who throws secretly;
that is thrown secretly.
Գաղտաձիգ նետք. (Յճխ. ՟Ժ՟Ը։ Մանդ. ՟Զ։ Արծր. ՟Ե. 11։ Յս որդի։ Լմբ. սղ.։)
that makes war secretly or invisibly.
secretly, artfully, cunningly, cheatingly.
that takes by stealth, deceitful, malicious.
Շունք կատաղեալք եւ գաղտառուք, որոց վէրք ժանեաց դժուարակիր է ի բժկշկութիւն. (Ածազգ. ՟Գ։)
Ի չար առնէ, որպէս ի շանէ, գաղտառուէ, ի լռելութենէն պարտ է երկնչել առաւել քան ի ձայնէն. (Ոսկիփոր.։)
borage.
ԳԱՂՏԻԿՈՒՐ կամ ԳԱՂՏԻԿՈՒՌ (գրի եւ Գաղտակուռ, Գաղտակոր) βούγλωσσον , ἁρνόγλωσσον Lingua bubula, plantago. Անուն բանջարոյ, որ կոչի եւ Ջղախոտ. եւս եւ Եզնալեզու, խոշոր տերեւով, կամ Գառնալեզու՝ մանրատերեւն. եզան լեզու. լիսանի սէլվի. բզրկտուն, պզրղատուն։ (Բժշկարան.։ Գաղիան.։)
secret, occult, hidden, impenetrable;
furtive, stolen.
cf. Գաղտակեր.
secret, oecult, latent, hidden;
stolen, furtive;
clandestine
Ցուցին նմա զգաղտնի դրունս։ Յայտնէ զխորինս եւ զգաղտինս. (Դան. ՟Ժ՟Դ. 20։ ՟Բ. 22։)
Գաղտնի, որ ոչ ծանիցի. (Մտթ. ՟Ժ. 26։)
Գաղտնի խորհուրդ, կամ հաց. (Իմ ՟Ժ՟Դ. 23։ Առակ. ՟Թ. 17։)
ԳԱՂՏՆԻՔ. գ. τὰ ἁπόκρυφα Secreta, abscondita Գաղտնի իրք, խորհուրդք. խորք. սիրտ.
Իբր թէ ի պատճառս խաղաղութեան. բայց ի գաղտնիս՝ օգնել անտիգոնեայ. (Խոր. ՟Բ. 18։)
occultation, hiding, concealment;
secret.
Խոստովանութիւն գաղտնութեանց չարեաց։ Զնպատակն խաւարային աղեղնաւորին գաղտնութեան. (Նար. ՟Ի՟Բ. զբ.)
secretly.
Գաղտուկ եւ ի ծածուկ (յն. (մի բառ) գործին. Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)
Գողացան որդիքն քո գաղտուկ ի քէն. (Եփր. թագ.։)
cf. Գամագիծ՞՞՞գսանեմ.
Աղքատութեամբ ձգեաց նմա գործիս, եւ այնու կարծէր գամագիտ լինել։ Որում ոչ միայն ցեց, այլեւ ոչ մահ կարիցէ գամագիտ լինել։ Չլինիցի ինչ քեզ այնուհետեւ գամագիտ հուրն։ Չտայցէ գամագիտ լինել իւղն այն ի մկանունս մեր՝ ունելեացն նորա. (Ոսկ. մ. ստէպ։)
Յորս հպարտութիւն ամբարտաւանութեան ոչ երբէք կարասցէ լինել գամագիւտ. (Սարկ. քհ.։)
Վահան, որում չէ հնար ումեք գամագիտ լինել. (Ոսկ. փիլիպ.։)
cf. Գայթագղութիւն.
Այնպիսի գայթակղանս գայթակղեն։ Զգայթագղանաց եւ զցնորական տօնն առնիցեն. (Սեբեր. ՟Դ. ՟Ե։)
cf. Գայթագղիմ.
to scandalize, to supplant;
to stumble, to trip.
ԳԱՅԹԱԳՂԵՄ կամ ԳԱՅԹԱԿՂԵՄ ԳԱՅԹԱԳՂԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. σκανδαλίζω Scandalizo, offendo Տալ այլում գայթել եւ գլիլ. թակարդել. կործանել յորոգայթ. գլորել ի մեղս. պղտորել եւ դանդաղեցուցանել զմիտս եւ զկամս. տիւշիւրմէք, կիւնահա սօգմագ, Քէնա իպրէթ վերմէք.
Փոքրն այն գինի՝ որ գայթակղեաց զքեզ։ Ոչ գայթագղեցին զեղբայրն։ Եթէ գայթակղեսցէ զիս. (Վրք. հց. ՟Թ. ՟Ժ՟Ը. ՟Ի՟Գ. եւ այլն։)
Զամենայն ոք գայթագղեցի, բազում մեղաց դուռն բացի. (Ոսկիփոր.։)
cf. Գայթագղեմ.
ԳԱՅԹԱԳՂԵՄ կամ ԳԱՅԹԱԿՂԵՄ ԳԱՅԹԱԳՂԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. σκανδαλίζω Scandalizo, offendo Տալ այլում գայթել եւ գլիլ. թակարդել. կործանել յորոգայթ. գլորել ի մեղս. պղտորել եւ դանդաղեցուցանել զմիտս եւ զկամս. տիւշիւրմէք, կիւնահա սօգմագ, Քէնա իպրէթ վերմէք.
Փոքրն այն գինի՝ որ գայթակղեաց զքեզ։ Ոչ գայթագղեցին զեղբայրն։ Եթէ գայթակղեսցէ զիս. (Վրք. հց. ՟Թ. ՟Ժ՟Ը. ՟Ի՟Գ. եւ այլն։)
Զամենայն ոք գայթագղեցի, բազում մեղաց դուռն բացի. (Ոսկիփոր.։)
scandalous, who causes scandal.
Գայթակղեցուցիչ որոգայթ. (Լմբ. սղ.։)
to be scanda-lized, offended, to take offence, to be in a passion;
to stumble, to slip, to trip.
ԳԱՅԹԱԳՂԻՄ որ եւ ԳԱՅԹԱԿՂԵՄ, եցի, չ. σκανδαλίζομαι , προσκόπτω, ὐποσκελίζω scandalizor, labor եւ այլն. Գայթելով գլիլ, գթելով գլորիլ. ընդհարկանիլ ընդ խոչ եւ ընդ խութս, եւ կործանիլ մարմնով եւ հոգւով. թակարթիլ յորոգայթ. պղտորիլ մտօք. մոլորիլ. խոտորիլ. սահիլ, գլորտըկիլ. գայմագ, տիւշմէք, վուրուլմագ.
Եթէ ոք գնայ ի տուընջեան, ոչ գայթագղի. ապա թէ ոք գնայ գիշերի, գայթագղի։ Երանեալ է, որ ոչ գայթագղեսցի յիս։ Իբրեւ լուան զբանն, գայթագղեցին։ Յայնժամ գայթագղեսցեն բազումք։ Թէպէտեւ ամենեքեան գայթագղեսցին ի քէն, սակայն ես ոչ գայթագղեցայց։ Գայթագղի, կամ գթէ. եւ այլն։
Թէպէտեւ գայթագղեսցի, նա մի կործանեսցի։ Սակաւիկ մի եւ գայթագղեալ էին գնացք. (Սղ. ՟Լ՟Զ. 24. ՟Հ՟Բ. 2։)
Եւ նոքա վասն իմ կեղծաւորեալ գայթագղեսցին. (՟Բ. Մակ. ՟Զ. 25։)
Գործ գայթակղելի. (Վրք. հց. ՟Ժ։)
slippery, slippy, sliding;
who, is easily scandalized.
ԳԱՅԹԱԳՂՈՏ կամ ԳԱՅԹԱԿՂՈՏ Գթոտ. գայթոտ, գիւրագայթ, գիւրակործան. եւ Մեղսառիթ.
scandal;
stumble;
obstacle.
ԳԱՅԹԱԳՂՈՒԹԻՒՆ կամ ԳԱՅԹԱԿՂՈՒԹԻՒՆ σκάνδαλον Scandalum, offendiculum, laqueus, offensio որ եւ ԳԱՅԹԱԳՂԱՆՔ. Գայթումն. գթումն. եւ Որոգայթ. խոչ եւ խութ. եւ Չար օրինակ. մեղք. պակասութիւն. արգելք, վնաս, չար օրինակ. ալ, տուզագ, էնկէլ, Քէնա իպրէթ.
Լինիցին ձեզ յորոգայթս եւ ի գայթագղութիւնս. (Յես. ՟Ի՟Գ. 13. եւ այլն։)
Եւ արդ յորժամ կամիցիս՝ առանց գայթակղութեան եկ առ իս իս. այսինքն աներկիւղ, անխափան. (Վռք հց. ՟Ժ՟Բ։)
cf. Գայթագղութիւն.
Գայթագղիլն. գայթագղանք. գլորումն. կործանումն ի մեղս. սխալանք.
to stumble, to trip, to glid, to slip.
Եթէ գայթիցի, առաւել եւս կործանեսցեն զնա. (Սիր. ՟Ժ՟Գ. 29։)
Երանեալ է այր, որ ոչ գայթեաց բերանով իւրով. (անդ. ՟Ժ՟Դ. 1։ տես եւ ՟Ի՟Ա. 8։ ՟Լ՟Դ. 20։)
Գայթէ, եւ ունի չարն զձեռանէ նորա։ Անօրէնք գայթին եւ գայթագղին ի նոսա. (Մծբ. ՟Ժ՟Բ. եւ ՟Ժ՟Բ։)
tbat stumbles, trips;
slippery.
ὁλισθέων, πτασημός Labans, caducus, cadivus Գթոտ. դիւրագայթ. որ ստէպ գայթէ. սխալական.
Ճանապարհս զգուշագոյնս թողլով՝ ի մինս յայս խոտորիմք, որ այսպէս վրիպող եւ գայթոտ է. (Առ որս. ՟Ժ՟Բ։)
pebble, flint.
ԳԱՅԼԱԽԱԶ գրի եւ ԳԱՅԼԱՀԱԶ. σμυρίτης λίθος, ἁκρότομος , ψῆφος Smyris, petra acuta, lapillus durus Որձաքար վէմ կարծր. որ ի սուրբ գիրս ըստ յն. անխտիր դնի՝ քար, եւ սայրասուր վէմ, եւ սմիռեան քար (այն է սիւմպատէճ. գուցէ եւ կածքար. չագմագ կամ պիլէյի դաշը ). տես (Ել. ՟Դ. 25։ Յես. ՟Ե. 2։ Յոբ. ՟Խ՟Ա. 6։) Իսկ ի բառս Գաղիանոսի ասի լինել Ազգ մարմարիոնի։
Ամենայն նիւթ ընդ գործով արուեստից անկանի ճարտարաց. միայն գայլահազն անգործ մնայ. (Կամրջ. ՟Բ։)
Թլփատեաց սրովք գայլախազիւք զորդիսն իսրայէլի. (ՃՃ.։)
to be like a wolf;
to be ravenous.
Դատաւորք գայլացեալք եւ գազանացեալք։ Եւ քեզ պարտ է լինել նմանող քաջացն եւ առաքինեացն, եւ ոչ գայլացելոցն հովուաց. (Մանդ. ՟Է. ՟Ը։)
wolf's skin.
ԳԱՅԼԵՆԻ գ. λυκέη, λυκῆ Pellis lupina, tegmen e pelle lupina Մորթ գայլոյ. գուրտ տէրիսի՝ քիւրքիւ.
hop.
ԳԱՅԼ ԽՈՏ. Խոտ վնասակար որպէս զգաղձն. որ ի Բժշկարանի կոչի Այգու գալն. ըստ արաբ. քշուշ, քշուդ, աքշուս. եւ ըստ Մենինքսեայ, քուսքուդա։
to lie down.
ԳԱՅՌԱՄ ԳԱՅՌԵՄ, եցի. որ եւ ԳԱՌԵԼ, ԳԱՌԻԼ. κοιμάω, κεῖμαι Curbo, jaceo Պառակիլ, (որպէս զգառն, կամ ի գայռի) ընկողմանիլ. պառկիլ. եաթմագ.
Զիա՞րդ իցեն թշնամիք միմեանց որմզդն եւ արհմնն, որք ի միում արգանդի գայռացին։ Միմեանց թշնամիքն հեզութեամբ խաղաղիկ ի միում արգանդի գառէին. (Եզնիկ.։)
Գուցէ անկեալ յորսայս գայռիցէ. (Կոչ. ՟Ժ՟Է։)
much cudgeled, punished, chastised;
— առնել, to give a heavy blow with a stick, to strike with a stick;
— լինել, to be struck with a stick.
Թօթափեալ զգանալից մորթն իբրեւ զհանդերձ, եւ եղեւ ողջ կատարեալ. (Հ=Յ. դեկտ. ՟Ժ՟Գ.։)
Զոր սիրէ տէր՝ խրատէ. գանալից առնէ զորդի՝ զոր յակն առնու. (Ագաթ.։ Իսիւք.։)
Զիրսն ուրանաս, եւ զբանսն գանալից առնես. այսինքն թշնամանես, կամակորես. (Սեբեր. է։)
that which beats;
— լինիմ
Զթիկունս իմ ետու ի հարուածս. ակիւղաս ասէ, վիրաւորչաց. այլքն՝ գանահարաց ասեն ... այլքն՝ կողոպտաց. (Ոսկ. ես.։)
cf. Գամ ըմպել.
Ի պիղատոսէ գանահարեցաւ. (Ոսկիփոր.։)
complaint, lament, quarrel, woe, claim;
— ունել՝ առնել, cf. Գանգատիմ.
Ի խարբի որդւոյդ ի գանգատ գնա. (Մագ. առ գագիկ.։)
Զոր ծանուցից փոքր ի շատէ՝ ձեզ ըզգանգատս իմ ըստ կարգի. (Շ. եդես.։)
Ողորմեա՛ց մեզ սուրբ գրիգոր, լսէ՛ զգանգատ վիշապ օձիցս. (Տաղ.։)
Մեծի ուրբաթուն այրոյն գանգատն է. Աստուածածին կոյսն մարիամ, եւ այլն. (Տաղ.) (ուր այրոյն՝ կամ է որպէս այրի մնացելոյ ի միածնէն, կամ երգելի որպէս զայլ ողբ՝ կոչեցեալ թերեւս Այրւոյ գանգատ. եւ կամ է գանգատ ա՛յ ո՛հ ասելոյ, որ գրի յայս տաղարան՝ ա՛յ վո՛յ ա՛յ վո՛յ։)
sound;
echo.
ԳԱՆԳԻՒՆ որ եւ ԳԱՆԳՔ, գից. Հնչիւն անշունչ իրաց. գանչիւն. ձայն. արձագանգք.
curled, frizzled, adomed with curls.
Հեր գլխոյ նորա թխակերպ՝ գանգուրագեղ գիսաւորութեամբ. (Արծր. ՟Ե. 1։)
curled, frizzled;
whose hair is curled.
Պատկեր նորա գեղեցիկ էր, եւ գանգրահեր. (ՃՃ.։)
Այ գերագոյն գըլուխ գանգրահեր՝ խոնարհեցար որպէս մեռելոյ. (Գանձ.։)
to cudgel, to scourge, to whip, to thump, to beat.
Զայրացեալ գանէ զնա սաստկապէս. (Խոր. ՟Բ. 60։)
Որպէս զհայր գանեցի զձեզ, եւ որպէս զտէր պատժեցի. (Լմբ. մաղաք.։)
Սալ դարբնաց որչափ գանելով գանի, ինքն ոչ վնասի. (Ճ. ՟Ա.։)
Գերազանցութիւն լուսոյն հարեալ զաչսն՝ գանեաց զսովորական տեսութիւն. (Ոսկ. գծ.։)
ԳԱՆԵԼ. πλήσσω Pungo Ձաղել. թշնամանել. պատուհասել կշտամբանօք. կծանել. յամօթ առնել. զզուել. (յորմէ ռմկ. գանիլ ՝ է զզուիլ) այըպլամագ, ազարլամագ.
peculator, cutpurse, pick-pocket.
βαλαντιοτόμος, βαλαντιητόμος Sector crumenarum, saccularius Գող, որ հատանէ կամ կողոպտէ զգանձս, եւ զքսակս. (յն. քսակահատ. եան քէսիճի, քեսիճի, խըրսըզ.
treasurer.
γαζοφύλαξ Custos aerarii, quaestor Պահապան գանձուց. գանձակալ. գանձաւոր. խազնա տար.
treasury.
Պաշտօն եւ գործ գանձապահաց.
Յուդա ոչ եղեւ արտաքաքսեալ ի գործոյ գանձապետութեան. (Մարթին.։)
treasure, treasury;
casket, chest, box (where in money is put).
Պարտ է զբանից գանձատուն պահել առաւել քան զընչից. (Ոսկիփոր.։)
cf. Գանձատուն.
Զօրինակ տաճարին, եւ սենեկաց նորա, եւ գանձարանաց նորա. (՟Ա. Մնաց. ՟Ի՟Ը. 11։)
Լռութիւն՝ գանձարան բազում գիտութեան։ Հարստութիւն եւ գանձարան կրօնաւորի՝ հնազանդութիւն է. (Վրք. հց. ՟Գ. եւ ՟Ժ՟Է։)
ԳԱՆՁԱՐԱՆ. Գիրք գանձուց եւ քարոզից՝ որք նուագին յեկեղեցւոջ.
Ստացողի սորին՝ այս գանձարանին՝ յանցանքն ջնջին. (Գանձ.։)
Գանձ գրիգորի աստուածաբանին, ի գծողէ այսմ գանձարանիս՝ յանմիտ կարապետէ բաղիշեցոյ. այսինքն ի շարագրողէ. զի սկզբնատառքն յօդեն զանուն իւր. (Գանձ.։)
to treasure up, to hoard, to amass treasures;
to lay up in a trunk;
to pocket.
Գանձել զարծաթ եւ զոսկի. անձանց զչարիս. ուղղոց զփրկուի։ Գանձես անձին քում բարկութիւն։ Գանձի արդարոց՝ մեծութիւն ամբարշտաց։ Գանձս բարիս գանձեսցես քեզ յաւուրն կենաց քոց։ Մի գանձէք ձեզ գանձս յերկրի։ Ոչ պարտին որդիք հարց գանձել, այլ հարք որդւոց։ Իբրեւ զհուր գանձեցէք աւուրցն յետնոց։ Եւ այժմ երկինք եւ երկիր նովին բանիւ գանձեալ են, հրոյ պահեալք, եւ այլն։
bastinade;
torment.
Մինչ զի անհնար համարեալ զառ ի մարդ կանէ հարուածս այսպիսի իմն գանումն տանջանաց գործել. (Աթ. անտ.)
cage, park;
menagery;
den, haunt;
prison;
դնել ի —, to shut up in a cage.
Գազանքն յորժամ ի գառագիւղն արգելուցուն. (Վեցօր. ՟Թ։)
Զոր օրինակ ոք զգազան քար ի գառագեւղ արկանիցէ. (Անան. ի յհ. մկ.։)
dressed in lambskins;
hypocritical.
Զգոյշ լերուք ի գառնազգեստ առնէ, եւ ի նորա աղանդագործ պղծուէ. (Ոսկիփոր.։)
belonging to the pascal lamb;
immolation of the pascal lamb, Easter.
Գառնազեն արիւնաշաղախ արեամբ դրոշմեալ զսեամս. (Թէոդոր. խչ.։)
Կատարեալ զգառնազեն ստուերական մովսիսագիր օրէնսն. (Ոսկիփոր.։)
Մեծին մովսէսի հրամայէ աստուած առնել յեգիպտոս ի չորեքտասանն նիսան գառնազեն. (Տօմար.։)
Յելանելոյ անտի որդւոցն իսրայէլի եղեւ գառնազենութիւնն այն ի կրօնս իսրայէլի. (Միխ. ասոր.։)
to become like a lamb.
Որպէս թէ ձայնն գառնացաւ, սնաւ, եւ եղեւ արու տարեւոր. (Վրդն. ծն.։)
lamb-skin.
Որ ինչ է գառին, մանաւանդ մորթն. τὸ προβάτον (ոչխարին).
cornel.
κρανεία, κρανία Cornus. Տունկ՝ որ բերէ զպտուղ կարմիր եւ թթու զովացուցիչ. այն է հոն. զողալ. չում. խըզըլճըխ, գըզըլճըգ աղաճը. (յն. գռանիա, որպէս թէ գագաթական. գուցէ եւ ի մեզ՝ որպէս գագաթավարս)
Գավարսից պտուղ ճաշակս գղտորահամս ունի. (Վեցօր. ՟Ե։ Այլ է եւ ԳԱՒԱՐՍ։)
theorbo.
ԳԱՎԻՆ որ եւ ԳԱՒԻԿ, կամ ԳԱՒԿԱՅ. cf. ՎԻՆ. Ազդ քնարի. որպէս յն. կիթառ. κιθάρα
cracking, noise of planks;
ի գարգափս յառնել, to jump, to dance, to stamp.
Ի հարսանիս՝ իբրեւ զուղտս ի գարգափս յարուցեալս անհեթեթ, իբրեւ զջորիս անճահս սրնդեն. յն. լոկ, ոստուցեալս, σκιρτῶντας saltantes (Ոսկ. կողոս.։)
cf. Գարգափումն.
Կոր. ծուռ. թիւր. (արմատ բառիցս՝ խանգար, խելագար, ցաւագար. պ. կէր, կէրա. թ. կէրի, էկրի. յն. ղօրիէս. լտ. գուռվուս, թօռվուս) Ուստի ԳԱՐ կամ Ի ԳԱՐ ՀԱՅԵԼ, է Խոժոռ նայել, կամ ընդ ակամբ. ծուռ նայիլ. էյրի պագմագ.
Զեղջ եւ ապաշավ լինիցի առ ի գար հայելոյ իւր յուղիղ յարարածսն, զոր աղաւաղեալ կամակորիցէ. (Եզնիկ.։)
Ի հարսանիս՝ իբրեւ զուղտս ի գարգափս յարուցեալս անհեթեթ, իբրեւ զջորիս անճահս սրնդեն. յն. լոկ, ոստուցեալս, σκιρτῶντας saltantes (Ոսկ. կողոս.։)