Definitions containing the research վան : 1965 results

Հարիւրեակ, եկի, կաց

s.

a hundred;
century.

· Calfa


Հարկաւորեմ, եցի

va.

to necessitate, to oblige, to force.

· Calfa

NBHL (1)

Զայն խոստովանել հարկաւորեսցէ զձեզ բանս։ Բանս հարկաւորեսցէ զձեզ՝ակամայ տալ զնմանութիւն. (Կիւրղ. գանձ.։)


Հարստեմ, եցի

va.

to drive in, to thrust down, to push, to fix, to establish, to consolidate;
to tie tight.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՞վ ետես կապեալ եւ հարստեալ զյովանակ զգնդակէ, եւ զնա ոչ խլեալ. (Ոսկ. ես.։)


Հարցափորձութիւն, ութեան

s.

cf. Հարցափորձ.

· Calfa

NBHL (1)

Երիս հարձափորձութեամբ խոստովանեալ քո. (Մագ. ՟Ծ՟Դ։)


Հաւալոց, աց

s.

hen-house;
lurking or hiding-place.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս թէ Հաւու ալոցք, կամ վանդակ. տեղի թաքստի. (cf. ԱՒՈԼՈՑ. իբր տեղի փախստի)


Հաւահալած

s.

scare-crow.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԱՒԱՀԱԼԱԾ որ գրի եւ ՀԱՒԱԼԱԾ. Այն ինչ՝ որ հալածէ զհաւս. որպէս խրտուիլակ, գործի հողմաշարժ, կամ թռչուն վանդակաւ պահեալ առընթեր մրգապահաց՝ ի խրտուցանել զօդաթռիչ թռչունս.


Հաւասար, աց, ից

adj. s. adv.

equal, like, same, conformable;
straight, plain, even, level;
equal, companion;
pendant, fellow;
—, առ —, equally, alike, likewise, conformably, in the like manner;
— թղթոյն, copy, duplicate;
— գտանիլ, լինել, to equal, to match, to be on a par or level with;
to rank, to be at par;
— հրամանին առնուլ զկատարումն, to be executed according to orders or command;
զանձն — առնէր աստուծոյ, he made himself equal with God;
զօրութիւն եւ դաւ — են առաջն նորա, force or stratagem are the same to him.

· Calfa


Խազմարար, աց

cf. Խազմագործ.

· Calfa

NBHL (1)

Զի այս իսկ եւ զնոսա որ խազմարարք էին՝ ի խոստովանութիւն ածէր. (Ոսկ. գծ.։)


Խակագործութիւն, ութեան

s.

sedition, revolt, rebellion.

· Calfa

NBHL (1)

Տեառն եղիայի (կաթողիկոսի) խակագործութիւնն յերիցու վանս. (Կաղանկտ.։)


Խաղխամեայ

adj.

grated, cross-barred;
open, openwork;
— դուռն, iron-gate.

· Calfa

NBHL (2)

Հարեալ զպահապանսն՝ եբաց զխաղխամեայ դուռն վանդակին. յն. զերկաթի վանդակս. (Պտմ. աղեքս.։)

καγκαίλις կամ κιγκλίς cancelli, cancellatus. Խաղխաղ. աղխաղխեալ. վանդակաձեւ.


Խանգարեմ, եցի

va.

to disorder, to disturb, to confuse, to confound, to disconcert, to put out of countenance;
to spoil, to mar, to break, to destroy;
to corrupt, to ruin;
— զառողջութիւն, to ruin the health.

· Calfa

NBHL (1)

Բովանդակ խանգարեալ մերոյս քաղաքի ապականեսցին կարգք. (Պիտ.։)


Խանդաղատագին

adj.

tender, fond, loving, affectionate;
moving, melting, affecting, pathetic.

· Calfa

NBHL (1)

Կարի խանդաղատական. գորովալից. գորովանօք.


Խաշնարած, աց

s.

shepherd;
կին, աղջիկ —, shepherdess;
մանուկ —, shepherd boy.

· Calfa


Խառնագոյն

adj.

parti-coloured, variegated.

· Calfa


Խառնակեաց, եցաց

cf. Միաբանակեաց.

· Calfa

NBHL (1)

κοινόβιτης coenobita. Փոխանակ թարգմանելոյ Միաբանակեաց. այն որ կեայ ի հասարակաց վանս՝ խառն ընդ բազմութեան եղբարց.


Խառնակեմ, եցի

va.

to mix, to blend;
to confuse, to perplex, to embarrass, to confound;
to intrigue;
to disturb, to embroil;
to twist;
to couple or pair.

· Calfa

NBHL (1)

Ժողովեցից ի վերայ քո զամենայն հովանիս քո, ընդ որս դու խառնակէիր. (Եզեկ. ՟Ժ՟Զ. 37։)


Խառնելի, լւոյ

s.

cup, goblet, bowl;
liquor, beverage, drink, potion, libation;
crater;
—ք թեւոց, the tiller ropes;
խառնել —ս, to offer, to pour out libations.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ եւս շատանայ իմաստութեան խառնելեաւն, եւ ոչ բաւական վարկանի առ ի բժշկութիւն ծարաւոյն զբովանդակ զթակոյկն հեղոլ ի բերանն. (Նիւս. երգ.։)


Խառնութիւն, ութեան

s.

mixture, composition;
incorporation, junction, union.

· Calfa

NBHL (1)

Մերակերպարան խառնութիւն։ Անապական խառնութիւն կերպացեալ զմերս ի մարմնի։ Աստուածութեանն խառնութիւն բովանդակապէս. (Նար. ՟Ժ՟Դ. ՟Լ՟Դ. ՟Կ՟Է. ՟Ղ՟Գ։)


Խարդախումն, ման

s.

cf. Խարդախութիւն.

· Calfa


Խարշափուն

adj.

rustling, murmuring.

· Calfa


Խարոյկ, րուկաց

s.

fire, fire-brand;
live-coal;
pyre, funeral-pile;
— արկանել՝ լուցանել՝ վառել, to light a fire, to set on fire;
— մահահամբոյր, funeral pile.

· Calfa

NBHL (1)

Առ խարոյկի (կամ խարուկի) անդ ուրացաւ, առ խարոյկի (յետ յարութեան) խոստովանեաց. (Եփր. համաբ.։)


Խաւարազգեաց

adj.

clothed in darkness, surrounded with gloom, darkling.

· Calfa

NBHL (1)

Խաւարազգեաց վանին (սատանայ). (Խոր. հռիփս.։)


Խաւարազգեստ

cf. Խաւարազգեաց.

· Calfa

NBHL (1)

Խաւարազգեաց վանին (սատանայ). (Խոր. հռիփս.։)


Խաւարեայ

cf. Խաւարին.

· Calfa


Ղաշիկ

cf. Ղակիշ.

· Calfa

NBHL (1)

Ղաշիկ արարեալ յայնկոյս զվանտոսպ։ Ընդ մէջ փակեալ զղաշիկն։ Դարձուցին զղաշիկն։ Արատաքոյ ղաշիկ բանակին։ Ռազմ բոլորեալ ղաշիկ դիմացուածով զմարտն գրգռեալ, եւ այլն. (Արծր. ՟Գ. 17։ ՟Դ. 2. 5. 10։)


Ճակատամուղ

adj.

rushing on the enemy.

· Calfa

NBHL (1)

Որ մղէ զճակատ, կամ որով լինի վանել զճակատ մարտի.


Ճայթիւն

cf. Ճայթումն.

· Calfa

NBHL (1)

Ճայթիւնք կարկտաբերք հրձգութեանց։ Ի ճայթիւն վանգիցն ուռուցման պատառելոյ պայթման մորթոցն. (Արծր. ՟Գ. 15։ Մագ. ՟Լ՟Ը։)


Ճայթիք, թից

cf. Ճայթումն.

· Calfa

NBHL (1)

Ճայթիւնք կարկտաբերք հրձգութեանց։ Ի ճայթիւն վանգիցն ուռուցման պատառելոյ պայթման մորթոցն. (Արծր. ՟Գ. 15։ Մագ. ՟Լ՟Ը։)


Ճայթումն, ման

s.

great noise, crash, cracking, crackling, crick-crack;
bursting, blowing up, explosion.

· Calfa

NBHL (1)

Ճայթիւնք կարկտաբերք հրձգութեանց։ Ի ճայթիւն վանգիցն ուռուցման պատառելոյ պայթման մորթոցն. (Արծր. ՟Գ. 15։ Մագ. ՟Լ՟Ը։)


Ճանկճանկոտ

adj.

clawed, furnished or armed with claws or talons.

· Calfa


Ճարտարախաբ

adj.

deceiving adroitly;
cunning, artful, astute.

· Calfa


Ճենճերահոտ

adj.

having an odour of burnt grease.

· Calfa


Ճշմարտաբանութիւն, ութեան

s.

truthfulness, veracity.

· Calfa


Ճշմարտասիրաբար

adv.

truthfully, sincerely, uprightly.

· Calfa

NBHL (1)

Ճշմարտասիրապէս խոստովանեա՛ ինձ. (Աթ. ՟Ը։)


Ճշմարտատես

adj.

seeing the truth;
having no respect for persons, severe, perspicacious.

· Calfa


Կերպասեղէն, ղինի, նաց

adj.

made of silk, silken, silky

· Calfa


Կերպասի, սւոյ, սեաց

cf. Կերպասեղէն.

· Calfa


Կերպարան, ի, աց

s.

form, figure, visage, countenance, face, aspect, look;
presence, appearance, mien, bearing, deportment;
attitude, posture;
image, effigy;
semblance, representation;
state, condition;
character, temper, comportment;
rudiment, first element, idea;
idle fancy, whim, crotchet;
feint, pretext;
coat, dress;
cf. Կենդանագիր;
—ք բանից, sense, meaning or interpretation of a word;
անպաճոյճ —ք, a simple exterior;
անյողդողդ, աղաչաւոր —, firm countenance;
supplicating posture;
մեղկ —, an effeminate manner;
— լուրջ անժպիտ, cold, frigid, reserved, constrained air;
լուրջ եւ խիստ —, serious air, severe manner;
— սէգ եւ սպառնական, haughty, disdainful, proud, threatening air or manner;
ի —ս ծառայի, in the form of a servant;
առնուլ զ—ս ուրուք, to counterfeit the character of;
ունել զ—, զ—ս իրիք բերել յանձին, to appear like, to seem, to resemble;
ածել ի —ս, to shape, to form;
to figure;
զկերպարանս ճշմարտութեան ի ներքս բերել, to be probable, to have some truth in it;
կերպարանս տալ մտացածինս, to give false a idea of, to create an erroneous or exaggerated impression;
ընդունել զ—ս վանականութեան, to take the crowl.

· Calfa


Կզակ, աց

s.

chin;
— կենդանեաց, snout, muzzle;
—ն (խիժ) gum damar (for varnish).

· Calfa

NBHL (1)

Վարապան վանիչ չարախօսին կզկաց. (Նար. ՟Զ՟Բ։)


Կթոց, աց

s.

fruit-basket.

· Calfa


Կիզանուտ

adj.

combustible, fit or liable to burn.

· Calfa

NBHL (1)

Անբովանդակելի եւ կիզելի հրովն ոչ այրիմք կիզանուտ մարմնովք. (Նար. երգ.։)


Կիզելի, լւոյ, լոյ

adj.

burning, scorching;
cf. Կիզանուտ.

· Calfa

NBHL (1)

Անբովանդակելի եւ կիզելի հրովն ոչ այրիմք. (Նար. երգ.։)


Կիզումն, ման

s.

causticity;
ignition;
combustion;
burning;
conflagration.

· Calfa

NBHL (1)

Կորստեան կիզմամբն։ Անզովանալի կիզումն։ Զտաճարին կիզումն։ Կիզմամբ ախտից։ Ի խորովակսկիծ կիզմանէ. Կամ Յարեգակնայինն տապացաւ կիցմանէ. (Յհ. կթ.։ Նար. ՟Ժ՟Թ։ Մխ. երեմ. Յիսուս որդի.։ Արծր. ՟Դ. 12։)


Կիթ, կթից, կթոց

s.

act of milking;
milk, milk-diet;
emulsion;
—ք, the vintage.

· Calfa

NBHL (1)

Հովիւն զբովանդակ կիթն ոչ ուտիցէ. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)


Կիսաբաց

adj.

half open.

· Calfa


Կիսամասնեայ

adj.

half, in part, imperfect.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ոչ այնպէս բովանդակ ի բաց կացինյամբարշտութենէ, բայց ի սակաւուց կիսամասնեայ ինչ. (տպ. կիսամասնէ. Ոսկ. յհ. ՟Ա. 30։)


Կիր, կրոյ, ով

s. chem.

lime;
calx.

· Calfa

NBHL (1)

Յետ վեց աւուր, եւ միւսն՝ եթէ յետ ութ աւուր. սա զառաջինն ոչ առնու ի կիր, իսկ միւսն զբովանդակն. (Կիւրղ. ղկ.։)


Կիր, կրի

s. med.

wooden bowl, vat, trongh;
albura, morphew (a malignant itch). the suffering, passion, any exterior influence;
—, ի — արկումն, use, usage, common practice;
ի — ածել՝ առնուլ՝ արկանել, to put to use, to make use of, to employ, to use;
to practise, to put into practice;
to exercise;
չարաչաբ ի — արկանել, to abuse, to misuse.

· Calfa

NBHL (1)

Յետ վեց աւուր, եւ միւսն՝ եթէ յետ ութ աւուր. սա զառաջինն ոչ առնու ի կիր, իսկ միւսն զբովանդակն. (Կիւրղ. ղկ.։)


Կիրք, կրից

s.

passions;
movement of the soul, emotion, sentiment, feeling;
animal passions, sensuality, vice;
suffering, pain, torment;
accident;
attributes, properties;
— լուսնի, phases of the moon;
յոյզ կրից, transports, fits of passion;
զաչացու՝ խօլական՝ նորածին՝ մոլեգին —, blind, extravagant, furious, outrageous passion;
յուզել զկիրս, to stir up, to provoke or excite the passions;
գգուել զկիրս, to flatter, to soothe one's passions;
անձնամատն լինել ի կիրս իւր, to give oneself up, to abandon oneself to one's passions, to indulge, to let loose, to gratify one's passions;
ի դժուարին կիրս գտանել, to find oneself in a painful, embarrassing or awkward position;
նուաճել զկիրս, to rule, to subjugate or control one's passions, to bring one's passions under subjection.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ քերականաց՝ Յատկութիւնք առոգանութեան ի տրոհումն եւ ի զօդումն վանկից.


Կկու, աց

s.

cuckoo.

· Calfa

NBHL (1)

Կըկուի նեղեալ յափրոդիտականէն, եւ երթեալ խոստովան եղեւ տատրակի. (Մխ. առակ.։)