Definitions containing the research կրօն : 479 results

Վարժիմ, եցայ

vn.

to exercise oneself in, to practise, to get used, accustomed or inured, to grow familiar with;
to be formed, instructed;
— աշխատութեան, to get inured to work;
ի գիրս վարժեալ, brought up in letters, educated or well versed in literature.

· Calfa


Վարժիչ

cf. Ուսուցիչ.

· Calfa

NBHL (1)

Վարժիչ կարգաց կրօնաւորաց։ Վարժիչ հանուրց եկեղեցեաց։ Իբր զվարժիչս օրինակօք։ Առարկուքն պիդէին, եւ վարժիչքն (մրցանաց) քաջալերէին. (Շար.։ Գանձ.։ Լմբ. ատ.։)


Սովորեցուցանեմ, ուցի

va.

to accustom, to habituate;
to bring up, to train, to form, to teach.

· Calfa

NBHL (1)

Մի ոք սովորեցուսցէ ի կրօնաւորաց զլեզու իւր՝ հակառակել. (Շ. ընդհանր.։)


Շնավանք

s.

house of Thondracian sectarians, (Paulicians).

· Calfa

NBHL (1)

Բնակեալք են ի շնավանսն այն արք հանդերձիւք կրօնաւորաց, եւ կանանց բազմութիւն բոզից. (Մագ. ՟Ա։)


Դաւանահամբոյր

cf. Դաւանակից.

· Calfa

NBHL (1)

Համակրօն դաւանահամբոյր գործակցօք. (Նար. առաք.։)


Խզեմ, եցի

va.

to cut, to cut off, to break off, to tear off or away;
to burst open;
— զհերս, to tear out the hair;
— ներքինիս, to castrate.

· Calfa

NBHL (1)

Զկրօնից ուղղութիւն ի բաց խզեալ. (Յհ. կթ.։)


Խծբծեմ, եցի

va.

to censure, to criticize;
to discuss, to examine, to debate, to sift.

· Calfa

NBHL (1)

Մի ինչվայրապար զբանս խծբծիցեն։ Զի՞ խծբծիցես զմեր բանս։ Մի՛ զբանս տէրունականս բամբասեր, եւ մի՛ զկրօնսն խծբծեր. (Սեբեր. ՟Գ. ՟Դ. ՟Է։)


Ծմակային

adj.

umbrageous, shady, cool, fresh.

· Calfa


Ընտրական, ի, աց

adj.

elective, eligible, electoral;
better, singular, exquisite.

· Calfa

NBHL (1)

Ընտրական նիւթ, կամ սերմանք, կրօնք, բարք, շրթունք, քննութիւն, կամք։ Ընտրական բառիւք։ Ընտրականացն բարեմասնութեան՝ Աստուծոյ հաճելեացն. (Նար.։)


Զգացուցանեմ, ուցի

va.

to warn, to advise, to notify, to instruct, to inform, to announce.

· Calfa

NBHL (1)

Պիղատոս զքրիստոնէից կրօնից զգացոյց Տիբերի, եւ նա սինկղիտոսացն. (Եւս. քր. ՟Բ։ Տե՛ս եւ Խոր. ՟Բ. 29։ ՟Գ. 14. 52։)


Զգօնաբարոյ, ից

adj.

good, well-behaved, peaceful, quiet, affable, courteous.

· Calfa

NBHL (1)

Առեր զլուծն խոնարհութեան ի զգօնաբար կրօնաւորութիւն. (Գանձ.։)


Խնդիր, դրոց

s.

question;
interrogation, inquiry, demand;
discussion, examination;
perquisition, search, quest;
visit, inquisition;
proposition, thesis;
litigation, contest, dispute, debate, quarrel;
request, requisition;
խօսեսցուք զայսր խնդրոյ, let us discourse on this chapter;
խնդիր առնել, ի խնդիր երթալ, գալ, ելանել, շրջել, անկանել, արկանել, to seek, to look for, to search for or after, to make inquiries, to investigate, to examine, to inquire into;
ի խնդիր լինել ուրուք, to trace, to be in search of, to follow the track of;
խնդիր ի մէջ առնուլ, to commence an argument;
խնդիրս յուզել, to raise a doubt, to create a discussion;
խնդիր եղեւ, there arose a question;
a dispute was raised;
խնդիր ի միջի կայ, the question is;
խնդիր է ինձ ի քէն, խնդիր մի ունիմ ի քէն, I have a favour to beg of you.

· Calfa

NBHL (1)

Եղեւ խնդիր յաշակերտացն յովհաննու ընդ հրէից վասն սրբութեան։ Ելանել յերուսաղէմ վասն խնդրոյն այնորիկ։ Խնդիրք ինչ են վասն բանի եւ անուանց եւ օրինակաց իւրեանց։ Խնդիրս ինչ որ վասն պաշտաման իւրեանց ունէին ընդ նմա։ Գիտակ իսկ ես ամենայն կրօնից եւ խնդրոց հրէից։ Խնդիրս յուզեն։ Տապի ի խնդիրս. Ի յիմար եւ յանխրատ խնդրոց հրաժարեա՛։ Զյիմարութեան խնդիրս եւ այլն։


Խոհեմընթաց

adj.

circumspect, calm, prudent, judicious.

· Calfa

NBHL (1)

Լծակիցք կրօնից, համահեմք, եւ խոհեմընթացք. (Նար. առաք.։)


Խտրութիւն, ութեան

s.

cf. Խտրանք;
cf. Խտրոց.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ խտրութեան ինքնօրէն կրօնից հրէից եւ հեթանոսաց. (Նար. ՟Կ՟Ա։)


Զինուորիմ, եցայ

vp.

to take up arms, to fly to arms, to arm one's self;
to oppose;
to take up the profession of arms;
ո՞սք երբեք զինուորիցի իւրովք թոշակօք, who goeth a warfare any time at his own charges ? զի գու զինուորիցիս նոքօք զգեղեցիկ զինուորութիւնն, that thou by them mightest war a good warfare.

· Calfa

NBHL (1)

Աշակերտութիւնք կրօնաստանաց ... Տեառն զինուորեալք։ Մատուցեալ ի յօգոստաբնակ ... պալատ՝ զինուորէր. (Նար. ՟Հ՟Բ. եւ Նար. խչ.։)


Ցնորումն, ման

s.

wandering of mind, delirium, folly;
illusion;
distraction.

· Calfa

NBHL (1)

Տղայոց մտաց արդարեւ այսպիսի ցնորմունք։ Գիշերական ցնորմունք անվայելուչք. (Բրս. կրօն. եւ Բրս. հց.։)


Փաղաքշանք, նաց

s.

endearments, caresses, wheedling, coaxing;
flattery, adulation, palaver.

· Calfa

NBHL (1)

Մարդկան փաղաքշանաց հետեւեալ։ Բազում անգամ կարէ փաղաքշանք մարդկան զսպիտակութիւն արծաթափայլ հոգւոյն շնորհաց ի ձեռս նոցա ժանգացուցանել։ Ոչ ի փաղաքշանաց ինչ, եւ ոչ ըստ բռնութեան, եւ ոչ ըստ պատրանաց ինչ եկիր առաջի Աստուծոյ (կրօնաւորիլ). (Պրպմ. ձ։ Լմբ. սղ.։ Մաշտ. սքեմ.։)


Փոքրկութիւն, ութեան

s.

littleness, smallness, tenuity, diminution, decrease, lessening;
extenuation.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մերս փոքրկութիւն կրօնաւորութեանս մնասցուք. (Լմբ. պտրգ.։)


Քահեմ, եցի

va.

cf. Քաւեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զգեօղս եւ զագարակս առ բարի նախանձ քահեալ՝ առնէին բնակութիւն կրօնաւորաց. (Լաստ. ՟Ժ։)


Քաղաքական, ի, աց

adj. s.

civil, political, civic;
citizen, cf. Քաղաքավար;
politics.

· Calfa


Քաղաքավարեմ, եցի

vn.

cf. Քաղաքավարիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ կամացն Աստուծոյ քաղաքավարիլ ... Հրեշտակական կրօնաւորութեամբ քաղաքավարեալք։ Քաղաքավարեալ ի մարմնի անարատ վարուք։ Որ ըստ անմարմնոցն ի մարմնի քաղաքավարեալ առաքինութեամբ ի մանկութենէ։ Ի չարիս մաշին անկարգ քաղաքավարեալքն. (Սարգ.։ Շար.։ Նախ. ժող.։)


Քաղաքավարիմ, եցայ

vn.

to behave well, to conduct oneself honestly;
to rule with wisdom.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ կամացն Աստուծոյ քաղաքավարիլ ... Հրեշտակական կրօնաւորութեամբ քաղաքավարեալք։ Քաղաքավարեալ ի մարմնի անարատ վարուք։ Որ ըստ անմարմնոցն ի մարմնի քաղաքավարեալ առաքինութեամբ ի մանկութենէ։ Ի չարիս մաշին անկարգ քաղաքավարեալքն. (Սարգ.։ Շար.։ Նախ. ժող.։)


Քանոն

cf. Կանովն.

· Calfa

NBHL (1)

Քանոն արդարութեան։ Վարդապետ քանոն հաւատոյ. Քանոն զուղիղ եւ զճշմարիտ համռօտելն կոչէ վարդապետութեամբ։ Ամենայն արուեստականաց անվրէպ քանոն։ Քանուն կարգաց եւ կրօնից գտանէր։ Մովսէս եղեւ քանոն եւ օրինակ ամենայն պահողացն. (Ոսկ. լս.։ Անյաղթ եւ Շ. բարձր.։ Արծր. ՟Ե. 11։ Ճ. ՟Ա.։ Լծ. կոչ.։)


Վարք, րուց

s.

life, habits, manners, conduct, behaviour, morals;
use, employment;
անարատութիւն վարուց, morality;
ընտիր, բարեկիր —, good morals;
անարատ, անբիծ —, pure morals;
գեղեցիկ վարովք վարեցան, they led a good life;
որք գերաշխարհիկք են վարուք, who show themselves pure of heart;
է երբեք զի եւ անբարիք ծնանին օրէնս բարիս, good laws are often produced by evil customs.

· Calfa

NBHL (2)

Կատարեալ էր վարիւք իւրովք։ Սուրբ վարիւք հասանել յօթեւանս կենացն անմահից։ Ամենայն վարիւք եւ խաչազդեաց կրօնիւք. (Եւս. պտմ. ՟Բ. 1։ Յճխ. ՟Բ։ Մագ. ՟Խ՟Գ։)

ՎԱՐՔ, րուց, եւ այլն. βίος vita διαγωγή vitae institutum πολιτεία civilis vivendi ratio. Վարումն կենցաղոյս ի մարդոյ. քաղաքավարութիւն ի կենցաղումս. կեանք. ընթացք. կարգ. կրօնք. կեանք անցընելը, վարւիլը.


Վերաճումն, ման

s.

progress;
increase.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛վ հանդարտութիւն՝ վերաճումն կրօնաւորի. (Վրք. հց. ՟Գ։)


Վերնակենցաղ

adj.

of divine or celestial behaviour, pious, angelic, godly.

· Calfa

NBHL (1)

Կեանս երկնակրօնս վերնակենցաղս. (Նար. ՟Ծ՟Ա։)


Փիլիսոփոս, աց

cf. Փիլիսոփայ.

· Calfa

NBHL (1)

Արիստաբուլոս հրէայ եւ փիլիսոփոս։ Եթէ տգետ, եթէ խորին փիլիսոփոս։ Փիլիսոփոսք ոմանք ձեռնարկեցին փորձել զկրօնաւորսն. (Նախ. ՟բ. մակ.։ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ը։ Վրք. հց. ՟Ժ՟Ե։)


Տարաբերիմ, եցայ

vn.

to be borne about, to be shaken, agitated;
to differ, to be unlike.

· Calfa

NBHL (1)

Տարաբերեալ միաձունք վանաց ի վանս։ Անժուժկալ կրօնաւոր խռիւ եւ անապատի, որ ի հողմոց անդադար տարաբերի։ Իբրեւ զխռիւ ինչ ի հողմոյ տարաբերեալք դանդաչեն. (Նեղոս.։ Կիր. ՟ը. խհ.։ Յհ. կթ.։)


Ցանկապատառ

adj.

hedge-breaking.

· Calfa

NBHL (1)

Պատառօղ զցանկ. քակտիչ կարգաց եւ կրօնից.


Ցասկոտ, աց

adj.

inclined to anger, hasty, irascible, passionate, choleric.

· Calfa


Տրամադրութիւն, ութեան

s. gr.

dispositio;
class of verbs.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսեալ զտրամադրութիւն վայելուչ ըստ կրօնաւորութեանն՝ զարմանայր. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Տեւողութիւն, ութեան

s.

cf. Տեւականութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Առ ի կատարեալ կեանսն (պէտք են) տեւողութիւն եւ կրօնաւորականին կեանք։ Իսկ տեւողութիւնն՝ գործք բարեացն։ Զօրէն հիման՝ ճաշակաւորութիւն պատճառք կենդանեացն յաւէժ տեւողութեանն է. (Փիլ.։)


Տեղի, ղւոյ, ղեաց

s. ast. rhet.

place, spot, site;
occasion, opportunity;
point, lieu;
հասարակ —ք, common-place topics;
հասարակաց —ք, public places, squares;
սուրբ —ք, holy place;
the Holy Land;
— ապաւինի, refuge, shelter, retreat, cover;
առ տեղեաւս, here;
ի — or ի տեղւոջ, in the room of, instead of, in lieu or place of;
ի —ս —ս, տեղեաց տեղեաց, in different places, in some or several places;
ընդ ամենայն —ս, in all places, every where;
omnipresent;
առ տեղեաւն, there, in the very place;
just then, for that time, for a short time;
ունել զ—, to supply the place of, to substitute for, to take or fill the place of, to succeed;
ունել զառաջին —, to hold or occupy the most advantageous place, to be on the side of the wall;
զ— առնուլ, ունել, to stop, to cease to go, to rest, to take repose, to halt;
անկանել ի տեղւոջ, to be left dead on the spot;
— առնել ումեք, to give the first place to a person;
— տալ ումեք, to yield, to give up, to acquiesce, to consent, to condescend, to submit;
— տալ իմիք, to expose oneself, to give hold;
— տալ յիմեքէ or յումեքէ, to evade, to avoid, to draw back, to withdraw, to retire, to depart, to go away;
շրջէր փախստական տեղւոյ ի —, as a fugitive he wandered;
բանին իմոյ չիք — ի ձեզ, my words have no place in you;
— տուր գնա՛, get thee hence ! cf. Թատր, cf. Ժահահոտ.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ոչ տացէ նմա տեղի ըստ կրօնից աստուածապաշտութեան վարիլ. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Է։)


Տեսակ, աց

s. gr. adj.

species;
sort, kind, race;
fashion, manner, way;
form, figure, appearance, look;
sight, countenance, aspect, air;
image, idea;
dress, costume;
form, species;
visible;
հաղորդել կրկին —աւ, to receive the Communion in both kinds;
սեռ՝ կենդանի, — մարդ, եւ տարբերութիւն՝ բանական, genus animal, species man, whose distinctive characteristic is the faculty of reason.

· Calfa


Քարանձաւ, աց

cf. Քարայր;
cf. Քարաժայռ.

· Calfa

NBHL (1)

Զկրօնաւոր տեսեալ, եւ զտեղի քարանձաւացլ նոցա՛ ցուցանեն, եւ դարձեալ զպարարտ կերակուր պահանջեն. (Մխ. առակ.։)


Քեցեմ, եցի

va.

to detach, to separate, to extrange, to remove, to take away;
— ի ստենէ զորթն, — զմանուկն ի կաթին սովորութենէ, to wean;
— զսիրտ յաշխարհէ, ի հեշտութեանց, to wean or detach one's heart from worldly matters.

· Calfa

NBHL (1)

Կամէր զնա քեցել ի ճշմարիտ եւ յուղիղ կրօնիցն. (Աթ. անտ.)


Քէշակարկատ, ից

adj. s. sectarian.

· Calfa

NBHL (1)

Հայեցեալ ընդ այն քէշակարկատին պարսից ... մարդկօրէն բարուք զքէշն կարկատէ, եւ յղութեամբ եւ ծննդեամբ զկրօնսն կցկցէ. (Եզնիկ.։)


Քրիստոնէական, ի, աց

adj. s.

christian;
*catechism.

· Calfa

NBHL (1)

Զի մի՛ ի քիստոնէական անուանէդ որոշեսցիս։ Եւ որ այլ եւս կարգք են քիստոնէականք։ Զօրէնս քիստոնէական հաւատոց։ Ի քիստովնական հաւատոցն. Քրիստոնէական զարմից։ Քիստոնէական փրկաւէտ կոչմանս։ Քրիստոնէական կարգովս եւ կրօնիւք։ Զգիրս սրբոյս քիստոնէականս. (Մանդ. ՟Ա։ Խոսր.։ Յհ. կթ.։ Ճ. ՟Ա.։ Ոսկիփ.։ Նար. ՟Լ՟Բ։ Լմբ. սղ.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 31։)


Քրիստոնէութիւն, ութեան

s.

christianism, christianity;
christendom.

· Calfa

NBHL (1)

χριστιανισμός christianismus, professio religionis christianae. Հաւատ եւ կարգ քիստոնէից. քիստոսական կրօնք.


Քրիստոսազօր

adj.

strengthened by J.-C.;
called to be a soldier of Christ.

· Calfa

NBHL (1)

Քրիստոսազօր զինուորաց (կրօնաւորաց) համախմբօղ ի հոգեւոր պատերազմին. (Շար.։)


Օձտեմ, եցի

va. vn.

to divide, to disunite, to separate, to detach, to sever, to part, to distract, to divert from;
to dissipate, to disperse, to scatter;
to sow discord or strife;
to tear, to lacerate;
to be divided, dissipated, to dissent.

· Calfa

NBHL (1)

Այլ ոք այլուր օձտեցաք եւ ցրեցաք կրօնաւորքս, եւ զհետ կամաց մերոց չարաց գնացաք. (Սարգ. յկ. ՟Ե։)


Օտարամահ լինիմ

sv.

to die in a foreign land or country, to die abroad.

· Calfa

NBHL (1)

Լինի օտարամահ, եւ ոչ տեսանէ զտուն. Զօտարամահն իւր լինել։ Քահանայք եւ կրօնաւորք եղեն օտարամահք. (Մանդ. ՟Ժ՟Զ։ Յհ. կթ.։ Ուռհ.։)


Օրէնսդրութիւն, ութեան

s.

cf. Օրինագրութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Մովսէս օրէնսդրութիւնն։ Սա ինքն է կտակ յառաջ քան զօրէնսդրութիւնն։ Սկսաւ հոգեւոր օրէնսդրութիւն յաստուծոյ։ Զմոլար օրէնսդրութիւն կրօնիցն. (Յճխ. զ։ Մծբ. ՟Բ։ Եղիշ. ՟Բ։ Շ. մտթ.։ Արծր. ՟Դ. 12։)


Օրինադիր, դրաց

cf. Օրէնսդիր.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ աստուածագործ սրբութեան օրինադիր կրօնից. (՟Բ. Մակ. ՟Զ. 25։)


Օրինաւոր, աց

adj. s.

legal, legitimate, lawful, permitted, conformable to the law or to custom;
legal, juridical, canonical;
valid, efficacious, in due form;
legist, doctor in law;
— ցուցանել, կացուցանել, to legitimate, to authorize, to sanction.

· Calfa

NBHL (2)

Զկրօնսն օրինաւորս։ Օրինաւոր օրէնք կամ սրբութիւն, աղօթք, ամօթ, ժողովք. (՟Բ. Մակ. եւ ՟Գ. Մակ.։ Գծ. ՟Ժ՟Թ. 39։)

νόμιμος, νομικός legalis. Օրինական. օրինագետ. օրինապահ առ եբրայեցիս. կրօնասէր. առաքինի.


Այլագունակ

NBHL (1)

Վասն այլագունակ կրօնիցն. (Խոսր.։)


Արգելաւոր

NBHL (1)

Արգելաւորն եւ կրօնաւոր լերկ է (որպէս զյակոբ՝) սակաւապէտութեան ընկեր։ Արգելաւորքն եւ յաղթկուքն հարկաւորօքն հարկաւորօքն մահկանացուին գան ի կերակուրս եւ յըմպելիս։ Առաքինին սակաւապէտուեան, եւ արգելաւոր կրօնաւորութեան է ընկեր. (Փիլ.։)


Երասանակեմ, եցի

NBHL (1)

Թստ իւրաքանչիւր զգայութեան ի կրօնաւորութենէ եւ յառողջամտրութենէ երասանակեալք. (Փիլ. լին. ՟Դ. 215։)


Խուժական

NBHL (1)

Առաջին կրօնք՝ խուժականք եւ հեթանոսականք կոչին, մինչեւ եկն աբրահամու աստուածպաշտութիւնն. (Եզնիկ.։)


Միայնուհի

NBHL (1)

որ եւ յոմանց Միանձնուհի ասի. Կին կամ կուսան միայնացեա, կրօնաւորեալ. մարապետ. μοναχή, μονάστρια monacha.