Definitions containing the research լամ : 345 results

Նախակարգ

adj.

predestined, pre-established, predisposed;
— բան, preliminary, preamble.

· Calfa

NBHL (1)

Եկեալ սքանչելի խորհրդակից որդին աստուծոյ՝ կատարել զխորհուրդ նախակարգ յաւիտենիս։ Նախակարգաւ եւ խելամուտ հմտութեամբ զտօրէնութեան տեսչութիւն յարդարել. (Ագաթ.։ Պիտ.։ Առն՝ զոր ի նախակարգ բանիս նշանակեմք, էր մաշթոց անուն. Կորիւն.։)


Նապաստակ, աց

s. ast.

hare, puss;
Lepus, the hare;
արու —, buck-hare;
մատակ —, doe-hare;
ձագ —ի, levret;
հետք —ի, form, prick;
գետնափոր —, rabbit, cony;
cf. Ճագար;
s. bot. —ի ականջ, hare's ear;
s. bot. —ի ոտն, hare-foot, hare-wort.

· Calfa

NBHL (1)

λαγωός, λαγώς, -ός, δασύπους lepus. (իբր Նա որ ապաստան լինի ի վէմս). ռմկ. նապըստակ, լամպըստակ. (լտ. լէ՛բուս. յն. լաղօ՛ս, եւ տասի՛բուս, իբր թաւոտն). Երէ երկչոտ՝ կարճոտն եւ երագոտն, մեծականջ, պոչատ, որոճօղ, այլ ոչ թաթահերձ. լինի պէսպէս գունով, եւ սպիտակ իսկ. ...


Նաւաղօղակ, աց

adj. s.

sea-faring;
navigator, voyager.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն նաւաղօղակն (կամ նաւալուղակն) ի մի վայր ժողովեալ՝ ոչ բարձցեն թեփ մի ի տանոյ նորա, եւ ի նաւս ձկնորսաց խալամ նորա. (Յոբ. ՟Խ. 26։)


Յաւիտեան, ենից

s. adv.

eternity;
perpetuity;
age;
life;
world;
—, —ս, always, perpetually, eternally;
—ենից, ի —ենից, ab eterno, from all eternity, since the world is world;
ի —ենից ոք ոչ լուաւ, such a thing was never heard of since the world began;
—ս —ենից, for ever and ever, to all ages, ever world without end, everlastingly, eternally;
հանդերձեալ —, future life;
— աշխարհի, duration of the world.

· Calfa

NBHL (1)

αἱών aevum, saeculum, aeternitas . Յաւէտ գոլն. մշտատեւութիւն. մշտնջենաւորութիւն՝ անսկիզբն եւ անվախճան, կամ սկսեալ անկատարած. եւ Երկար ժամանակ. դար մի հարիւր ամաց. կեանք, աշխարհ. (լծ. արաբ. էպէտէլ ապատ. յն. էօ՛ն, այի՛ օ՛ն. լտ. է՛վում, էդէ՛ռնում, սէ՛գուլում. եբր. այօլամ, էօլամ, լիյօլամ թ. ).


Մեկնեմ, եցի

va.

to separate, to divide, to detach, to loose, to remove;
to explain, to expound, to develop, to resolve, to interpret, to comment upon;
to hold out or stretch forth;
— ի ստենէ, to wean;
թուղթ մեկնելոյ, bill of divorce;
cf. Թիւր.

· Calfa

NBHL (1)

ՄԵԿՆԵԼ. φράζω, μεταφράζω dico, indico, doceo, interpretor ἑπιλύω dissolvo, resolvo, explico διασαφέω declaro, explano συγκρίνω dijudico, conjecto եւ այլն. Մեկին առնել, ըստ որում պարզ եւ յայտնի կացուցանել. պարզել զմթութիւն բանից. յայտնաբանել. բացայայտնել, վերլուծանել. թարգմանել. խելամուտ առնել. մեկնիլ, բացատրել, հասկըցընել պարզ կերպով.


Մեղկախորհուրդ

adj.

craven-hearted or faint-hearted, poor-spirited, fickle-minded.

· Calfa

NBHL (1)

Մեղկ խորհրդով. թուլամիտ.


Մեղկասէր

adj.

effeminate, luxurious, delicate, voluptuous;
այր —, sybarite.

· Calfa

NBHL (1)

Սիրօղ զմեղկութիւն. թուլամորթ.


Մեղկութիւն, ութեան

s. fig. adv.

softness, loosening, relaxation, looseness, slackness;
indolence, effeminacy, cowardice;
մեղկութեամբ, softly, indolently, effeminately, languishingly.

· Calfa

NBHL (1)

μαλακία mollities. Մեղկ գոլն. մեղկանալն. թուլութիւն. թուլամորթութիւն.


Մառախլապատ

adj.

full of fog, foggy, hazy, cloudy;
obscure, dim, gloomy.

· Calfa

NBHL (1)

Պատեալ մառախլով կամ միգով. մառախլամած. միգապատ. մշուշ.


Մատիտեղ

s. bot. blood-wort, knot-grass.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ եւս գրի Հաիլալամ, ի բառս գաղիանոսի։


Մարգարէագէտ

adj.

skilled in the prophecies.

· Calfa

NBHL (1)

Գիտակ եւ խելամուտ գրոց մարգարէից. մարգարէածանօթ.


Համբարու, աց

cf. Համբարի.

· Calfa

NBHL (2)

ՀԱՄԲԱՐՈՒ եւ ՀԱՄԲԱՐԻ. Պարիկ. յուշկապարիկ. պրս. փերի. Կենդանի ջրային կամ ցամաքային՝ խառնակ, եթէ՛ իրական իցէ՝ եւ եթէ բանաստեղծական. ճիւաղ. եբր. պէնօթ խանաթ (դստերք ճչոյ). եւ թաննին, թաննիմ (վիշապ, նհանգք). ըստ սիմաքոսի՝ ջայլամուղտ.

Անդ հանգիցեն համբարուք։ Եղիցի բնակութիւն համբարեաց, եւ հանգիստ ջայլամանց։ Գազանք անապատի, համբարուք, եւ դստերք ջայլամանց. (Ես. ՟Ժ՟Գ. 21։ ՟Լ՟Դ. 13։ ՟Խ՟Գ. 20։)


Հանգիստ, գստեան

s. fig. adj. adv.

repose;
refreshment, relaxation, recreation;
ease, tranquillity;
convenience, wellbeing, leisure;
pause, rest, intermission, truce, cessation;
station, abode;
tomb;
repose, sleep, death;
quiet, tranquil, peaceful;
—գստեամբ, conveniently, comfortably;
at one's ease or leisure, leisurely;
—գստեան ժամ, compline;
—գստեան շարական եւ աւետարան, hymns and gospel in burial service;
—գստեան պաշտօն, requiem;
— առնուլ, to take rest, to be at rest, to repose;
— տալ, to rest, to repose;
թողուլ ի —գստեան, to leave or let alone;
— առնել բանի, to end a discourse.

· Calfa

NBHL (1)

Եղիցի հանգիստ ջայլամանց։ Հանգիստ եղեւ ամենայն թռչնոց երկնից. (Ես. ՟Լ՟Դ. 13։ Եզեկ. ՟Լ՟Գ. 13։)


Հանճար, ոյ

s. rhet.

intelligence, intellect, understanding, wit, sense;
genius, talent;
wisdom, prudence;
reason, sense, judiciousness;
enthymeme;
— բազմայեղանակ, a rare talent.

· Calfa

NBHL (2)

Ստուգաբանի՝ Անճարիցն ճար. բայց ըստ դիւրին տեսութեան՝ է որպէս Հա՛ն ճար. մանաւանդ թէ համ ճար) Հնարագիտութիւն. խելամտութիւն. զգօնութիւն. ճարտարութիւն ուշոյ մտաց. ուշիմութիւն. իմաստութիւն. գիտութիւն. մակացութիւն. հասողութիւն. խոհեմութիւն. խորհուրդ. գիւտ. հնարք. միտք ծննդական, եւ բան նորա ներքին. խելք, խելք բանեցընելը.

Հանճարոյ, եւ գիտութեան ամենայն գործոց խելամուտ լինել։ Ետ տէր սողոմոնի հանճար։ Բազմացաւ իմաստութիւնն սողոմոնի յոյժ քան զհանճար ամենայն նախնեաց մարդկան։ Գիտել զհանճար։ Իմաստութիւն առն նիւթէ զհանճար.եւ այլն։


Հանճարագիտութիւն, ութեան

s.

foresight, insight, sublime science;
wisdom;
sagacity.

· Calfa

NBHL (1)

Գիտելն զհանճար. խելամտութիւն. հանճար. իմաստութիւն. գիտութիւն.


Հանճարիչ

s.

inventor.

· Calfa

NBHL (1)

ἑπιστήμων, ἑπιστημονικός peritus. Որ հանճարէ կամ վարի հանճարով. ճարտար. հմուտ. խելամուտ. գիտակ եւ գտակ. մակացու.


Ծանծաղ, աց

adj. s. mar.

shallow, fordable;
low ground, flat;
shallows, banks;
ի — ելանել, to be disembarrassed, to get rid of, to extrieate oneself from, to eseape from danger;
ի — հանել, to liberate, to disembarrass, to relieve.

· Calfa

NBHL (1)

Ի թուլամորթութիւն կրթեցաք մի առ միով ի ծանծաղ եւ ի տարտամ վարս. (Գր. սարկ. լուս.։)


Ծանօթութիւն, ութեան

s.

knowledge;
notion;
information;
acquaintance, familiarity, friendship;
note, annotation, notice, explanation;
—ս առնել յաւելուլ, to annotate, to comment on.

· Calfa

NBHL (1)

ԾԱՆՕԹՈՒԹԻՒՆ. γνῶσις cognitio, notitia. Ճանաչումն. տեղեկութիւն. հմտութիւն. խելամտութիւն. գիտութիւն. ճանաչողութիւն.


Լկտի, տւոյ, տեաց

adj.

impudent, immodest, shameless, lecherous, lewd, libertine, licentious, insolent, unblushing, brazen-faced;
lascivious, wanton, lustful, obscene;
— կաքաւել, to dance indecently.

· Calfa

NBHL (1)

ἁκόλαστος, ἁσελγής lascivus ἁναιδής impudens διάλυτος dissolutus. լոյծ եւ թուլամորթ. լիրբ. անպարկեշտ. անառակ. համարձակ. (անձն եւ բան, եւ գործ, եւ այլն) լըլըխտի, բաց.


Լմութիւն, ութեան

s.

greediness, gluttony.

· Calfa

NBHL (1)

Լմելն. կռել կոխելն ի փորի. ծախելն լամենայն ինչ որկրամոլութեամբ. անյագութիւն. լմլելն. կուլ տալն. անգահութիւն


Լուծութիւն, ութեան

s.

cf. Լուծուած.

· Calfa

NBHL (1)

լոյծ եւ կակուղն գոլ. թուլութիւն, եւ Թուլամորթութիւն.


Խորագէտ

adj.

sagacious, shrewd, judicious;
sensible, prudent, cautious;
wary, subtil, sly, crafty;
ingenious, skilful;
— քաղաքավարութիւն, sagacious policy;
sly conduct.

· Calfa

NBHL (2)

Զխորգէտ խելամտութիւնն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 38։)

ԽՈՐԱԳԷՏ ԼԻՆԵԼ. իբր Խելամուտ կամ խորազգեաց լինել.


Խորհրդագէտ

adj.

astute, shrewd, wary, cautious;
initiated, adept;
— առնել, to let into a secret, to initiate into a mystery;
— լինել, to be initiated.

· Calfa

NBHL (1)

Գիտակ խորհրդոց եւ իմաստից. Խելամուտ. խորհրդազգած. տեղեակ գաղտնեաց.


Խորհրդածու, աց

s.

thinker;
counsellor;
the initiated;
minister, priest.

· Calfa

NBHL (1)

Մանաւանդ որպէս Խորհրդազգած. խելամուտ եւ ուսուցիչ աստուածային խորհրդոց գաղտնեաց. μυσταγώγος, μυστής mysta, ad sacrorum arcana admissus, sacrorum doctor.


Խորհրդական, ի, աց

adj. s.

mystical;
mysterious;
sacramental;
emblematical, symbolical;
rational, thinking, prudent;
adviser, counsellor;
— իմաստ, rhapsody, religious rapture.

· Calfa

NBHL (1)

Յառակս խորհրդական. իմա՛ խելամուտ առակաց։


Խորհրդապետ

s.

prime adviser or counsellor.

· Calfa

NBHL (1)

Գլխաւորի խորհրդականս՝ կամ ի խորհրդակիցս. խորհրդազգած. խելամուտ գաղտնեաց.


Խորշ, ից

s.

corner;
compartment, division, pigeon-hole;
chess-squares, chequers;
niche;
cell, partition;
nook, lurking-place, hidden corner;
hollow, cavity;
— հանդերձիկ, fold, plait, crease;
— երեսաց, ճակատու, dimple;
wrinkle, puckering;
— ծովու, gulf, bay;
creek, cove;
— նաւի, hold of a ship;
— լերանց, cave, cavern;
— կենդանեաց, den, haunt, lair;
— թռչնոց, eyrie, nest;
ի — մի, in a corner;
— զխորշիւ իջանել, to fold, to plait, to crease;
to become wrinkled, to knit the brow;
—ս քաղել, to fold variously;
—ս —ս գործել, to make smnall rooms or cells;
to gather, to plait;
—ս արկանել յայտս, to wrinkle, to pucker.

· Calfa

NBHL (1)

Կալաւ խաւար մառախլամած զխորշ ուսման։ Հարեն խորշք խորհրդոց, եւ տարածեալ են թեւք մտաց. (Մծբ. ԺԹ։)


Խունկեղէգն

s. bot. sweet calamus.

· Calfa

NBHL (1)

cf. ԵՂԵԳՆԱԽՈՒՆԿ. ըստ յն. քա՛լամօս, որ է եղեգն.


Թոյլ, թուլից, թուլոց

adj.

languid, faint, feeble, weak, soft, delicate, tender;
— առնել՝ տալ, to permit, to accord, to give leave, cf. Թողացուցանեմ;
— առնել պարտուցն, to remit or cancel debts;
— լինել, to be permitted, accorded, conceded;
— տալ ումեք աւուրս ինչ, to concede a few days, to give time;
— տուք ինձ, let me, permit me, allow me;
— տուք ինձ զհամբերութիւն, don't make me lose patience;
leave me at peace, let me alone;
— տուր մինչեւ զայդ վայր, enough of that, enough;
տալովն Աստուծոյ, ըստ թոյլ տալոյ բարերարին, God willing, by divine permission.

· Calfa

NBHL (1)

Զհեշտասէր թուլամորթութիւն յուլութեան թուլոյն կոնկողիռոյ. (Խոր. ՟Ա. 20։)


Թուլատարր

s.

soft;
flabby;
mollusk.

· Calfa

NBHL (1)

μαλάκιος mollis Թուլամարմին. կակուղ. թոյլ.


Թուլութիւն, ութեան

s.

looseness, relaxation, slackness;
weakness, feebleness, debility;
faintness, languour;
enervation, effeminacy, softness;
— առնել, to give relief, to set at liberty, to permit, to allow, cf. Թուլացուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

χάλασις, χάλασμα, ἅφεσις laxatio, remissio μαλακία molities Թոյլ գոլն կամ թուլանալն. մեղմութիւն. մեղկութիւն. թուլամորթութիւն. կակղութիւն.


Կարծրութիւն, ութեան

s. fig.

hardness, firmness, solidity;
asperity, roughness, inflexibility.

· Calfa

NBHL (1)

Զարեացն եւ զանարեացն կարծրութիւն եւ զթուլամորթութիւն. (Արծր. ՟Ա. 1։)


Կափուլ, ից

s. fig.

snare, trap;
pit-fall, foot-trap;
cloister.

· Calfa

NBHL (1)

Տեղի՝ ուր լինի կափուցանել ուլամբ կամ փակիլ, խփիլ, որպէս հաղբ. ծողակ. որոգայթ. թակարդ. եւ Արգելոց. փակարան. (լծ. թ. գափան, գափանճա. լտ. գա՛փիօ, ըմբռնել).


Կենդանածին, ծնաց

adj.

viviparous, mammiferous.

· Calfa

NBHL (1)

Խելամուտ առնել զորդիսն իսրայէլի ի մէջ ուտելեացն կենդանծնաց եւ ի մէջ չուտելեացն անասնոց. (Ղեւտ. ՟Ժ՟Ա. 47։)


Պատգամ, աց

s.

oracle;
words;
sentence;
message, errand, order, ordinance;
counsel, advice;
—ս տալ, որոտալ, to deliver or utter oracles;
ի —ս անկանել, to parley, to negotiate, to enter into treaty;
—ս առաքել առ ոք, to send to say.

· Calfa

NBHL (1)

ῤῆμα, λόγος, φάτις, χρῆμα , χρησμός, χρηματισμός verbum, sermo, eloquium, dictum, dictio, sententia, oraculum, responsum. (Արմատն Պա, պատ, նոյն ընդ բա, բայ, բառ, բարբառ, բան. լծ. յն. ֆա՛դիս, ֆա՛սիս. լտ. ֆա՛րի, ֆա՛թում, ֆա՛մա. կայ եւ ի բառսդ Պատասխանի, Պատուէր, Պատմել, եւ այլն) Իբրու Պատուէր, հրաման եւ բան յաստուածակոյս կողմանէ. որպէս եւ առ հեթանոսս ի բերանոյ դից. այէթ, քէլիմէթուլլահ, քէլամ.


Պատեմ, եցի

va.

to surround, to environ, to encompass, to enclose, to fence, to gird;
to besiege, to invest, to beset;
to surround, to beset, to hem in;
to envelop, to pack up;
to spread abroad, to circulate, to take or lead about;
to veneer, to plate, to cover, to overlay;
պատեալ պաշարել զոք, to make a ring round, to hem round;
to beset;
— զվէրս, to dress a wound;
անդ խոր լռութիուն պատէ զամենայն, great silence prevails there;
ահ պատեաց զնա, he was struck by fear;
cf. Շուրջ.

· Calfa

NBHL (1)

περιβάλλω, circumjicio, περιέχω, circumdo, complector, περιπλήκω, implico, ἑνειλέω, involvo, δεσμεύω, συνδέω, ἑνταφιάζω, colligo, convolvo, funero եւ այլն. Շուրջ արկանել կամ դնել՝ որպէս զպատ իմն, եւ պատանաւ. պատանօք պատատել. եւ Շրջապատել. ի մէջ՝ շուրջ փակել. պարփակել. պաշարել. եւ Ծածկել. վերարկել. դրուագել. եւ այլն. փաթթել, պատնել. սարմագ, քէֆինլէմէք, գաբլամագ, եօրթմէք.


Կամար, աց

s. phys.

vault, arch, arcade;
porch, portico;
girdle, belt;
soundwave;
— սրոյ, baldric, sword-belt;
— յաղթութեան, triumphal arch;
կապուտակային —, the arch, vault or canopy of heaven, the vaulted sky.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԱՄԱՐ. Որպէս Կամարակապ շինուած, եւ գաւիթ ի նախադրունս տաճարաց եւ տպարանից. որ եւ ԷՂԱՄ. եբր. էլամ. αἱλάμ aelam


Կամարակապ

adj. s.

arcaded;
arcade;
atrium, porch.

· Calfa

NBHL (1)

αἱλάμ, αἱλάμμων, ἑξελισσομένος aelammon, circumvolutus. Կամարօք կապեալ կամարայարկ (սրահ). եբր. էլա, էլամմօն։ (Եզեկ. խ. 22։ ՟Գ. Թագ. ՟Զ. 3։ ՟Է. 8։)


Կանխակալ, ոյ

adj.

ancient, of antiquated date or observance, old, inveterate;
— կարծիք՝ սովորութիւն, prejudice, prepossession, preoccupation;
— գիտութիւն, prescience, foreknowledge.

· Calfa

NBHL (1)

Զորոց խելամտութիւնն յինքեան ունէր կանխակալ գիտութեամբ. (Եզնիկ.։)


Կանխակալութիւն, ութեան

s.

ancient custom or usage, ancientness;
prejudice, prepossession.

· Calfa

NBHL (1)

Զորոց խելամտութիւնն յինքեան ունէր կանխակալ գիտութեամբ. (Եզնիկ.։)


Կատարելիմաստ

cf. Կատարելամիտ.

· Calfa


Պահեմ, եցի

va.

to preserve, to keep, to maintain;
to guard, to watch over;
to preserve, to guarantee;
to keep, to observe;
to hide, to keep secret, to conceal;
to abstain from, to fast;
լռութիւն, — to keep silence;
— զանձն յիմեքէ, to refrain, to forbear, to avoid;
նմա պահեալ կայ or է, it is reserved or destined for him to;
cf. Խոստումն.

· Calfa

NBHL (1)

(ի բառէս Պահ) φυλάσσω, -ττω, ἑπιφυλάττω , διαφυλάττω custodio φρουρέω praesidio teneo τηρέω, διατηρέω, σωτηρέω servo, observo, conservo σκεπάζω tego, operio συνέχω contineo. Պահ ունել. զգուշութեամբ պահպանել. սպաս ունել. հովանի լինել. եւ Պինդ ունել. արգելուլ. ի ներքս փակել. եւ թագուցանել. մթերել, եւ այլն, բազմապատիկ առմամբ. սագլամագ.


Պաղիմ, եցայ

vn.

to freeze, to be frozen, to congeal, to coagulate, to thicken;
to catch cold;
— յերկաթս, to arm with cuirass.

· Calfa

NBHL (1)

(լծ. եւ յն. բա՛ղօս զի՛նօմէ, բի՛զնիմէ ). πήγνυμαι յորմէ լտ. pangorm gelo, congelo. որ եւ ՊԱՂԱՆԱԼ. Ի պաղ փոխիլ. այսինքն սառիլ. պնդանալ կամ ձուլիլ որպէս սառն միապաղաղ. տօնմագ, պուզ պաղլամագ կամ տէսիլմէք, բէքլէնմէք.


Պայթեմ, եցի

va. vn.

cf. Պայթուցանեմ;
to burst, to crack, to split, to shiver, to break, to cleave;
to be transported by pride, to be puffed up.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԱՅԹԵՄ չ. ՊԱՅԹԻՄ. διαρρήγνυμαι disrumpor, dirumpor οἱδαίνομαι intumeo, turgesco ψοφέω crepo եւ այլն. Պատառիլ շաչմամբ ի պարպատմանէ ուռուցման. ճայթիլ. փաթլամագ, չաթլամագ.


Պաշտպանեմ, եցի

vn.

to defend, to protect, to sustain, to favour, to support;
to save, to preserve, to keep;
to care, to take care;
— եւեթ անձին, to do nothing but defend oneself, to remain on the defensive.

· Calfa

NBHL (1)

տր. խնդ. ὐπερασπίζω protego, propugno, defendo ἁντιλαμβάνομαι , ἁντέχομαι, παρίσταμαι auxilior, adsto. Պաշտպան լինել. հովանի եւ պահապան, օգնական, եւ ջատագով լինել. պահել պահպանել. պատսպարել. սիբէր օլմագ կամ էթմէք. կռնակ կենալ. սագլամագ


Պիտանանամ, ացայ

vn.

cf. Պիտանամ ;
to use, to employ, to make use of.

· Calfa

NBHL (1)

Զհմտանալն՝ ամենայն իսկ կենցաղոյս իրք հարկաւորաբար խնդրեն ի մարդկանէ. բայց մանաւանդ պատերազմականս՝ պիտանայ (կամ պիտանայ) ամենավայելուչ խելամտութեամբ առնուլ զտեղեկութիւն. (Պիտ.։)


Սքեմաւոր

adj. s.

dressed in a monkish habit;
monk or nun.

· Calfa


Սեւոտն

adj.

black-footed.

· Calfa

NBHL (1)

Μελαμποῦς (որ է յատուկ անուն՝ Մելամպոս). Melampus. Ոյր ոտն է սեաւ. ոտքը սեւ.


Սիգութիւն, ութեան

s.

haughtiness, pomp, ostentation;
softness, effeminacy.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԻԳՈՒԹԻՒՆ. μαλακία mollities. Կնատութիւն. զեղխութիւն. թուլամորթութիւն. փափկասիրութիւն. իգացեալն գոլ.


Սղարեմ

va.

cf. Պաշարեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զիշխանութիւնըն պինդ կալեալ, եւ ըղլամբրոն յոյժ սըղարեալ. (Վահր. ոտ.։)