praise, eulogy;
honour, glory;
գովութեամբ, laudably.
· Calfa
Փառք եւ գովութիւն առաջի երեսաց նորա։ Մեռաւ ո՛չ գովութեամբ։ Յիշատակ արդարոյ հանդերձ գովութեամբ։ Վրիպեցան յաստուծոյ գովութենէն եւ ի նորին օրհնութենէն։ Որոյ գովութիւնն ո՛չ է ի մարդկանէ, այլ յաստուծոյ։ Լցցի բերան իմ գովութեամբ (այսինքն օրհնելով զաստուած)։ Բարձր արարից զնա գովութեամբ.եւ այլն։
work, affair, thing, deed, action, operation, business, trade, negotiation, practice, agency, enterprise, labour;
commission;
fact, effect, merit;
manufacture;
make;
— քաջութեան, esploit, signal action in war;
այր —ոց or —ոյ, an active man, a clever man;
օր —ոյ, a working day;
— է գտանել, it is difficult to find;
— առնել, ընդ — արկանել, to make use of, to employ, to use;
to practise, to effect, to accomplish, to execute, to realize;
ի — ածել, to use, to employ, to make use of;
բան ի — առնել, to establish, to advance, to take for granted, to agree;
ձեռն ի — արկանել, to undertake, to begin, to commence;
—, or —ք Առաքելոց, the Acts of the Apostles;
նովին իսկ ով, ipso facto, caught in the act;
— առ —ով, — ընդ —ով, transitorily, indifferently, cf. Երկրորդաբար, cf. Հարևանցի;
ի — or ընդ — մտանել, to enter on one's duties;
— ունել ընդ ումեք, to have to do with some one, to have business with some one;
ի — արկանել զերկիր, to cultivate or till the ground;
— դնել հողմոյ, to make use of the wind;
— օրական, journey work.
· Calfa
Մտեալ յեկեղեցին՝ սկսանին զփոքր հարցն հանդերձ գործովք. (Մաշտ.։)
cooperator;
associate, coadjutor;
— լինել, to cooperate;
to contribute, to concur.
· Calfa
work;
labour.
· Calfa
Ընդ այսորիկ հանդերձ աստուծով՝ եւ առաջիկայ գործաւորութիւն. (Սահմ. ՟Ա։)
feasible;
maker;
coal.
· Calfa
πρακτός qui agi potest, sub actionem cadens, agendus Որ ինչ հանդերձեալ է գործիլ. առնել. առաջիկայ. արժանի գործելոյ.
to work, to make, to do, to fashion, to manufacture;
to commit, to perpetrate;
to knit;
to twist;
— զերկիր, to cultivate, to labour, to till;
— զերկաթ, to forge;
չար գործեցէք զոր արտրէքդ, you have done very wrong;
զի՞նչ գործ գործեցեր դու ընդ մեզ, why have you done this to us ? — զանօրէնութիւն, to do wrong;
to commit a crime;
— զարդարութին, to act with justice;
— զփրկութիւն, to effect salvation;
— զհանդերձս, to make clothes;
խորշս խորշս — զտապանն, to make small compartments in the ark;
ճաշ —, to give a dinner;
ճանապարհ —, to open up a way.
· Calfa
instrumental.
· Calfa
Կայր ի սպասու օրապահացն հանդերձ գործիական տանջանարանօքն. (Եղիշ. ՟Ը։)
assembly, assemblage, mob, band, corps, forces;
assembled, gathered together;
— նաւուց, squadron;
— առնել՝ դնել՝ կազմել՝ կարգել՝ սփռել, to assemble, to gather together;
to levy troops, to send a body of troops;
ի —ի, in war.
· Calfa
effort;
— գործեմ՝ դնեմ, — ի վերայ դնեմ, to study, to devise, to strive, to try, to labour, to intrigue.
· Calfa
similar, equal, like;
dye, colour;
kind, sort;
manner;
difference;
— —, in several colours;
various, different;
— —, —ս —ս, differently, variously.
· Calfa
Գունակ գունակ հանդերձիւքն փայլէին. (Լաստ. ԺԷ։)
singer, musician;
player;
actor.
· Calfa
Այլք ի գուսանաց եւ ի կաքաւչաց ընդ երկինս թռեան։ Գուսանացն արուեստ։ Գուսան եւ հացակատակ լինի։ Ի հանդերձիցն՝ քան զգուսանացն ոչինչ լաւագոյն. (Ոսկ. մտթ.։ Ոսկ. փիլիպ. եւ այլն։)
music, drama, comedy, ballad.
· Calfa
Երաժշտութիւն. մանաւանդ Արհեստ գուսանական, իբր աշխարհական երգոց եւ խաղուց ի թատրոնս՝ խեղկատակութեամբ հանդերձ.
old dress, rag
· Calfa
Տաս զանպիտան քեզ զգրգլին, եւ զանմահութեան հանդերձն զգենուս. (Մանդ. ՟Ժ՟Ա։ եւ Բրս. ողորմ.։)
pocket;
purse;
դնել ի —ի, to pocket.
· Calfa
Բառ ռմկ. Քսակ կարեալ ընդ հանդերձս. որ եւ ԳՐԱՊԱՆ. ճէպ, ճէյպ σάκκος saccus. (Բժշկարան.։)
chief of hangmen;
officer.
· Calfa
Առաքեաց զինուորս դահճապետօք հանդերձ. (Ճ. ՟Ա.։)
to plain, to lovel.
· Calfa
Որ յառաջ դաշտացեալ եւ կոխան լեալ էաք թշնամւոյն, այժմ ի վայր տափացեալ դաշտացոյց զնոյն իւրովքն հանդերձ, եւ զմեզ լեռնացուցեալ բարձրացոյց ի վերայ նորա. (Լաստ. ընթերց.։)
little, very little, moderate, small, light, thin.
· Calfa
Զկնի դուզնաքւոյ հանդերձեալ էր ի կոչումն գալ. (Բրս. սղ.։)
door, entrance;
sluice;
— մեծ, portal;
— or — արքունի, the Ottoman or Sublime Port;
the Court;
դրան մարդիկ, the courtiers;
դրան երէց, almoner, chaplain;
արտաքին դրունք, porch, portico;
դրանց ի դուրս, դրանէ ի —, from door to door;
գրօք փակելովք, with closed doors;
դուրք դրանն, the street door, the gate, portal;
ի դուրս, out;
ի դուրս մերձեալ, եկեալ, հասեալ, impending, very near;
առ դուրս մահու, at death's door;
դրունք դժոխոց, the gates of Hell.
· Calfa
ԴՈՒՌՆ ԱՐՔՈՒՆԻ կամ ԻՇԽԱՆԻ. Պալատն. արքունիք՝ հանդերձ բնակչօքն.
latch, suiallbolt;
lock, bar.
· Calfa
Զդրունս քաղաքին սեմօքն եւ դռնափակօքն հանդերձ ա՛ռ ըստ անձին, եւ բարձ գնաց. (Եփր. դտ.։)
to incite, to solicit, to instigate, to induce, to raise.
· Calfa
Յորդեալք եւ դրդեալք հասանէին։ Դրդեալ յիւրոց բարեկամաց։ Ի մեծամեծ չարիս դրդիմք։ Մի՛ կարի դրդիք ընդ պէսպէս հանդերձից զարդս. (Ագաթ.։ Եւս. քր. ՟Ա։ Լմբ. սղ.։ Երզն. մտթ.։)
hem, skirt, streamer, pennant;
flag;
banner, ensign, standard, colour;
cf. Դրօշ.
· Calfa
ար. պ. թըրազ, րիզէ, տիրազ. Քղանցք հանդերձի. երկայնեալ մասն զգեստուց, վերջաւորք, ծոպք. փէշ.
conclusion;
result;
epilogue.
· Calfa
Կարծիք հանդերձ պատճառաւ եզրակացութիւն է առաջարկութեանց. (Սահմ. ՟Ժ՟Գ։)
creation;
being, creature.
· Calfa
Պատճառ եղանութեանց, կազմիչ հանդերձելոց. (Նար. ՟Ձ՟Դ։)
in company, in several troops.
· Calfa
Ձագախառն երամովին գան առ իս». յն. ձագուք հանդերձ. (Ես. ՟Կ. 8։)
s. pl. groin;
loins, reins;
hip, haunch, thigh;
knees;
lap;
առաջակողմն —նաց, mons Veneris;
քունջ —նաց, groin;
ելանել յերանաց ուրուք, to be horn of, to spring from the loins of;
լինել յերանս հօր իւրոյ, to be yet in the loins of his father;
զ—նս ածել ի վերայ, to infork, to mount, to ride.
· Calfa
μηρίον, μηρία ilia, ilium, femur ὁσφύς lumbus Երեւելի մասն ի մարմնի կից ընդ համանուն մասունսդ Երի, Երիկամունք, Երաստան, եւ Առականք, հանդերձ զստիւ եւ ազդերբ. այսինքն սկսեալ ի կողից եւ ի միջաց եւ ի վայր մինչեւ զբարձս. վարի կողերը ու մէջքը, նստուկը, աճուկը, պուտը.
to dry, to become dry (speaking of earth or air).
· Calfa
Սեաւ հանդերձ, երաշտացեալ վարսք. (Բրս. թղթ.) յն. αὑχμηρός squalidus խռուցեալ։
breast of an animal.
· Calfa
Զճարպ երբծոյն։ Եւ եդին զճարպն ի վերայ երբծոյն, եւ հանին զճարպն հանդերձ երբծովքն. (Ղեւտ. ՟Է. ՟Ը. ՟Թ։)
organ;
— հարկանել, to play on -.
· Calfa
ὅργανον organum որ եւ ԵՐԳԵՀՈՆ, ՂԱՆՈՆ. Բառ յն. օ՛րղանօն. այսինքն Գորի նուագաց. նուագարան. որ առ ննախնիս էր որպէս մըսխալ, այսինքն սրինգ բերանով փչելի բազմաթիւ եղեգամբք աշտիճանաբար. եւս եւ բազմափող ջրահնչակ. եւ առ յետինս շինեցաւ մեքենայ հողմաբեր օդով բքոց՝ հանդերձ բաշխմամբ մատանց.
oath;
սուտ —, perjury, false oath;
— դնել, տալ, to take an oath, cf. Երդմնեցուցանեմ;
— տալ հավատարմութեան, to take the oath of fidelity, to swear fidelity;
ստել զ—, to take a false oath, to break an oath;
անհաստատ —, an unstable oath, a drunkards oath;
ձակել յերդմանէ, to unbind, to liberate from an oath, to release from an engagement.
· Calfa
Զոր ինչ ուխտիցէ մարդ երդմամբ չափ». յն. երդմամբ հանդերձ. (Ղեւտ. ՟Ե. 4։)
thirty.
· Calfa
Սուրբ խոստովանողն թէովփիլէ՝ երեսնակ զինուորօք հանդերձ. (Կաղանկտ.։)
imagination, fancy, whim, idea;
վառ —, lively imagination.
· Calfa
Երեւակայութիւն է բացագոյնիցն մասնական գիտութիւն։ Արուեստ է ունակութիւն ճանապարհորդել՝ հանդերձ երեւակայութեամբ. (Սահմ. ՟Ժ՟Բ. ՟Ժ՟Գ։)
cf. Երեւելապէս.
· Calfa
Զզօրութիւն փրկութեանն երեւելաբար ի հանդերձեալ աշխարհն իմանամք. (Լմբ. պտրգ.։)
visible, palpable, evident;
celebrated, eminent, signal, illustrious, heroic, high, serious, great, glorious, famous, brilliant, important, memorable, noble, principal, solemn, splendid;
— առնել, to illustrate, to render illustrious or famous;
to manifest;
— լինել, to signalize or distinguish one's self, to acquire undying fame.
· Calfa
Յաւուր միում յերեւելւոջ։ Ի հանդերձս երեւելիս։ Երեւելի սպասուք.եւ այլն։
appearance, exterior;
vision;
air, aspect, face, mien, sight;
colour, semblance, indication, display;
feint, false appearance, illusion;
shadow, figure, image;
exhibition, show;
phenomenon;
—ք լուսնի, phases;
—ք բնութեան, the phenomena of nature;
visible, palpable;
notable;
ridicule;
whimsical, chimerical;
առ —ս, externally, outwardly, in appearance.
· Calfa
Զծիրանիսն եւ զթագն եւ զհանդերձսն, եւ զամենայն իսկ զերեւոյթսն». յն. ֆանդասի՛ա. լտ. բօ՛մբա. (Ոսկ. մրգր. ՟Բ։)
to appear, to present itself, to be represented.
· Calfa
Բազումս եւ զհակառակս երեւութանան։ Զհանդերձեալսն յառաջագոյն երեւութանալ եւ ընդ միտ ածել։ Որ եկն ի ծնունդ լինելութեան, ի հարկէ երեւութանայ զարարօղն պատճառ։ Երեւութասցէ զչորս թիւն, յորոց ի խնդիրն է. (Փիլ.։)
elder, senior;
eldest brother;
priest;
երիցանց —, pontiff;
— գահ, the first or highest place.
· Calfa
Եղբայր նորա երէց։ Դուստր իմ երէց։ Զքոյր թեկեմինայ զերէց։ Երէցն կրտսերոյն ծառայեսցէ։ Անուն դստերն երիցու ոոզա։ Սկսեալ յերիցուէն՝ մինչեւ եկն կատարեաց ի կրտսերն։ Զքորսն քո զերիցունսն հանդերձ կրտսերօքն։ Եւ ասէ աբրամ ցծառայն իւր ցերէց տան իւրոյ.եւ այլն։
young man, young gentleman;
թէ գոյր —ի գիտութիւն եւ ծերոյն զօրութիւն, if young folks had experience, and old ones strength.
· Calfa
Երիտասարդօք հանդերձ եւ ծերովք մերովք. (Ել. ՟Ժ. 9։)
Զերիտասարդն հանդերձ կուսիւն. (Օր. ՟Լ՟Բ. 25։)
cf. Թագաւորազարմ.
· Calfa
Ի զուարճանալ թագաւորին (Հերովդի) հանդերձ թագաւորազամբ. (Գանձ փառ. յհ. մկ.։)
cf. Թագաւորազարմ.
· Calfa
Ի զուարճանալ թագաւորին (Հերովդի) հանդերձ թագաւորազամբ. (Գանձ փառ. յհ. մկ.։)
king-like, like a king, regal, royal.
· Calfa
Թագաւորակերպ պատանի։ Թագաւորակերպ հանդերձ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)
cf. Թալամ.
· Calfa
Ամենեքեան առ հասարակ հանդերձ թագաւորաւն թալացեալ էին ի ծաղուէ. (Բուզ. ՟Դ. 3։)
cf. Թախանձանք.
· Calfa
Զբազում թախանձութիւնն, եւ զյետոյ բնաւորեալն ... որ են խռովեցուցիչք։ Վասն առ մարմնոցն թախանձութեան տեսանել լինելով։ Եթէ հանդերձեալ են ծիծաղել զինեւ, ոչ իցէ ինչ թախանձութիւն՝ խաղալով եւ ծիծաղելով շրջել ի հանդիսարանի. (Պղատ. տիմ. եւ Պղատ. եւթիփռոն.։)
s. bot. cyclamen, sowbread.
· Calfa
Թաղթ եւ շաղգամ եւ ստեպղին։ Դարմանեցաւ ոմն ի թաղթէ ի գարնան յեղանակի. եւ զբնաւն կարծելով պիտանի ի դարմանս՝ եփեալ սերմամբն հանդերձ եկեր, եւ սկսաւ ործալ. (Մխ. առակ.։)
rag, tatter, old clothes;
old, ragged, shabby, threadbare, all in rags;
cf. Գրգլեակ.
· Calfa
ԹԱՄԲԱՏԵԱԿ ԹԱՄԲԱՏՈՑ. Գրգլեակ. զգեստիկ. հանդերձիկ. քուրձ. անարգ հանդերձ որպէս թամբ արկեալ զանձամբ. կամ ծածկոյթ մինչեւ ի թամբն, այսինքն յազդերս. քուրջ, չուլ .... (որպէս եւ թէմպէ ՝ է հեյպէ. թէմպէլիթ ՝ կէս կամ ամբողջ բեռն գրաստու)
cf. Թամբատեակ.
· Calfa
ԹԱՄԲԱՏԵԱԿ ԹԱՄԲԱՏՈՑ. Գրգլեակ. զգեստիկ. հանդերձիկ. քուրձ. անարգ հանդերձ որպէս թամբ արկեալ զանձամբ. կամ ծածկոյթ մինչեւ ի թամբն, այսինքն յազդերս. քուրջ, չուլ .... (որպէս եւ թէմպէ ՝ է հեյպէ. թէմպէլիթ ՝ կէս կամ ամբողջ բեռն գրաստու)
to saddle, to harness.
· Calfa
որ եւ ԹԱՄԲԱՀԱՐԵԼ. Համետել. հանդերձել զգրաստ.