cleanliness, purity, integrity, honesty, probity.
ԱՄԲԾՈՒԹԻՒՆ որ եւ ԱՆԲԾՈՒԹԻՒՆ. ἁκακία, ὀσιότης. innocentia, probitas, sanitas Անարատութիւն. անմեղութիւն. սրբութիւն. անկեղծութիւն. պարզութիւն. սուլսուզլուգ. սալիհլիք.
Ըստ ամբծութեան (կամ անբծութեան) իմում՝ որ յիս. (Սղ. ՟Է. 9. որպէս եւ ՟Ի՟Ե. 1. 11։ ՟Լ՟Զ. 37։ ՟Խ. 13։ ՟Ձ՟Գ. 13։ ՟Ճ. 3։)
Զամբծութեանն ապականարարսն։ Անաղտ ամբծութեամբ։ Ուղիղ ամբծութեամբ։ Ի հաւատ ուղիղ եւ անխոտորնակ ամբծութեան. (Նար.։)
to crowd;
to embroil, to put in confusion, to disturb;
to stir up or excite to sedition.
Համբաւն ամբոխեաց զմեզ ի խոտորնակ կարծիս. (Գր. տղ. թղթ.։)
Մի՛ ամբոխեսցէ զլսօղսն որդի՝ տուեալ ասելով իւր առ ի հօրէ զկեանսն. (Կիւրղ. գանձ.։)
Ցուցեալ զաստուածագործ զօրութիւնն ի խառնակելն յամբոխելն. (Ագաթ.։)
to be in confusion;
to be embroiled, disturbed, to riot, to be in commotion.
Ալիք խորհրդոցս ամբոխեալ է եւ ամբոխի. (Լմբ. սղ.։)
Զի միտք նոցա մի՛ զայլ ինչ բանիւք կամ գործով ամբոխեաք՝ ոչինչ կարասցեն ի միտ առնուլ. (Նանայ.։)
perturbation;
commotion.
որպէս ամբոխումն. ταραχή, στάσις. perturbbatio, seditio, factio Խռովութիւն. աղմուկ. շփոթ.
Ի հակառակիցն ախորժմանց կամ ամբոխութեանց յըմբռնման գոլով. (Դիոն. եկեղ.։)
Առ որս յաւէտ է ամբոխութիւն, եւ բիւրամասնեայ հակառակութիւն. (Նար. ՟Լ՟Դ։)
Որչափ ամբոխութիւնք մեռան։ Միաբանեալ ամբոխութիւն հիւսիսականաց. (Խոր. ՟Բ. 57. 62։)
turbulence, disorder, confusion, perturbation.
σύγχεσις. confusio, perturbatio Խռովութիւն. շփոթութիւն. պղտորումն.
Բորբոքումն առաջին, որ է ամբոխումն. (Վրք. հց. ՟Բ։)
cf. Արմաւ.
Ցքի, որ յամբրաւոյն առնէին, եւ ի պէտս գինւոյ փոխէին, զայն կոչէ. (Ոսկ. ես.։)
amethyst;
granite.
ԱՄԵԹՈՎՍ կամ ԱՄԵԹԻՒՍՏՈՍ. Բառ յն. (իբր ո՛չ արբեցօղ) որ թարգմանի ի մեզ նաեւ ՄԵՂԵՍԻԿ, ՍՈՒՏԱԿ. Ակն պատուական ծիրանագոյն՝ որ եւ ի գոյն գինւոյ եւ մանուշակի հարկանի. թ. ըստ ոմանց՝ լիալ, լեալ. ըստ Մենինսքեայ՝ ճէպէլլէգուն, գըպրըզ էլմասը.
Յերրորդ կարգն՝ լինգիրոն, ակատ, ամեթիւստոս։ Ամեթիւստոս՝ եւ սա ըստ իւրումն ունի շրջաբոլոր բացագոյն թանձրութեամբ, բայց նշոյլ սպիտակ ի միջին գինետեսիլ երեւի. (Տօնակ.։)
furiously, audaciously, intrepidly.
Ամենեւին սանձակոտորք եղաք, եւ ամեհաբար յերկիր շրջիմք. (Մանդ. ՟Ժ՟Ը։)
to become wild, to be unruly;
to make ferocious, ungovernable.
ferocity, fierceness, savageness;
fury.
Զբոլոր շամբշութիւն ամեհութեան մեր ի բաց մղել. (Մագ. ՟Ձ՟Բ։)
Ջան պիտի ի վաստակ առաքինութեան, որով յղկի միտքն, եւ փուշ ամեհութեանն խլի. (Լմբ. ժղ.։)
cf. Ամենաբարեպաշտիկ.
Իսկ առ քեւ, ամենաբարեպա՛շտ թագաւոր։ Քրիստոնէից կարգ է ամենաբարեպաշտիկ. (Կիւրղ. երուսաղէմի առ կոստ։)
very pious, religious, devout.
Իսկ առ քեւ, ամենաբարեպա՛շտ թագաւոր։ Քրիստոնէից կարգ է ամենաբարեպաշտիկ. (Կիւրղ. երուսաղէմի առ կոստ։)
all-bountiful, super-excellent, most excellent, best.
Ամենաբարի թագաւոր. (Պիտ.։)
Ամենաբարի տունկ, կամ իր, իրագործութիւն, ախորժակ, երանութիւն. (Պիտ.։)
Ամենաբարի՛, ոչ զբերեալսն, այլ որք մատուցանէին զպատարագսն, յառաջ քան զպատարագելիսն՝ տեսանել ասէ զԱստուած. (Փիլ. լին. ՟Ա. 61։)
very good, best, very excellent;
very well, excellently, exceedingly well.
որ եւ ԱՄԵՆԱԲԱՐԻՈՔ. Ամենաբարի, եւ յոյժ բարւոք.
all-sufficient, omnipotent.
որպէս ամենաբաւական, եւ անբաւ.
որ եւ ասի ԲԱՒԱԿԱՆՆ. Մի ի ստորոգելեաց Աստուծոյ, որպէս ամենառատ եւ ամենաբաշխ՝ լցուցիչ ամենայնի. ըստ եբր. սատտայի որպէս յուռթի կաթամբք ամենայն ստեանց.
Ամենաբաւական աջ, ձեռն, կամ ձեռք Աստուծոյ։ Ամենաբաւական ողորմութիւն, կամ ողորմութեան Շ. կամ զօրութեան ամենաբաւականի. (Պիտ.։ Խոսր.։ Լմբ. ատ. եւ Լմբ. իմ. եւ Լմբ. ստիպ.։ Շար.։ Ժմ.։) (Համամ առակ.։)
cf. Ամենագեղեցիկ.
ԱՄԵՆԱԳԵՂ եւ ԱՄԵՆԱԳԵՂԵՑԻԿ. πάγκαλος. pulcherrimus Ամենեւին գեղեցիկ. չքնաղ. վայելչագեղ. գովելի. ցանկալի. խիստ աղուոր, շատ աղէկ, ըռինտ. փէք կիւզէլ.
Տեսութիւն առաքինութեան ամենագեղեցիկ է։ Իբրեւ նկար ամենագեղեցիկ։ Ամենագեղեցիկ գործ։ Սիրամարգ՝ ամենագեղեցիկ տեսիլ ցուցանէ. (Փիլ.։)
Ամենագեղեցիկ յօրինեալ պարս։ Ամենագեղեցիկ պատճառ, կամ ախորժակ, կենդանագրութիւն, բարեբախտութիւն, վայր. (Պիտ.։)
Զպարկեշտս զայս եւ զամենագեղեցիկ վկայիցս ասպարէզ. (Բրս. գորդ.։)
very pretty, very handsome, charming, very genteel;
extremely agreeable, most beautiful.
ԱՄԵՆԱԳԵՂ եւ ԱՄԵՆԱԳԵՂԵՑԻԿ. πάγκαλος pulcherrimus Ամենեւին գեղեցիկ. չքնաղ. վայելչագեղ. գովելի. ցանկալի. խիստ աղուոր, շատ աղէկ, ըռինտ. փէք կիւզէլ.
Տեսութիւն առաքինութեան ամենագեղեցիկ է։ Իբրեւ նկար ամենագեղեցիկ։ Ամենագեղեցիկ գործ։ Սիրամարգ՝ ամենագեղեցիկ տեսիլ ցուցանէ. (Փիլ.։)
Ամենագեղեցիկ յօրինեալ պարս։ Ամենագեղեցիկ պատճառ, կամ ախորժակ, կենդանագրութիւն, բարեբախտութիւն, վայր. (Պիտ.։)
Զպարկեշտս զայս եւ զամենագեղեցիկ վկայիցս ասպարէզ. (Բրս. գորդ.։)
omniscient, most wise, all-wise.
Տեսեալ ամենագիտին զսնոտի աշխատութիւնն. (Խոր.։)
Միթէ չունիցի՞ զամենագէտ գիտութիւն, որով զամենայն գործս իբրեւ ի գրի գրեալ ունի. (Ոսկ. ես.։)
Ամենագէտ յանցաւոր (Սողոմոն). (Նար. ՟Խ՟Ը։)
Զոր աւելորդ է ձերումդ երկրորդել ամենագէտ մտաց. (Գր. տղ. թղթ.։)
most merciful, most compassionate, most kind, most tender.
Ամենեւին գթած. ամենագութ. ամենողորմ.
most praise-worthy, very laudable, most commendable.
ԱՄԵՆԱԳՈՎ եւ ԱՄԵՆԱԳՈՎԵԼԻ. Ամենայնիւ գովելի. ամենայն գովութեան արժանաւոր. ամմէն կերպով գովելու. փէք մէմտուհ.
Ամենագով հայրդ բաղձալի։ Ամենագով սուրբն։ Ամենագով այր ցանկալի՝ մայրդ ընդ որդւոյդ նահատակի։ Յամենագովն՝ յանկոխն ի թշնամեաց ի Կոստանդինուպօլիս. (Գանձ.։ Ոսկիփոր.։ ՃՃ.։)
Զվարս եւ զսքանչելիս զամենագովելի եւ զերիցս երանեալ վարդապետին։ Ամենագովելի թագաւորքն մեր քրիստոնեայք են. (Վրք. ոսկ.։)
cf. Ամենագթած.
cf. Ամենագորով. cf. ԱՄԵՆԱԳԹԱԾ.
very difficult, grievous, rigid.
Ոչ եթէ մահ դժնեայ է, այլ որք լինին ի վերայ հիւանդութիւնք, եւ ամենադժուար հիւանդութիւնք. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)
cf. Ամենադժոխ.
Ոչ եթէ մահ դժնեայ է, այլ որք լինին ի վերայ հիւանդութիւնք, եւ ամենադժուար հիւանդութիւնք. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)
pantheon.
ԱՄԵՆԱԴԻՒՑ կամ ԱՄԵՆԱԴԻՑ ՄԵՀԵԱՆ. Մեհեան երեւելի ի Հռովմ միով բացագլուխ գմբեթաւ կառուցեալ ի Մարկոսէ Ագրիպպայ ի պատիւ ամենայն չաստուածոց. որ այժմ է տաճար սուրբ Աստուածածնի՝ թագուհւոյ ամենայն սրբոց.
Պանթէոնն՝ որ է ամէնադիւց մեհեան, ի փայլատականց սատակեցաւ. (Եւս. քր. ՟Բ։)
omnipotent, all-sufficient;
most powerful, very strong.
παντοδύναμος, πανσθενής, πάντα ισχύων. omne superans, omnipotens Որ յամենայնի եւ ամենայնի զօրէ, իշխէ. ամենակարօղ. որ ամմէն բան կրնայ ընել, ամմէն բանի ուժը հասնօղ. հէր շեյէ գատըր.
Իբր ամենայաղթ. եւ ամենայնիւ զօրաւոր.
Մեծամուր. անվանելի. եւ կարօղ ըստ կարի առ ամենայն գործ.
very unfortunate, most miserable, most calamitous.
πανάθλιος, ταλαιπώτερος. miserrimus, valde miser ac aerumnosus Ամենայն իրօք թշուառ եւ ողորմելի. հիքացեալ. չուառական. խեղճին խեղճը. փէք սէֆիլ. զավալլը. միսքին. գութսուզ.
Ամենաթշուառ չարագործս։ Ամենաթշուառ աղքատիս։ Վասն ամենաթշուառիս հեծութեան. (Նար.։)
Եւ ամենադժոխ. չարաչար. ողորմ. յետին. անհնարին.
Ամենաթշուառ կորուստ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։)
Ամենաթշուառ շիրիմ, կամ ախտաւորութիւն, կամ տարակուսանք. (Նար.։)
of general assembly.
Ուր իցէ ժողով ամենայն բազմութեան. աշխարհախումբ. տե՛ս եւ ԱՄԵՆԱԽՈՒՄԲ, ԱՄԵՆԱՀԱՆԴԷՍ. բոլոր ժողովրդով. ումումի. զիննէթլի. πάνδημος. publicus, plebejus, universus
ԱՄԵՆԱԺՈՂՈՎ ՏՕՆ, կամ ՇԱՀԱՎԱՃԱՌՔ. πανήγυρις (յորմէ ռմկ. փէնայիր, փանայըր, իբր տօնանմա) panegyris, coetus publicus, celebritas publica, nundinae, pompa. Տօն մեծահանդէս. ալայ. զիննէթ. եւ տօնավաճառ.
Զենլի պատարագօք, եւ ամենաժողով տօնիւք։ Փութա՛ պսակիլ զբարգաւաճ պսակն, զոր եւ ոչ մի ամենաժողով տօնք մարդկան տանել կարացին։ (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. այլաբ.։)
Յայսմ աւուրս սրբութեան պահոց՝ ամենաժողով տեառնաժողով շահավաճառք մարգարտին լուսոյ եւ ականցն պատուականաց. (Եփր. ի ՟խորդս.։)
that takes care of all his creatures, all-provident.
Ամենայն խնամով խնամօղ բոլորից. նախախնամօղ. զամմէնքը հոգացօղ, ամմէն պէտընայօղ.
Զնա ժողովրդեանն ամենախնամն Աստուած եցոյց հովիւ. (Եւս. քր. ՟Ա. յորմէ եւ Խոր. ՟Ա. 3։)
Տուաւ շնորհ հոգողութեան յամենախնամէն Աստուծոյ. (Փարպ.։)
Եւ մեզ լիցի հոգին պահապան՝ ամենախնամ շնորհօքն իւրական. (Գանձ.։)
all-consuming.
Որ զամենայն ինչ ծախէ եւ մաշէ, կամ այրէ տոչորէ ամենայն իրօք. բոլորովին էրօղ մրկօղ, փճացնօղ, ամմէն բան հատցընօղ.
Վաղ ժամանեաց յամենածախ սեղանակազմութիւնսն. (Ոսկիփոր.։)
preserving or governing all things, omnipotent, all-powerful.
παντοκράτωρ. omnitenens (թարգմանի ըստ լտ. եւ omnipotens) Որ զամենայն իբրեւ ի բռին կալեալ ունի տիրապէս. ամենիշխան. ամենատէր. ինքնակալ ինքնակալաց, եւ թագաւոր թագաւորաց. որուն ձեռքն է ամմէն բան. հէր շէյին սահիպի. գատըրի մուդլագ.
Ասի ամենակալ՝ աստուածպետութիւնն, որպէս զամենայն կալլով, եւ անխառնաբար կարգաւորացելոցն տիրելով, եւ որպէս ամենեցունց փափագելի եւ տռփելի գոլով. (Դիոն. ածայ. ՟Ժ։)
Ամենակալն այն է, որ ամենայնի իշխան է. (Կոչ. ՟Ը։)
Ամենակալ է Հոգին Սուրբ, վասն զի ընդ հօր եւ ընդ որդւոյ իշխէ երկնաւորացն եւ երկրաւորացս, եւ կալեալ ունի զսոսա ի ներքոյ զօրութեանն. (Լմբ. պտրգ.։)
Ամենակալ, զի զամենեսեան կալեալ եւ պնդեալ ունի յանքակտելի միութիւն եւ խաղաղութիւն. (Վահր. երրորդ.։)
Իսկ ի սուրբ գիրս ՝ ուր յն. եւ հյ. է ՏԷՐ ԱՄԵՆԱԿԱԼ, ըստ եբր. է զի դնի սէպաօթ, կամ սաբաւովթ (տէր զօրութեանց), եւ է՛ զի սատտայի կամ սադդայի (բաւականն). որք զնոյն միտս ընծայեցուցանեն, որպէս յայտ է ի նախագրելոց։
Ամենակալ, այս ինքն զամենայն ունող, զգթութիւն եւ զողորմութիւն, զնախախնամութիւն, եւ զամենայն պէտս բարեգործութեան. (Խոսր.։)
Զօրացեալք ամենակալիդ (այս ինքն ամենակարողէդ)։ Եթէ նորոգես, ամենակալ ես. (Նար. ՟Հ. ՟Հ՟Զ։)
ԱՄԵՆԱԿԱԼ, ի, աց. Պիտակաբար դնի որպէս ինքնակալ կամ տիեզերակալ յաշխարհի. որպէս հոգեպէս իշխեցօղ տիեզերաց, եւ որպէս յինքն պարունակօղ զամենայն հաւատացեալս.
Յայդ իսկ որոշեալ զատուցայք յամենակալն ասեմ թագաւորաց. (Պիտ.։)
Եկեղեցին՝ դիտանոց է՝ բոլորից ամենակալ. (Վրդն. սղ.։)
Ատեան ամենակալաց, ընթեռնու ամենակալաց. վասն որոյ ստիպի այսպէս խօսել. (Դատ. ՟Ե. 10.)
Ի հզօր եւ ամենակալ թագաւորաց եւ բռնաւորացն յատեանս ... Յիրաւի ամենակալք ճանաչին առաքելականն խումբ ... Միտք մեր իբր ամենակալ իմն են, յամենայնի՝ զոր իմանալն կարեն, զնոսին ըմբռնեն ... Յատեանս ամենակալացն, այս է՝ Հօր եւ Որդւոյ եւ Հոգւոյն Սրբոյ, երեք Անձանց՝ եւ միոյ Աստուածութեանն. վասն որոյ եւ ամենակալաց ասաց, եւ ոչ ամենակալի ... (այլ ըստ ՟Ա. նշ. յարէ) Չէ՛ հնար երեք ամենակալ լինել, կամ երկու, այլ՝ մի. զի ամենակալ է՝ որ զամենայնն ունի։
omnipotency.
Զամենակալութիւն նորա եւ զառ ամենեսեան զխնամակալութիւն. (Խոսր.։)
Պատմէ զթագաւորութենէն Քրիստոսի, եւ զամենակալութենէ ի ծագաց մինչեւ ի ծագս երկրի. (Կամրջ.։)
all perfect;
very perfect.
Ոչ զի ինքն յաւելուած կամ փառս առցէ, որ ամենակատարն է. (Խոսր.։)
Ամենակատար բնութիւն, կամ լաւութիւն, լրութիւն, փրկութիւն կամ փրկիչ, ողորմութիւն։ Ամենակատարիւքն բարերարութեամբք ... Յամենակատարիցն կամ ի մասնաւորաց նախախնամութեանց. (Յճխ.։ Պիտ.։ Նար.։ Առ որս.։ Ոսկ.։ Համամ.։) (Դիոն.։)
Ամենակատար բժշկութիւն չարին, յորժամ չարն ցամաքեալ լինէր. (Փիլ.։)
Կարի յոյժ սաստիկ. անհնարին. խոր.
omnipotent, all-powerful.
cf. ԱՄԵՆԱԿԱՐՈՂ. որ եւ cf. ԱՄԵՆԱՀՆԱՐ.
Ամենակար հնարաւորութեամբ։ Ո՛րչափ զօրեսցէ առաւել բան քո ամենակար։ Ձեռն քո ամենակար. (Նար.։)
cf. Ամենակար.
παντοδύναμος. omnipotens Որ ամենայնի եւ յամենայնի է կարօղ. որ եւ ԱՄԵՆԱԿԱՐ. ամենազօր. ամենահնար. գատըրի մուդլագ. հէր շեյե գատըր.
Ամենակարող զօրութեամբդ միշտ թագաւոր յաւիտենից։ Ամենակալ՝ ամենակարօղ։ Ամենակարօղ աջովդ քո. (Շար.։)
that saves all;
all-preserving.
Ամենակեցոյց թագաւոր. (Նար. ՟Հ՟Ը։)
Կեցուցիչ ամենից. փրկիչ եւ պահպանիչ բոլորից.
Ամենափրկիչ, ամենակեցոյց, որ ակնարկելովն դարմանէ զամենայն արարածս. (Մանդ. ի ծն.։)
very savoury, very high-seasoned, most delicious.
all-seeing.
father of all men, the Creator.
very wealthy, very rich, very opulent.
Թողլով արու զաւակ ամենահարուստ. (Խոր. ՟Ա. 19։)
Ամենահարուստ եւ բազմահանճար թագաւոր. (Յհ. կթ.։)
easiest, very light or easy.
Կարի հեշտին եւ հեշտալի. ախորժելի. քաղցր յոյժ. հեշտ ու թեթեւ, կակուղ, անուշ. խօշ. լադիֆ. հաֆիֆ. միշայիմ.
Հնազանդեալ ընդ ամենահեշտ լծովն, որ թեթեւ է առաքինեաց. (Յճխ.։ Ագաթ.։ ՃՃ.։)
very ingenious, very artful, very dexterous, skilful, most able.
Ամենահնար արուեստաւորիդ. (Նար. ՟Կ՟Թ։)
Եւ մենքենաւոր. բազմահնար. ամենապատիր. չարարուեստ.
very sinful, most criminal;
great sinner.
Ամենայն մեղօք լի. ամենայն մեղաց պարտական. բազմամեղ. խիստ մեղաւոր, ամմէն յանցանքի տէր.
Ամենամեղս հոգւոյ։ Կենագործեա՛ զիս զամենամեղս. (Նար. ՟Խ. ՟Ձ՟Գ։)
Զամենաչարսն եւ զամենամեղս. (Ոսկիփոր.։)
all-conquering, subduing all enemies, very victorious, that gains the advantage always.
ԱՄԵՆԱՅԱՂԹ եւ ԱՄԵՆԱՅԱՂԹՈՂ. Յաղթօղ ամենայնի եւ յամենայնի. ամենազօր, եւ քաջայաղթ. εὕνικος, καλλίνικος. victor egregius, invictissimus. որ ամմէնուն կըյաղթէ.
Ամենայաղթ մարտիրոսօք, եւ ամենայն սրբովք. (Թէոդոր. կուս.։)
Ամենայաղթ ջուրքն՝ որ են ի վերայ երկնից. (Ճ. ՟Թ.։)
all, total, whole;
each, every;
all, every thing;
— ոք, every one;
who ever, whosoever, whatever, whatsoever;
— ինչ, every thing, whatever;
ամենայնիւ, յամենայնի, altogether, entirely, quite;
— ուստեք, from all sides, from all parts;
— ուրեք, ընդ — տեղիս, every where, in all places;
զգիշերն —, all the night;
զ— աւուրս, every day;
յառաջ քան զ—, before all;
յետ —ի after all;
պատրաստ լինել —ի, to be ready for every thing;
ի վեր քան զ—, above all or every thing.
Ամէն. համայն. համօրէն. համակ. հանուր. բնաւ. ամէն. հեր. ճիւմլե. հէմէ. ամմէ. քիւլլի. (որպէս եւ լտ. օ՛մնիս, օ՛մնէ) πᾶς, πᾶσα, πᾶν. omnis, σύμπας. omnis simul
Արար Աստուած զամենայն շունչ զեռնոց կենդանեաց, եւ զամենայն թռչունս։ Իշխեսցեն ամենայն երկրի, եւ ամենայն սողնոց։ Ետու ձեզ զամենայն խոտ սերմանելի. եւ ամենայն փայտ՝ որ ունիցի յինքեան պտուղ։ Երկինք եւ երկիր, եւ ամենայն զարդ նոցա։ Զամենայն զգործս իւր։ Յամենայն գործոց իւրոց։ Մայր ամենայն կենդանեաց։ Ամենայն աւուրք Ադամայ։ Ամենայն ոք. ամենայս մարդ. ամենայն բան. ամենայն ինչ, զամենայն ինչ. ընդ ամենայն աշխարհ. ընդ ամենայն երկիր. ամենայն խորհուրդք կամ բանք, կամ գործք. ամենայն ազգն մեր. ամենայն հեթանոսք. եւ այլն։
Յամենայնիցն կարեւոր է մեզ փախչել յախտից. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 2։)
Բոլոր, բովանդակ. ողջոյն. ὄλος. totus պիւթիւն. ճէմի.
Լեռնականօքն ամենայնիւ. (Խոր. ՟Բ. 47։)
Ամենայն՝ որ սպանանէ։ Ամենայն որ լսէ զբանս իմ։ Յամենայնէ՝ որ լսէ զբանն արքայութեան. Ընդ ամենայնի ամենայն եղէ։ Որ յաջողէ զամենայն յամենայնի։ Որ մատակարարէ ամենայնի զամենայն։ Դու Տէր ամենայնի, աննիազ յամենայնէ, լի ամենայնիւ։ Սահեալ ի ներքոյ երկնից, եւ շրջեալ ընդ ամենայն. եւ այլն։
Ինքն պատեալ զամենայնիւ, ի ներքոյ ամենայնի, ի վերոյ ամենայնի, արտաքոյ ամենայնի, եւ ամենայն ի նմանէ, եւ ամենայն ի նա, եւ ամենայն ի փառս նորա։ Ամենայնի նա է հատուցանօղ։ Զինքն արարեալ օրինակ ամենայնի. (Ագաթ.։)
Զկայնան չորրորդ ի Նոյէ ամենայնք ի ժամանակագրացն գրեն. (Խոր. ՟Ա. 4։)
Զամենայնցն վճարել յինքենէ զգործառնութիւնս. (Պիտ.։)
Հնարաւոր են քեզ ամենայնք. (Նար.։)
Ընդ իւր ածելով զկամսար ամենայնիւքն. (Խոր.։)
Եւ հելլենաբանութեամբ, որպէս տիեզերք. աշխարհ համօրէն. πᾶν, πάντα. universum, orbis, mundus. բոլոր աշխարք. պիւթիւն տիւնետ. ալէմ. ճիհան.
ԱՄԵՆԱՅՆ ԻՐՕՔ, ԱՄԵՆԱՅՆ ԻՒԻՔ, ԱՄԵՆԱՅՆԻՒ, ՅԱՄԵՆԱՅՆԻ. πάντως, πάντῃ. omnino Ամենեւին. ըստ ամենայնի. բոլորովին. ամենայն օրինակաւ կամ հանգամանօք. արդարեւ, անշուշտ. ամենայն մասամբ. յամենայն իրս եւ ի տեղիս եւ ի ժամանակս. քիւլլիյէն. էզ ճիւմլէ.
Անշարժք ամենայն իրօք ամենեւին. Արիստ. ստորոգ.։ (եւ Պորփ.։ եւ Առ որս.։)
Ամենայն իւիք ըստ ըղձիցն յարմարի գործ. (Պիտ.։)
Ամենայնիւ ինքեամբ ասասցէ, Տէ՛ր ո՞ նմանէ քեզ. (Խոր. ՟Բ. 89։)
Աստուած՝ որ ամենայնիւ լոյս է, ամենայնիւ լուր է, ամենայնիւ տես է, ամենայնիւ բան է։ Երկինք ամենայնիւ եւ տիեզերք ամենայնիւ ի վեր ունել ոչ բաւեն. (Ագաթ.։)
Հաւասար՝ քո ամենայնիւ։ Ամենայնիւ հատուցից զպատիժ պարտուցս։ Զամենայնիւ նորոգութիւնդ. (Նար.։)
Զբնաւն յամենայնի բովանդակապէս հրաշագործեցեր։ Յամենայնի տէրդ բարերար։ Յամենայնի ողորմած։ Կարօղ ես յամենայնի թողուլ զմեղանս. (Նար.։)
ԸՆԴ ԱՄԵՆԱՅՆ. τὰ πάντα, πάντες, ὄλως, ὀμοῦ. omnia, omnes, simul, summa, universim. Բոլորն ի միասին. միանգամայն. միահամուռ. բոլո՛ր բոլորը. պիւթիւնիւ. եէօքիւնիւ. ճէմի. քիւլլիյէն.
Ընդ ամենայն՝ թէ քաջ իցեն քանքարք արծաթոյն չորեքհարիւր։ Ընդ ամենայն՝ ոգիք չորք հազարք. (՟Բ. Մակ. ՟Գ. 11։ Երեմ. ՟Ծ՟Բ. 30։)
Չորք են ընդ ամենայն՝ երեկոյին աղօթից սաղմոսք. (Յհ. իմ. ատ.։)
Սատակեցաւ մանուկն որդի կայսերն. եւ ընդ ամենայն այն ժառանգ գտանէր նմա. իմա՛ ոչ ոք այլ՝ բայց միայն այն. բոլոր բոլորը։ (Բուզ. ՟Դ. 5.)
least, smallest, very little.
Յոյժ նուազ. պակասաւոր. տկար. յետին. խեղճ, քիչ մնացած.
very sweet, very savoury, very good, very delicate.
Ամենանուշակ անանջատելի բաղդատութեամբ։ Մարմին անպական յամենանուշակ մշտակուսէ, ծոցածին հօր նախայաւիտեան որդի՝ երէկածին մանուկ կուսամօր որդի. (Պիտառ.։)
worst, very bad;
very wicked, very malicious, execrable, abominable.
Ղազարոս՝ արդար, իսկ մեծատունն՝ մեղաւոր եւ ամենաչար. (Ոսկ. ղկ.։)
Զամենաչար գայլն՝ որ սովոր էր բեկանել զմոլորեալ ոչխարն. (Ոսկիփոր.։)
Վարք ամենաչար։ Ամենաչար խորամանկութիւն. (Յճխ.։)
Ամենաչար արծաթսիրութիւն, կամ խորհուրդք, կամ տաժանմունք. (Կիւրղ. կուս.։ Ածաբ. ժղ.։)
very bright, very clear, very shining;
very splendid, very illustrious;
most honourable, right honourable.
παμφαής, περιφανής. ttotus lucens, splendidissimus, undique conspicuus Ամենայնիւ պայծառ. լուսապայծառ. ամենաճառագայթ. երեւելի ամենայն իրօք. չքնաղ. փառաւոր. վայելչապանծ. անարատ եւ յստակ. խիստ պայծառ՝ փայլուն. գայէթ նուրանի՝ րուշէն. շէօհրեթլի. միւքելլէֆ.
Դրախտ ամենապայծառ եւ լուսագեղ։ Ո՛վ ամենապայծառ (յն. երանաւէտ) դրախտ. (Ոսկիփոր.։ Ոսկ. ծն.։)
very deceitful, very fraudulent, very knavish, very roguish.
Եւ ամենեւին պատրեալ. բոլորովին ի պատրանս անկեալ. խիստ խաբուած.
very venerable, very respectable, very estimable;
right or most reverend;
most honourable.
πάντιμος. honoratissimus Ամենայնիւ պատուելի. ամենայն պատուոյ արժանի, մեծապատիւ, պատուաւոր.