steep, rising high, very elevated, very lofty, towering.
Լեռնակարկառ բարձրութիւն, կամ մոլորութիւն. (Նար. ՟Ժ՟Ե. եւ Նար. խչ.։)
mountaineer;
hermit;
— լինիմ, to live, to dwell in the mountains.
ԼԵՌՆԱԿԵԱՑ ԼԵՌՆԱԿԵՑԻԿ. որ կայ ի լերին. բնակիչ լերանց. եւ Լեռնաբնակ միայնակեաց.
Ոչ միայն զքաղաքացիս, այլ եւ զվայրաբնակ լեռնակեացս. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Գ։)
cf. Լեռնակեաց.
ԼԵՌՆԱԿԵԱՑ ԼԵՌՆԱԿԵՑԻԿ. որ կայ ի լերին. բնակիչ լերանց. եւ Լեռնաբնակ միայնակեաց.
Ոչ միայն զքաղաքացիս, այլ եւ զվայրաբնակ լեռնակեացս. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Գ։)
mountainside, highland, mountainous country, region or place.
Փախեան ի լեռնակողմն։ Բնակիչք լեռնակողմանն։ Ի քաղաքացն յուդայ՝ եւ ի դաշտականաց եւ ի լեռնակողմանց։ Գնաց ի լեռնակողմն փութապէս ի քաղաքն յուդայ. (Ծն. ՟Ժ՟Դ. 10։ Յուդթ. ՟Ա. 6։ Երեմ. ՟Ժ՟Է. 26. Ղկ. ՟Ա. 39։)
surrounded by mountains;
mountainous, alpine
Լեռնահոլով եւ կարծրախարիսխ գաւառին մոկաց. (Նար. խչ։)
mountainous, alpine;
mountaineer, highlander.
Եւ բնակիչ լերին կամ լեռնակողմանց. լեռնցի. պաղլը.
that loves the mountains, fond of mountainous country.
Են թռչունք որ լեռնասէրք. (Վեցօր. ՟Ը։)
mountaineers, mountain population, people dwelling in the mountains.
բնակիչք լեռնակողմանց.
slab used by painters for grinding and mixing paints.
Քար կամ յեսան, յորոյ վերայ լեսուն ինչ ներկարք նկարիչք՝ ականագործք եւ այլն.
Յորժամ լեսու ոք զտպազիոնն ի լեսանի, ոչ կարմիր իջուցանէ զջուրն ըստ իւրում գունոյն։ Ի վերայ լեսանի սրբեն զորձաքարն. (Լեհ. իբրեւ ի գրոց Եպիփ. յղ. ականց.։ Առաք. ՟Ծ՟Գ։)
to frighten, to dread, to terrify, to scare.
Շուք հանդերձից թագաւորաց բացուստ ի բաց զչարագործսն լերդաբեկէ. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)
akin, related, consanguinous;
— արիւն, relationship, consanguinity, ties of blood.
Յաղագս լերդակից արեանն եւ նա յանձն իւր հաւասար չարչարի. (Լմբ. սղ.։)
cf. Լերդակից.
կիրակոս մօրըս լոյս աչաց, լերդահատոր սիւն յիմ սրտաց. (Գանձ.։)
haruspex, augur, diviner, soothsayer;
— լինիմ, to examine or consult the entrails, to prognosticate like an augur.
Լերդահմայութիւն, եւ մտադիւրութիւն։ Զլերդահմայութիւն ի ձեռն առեալ. (Նչ. եզեկ.։)
soothsaying, (divination by the entrails of victims);
augury, omen.
Լերդահմայութիւն, եւ մտադիւրութիւն։ Զլերդահմայութիւն ի ձեռն առեալ. (Նչ. եզեկ.։)
causing the mountains to tremble and quake.
Թնդեցուցիչ լերին. լեռը թնտացնօղ.
hairless, bald;
soft.
ԼԵՐԿ կամ ՂԵՐԿ. ըստ քերեկանաց Նուրբ, բարակ՝ կակուղ ըստ հնչման.
Լերկք (ի բաղաձայն տառս՝) տասն, պ, կ, տ, զ, ն, ծ, չ, մ, ս, ր։ Գիմն (միջակ է) ի մէջ կենի, քէի, եւ խէի. զի քան զկենն թաւ է, եւ զքէն եւ զխէն ղե՛րկ։ Եւ գայն ի մէջ տիւնի եւ թոյի. զի քան ըզտիւնն թաւ է, եւ քան զթոյն լե՛րկ։ Ձա՛յն միջակ է սէի, զայի, եւ ցոյի. վասն զի քան զսէն եւ զայն թաւ է, եւ քան զցոյն լերկ։ Ժէն (ընդ մէջ) շայի եւ չայի, զի քան զշայն թաւ է, եւ քան զչայն լե՛րկ. (Թր. քեր.։)
Զերեքնի միջակացն, եւ զերեքն իլերկիցն եւ նոյչափ ի թաւիցն. (Երզն. քեր.։)
whose body or skin is without hair.
Լերկամարմին փոքր հասակաւն իբր թեւօք իմն թռիչս արձակեն. (Նար. ՟Կ՟Թ։)
to become bald, to peel off, to come off.
Հերակլ ի ծովայնոյ լերկացեալ. որպէս ասեն, գլխացաւ, երեկորեայ առիւծ անուանեցաւ. (Միսայէլ խչ.։)
cf. Թեւաբուսիմ.
ԹԵՒԱԲՈՅՍ ԼԻՆԵԼ. ԹԵՒԱԲՈՒՍԻԼ. ԹԵՒԱԲՈՒՍԻԿ ԼԻՆԵԼ. πτεροφυέω pennas produco Բուսանել թեւոց. թեւաւոր գտանիլ. սկսանիլ թռչել. թեւս առնուլ. թեւանալ. թեւաւորւիլ.
Արագիլ միանգամայն ընդ թեւաբուսիլն (հոգայ զծնողս)։ Թեւաբուսեալք հաւք՝ անդէն թռչին։ Թեւաբուսեալք յերկնաւոր ցանկութենէ՝ վերամբարձայածք շրջին. (Փիլ. լիւս. եւ Փիլ. լին.։)
Ոչ կարելն արգելուլ զթեւաբուսեալս թեւօք հոգւոյն՝ ելանել ի վեր. (Լաստ. ընթերց.։)
Թեւաբուսիկ եղեալ արդարոցն երամք թռչին. (Շ. հրեշտ.։)
cf. Թեւաբուսիմ.
ԹԵՒԱԲՈՅՍ ԼԻՆԵԼ. ԹԵՒԱԲՈՒՍԻԼ. ԹԵՒԱԲՈՒՍԻԿ ԼԻՆԵԼ. πτεροφυέω pennas produco Բուսանել թեւոց. թեւաւոր գտանիլ. սկսանիլ թռչել. թեւս առնուլ. թեւանալ. թեւաւորւիլ.
Արագիլ միանգամայն ընդ թեւաբուսիլն (հոգայ զծնողս)։ Թեւաբուսեալք հաւք՝ անդէն թռչին։ Թեւաբուսեալք յերկնաւոր ցանկութենէ՝ վերամբարձայածք շրջին. (Փիլ. լիւս. եւ Փիլ. լին.։)
Ոչ կարելն արգելուլ զթեւաբուսեալս թեւօք հոգւոյն՝ ելանել ի վեր. (Լաստ. ընթերց.։)
Թեւաբուսիկ եղեալ արդարոցն երամք թռչին. (Շ. հրեշտ.։)
to fledge, to get feathered;
to be winged, to have wings;
to begin to fly, to spread the wings for flight.
ԹԵՒԱԲՈՅՍ ԼԻՆԵԼ. ԹԵՒԱԲՈՒՍԻԼ. ԹԵՒԱԲՈՒՍԻԿ ԼԻՆԵԼ. πτεροφυέω pennas produco Բուսանել թեւոց. թեւաւոր գտանիլ. սկսանիլ թռչել. թեւս առնուլ. թեւանալ. թեւաւորւիլ.
Արագիլ միանգամայն ընդ թեւաբուսիլն (հոգայ զծնողս)։ Թեւաբուսեալք հաւք՝ անդէն թռչին։ Թեւաբուսեալք յերկնաւոր ցանկութենէ՝ վերամբարձայածք շրջին. (Փիլ. լիւս. եւ Փիլ. լին.։)
Ոչ կարելն արգելուլ զթեւաբուսեալս թեւօք հոգւոյն՝ ելանել ի վեր. (Լաստ. ընթերց.։)
Թեւաբուսիկ եղեալ արդարոցն երամք թռչին. (Շ. հրեշտ.։)
growth of wings.
Կամ թռչնոց մազեղ թեւաբուսութիւն ստեղծեալ. (Դիոն. երկն. Շ. հրեշտ.։)
winged, furnished with wings, plumed, fledged.
Լինին թեւազգեցիկք ի սրովբէագոչ դասսն. (Ճ. ՟Բ.։)
cf. Թեւազգեցիկ.
Լինին թեւազգեցիկք ի սրովբէագոչ դասսն. (Ճ. ՟Բ.։)
having fine wings.
Ո՛վ խաչ թեւազուարթ. (Եպիփ. խչ.։)
plucked, without feathers, clipped;
— առնեմ, to pluck, to clip, to crop.
Զմահացան թռչունս թեւաթափ առնեմք. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Թ։)
to be plucked;
to be put to shame.
Եւ մի՛ թեւաթափեսցի վասն բարձրութեան թռչմանն. (Առ որս. ՟Ժ՟Բ։)
Թռչունք թեւաթափեալք անկանին յերկիր. (Վրդն. ծն.։)
to flutter, to flap the wing, to beat or flutter the wings;
to fly, to fly about;
to study, to exercise one's self, to apply one's self to;
— մորթօյ, the growing of the hairs.
ԹԵՒԱԾԵԼ. Ածել՝ այսինքն շարժել զթեւս առ ի թռչել. վերաթեւել. եւ Թեւակոխել. կրթիլ. թեկն ածել, բուռն հարկանել.
Մորթ փղաց ոչ թեւածի իբրեւ զայլ գազանաց. իմա՛, զբռամբ ածիլ, ի բուռն անկանիլ։
small wing, pinion;
clavicu, lacollar-bone;
skirt, lappet, fringe.
Բեկանէ զթեւակս չարաց. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)
winged, flying.
Թեւաւոր. թռչական.
to burn ones feathers
Յոր թռչուն ոչ վերանայ. եւ թէ ձկտի, թեւակիզեալ անկանի. (Վրդն. պտմ.։)
of the same party;
allied;
— լինել, to take wing;
առնուլ զոք իւր —, to take aid.
Ապա թեւակից եղեալ արմաւն (փիւնիկ հաւ), վերանայր յերկինս. (Կոչ. ՟Ժ՟Զ։)
to flap, flutter or beat the wings, to soar up, to wing one's flight, to spread the wings for flight;
to try, to endeavour, to compel one's self to, to apply one's self to, to do without help;
to occupy one's self with;
to undertake, to follow;
— ի, to be bordering on;
յապստամբութիւն —, to insurge, to revolt;
յուսմունս —, to give one's self up to study;
— զմիմեամբք, to help mutually or one another, to assist each other;
ի տուրեւառս —, to devote one's self to commerce.
Կամիցին (ձագք) թռչել, եւ ոչ կարիցեն. նախ թեւակոխեսցեն, եւ ապա ամբարձցին. (Եփր. աւետար.։)
Յիմանալի բարձրութիւնն սքանչելի լերանցն յաւիտենից թեւակոխեսջիք. (Յհ. կթ.։)
Ի մարտիւրոսութիւն ըղձալի տենչմամբ փութայր թեւակոխիլ։ Միաբանութեամբ յապստամբութիւն իմն թեւակոխեն. (Ճ. ՟Ա.։)
Եւ ոչ թեւակոխեմք առ ապաշխարութիւնն. (Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Ա։)
Որք ոչ նախուստ կրթեալք են բոլորովին, ոչ է հնար թեւակոխել զայնպիսի աստուածաբանութիւնս. այսինքն մխիլ կամ յառաջել յայնպիսի եւ այլն. (Մագ. ՟Ի՟Գ։)
Թեւակոխէ զնա յիւրսն ամենաչարս. իմա՛, հնարի ձգել զնա ի չար խորհուրդս իւր, կամ կրթէ։
effort, eagerness, alacrity, earnestness, assiduity;
inclination;
application;
occupation, study.
Անծնունդ ի բարի թեւակոխութեանց։ Նա մատուցանէ բազմուսմանց զհանճարս ըստ իւրաքանչիւր ոք թեւակոխութեանց. (Փիլ. լին.։)
Ի չարութեանցն թեւակոխութենէ. (Երզն. աղ.։)
Թեւակոխումն է ներշրջանական հանճարոյ խրատուն բազումուսումնութիւն սիրեցեալ։ Որ չարութեանցն է թեւակոխումն կամաց. (Փիլ. լին.։)
cf. Թեւակոխութիւն.
Անծնունդ ի բարի թեւակոխութեանց։ Նա մատուցանէ բազմուսմանց զհանճարս ըստ իւրաքանչիւր ոք թեւակոխութեանց. (Փիլ. լին.։)
Ի չարութեանցն թեւակոխութենէ. (Երզն. աղ.։)
Թեւակոխումն է ներշրջանական հանճարոյ խրատուն բազումուսումնութիւն սիրեցեալ։ Որ չարութեանցն է թեւակոխումն կամաց. (Փիլ. լին.։)
to join, to unite wings;
to assist each other.
Թեւք չորեցունցն ընդ միմեանս թեւակցէին. (Եզեկ. ՟Ա. 9։ յն. ունէին զմիմեանց։)
to fly.
πτερόομαι, ἁναπτερόομαι plumesco, volo, excitor, efferor Թեւաւոր կամ թեւազգեաց լինել. թռչիլ. եւ Լողիլ. վերաթեւել. բարձրանալ. եւ Փքանալ. վստահիլ. թեւաւորւիլ.
Ոչ անբան թռչունք, այլ բանակք հրեշտակացեալք, եւ թեւացեալք հոգւովն սրբով. (Տօնակ.։)
Ոչ ընդունայն թեւօք կիտոսին թեւացայ. (Փիլ. յովն.։)
the commander of one wing of an army, brigadier.
Զօրապետ միոյ կողման զօրուն, որ կոչի թեւ.
cf. Թեւաթափ.
Նենգաւոր աղուեսուն, եւ թեւատեալ ամբարտաւան թռչնոյն սատանայի. (Վրդն. աւետար.։)
to extend the wings;
to be a protector, to patronize;
to obtain possession.
Մայրն՝ մարմնոյն թեւարկէր առ խաչին. (Ոսկիփոր.։)
Եւ դու տակաւին թեւարկես զժողովրդեամբ իմով՝ չարչարել զնոսա. (Ել. ՟Թ. 17։)
Ոչ մերոյ աշխարհիս ժամանէ թեւարկել Վաղերիանոս. (Խոր. ՟Բ. 73։)
protection, patronage;
cf. Թեւածութիւն.
Ի շառաչմանէ թեւարկութեան արծուոյ. (Զքր. կթ.։)
Ոչ յիշեցի զբարեաց քոց թեւարկութիւն. (Բենիկ.։)
winged, that has wings.
πτερωτός, ὐποπτέρος, πετόμενος, πετάμενος alatus, pennatus Ունակ թեւոց. թռչուն, եւ թռչողական.
Զամենայն թռչունս թեւաւորս. (Ծն. ՟Ա. 20. 21։ Սղ. ՟Հ՟Է. 27։ ՟Ճ՟Խ՟Ը. 10։)
Թեւ՝ թեւաւորի՛ (է) թեւ, եւ թեւաւորն՝ թեւով թեւաւոր. (Արիստ. առինչ.։)
Ասի եւ զազգէ ինչ օձի, կամ զքարբէ.
Ապարանս թեւաւորս զվերնատունսն կոչէ։
Թեւաւոր առաքինութիւն երկուս լծեաց՝ աղօթս եւ ողորմածութիւնս. (Բրս. չար.։)
Զթեւաւորէ զքեզ կախէ (այսինքն զքառաթեւ խաչէ). (Անյաղթ բարձր.։)
Ի խաչ թեւաւոր ըզձեռսդ ահաւոր բեւեռեալ ի խոր. (Գանձ.։)
to fly.
Թռչունք լողան խաղան յօդս, եւ այսր անդր թեւեն պատառեն զլոյծ եւ զտարած բնութիւնն. (Վեցօր. ՟Ը։)
oar, scull;
fastening har, tringle;
— ի ժամացուցի, appendix.
Ի նաւն ընկալաւ զՅիսուս, եւ թեճակօքն վարելով՝ որպէս ի վեր (ի խորս) զոք համարէր տանել. ոչ գիտելով եթէ տանի եւ կրէ զնա՝ որ զամենայնս կրէ. (Ոսկ. ղկ.։)
white scab, furfur;
impetigo, moist tetter;
ringworm.
Սպիտակ քոսն ի մարմնի, որ չէ՛ բոր.
to edge, to sharpen, to point, to grind;
to forge, to fashion, to fabbricate;
to twist, to warp;
to bend, to incline;
to exercise, to instruct, to inform;
— զլեզու, to become biting or sarcastic.
Թեքել իւրաքանչիւր զգերանդի իւր եւ զգործի իւր (ի դարբնոցի). (՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Գ. 20։)
Ոչ ամենահատ պողովատիկք թեքի առ ի վանումն թշնամեաց. (Պիտ.։)
girded with leaves of the fig-tree.
ԹԶԵՆԱՊԱՏ ԹԶԵՆԵԿԱՍՓԱԾ. Պատեալ տերեւով թզենւոյ կամ սփածեալ. կամ պատիչ թզենւոյ՝ տերեւ նորա.
cf. Թզենապատ.
ԹԶԵՆԱՊԱՏ ԹԶԵՆԵԿԱՍՓԱԾ. Պատեալ տերեւով թզենւոյ կամ սփածեալ. կամ պատիչ թզենւոյ՝ տերեւ նորա.
pigmy, dwarf, shrimp.
πυγμαίος, νάνος pymaeus, nanus, pumilio, pusillus homo Կարճահասակ յոյժ՝ իբր թզաչափ երեւեալ, գաճաճ.
even if, although, though, notwithstanding.
Թէ եւ յԱստուծոյ ոչ երկնչիմ ... արարից նմա դատ։ Զի թէ եւ տրտմեցուցի զձեզ թղթովն, ոչ զղջանամ. (Ղկ. ՟Ժ՟Ը. 4։ ՟Բ. Կոր. ՟Է. 8։)
Զի թէ եւ չխոստովանիմք, ի ծածկագիտէն չկարեմք թաքուցանել. (Խոսր.։)