mother;
անպիտան, չար —, bad, ill-natured mother;
— լինել, to be a mother;
կորուսանել զ— իւր, to lose one's mother;
ի — դարձուցանել, to put out, to extinguish or blow out;
թաղիլ ի —ն ամենեցուն, to return to mother earth;
արեգակն ի —ն դառնայր or մտանէր, the sun was setting.

· Calfa

NBHL (1)

Զճրագսն զգուշութեամբ իմն ի մայր դարձուցանեն, թէ գուցէ կայծ ինչ մնացեալ զտունն այրեսցէ. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 16։)


Մայր, ից, իւք

s. adj.

cedar;
pine-tree;
cedrine, made of cedar.

· Calfa

NBHL (1)

Զճրագսն զգուշութեամբ իմն ի մայր դարձուցանեն, թէ գուցէ կայծ ինչ մնացեալ զտունն այրեսցէ. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 16։)


Մայրայարկ

adj.

cedar-roofed.

· Calfa

NBHL (1)

Ես նստիմ աւասիկ ի տաճարս մայրայարկս։ Ընդէ՞ր ոչ շինեցէք ինձ տուն մայրայարկ. (Եփր. մն.։)


Մանկագոյն

adj.

youngest, younger, minor, under age.

· Calfa

NBHL (1)

Երկին՝ ի միոջէն, եւ յառաւելեալ տեսակէն, զոր կոչեն մանկագոյնքն (այսինքն նոր փիլիսոփայք) հինգերորդ էութիւն։ Երիցագոյն եւ առաջին ասասցի իմաստունն, եւ մանկագոյն եւ վերջին՝ ամենայն անզգամն. (Փիլ. ել. եւ Փիլ. իմաստն.։)


Մանկամիտ

adj.

weak minded, puerile;
crazy, stolid, stupid.

· Calfa

NBHL (1)

Իմաստուն առնէր զձեզ զմանկամիտ եւ զանիմաստ բազմամեայ տղայսդ. (Երզն. լս.։)


Մանրագոր, աց

s.

mandrake, mandragorous.

· Calfa

NBHL (1)

Եգիտ խնձոր մանրագորաց յանդի։ Տո՛ւր ինձ ի մանրագորաց որդւոյ քո։ Մանրագորք ետուն զհոտ իւրեանց. (Ծն. լ. 14=16։ Երգ. ՟Է. 13։)


Մանրամասն, սանց

s. adj.

small part or portion, particle;
mosaic;
minute, detailed;
exact, particular;
— կոտորել, to pound, to beat small, to triturate;
ի — մասունս պարապել, to apply oneself to particulars;
հանճար ամփոփեալի —մասունս, limited intelligence;
միտք ցնդեալ ի —մասունս, a mind lost in details.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ յ՛ռեկացն (ի ճեղքուածոց) մանրամասնից ճահեցուցանէ հանդէպ ճակատուն. (Մագ. ՟Ի՟Ը։)


Հովանաւոր, աց

adj. fig.

shaded, shady, covered;
covering, protecting;
— ապարանք, house shaded by trees;
գահոյք —, bed with testers.

· Calfa

NBHL (1)

Հովանաւոր ապարանք, կամ մածուած լաստի, տուն, դեսպակ, նաւ. (Խոր. ՟Գ. 8։ Նար. ՟Ձ՟Ե։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 30։ Ճ. ՟Ա.։ Մաշկ.։)


Հուր, հրոյ

s. fig. adj.

fire;
fire, heat, spirit, ardour;
passion, love, flame;
fiery, igneous;
—ն անշէջ, hell, hellfire;
շրջմոլիկ —, night-fire, Will-o' the wisp, Jack-o' lantern, ignis fatuus;
— արկանել, վառել, to set on fire, to light, to kindle, to make a fire;
— հարկանել, արկանել, տալ, հրով or —բ դատել, to set fire to, to burn, to set on fire, to inflame;
ի — եւ ի սուր սպառել, մաշել զամենայն, to put every thing to fire and sword, to destroy by burning;
to chastise with fire and sword, to punish severely;
ի — այրիլ, տոչորիլ, to be burnt, consumed by fire;
իւղ արկանել զհրով, to add fuel to the flames;
— առնուլ, to catch or take fire, to fire or blaze up;
չառնուլ —, to miss fire;
— վարեալ բորբոքէր ի գաղղիա, all France was on fire, all in a blaze;
ի — ! ի — ! հարաւ զտանէ, fire ! fire ! the house is on fire !
առ սէր քո տայր զինքն or մատնէր զանձն եւ ի —, he would go through fire and water for your sake.

· Calfa

NBHL (1)

Արկցէ հուր ի տուն աստուածոց նոցա, եւ այրեսցէ զնոսա. (Երեմ. ՟Խ՟Գ. 12. որպէս եւ ՟Խ՟Թ. 27. հուր վառել. եւ Ես. ՟Ծ. 11, հուրբ վառեալ։)


Հրայրեցութիւն, ութեան

s.

burning;
conflagration, fire, flames.

· Calfa

NBHL (1)

Աւերեն զտունն հրայրեցութեամբ։ Հրայրեցութեան, կամ շարժման. (Մանդ. ՟Ժ՟Դ։ Սահմ. ՟Թ։)


Հրատ, ից

s. fig. ast.

fire;
pyre;
funeral pile;
fire, ardour;
Mars;
—ս արկանել, հարկանել, to kindle, to light, to set on fire.

· Calfa


Հրեշտակագումար

cf. Հրեշտակագունդ.

· Calfa

NBHL (1)

Հրեշտակագունդ խառնուածով տուն առ տուն երգ առեալ՝ ընդ վերին զօրացն միաւորին. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Հրեշտակագունդ

adj.

assembled, composed of angels.

· Calfa

NBHL (1)

Հրեշտակագունդ խառնուածով տուն առ տուն երգ առեալ՝ ընդ վերին զօրացն միաւորին. (Յհ. իմ. եկեղ.։)